امیرشهاب رضویان از سفر، جاده، نقاشي و سينما گفت
ماجراجویی همچون « فیلیپ» مقابل کاخ سفید
فرانک آرتا
امیرشهاب رضویان، مقابل كاخ سفيد در واشنگتن، مجموعهای از نقاشیهایش را با موضوع «صلح و دوستی» به نمايش گذاشت و در روزهایی که نزدیک 11 سپتامبر بود، با این عمل از دوستی با مردم جهان سخن گفت. هرچند که او را بیشتر با فیلمهایش میشناسیم، اما خودش معتقد است که «نقاشی به من آرامش میدهد... و در فاصله نقاشیهایم فیلم میسازم». رضویان در این گفتوگو از ابراز علاقه مردم به نقاشیها و پیامش گفت و تأکید کرد که در آستانه انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده «از رفتارهای نژادپرستانه مدل «دونالد ترامپ» که این روزها جامعه روشنفکر آمریکا بسیار نگران انتخابش است، چیزی در مردم عادی ندیدم». بههرجهت این حرکت فرهنگی او پیامدهای خوبی خواهد داشت.
آقای رضويان شما نقاش هم هستيد؟
من نقاشی را از حدود 25سال پیش شروع کردم، با بچههای فامیل و دوستانم نقاشی میکردم و کمکم از آنها شیوههای نقاشی متفاوت را آموختم. بههرحال نقاشی هم میکنم، گاهوبیگاه کاغذی را قلمی میکنم؛ به شیوه و روش خودم.
از کی شروع به کشیدن نقاشی کردید و چرا؟
سال 1350 در کلاس اول ابتدایی، در مدرسه الوند کلدانی همدان، زندهیاد خانم طائفی، معلم نقاشیمان بود، اولین روزهای دبستان بود و معلم برای ما مقام خدایگانی داشت. خانم طائفی با گچ روی تختهسیاه، یک چتر کشید و گفت که از روی آن نقاشی کنیم. من چتر را که در دفتر سفیدم نقاشی کردم، دیدم وقت اضافه آوردهام و مردی را هم زیر چتر کشیدم که دسته چتر را گرفته بود و پایین آن راه میرفت. بعد از اتمام نقاشی تشویش داشتم که شاید از تکلیف دادهشده، تجاوز کرده باشم و امکان دارد که خانم معلم دعوایم کند، اما برخلاف انتظار، خانم طائفی نقاشیام را بالا گرفت و تشویقم کرد که ابتکار به خرج دادهام و چیزی به طرح او افزودهام. برای من که پسربچه هفتسالهای بودم تشویق معلم چیزی بود در حد «سیمرغ» جشنواره فیلم فجر. از آن روز فکر کردم که نقاش هستم و تا امروز که گاهوبیگاه کاغذی را قلمی میکنم، احساس خوب نقاشی آن روز با من است، هرچند که پیشهام نقاشی نیست. سال 1353 کلاس سوم ابتدایی بودم که شبها زندهیاد خانم مولود عاطفی در شبکه یک تلویزیون ملی ایران، برای بچهها قصه میگفت. هر شب قصهها را به ذهن میسپردم و روز بعد در دفتری که مخصوص
بازنویسی قصهها داشتم، مینوشتم و برای هر قصه تصویرسازی هم میکردم. این دفترهای پنجگانه را هنوز دارم، پر است از قصههای مصور. بزرگتر که شدم، در مدرسه تصویر کجوکوله معلمها را میکشیدم و به همکلاسیها نشان میدادم. حاشیه سفید بالای دفترم همیشه پر بود از نقاشیهای کوچک. اوایل نوجوانیام که همزمان شد با انقلاب، یک کلاس کوتاهمدت طراحی و نقاشی رفتم و بعد که وارد دانشکده سینما و تئاتر شدم، چند واحد طراحی گذراندم. پس از آن پویانمایی خواندم و در همین سالها بود که با خواهرزادههایم