معاون مرکل بار دیگر در تهران
آلمانها با سیاست یک گام به پیش و دو گام به پس، مسیر توسعه روابط با ایران را در عصر پسابرجام طی میکنند. زیگمار گابریل، معاون صدراعظم این کشور امروز برای دومینبار به ایران میآید و قصد دارد روابط اقتصادی بین دو کشور را بازسازی کند. درعینحال دست پیش گرفته و هنوز به تهران نرسیده، برای ما شرط و شروط تعیین میکند. شرط و شروطی که به گفته بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه کشورمان «پذیرفتنی نیست». گابریل به اشپیگل گفته بود بهبود روابط با ایران منوط به بهرسمیتشناختهشدن موجودیت اسرائیل از سوی تهران است. این همان شرطی است که آنگلا مرکل در بهمن گذشته برای توسعه روابط با ایران گذاشته بود. تکرار این درخواستهای نابجا، از سوی تهران بیپاسخ نیست و ازهمینرو سخنگوی وزیر خارجه ایران دراینباره تأکید کرد: «مناسبات تهران و برلین بر پایه منافع و احترام متقابل بنا شده و در این رابطه هیچگونه پیششرطی پذیرفتنی نیست و دخالت هرگونه عامل ثالث را کاملا مردود و مخل روابط دوجانبه میدانیم».او افزود: «جمهوری اسلامی ایران دفاع از حقوق مردم فلسطین را جزء تغییرناپذیر سیاست خارجی خود میداند و از آرمان فلسطین هیچگاه و تحت هیچ شرایطی
دست نخواهد کشید».
زیگمار گابریل همچنین گفته بود قصد دارد از فرصت این سفر برای رایزنی درباره مسائل و روابط اقتصادی و وضعیت وحشتناک سوریه استفاده کند، همانطور که در آخرین سفرش به روسیه نیز چنین کرده است. او اعلام کرده است در سفرش به تهران درباره مسائل حقوق بشری، کنترل تسلیحات و مسائل دیگر، ازجمله بحران سوریه، با مقامات ایرانی رایزنی خواهد کرد. قاسمی نیز طرح مسئله حقوق بشر از سوی معاون صدراعظم آلمان را نامربوط خواند و گفت: «جمهوری اسلامی ایران به هیچ کشوری اجازه دخالت در امور داخلی خود را نمیدهد. در شرایطی که تروریسم بینالمللی منافع همه کشورها را تهدید میکند، انتظار میرود کشورهای جهان، بهویژه آنهایی که قربانی تروریسم بوده و هستند مبارزه جدی و بیامان با تفکرات افراطی و محافل تروریستپرور را سرلوحه کار خود قرار دهند».او در پاسخ به سؤالی درباره چشمانداز روابط دو کشور نیز اظهار کرد: «جمهوری اسلامی ایران و آلمان ظرفیتهای بالقوه بسیار بالایی در مناسبات دوجانبه در تمامی زمینهها دارند و باید مقامات آلمانی به منظور تحقق مطلوب همکاریها دقیقا این نکته را مورد توجه داشته باشند که روابط دو کشور همواره بدخواهانی داشته و دارد
که هیچگاه از تخریب روند روبهرشد آن بهویژه در مواقع حساس فروگذار نکرده و نمیکنند؛ بنابراین توصیه این است با دقت و توجه بیشتری به اظهار نظر بپردازند».
تحرک بانکهای آلمانی
معاون صدر اعظم و وزیر اقتصاد آلمان، امروز در رأس یک هیأت اقتصادی به تهران میآید تا درباره قراردادهای تجاری ممکن پس از توافق هستهای ایران و گروه 1+5 رایزنی کند و آنطور که خودش قبلا گفته، انتظار میرود چند قرارداد میان دو طرف به امضا برسد.
