|

کیارستمی، حکم و باقی قضایا

بابک زمانی. متخصص مغز و اعصاب

انتشار حکم نظام پزشکی - جعلی یا واقعی - هم نتوانست آن‌طور که باید، آبی بر آتش صحبت‌های مربوط به کیارستمی باشد تا مردم و هنرمندان بتوانند به ارزش‌های هنری کیارستمی و پزشکان و رسانه‌ها به مشکلات سلامت کشور بپردازند. در این ارتباط یک‌بار دیگر باید بر چند نکته تأکید کرد:
موضوع درمان و عوارض درمان ایشان ارتباط زیادی با مشکلات درمانی مردم ندارد. جراح ایشان یکی از معروف‌ترین‌ها و محیط درمانی، خصوصی و از بهترین‌ها و مورد انتخاب خود ایشان بوده و اگر عوارض منجر به مرگ مورد نظر باشد، از نیمه این جریان، بیشترین توجه از طرف بالاترین مقام سلامت اعمال شده است. اینها امکاناتی است که برای اکثریت مردم دردسترس نیست. بنابراین هر واکنشی نمی‌تواند واکنش به مشکلات درمانی مردم باشد و اغراق در این ماجرا اگرچه یک مورد خصوصی بوده و تنها به همین پرونده مربوط می‌شود، اما بی‌تردید بر میزان خطرپذیری کل جامعه پزشکی در کشور تأثیر خواهد گذاشت، به‌خصوص که در این مورد خاص نقش عامل انسانی بسیار پررنگ‌تَر از سیستم است.
مکررا گفته شده است که پزشکان - اگرنه لزوما پزشک معالج کیارستمی - خود از قربانیان «سیستم» سلامت محسوب می‌شوند.
حکمی که برای پزشک معالج صادر شده - اگر درست باشد - در سلسله احکامی که نظام پزشکی صادر می‌کند یکی از سنگین‌ترین‌هاست. نظام پزشکی برخلاف پزشکی‌قانونی که درصد دیه و رقم تعیین می‌کند، به‌عنوان انجمن پزشکان تنها احکام انضباطی صادر می‌کند که بیشتر از زاویه حیثیتی اهمیت دارند. تأیید تخلف به‌همراه محرومیت از طبابت حتي به شکل موقت حکمی است که بعد از سلسله‌مراتب تذکر شفاهی، تذکر کتبی و درج در پرونده بسیار شدید بوده و تنها یک درجه شدیدتر از خود دارد که آن هم محرومیت دائم از طبابت است. این احکام قانونا به سابقه احکام صادر شده درباره آن پزشک هم ارتباط دارند و طبیعتا بدون سابقه و برای اولین‌بار محرومیت دائم یا درازمدت امکان‌پذیر نیست و نباید باشد. در صورت صحت این حکم، قطعا پزشک معالج حق اعتراض داشته و این کار را انجام خواهد داد چراکه قطع نظر از اینکه اعتبار حرفه‌ای او که تنها سرمایه یک پزشک است را خدشه‌دار می‌کند، کار پزشکی او را برای سراسر عمر بسیار پرمخاطره خواهد کرد!
نکته‌ای که گویا مغفول می‌ماند اینکه قضاوت درباره پرونده منجر به مرگ در مقایسه با پرونده‌ای که منجر به مرگ نشده و تنها عوارض جراحی در آن مطرح است و ممکن است علت مرگ تنها ارتباطی غیرمستقیم با عوارض مورد بحث داشته باشد، ذاتا متفاوت بوده و عواقب و نتایج کاملا متفاوتی بر آن مترتب است که در این مورد به‌خصوص حتی علت مرگ هم به‌روشنی معلوم نیست که کار کارشناسی را بسیار دشوارتر می‌کند.
درباره تأثیر افکار عمومی بر حکم صادر شده باید گفت این عاملی است که نمی‌توان از آن اجتناب کرد! جالب است بدانید که در آمریکا اگر کار تخلفات پزشکی به دادگاه بکشد - که با محمل‌های مختلف کمتر اتفاق می‌افتد- بعد از اظهارنظر کارشناسان که وجوه علمی را بررسی می‌کنند، نظر نهایی را هیأت‌منصفه‌ای که باید لزوما غیرپزشک باشند صادر می‌کند که غیر از مسائل علمی، کلیت قضیه شامل مسئولیت‌پذیری طبیب، وضعیت بیمار و نتیجه حاصله را هم در نظر می‌گیرد.
مرگ هنرمند، ربایش زیباترین پدیده جهان هستی است ازاین‌رو هراسناک‌ترین چهره مرگ را به نمایش می‌گذارد؛ فاجعه‌ای که هرکس در برخورد با آن ممکن است چنان به‌هم بریزد که ناخودآگاه در انتخاب واکنش مناسب درماند. پزشکان باتجربه در برابر چنین برخوردهایی برنمی‌آشوبند. هنرمندان هم که خواه‌ناخواه الگوهای رفتاری مردم هستند نباید الگوی پرخاش با طبیب را که یکی از واکنش‌ها در برابر مصائب بزرگ پزشکی است به نمایش بگذارند، حتی و به‌خصوص اگر طبیب به گمان ایشان مقصر هم باشد!