که کوچک بودند و بقیه بچههای دوروبر، به طور مشترک نقاشی میکشیدم و متوجه سبکوسیاق آزاد نقاشی کودکان شدم و بهتدریج با آموزههایی که از کودکان گرفته بودم خود به نقاشی پرداختم و بهتدریج به فرمهای کمی بهتر رسیدم که از حدود 25 سال پیش دارم روی آن تمرین میکنم. سینما و فیلمسازی گاه که مجالی داده است با شیوهای که یاد گرفتهام، نقاشی کردهام، اولینبار در سپتامبر سال 1996 دو اثر نقاشی از من در نمایشگاه جمعی هنرمندان در گالری «اشتول ورک» در شهر کلن به نمایش درآمد و در سال 1997 یکی از نقاشیهایم بهعنوان پوستر روز جهانی مبارزه با
نژادپرستی در ماه مارس 1997 در هلند چاپ شد، چاپ چهار کارتپستال از نقاشیهایم در سال 1376، چاپ مجموعهای از داستانها و نقاشیهایم در کتاب داستان مسافر در سال 1392 و شرکتدادن دو نقاشی در نمایشگاه جمعی نگارخانههای جهان در ایران در نگارخانه زندان قصر در مردادماه 1393 و طراحی و اجرای پوستر «بیستونهمین جشنواره بینالمللی فیلمهای نوجوانان همدان» در مهرماه 1394 از دیگر فعالیتهایم در زمینه نقاشی است. این سبک نقاشی را از کودکان یاد گرفتهام و جز این شیوه، در سبک دیگری قادر به نقاشیکردن نیستم و موضوعهایی را که دوست دارم و گاه بخشی از رؤیاها و خاطرههایم است نقاشی میکنم و از ترکیببندیهایی استفاده میکنم که خاص خودم است. خلاصه اینکه آنگونه که میتوانم، نقاشی میکنم و ترجیح میدهم بیسروصدا در فاصله فیلمهایم نقاشی کنم و به عبارتی دیگر در فاصله نقاشیهایم فیلم بسازم.
چه حرفي در نقاشي میخواستيد بزنيد كه در فيلمسازي نتوانستهاید؟
سینما هنر- صنعتی جذاب، برای مخاطب و پررنج، برای کارگردان است، فیلمساختن برای من که خودم را متعلق به سینمای مستقل ایران میدانم، هیچگاه ساده نبوده، از بودجههای میلیاردی و فیلمهای فاخری که چندین سال بیشترین سرمایههای دولتی اختصاصیافته به سینما را بلعیدند، رقمی به من و سینماگرانی نظیر من پرداخت نشده؛ یعنی همیشه با سختی و مشقت سرمایه فیلمهایم را تأمین کردهام. به این موضوع، بیکاری اجباری سالهای 85 تا 92 را هم اضافه کنید. در این شرایط است که یکباره میبینم نقاشی چقدر آرامشبخش است، مشکلات سینما را ندارد و میتوانم در فاصله فیلمهایم به نقاشی بپردازم و کارهای دیگری که دوست دارم و نتیجهاش میشود تلاش منِ سینماگر برای حفظ روحیه خودم و یکی از راههای حال خوب پیداکردن، برایم میشود نقاشیکردن. با یک مداد، یک پاککن، یک رواننویس و برگی کاغذ شروع میکنم به نقاشی و حاصل آن میشود تعدادی نقاشی با موضوع خاطره، رؤيا، جنگ و صلح که 12 تابلو را كه محصول كارهاي سال ١٣٧٥ تا ١٣٩٥ است، براي اين پروژه انتخاب كردهام. ساده نقاشي ميكنم و در نقاشيهايم هم قصه ميگويم. در اینجا وجه قصهگویی را به نقاشیهایم افزودهام که
به سینما پهلو میزند، در نقاشیهایم زمان متوقف نیست و اتفاقی که در نقاشی دیده میشود، در زمان جاری است و در اینجا از پردهخوانیهای قدیم الهام گرفتهام.