آلمانیها در تلاشاند تا سطح روابط تجاری و اقتصادی خود با ایران را به روزهای گذشته بازگردانند و هدفشان این است که صادرات خود را از رقم 2.39 میلیارد یورو در سال 2014 به 10 میلیارد یورو برسانند. ازهمینرو شاهد بودیم که بعد از اجرائیشدن توافق هستهای ایران، دانیل برنبک، رئیس اتاق صنایع و بازرگانی آلمان- ایران در گفتوگویی با «دویچهوله» گفته بود: «نباید بیشتر منتظر شد، بلکه باید سریعا وارد عمل شد و میدان را به دیگران واگذار نکرد. آلمان معتقد است میتواند پس از توافقنامه وین حجم صادرات خود به ایران را در مدت چهار سال چهار برابر کند».
تمایل و تلاش آنها در حالی است که مانند دیگران به خاطر مشکلات موجود در دسترسی ایران به نظام بانکداری جهانی، قادر نیستند مسیر مد نظر خود را بهسرعت طی کنند. اما خبرگزاری رویترز در گزارشی که در آستانه سفر گابریل به ایران منتشر کرده از نشانههای رفع این مشکلات نوشته است. بنا بر این گزارش «اگرچه شرکتهای آلمانی برای ایجاد روابط تجاری با ایران احتیاط میکنند، نشانههایی از تحرک بانکهای آلمان برای مشارکت در این دادوستدها مشاهده میشود». همین گزارش در ادامه به آمارهای اتاق بازرگانی ایران - آلمان مستقر در هامبورگ استناد کرده و نوشته است که « صادرات آلمان به ایران در نیمه اول سال جاری (میلادی) با رشد 15درصدی به 1.13میلیارد یورو در سال رسیده و پتانسیل رسیدن به سطح سالانه چهار میلیارد دلار را دارد». مایکل توکاس، رئیس اتاق بازرگانی ایران - آلمان نیز از وجود تحرکاتی در بخش بانکداری آلمان خبر داده، درحالیکه پیش از این، به دلیل ترس از تحریمهای باقیمانده آمریکا، برای تأمین مالی قراردادهای تجاری با ایران بیمیل بودند. درهمینحال، علی ماجدی، سفیر ایران در آلمان نیز از سرمایهگذاری فوری سهمیلیاردیورویی شرکتهای
آلمانی در ایران خبر داده است. به گفته او، مجموع رقم روابط تجاری و سرمایهگذاریهایی که قرار است در سفر وزیر اقتصاد و انرژی آلمان به کشورمان محقق شود، بیش از سه میلیارد یورو است و این رقم را شش بانک آلمانی در قالب یک کنسرسیوم تأمین خواهند کرد. در این سفر پنجمین کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور پس از 14 سال برگزار و در آن سند همکاری جامع اقتصادی دو کشور امضا میشود. سفیر کشورمان در آلمان با اشاره به برنامهریزی طرحهایی با عنوان fast track یا طرحهایی که مدت اجرای آن سریع است با طرف آلمانی، پس از اجرای برجام گفته است: «طرحهای نیروگاهی و تولید برق، ازجمله این طرحهاست که به طور مشخص میتوان از طرح انتقال فناوری توربینهای گازی نوع F از شرکت زیمنس به شرکت مپنا نام برد». گفتنی است قرارداد این طرح در سفر «حمید چیتچیان» به آلمان با طرف آلمانی امضا شده بود. آنطور که او گفته است، طرحهای دیگری نیز در جریان این سفر قرار است اجرائی شود که چهار مورد آن در حوزه حملونقل (قرارداد تولید و انتقال فناوری 70 لوکوموتیو برقی و 50 لوکوموتیو دیزلی و سیگنالینگ خط راهآهن تهران- اصفهان و احتمالا تهران- مشهد و همچنین ساخت واگن در
داخل) است. همچنین ساخت دو نوع خودرو سواری با همکاری شرکت فولکس واگن آلمان از دیگر طرحهایی است که قرار است طرف آلمانی فناوری ساخت آن را به ایران منتقل کند.