انتشار حکم نظام پزشکی - جعلی یا واقعی - هم نتوانست آن‌طور که باید، آبی بر آتش صحبت‌های مربوط به کیارستمی باشد تا مردم و هنرمندان بتوانند به ارزش‌های هنری کیارستمی و پزشکان و رسانه‌ها به مشکلات سلامت کشور بپردازند. در این ارتباط یک‌بار دیگر باید بر چند نکته تأکید کرد:
موضوع درمان و عوارض درمان ایشان ارتباط زیادی با مشکلات درمانی مردم ندارد. جراح ایشان یکی از معروف‌ترین‌ها و محیط درمانی، خصوصی و از بهترین‌ها و مورد انتخاب خود ایشان بوده و اگر عوارض منجر به مرگ مورد نظر باشد، از نیمه این جریان، بیشترین توجه از طرف بالاترین مقام سلامت اعمال شده است. اینها امکاناتی است که برای اکثریت مردم دردسترس نیست. بنابراین هر واکنشی نمی‌تواند واکنش به مشکلات درمانی مردم باشد و اغراق در این ماجرا اگرچه یک مورد خصوصی بوده و تنها به همین پرونده مربوط می‌شود، اما بی‌تردید بر میزان خطرپذیری کل جامعه پزشکی در کشور تأثیر خواهد گذاشت، به‌خصوص که در این مورد خاص نقش عامل انسانی بسیار پررنگ‌تَر از سیستم است.
مکررا گفته شده است که پزشکان - اگرنه لزوما پزشک معالج کیارستمی - خود از قربانیان «سیستم» سلامت محسوب می‌شوند.
حکمی که برای پزشک معالج صادر شده - اگر درست باشد - در سلسله احکامی که نظام پزشکی صادر می‌کند یکی از سنگین‌ترین‌هاست. نظام پزشکی برخلاف پزشکی‌قانونی که درصد دیه و رقم تعیین می‌کند، به‌عنوان انجمن پزشکان تنها احکام انضباطی صادر می‌کند که بیشتر از زاویه حیثیتی اهمیت دارند. تأیید تخلف به‌همراه محرومیت از طبابت حتي به شکل موقت حکمی است که بعد از سلسله‌مراتب تذکر شفاهی، تذکر کتبی و درج در پرونده بسیار شدید بوده و تنها یک درجه شدیدتر از خود دارد که آن هم محرومیت دائم از طبابت است. این احکام قانونا به سابقه احکام صادر شده درباره آن پزشک هم ارتباط دارند و طبیعتا بدون سابقه و برای اولین‌بار محرومیت دائم یا درازمدت امکان‌پذیر نیست و نباید باشد. در صورت صحت این حکم، قطعا پزشک معالج حق اعتراض داشته و این کار را انجام خواهد داد چراکه قطع نظر از اینکه اعتبار حرفه‌ای او که تنها سرمایه یک پزشک است را خدشه‌دار می‌کند، کار پزشکی او را برای سراسر عمر بسیار پرمخاطره خواهد کرد!
نکته‌ای که گویا مغفول می‌ماند اینکه قضاوت درباره پرونده منجر به مرگ در مقایسه با پرونده‌ای که منجر به مرگ نشده و تنها عوارض جراحی در آن مطرح است و ممکن است علت مرگ تنها ارتباطی غیرمستقیم با عوارض مورد بحث داشته باشد، ذاتا متفاوت بوده و عواقب و نتایج کاملا متفاوتی بر آن مترتب است که در این مورد به‌خصوص حتی علت مرگ هم به‌روشنی معلوم نیست که کار کارشناسی را بسیار دشوارتر می‌کند.
درباره تأثیر افکار عمومی بر حکم صادر شده باید گفت این عاملی است که نمی‌توان از آن اجتناب کرد! جالب است بدانید که در آمریکا اگر کار تخلفات پزشکی به دادگاه بکشد - که با محمل‌های مختلف کمتر اتفاق می‌افتد- بعد از اظهارنظر کارشناسان که وجوه علمی را بررسی می‌کنند، نظر نهایی را هیأت‌منصفه‌ای که باید لزوما غیرپزشک باشند صادر می‌کند که غیر از مسائل علمی، کلیت قضیه شامل مسئولیت‌پذیری طبیب، وضعیت بیمار و نتیجه حاصله را هم در نظر می‌گیرد.
مرگ هنرمند، ربایش زیباترین پدیده جهان هستی است ازاین‌رو هراسناک‌ترین چهره مرگ را به نمایش می‌گذارد؛ فاجعه‌ای که هرکس در برخورد با آن ممکن است چنان به‌هم بریزد که ناخودآگاه در انتخاب واکنش مناسب درماند. پزشکان باتجربه در برابر چنین برخوردهایی برنمی‌آشوبند. هنرمندان هم که خواه‌ناخواه الگوهای رفتاری مردم هستند نباید الگوی پرخاش با طبیب را که یکی از واکنش‌ها در برابر مصائب بزرگ پزشکی است به نمایش بگذارند، حتی و به‌خصوص اگر طبیب به گمان ایشان مقصر هم باشد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.