سركشيتان به دنياهايي مثل چاپ کتاب، تصحيح عكس، كلكسيونري هنري، فيلمسازي، نقاشي و ... براي چيست؟ اصلا در هنر دنبال چهچیزی هستيد؟
متأسفانه یا خوشبختانه انرژیام زیاد است و با کارهایی که دوست دارم زندگی میکنم، در این سالها، زندگینامه شاعر گمنام سبک هندی، صفاالحق، را با استفاده از دستنویسهایش تنظیم و همراه دیوانش چاپ کردم؛ کتاب داستان «مسافر» را که نوشته و نقاشیهایش کار خودم است، چاپ کردهام. مجموعهای نفیس و نایاب از عکسهای قاجاری را که در خانوادهمان موجود بود، گردآوری و تصحیح و چند نمایشگاه عکاسی برگزار کردم. به اینها خریداری دوربینهای قدیمی برای احداث یک موزه فیلم و عکس در زادگاهم همدان را نیز بیفزایید. نقاشی را هم که قبلا گفتم. احساس میکنم همه رشتههای هنر به هم نزدیک هستند و هرکدام را که آرامم کند، بیشتر درگیرش میشوم، الان نقاشی برایم اینگونه است.
علت سفر زمينيتان به ایالات متحده و کانادا چيست؟ آیا علاقهمندید مثل برادران اميدوار شوید؟
سالها بود که آرزوی یک سفر زمینی به آمریکای شمالی را داشتم. سه سال گذشته را به صورت تماموقت درگیر راهاندازی و مدیریت پردیس سینمایی کورش بودم؛ امسال اواسط تابستان که مسئولیتم سبکتر شد، مرخصی گرفتم و با نقی جلاده، از دوستان دوران نوجوانی که از سال 58 تا 62 با هم در دبیرستان ابنسینای همدان درس میخواندیم و بیستوچندسالی است مقیم تورنتو است، قرار سفر را گذاشتیم. در تورنتو چند روزی درگیر نمایش فیلم «یک دزدی عاشقانه» در سینما «یورک» بودم و بعد از اتمام اکران، لوازم سفر را آماده کردیم. چادر، کیسهخواب، زیرانداز، اجاق و لوازم آشپزی، یخدان و سایر ملزومات سفر را تهیه کردیم و از تورنتو با یک خودرو سواری به راه افتادیم. از مسیر مونترال؛ وارد استان ورمونت آمریکا شدیم و از مسیر ساحل شرقی آمریکا به سمت جنوب شرقی راه افتادیم. قیدی برای اقامت نداشتیم و در جاهای مختلف چادر زدیم، کلبه اجاره کردیم، در هتلهای متفاوت اقامت کردیم یا به خانه دوستانی که میشناختیم، رفتیم. سفری پرماجرا که در آن با آدمهایی آشنا شدیم که زبان مشترکمان هنر بود و سفر. مجموعه نقاشيهایم را در مکانهای متنوعی از جمله مقابل موزه هنر فيلادلفيا، مقابل
موزه هنرهاي مدرن نيويورك، خيابان پنجم منهتن، منطقه چلسي نيويورك، منطقه جنگلي نيوجرسي و منطقه جنگلی ویرجینیا، به نمایش گذاشتیم و روز اول مهر با همكاري انجمن دانشجويان ايراني دانشگاه پنسيلوانیا، نمايشگاه را در گالري پترسون دانشگاه پنسيلوانيا افتتاح کردیم که مورد استقبال دانشجويان و علاقهمندان ايراني و غيرايراني شهر استيت كالج مواجه شد. همزمان فيلم «ميناي شهر خاموش» در يكي از سالنهاي اين دانشگاه به نمايش درآمد و پس از آن، به گفتوشنود با حاضران درباره نقاشيها و فيلمهايم پرداختم. «سفرنامه» برادران امیدوار را خواندهام؛ اما سفر من بسیار کوچکتر از کاری است که آنها انجام دادهاند. شاید در آینده مرتکب چنین تجربهای هم شدم!
واكنش مردم به نمايشگاه و در کل رفتار فرهنگيتان چه بود؟
برای آمریکاییها نقاشیها جالب بود، درباره جزئیات نقاشیها و سمبلها و معانی آنها زیاد سؤال میکردند و وقتی میفهمیدند از ایران آمدهام، موضوع برایشان جالبتر میشد. آدمهایی که تا امروز ملاقات کردهام، همه بسیار دوستداشتنی و مهربان بودهاند؛ از رفتارهای نژادپرستانه مدل «دونالد ترامپ» که این روزها جامعه روشنفکر آمریکا بسیار نگران انتخابش است، چیزی در مردم عادی ندیدم. شکل سفر من و موضوع صلح و دوستی نقاشیها، برایشان جذاب است و برخلاف شعارهای ضدایرانی بعضی از دولتمردان آمریکایی، مردم عادی کمترین مشکل را با ما و کاری که میکردیم داشتند.