نگرانی حزب سبز از توسعه روابط
این تلاشها و همکاریهای اقتصادی در حالی است که وزیر اقتصاد و معاون مرکل در آستانه این سفر یک بار دیگر موضوعات سیاسی (ارتباط ایران با اسرائیل و مسئله حقوقبشر در ایران) را طرح و پیششرط عادیشدن و بهبود روابط دو کشور دانسته است. از سوی دیگر حزب سبزهای آلمان که بهعنوان اپوزیسیون عملکرد دولت را ارزیابی میکند، در آستانه سفر گابریل، نسبت به خوشبینیهای بیش از حد دولت آلمان به گسترش مناسبات تجاری با ایران هشدار داده است.
امید نوریپور، سیاستمدار ایرانیتبار این حزب به خبرگزاری فرانسه گفته است: «این خوب و درست است که مناسبات تجاری با ایران توسعه یابند؛ اما کم و کیف این معاملات را باید بهدقت بررسی کرد». از دید او «امنیت حقوقی سرمایهگذاران آلمانی» نکتهای است که باید درباره آن تأمل کرد.
این دوگانگی در سیاستهای اقتصادی و سیاسی آلمان در حالی است که چندی قبل فرانک والتر اشتاینمایر، عضو برجسته حزب سوسیال- دموکرات و وزیر امور خارجه آلمان، از حسن روحانی، رئیسجمهوری کشورمان، دعوت کرد که به آلمان برود؛ سفری که با مخالفت همحزبیهای آنگلا مرکل، صدراعظم این کشور، مواجه شد. سخنگوی سیاست خارجی مرکل در اظهاراتی خصمانه علیه ایران گفت که در صورت پهنکردن فرش قرمز برای روحانی در اروپا ممکن است اینگونه سوءبرداشت شود که ایران اکنون بهعنوان یک شریک در جامعه جهانی پذیرفته شده است؛ بههرحال این سفر هنوز انجام نشده است. محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت بهتازگی درباره زمان انجام آن و شرط و شروطهای آلمان گفت که «هنوز چیزی قطعی نشده است. برای سفرهای خارجی رئیسجمهوری هیچ پیششرطی از سوی طرفهای مقابل پذیرفته نیست و آلمان هم در جایگاهی نیست که شروطی تعیین کند».
آلمانها با سیاست یک گام به پیش و دو گام به پس، مسیر توسعه روابط با ایران را در عصر پسابرجام طی میکنند. زیگمار گابریل، معاون صدراعظم این کشور امروز برای دومینبار به ایران میآید و قصد دارد روابط اقتصادی بین دو کشور را بازسازی کند. درعینحال دست پیش گرفته و هنوز به تهران نرسیده، برای ما شرط و شروط تعیین میکند. شرط و شروطی که به گفته بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه کشورمان «پذیرفتنی نیست». گابریل به اشپیگل گفته بود بهبود روابط با ایران منوط به بهرسمیتشناختهشدن موجودیت اسرائیل از سوی تهران است. این همان شرطی است که آنگلا مرکل در بهمن گذشته برای توسعه روابط با ایران گذاشته بود. تکرار این درخواستهای نابجا، از سوی تهران بیپاسخ نیست و ازهمینرو سخنگوی وزیر خارجه ایران دراینباره تأکید کرد: «مناسبات تهران و برلین بر پایه منافع و احترام متقابل بنا شده و در این رابطه هیچگونه پیششرطی پذیرفتنی نیست و دخالت هرگونه عامل ثالث را کاملا مردود و مخل روابط دوجانبه میدانیم».او افزود: «جمهوری اسلامی ایران دفاع از حقوق مردم فلسطین را جزء تغییرناپذیر سیاست خارجی خود میداند و از آرمان فلسطین هیچگاه و تحت هیچ شرایطی
دست نخواهد کشید».