چرا مقابل كاخ سفيد؟! آیا اين نكته به «برجام» ربطي پیدا میکند؟
ارتباط خاصی با «برجام» ندارد، من به عنوان یک هنرمند ایرانی با هزینه شخصیام دارم سفر میکنم؛ دلم میخواست جلوی کاخ سفید نمایشگاه داشته باشم، چیزی شبیه ماجراجویی! سالها پیش مردی معلول سوار بر «ویلچر» به نام فیلیپ را جلوی کاخ سفید دیده بودم که از سال 1981 آنجا چادر زده و علیه بمبهای هستهای شعارهایی نوشته بود؛ دلم میخواست تجربهای مشابه او داشته باشم، به واشنگتن که رسیدیم، تابلوهای نقاشی را با کمی تردید مقابل «کاخ سفید» بردیم، روزهای نزدیک به «11 سپتامبر» بود و لحظهای که رسیدیم، محافظان «کاخ سفید» شاید به دلیل حساسیتهای امنیتی، با رفتاری نسبتا خشن، مردم را از نردههای کاخ دور میکردند و به آن سوی خیابان میفرستادند. با دیدن رفتار جدی نگهبانها، تردید کردم تابلوها را بچینم یا نه؟ بعد با خودم گفتم یک بار یک نقاش ایرانی توانسته با نقاشیهایش به مقابل کاخ سفید بیاید و با مردم آمریکا از صلح و دوستی بین ملتها بگوید، پس نباید این موقعیت را از دست بدهم. با نقی تابلوها را در پیادهرو مقابل کاخ سفید چیدیم و سعی کردیم با نگهبانها و پلیسها چشمدرچشم نشویم، خوشبختانه کمکم به حضور ما هم مثل «فیلیپ» که آن روز
خوشبختانه آنجا بود، عادت کردند یا شاید ما را نادیده گرفتند، فقط بعد از ساعتی که از شروع نمایشگاه گذشته بود و داشتم با یک خبرنگار صحبت میکردم، متوجه پلیسی شدم که در چند قدمیام ایستاده؛ صحبتم که تمام شد پیش آمد، انتظار داشتم در بهترین حالت، دستور جمعآوری تابلوها را بدهد یا برای سؤالوجواب ما را به دفتر پلیس ببرد؛ اما بسیار مؤدبانه پیش آمد و پرسید آیا تابلوها را برای فروش گذاشتهای؟ که پاسخم منفی بود و ادامه داد مشکلی نیست کارت را ادامه بده و رفت، در اینجا بود که بعد از یکی، دو ساعت نگرانی نفس راحتی کشیدم و با آرامش پشت تابلوها ایستادم.
چه مدت در آنجا حضور خواهيد داشت؟
الان به جنوب آمریکا و استان فلوریدا رسیدهایم. پنجهزار کیلومتر رانندگی کردهایم و پنجهزار کیلومتر دیگر از مسیر باقی مانده است؛ حدود سه هفته دیگر در سفر هستیم و چند جای دیگر هم نمایشگاه خواهم داشت و در پایان سفر نقاشیها را در «کوئین گالری» تورنتو به نمایش خواهم گذاشت و بعد به ایران باز خواهم گشت.
امیرشهاب رضویان، مقابل كاخ سفيد در واشنگتن، مجموعهای از نقاشیهایش را با موضوع «صلح و دوستی» به نمايش گذاشت و در روزهایی که نزدیک 11 سپتامبر بود، با این عمل از دوستی با مردم جهان سخن گفت. هرچند که او را بیشتر با فیلمهایش میشناسیم، اما خودش معتقد است که «نقاشی به من آرامش میدهد... و در فاصله نقاشیهایم فیلم میسازم». رضویان در این گفتوگو از ابراز علاقه مردم به نقاشیها و پیامش گفت و تأکید کرد که در آستانه انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده «از رفتارهای نژادپرستانه مدل «دونالد ترامپ» که این روزها جامعه روشنفکر آمریکا بسیار نگران انتخابش است، چیزی در مردم عادی ندیدم». بههرجهت این حرکت فرهنگی او پیامدهای خوبی خواهد داشت.