زیگمار گابریل همچنین گفته بود قصد دارد از فرصت این سفر برای رایزنی درباره مسائل و روابط اقتصادی و وضعیت وحشتناک سوریه استفاده کند، همانطور که در آخرین سفرش به روسیه نیز چنین کرده است. او اعلام کرده است در سفرش به تهران درباره مسائل حقوق بشری، کنترل تسلیحات و مسائل دیگر، ازجمله بحران سوریه، با مقامات ایرانی رایزنی خواهد کرد. قاسمی نیز طرح مسئله حقوق بشر از سوی معاون صدراعظم آلمان را نامربوط خواند و گفت: «جمهوری اسلامی ایران به هیچ کشوری اجازه دخالت در امور داخلی خود را نمیدهد. در شرایطی که تروریسم بینالمللی منافع همه کشورها را تهدید میکند، انتظار میرود کشورهای جهان، بهویژه آنهایی که قربانی تروریسم بوده و هستند مبارزه جدی و بیامان با تفکرات افراطی و محافل تروریستپرور را سرلوحه کار خود قرار دهند».او در پاسخ به سؤالی درباره چشمانداز روابط دو کشور نیز اظهار کرد: «جمهوری اسلامی ایران و آلمان ظرفیتهای بالقوه بسیار بالایی در مناسبات دوجانبه در تمامی زمینهها دارند و باید مقامات آلمانی به منظور تحقق مطلوب همکاریها دقیقا این نکته را مورد توجه داشته باشند که روابط دو کشور همواره بدخواهانی داشته و دارد
که هیچگاه از تخریب روند روبهرشد آن بهویژه در مواقع حساس فروگذار نکرده و نمیکنند؛ بنابراین توصیه این است با دقت و توجه بیشتری به اظهار نظر بپردازند».
تحرک بانکهای آلمانی
معاون صدر اعظم و وزیر اقتصاد آلمان، امروز در رأس یک هیأت اقتصادی به تهران میآید تا درباره قراردادهای تجاری ممکن پس از توافق هستهای ایران و گروه 1+5 رایزنی کند و آنطور که خودش قبلا گفته، انتظار میرود چند قرارداد میان دو طرف به امضا برسد.
آلمانیها در تلاشاند تا سطح روابط تجاری و اقتصادی خود با ایران را به روزهای گذشته بازگردانند و هدفشان این است که صادرات خود را از رقم 2.39 میلیارد یورو در سال 2014 به 10 میلیارد یورو برسانند. ازهمینرو شاهد بودیم که بعد از اجرائیشدن توافق هستهای ایران، دانیل برنبک، رئیس اتاق صنایع و بازرگانی آلمان- ایران در گفتوگویی با «دویچهوله» گفته بود: «نباید بیشتر منتظر شد، بلکه باید سریعا وارد عمل شد و میدان را به دیگران واگذار نکرد. آلمان معتقد است میتواند پس از توافقنامه وین حجم صادرات خود به ایران را در مدت چهار سال چهار برابر کند».
تمایل و تلاش آنها در حالی است که مانند دیگران به خاطر مشکلات موجود در دسترسی ایران به نظام بانکداری جهانی، قادر نیستند مسیر مد نظر خود را بهسرعت طی کنند. اما خبرگزاری رویترز در گزارشی که در آستانه سفر گابریل به ایران منتشر کرده از نشانههای رفع این مشکلات نوشته است. بنا بر این گزارش «اگرچه شرکتهای آلمانی برای ایجاد روابط تجاری با ایران احتیاط میکنند، نشانههایی از تحرک بانکهای آلمان برای مشارکت در این دادوستدها مشاهده میشود». همین گزارش در ادامه به آمارهای اتاق بازرگانی ایران - آلمان مستقر در هامبورگ استناد کرده و نوشته است که « صادرات آلمان به ایران در نیمه اول سال جاری (میلادی) با رشد 15درصدی به 1.13میلیارد یورو در سال رسیده و پتانسیل رسیدن به سطح سالانه چهار میلیارد دلار را دارد». مایکل توکاس، رئیس اتاق بازرگانی ایران - آلمان نیز از وجود تحرکاتی در بخش بانکداری آلمان خبر داده، درحالیکه پیش از این، به دلیل ترس از تحریمهای باقیمانده آمریکا، برای تأمین مالی قراردادهای تجاری با ایران بیمیل بودند. درهمینحال، علی ماجدی، سفیر ایران در آلمان نیز از سرمایهگذاری فوری سهمیلیاردیورویی شرکتهای
آلمانی در ایران خبر داده است. به گفته او، مجموع رقم روابط تجاری و سرمایهگذاریهایی که قرار است در سفر وزیر اقتصاد و انرژی آلمان به کشورمان محقق شود، بیش از سه میلیارد یورو است و این رقم را شش بانک آلمانی در قالب یک کنسرسیوم تأمین خواهند کرد. در این سفر پنجمین کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور پس از 14 سال برگزار و در آن سند همکاری جامع اقتصادی دو کشور امضا میشود. سفیر کشورمان در آلمان با اشاره به برنامهریزی طرحهایی با عنوان fast track یا طرحهایی که مدت اجرای آن سریع است با طرف آلمانی، پس از اجرای برجام گفته است: «طرحهای نیروگاهی و تولید برق، ازجمله این طرحهاست که به طور مشخص میتوان از طرح انتقال فناوری توربینهای گازی نوع F از شرکت زیمنس به شرکت مپنا نام برد». گفتنی است قرارداد این طرح در سفر «حمید چیتچیان» به آلمان با طرف آلمانی امضا شده بود. آنطور که او گفته است، طرحهای دیگری نیز در جریان این سفر قرار است اجرائی شود که چهار مورد آن در حوزه حملونقل (قرارداد تولید و انتقال فناوری 70 لوکوموتیو برقی و 50 لوکوموتیو دیزلی و سیگنالینگ خط راهآهن تهران- اصفهان و احتمالا تهران- مشهد و همچنین ساخت واگن در
داخل) است. همچنین ساخت دو نوع خودرو سواری با همکاری شرکت فولکس واگن آلمان از دیگر طرحهایی است که قرار است طرف آلمانی فناوری ساخت آن را به ایران منتقل کند.
نگرانی حزب سبز از توسعه روابط
این تلاشها و همکاریهای اقتصادی در حالی است که وزیر اقتصاد و معاون مرکل در آستانه این سفر یک بار دیگر موضوعات سیاسی (ارتباط ایران با اسرائیل و مسئله حقوقبشر در ایران) را طرح و پیششرط عادیشدن و بهبود روابط دو کشور دانسته است. از سوی دیگر حزب سبزهای آلمان که بهعنوان اپوزیسیون عملکرد دولت را ارزیابی میکند، در آستانه سفر گابریل، نسبت به خوشبینیهای بیش از حد دولت آلمان به گسترش مناسبات تجاری با ایران هشدار داده است.
امید نوریپور، سیاستمدار ایرانیتبار این حزب به خبرگزاری فرانسه گفته است: «این خوب و درست است که مناسبات تجاری با ایران توسعه یابند؛ اما کم و کیف این معاملات را باید بهدقت بررسی کرد». از دید او «امنیت حقوقی سرمایهگذاران آلمانی» نکتهای است که باید درباره آن تأمل کرد.
این دوگانگی در سیاستهای اقتصادی و سیاسی آلمان در حالی است که چندی قبل فرانک والتر اشتاینمایر، عضو برجسته حزب سوسیال- دموکرات و وزیر امور خارجه آلمان، از حسن روحانی، رئیسجمهوری کشورمان، دعوت کرد که به آلمان برود؛ سفری که با مخالفت همحزبیهای آنگلا مرکل، صدراعظم این کشور، مواجه شد. سخنگوی سیاست خارجی مرکل در اظهاراتی خصمانه علیه ایران گفت که در صورت پهنکردن فرش قرمز برای روحانی در اروپا ممکن است اینگونه سوءبرداشت شود که ایران اکنون بهعنوان یک شریک در جامعه جهانی پذیرفته شده است؛ بههرحال این سفر هنوز انجام نشده است. محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت بهتازگی درباره زمان انجام آن و شرط و شروطهای آلمان گفت که «هنوز چیزی قطعی نشده است. برای سفرهای خارجی رئیسجمهوری هیچ پیششرطی از سوی طرفهای مقابل پذیرفته نیست و آلمان هم در جایگاهی نیست که شروطی تعیین کند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.