آقای رضويان شما نقاش هم هستيد؟
من نقاشی را از حدود 25سال پیش شروع کردم، با بچههای فامیل و دوستانم نقاشی میکردم و کمکم از آنها شیوههای نقاشی متفاوت را آموختم. بههرحال نقاشی هم میکنم، گاهوبیگاه کاغذی را قلمی میکنم؛ به شیوه و روش خودم.
از کی شروع به کشیدن نقاشی کردید و چرا؟
سال 1350 در کلاس اول ابتدایی، در مدرسه الوند کلدانی همدان، زندهیاد خانم طائفی، معلم نقاشیمان بود، اولین روزهای دبستان بود و معلم برای ما مقام خدایگانی داشت. خانم طائفی با گچ روی تختهسیاه، یک چتر کشید و گفت که از روی آن نقاشی کنیم. من چتر را که در دفتر سفیدم نقاشی کردم، دیدم وقت اضافه آوردهام و مردی را هم زیر چتر کشیدم که دسته چتر را گرفته بود و پایین آن راه میرفت. بعد از اتمام نقاشی تشویش داشتم که شاید از تکلیف دادهشده، تجاوز کرده باشم و امکان دارد که خانم معلم دعوایم کند، اما برخلاف انتظار، خانم طائفی نقاشیام را بالا گرفت و تشویقم کرد که ابتکار به خرج دادهام و چیزی به طرح او افزودهام. برای من که پسربچه هفتسالهای بودم تشویق معلم چیزی بود در حد «سیمرغ» جشنواره فیلم فجر. از آن روز فکر کردم که نقاش هستم و تا امروز که گاهوبیگاه کاغذی را قلمی میکنم، احساس خوب نقاشی آن روز با من است، هرچند که پیشهام نقاشی نیست. سال 1353 کلاس سوم ابتدایی بودم که شبها زندهیاد خانم مولود عاطفی در شبکه یک تلویزیون ملی ایران، برای بچهها قصه میگفت. هر شب قصهها را به ذهن میسپردم و روز بعد در دفتری که مخصوص
بازنویسی قصهها داشتم، مینوشتم و برای هر قصه تصویرسازی هم میکردم. این دفترهای پنجگانه را هنوز دارم، پر است از قصههای مصور. بزرگتر که شدم، در مدرسه تصویر کجوکوله معلمها را میکشیدم و به همکلاسیها نشان میدادم. حاشیه سفید بالای دفترم همیشه پر بود از نقاشیهای کوچک. اوایل نوجوانیام که همزمان شد با انقلاب، یک کلاس کوتاهمدت طراحی و نقاشی رفتم و بعد که وارد دانشکده سینما و تئاتر شدم، چند واحد طراحی گذراندم. پس از آن پویانمایی خواندم و در همین سالها بود که با خواهرزادههایم که کوچک بودند و بقیه بچههای دوروبر، به طور مشترک نقاشی میکشیدم و متوجه سبکوسیاق آزاد نقاشی کودکان شدم و بهتدریج با آموزههایی که از کودکان گرفته بودم خود به نقاشی پرداختم و بهتدریج به فرمهای کمی بهتر رسیدم که از حدود 25 سال پیش دارم روی آن تمرین میکنم. سینما و فیلمسازی گاه که مجالی داده است با شیوهای که یاد گرفتهام، نقاشی کردهام، اولینبار در سپتامبر سال 1996 دو اثر نقاشی از من در نمایشگاه جمعی هنرمندان در گالری «اشتول ورک» در شهر کلن به نمایش درآمد و در سال 1997 یکی از نقاشیهایم بهعنوان پوستر روز جهانی مبارزه با
نژادپرستی در ماه مارس 1997 در هلند چاپ شد، چاپ چهار کارتپستال از نقاشیهایم در سال 1376، چاپ مجموعهای از داستانها و نقاشیهایم در کتاب داستان مسافر در سال 1392 و شرکتدادن دو نقاشی در نمایشگاه جمعی نگارخانههای جهان در ایران در نگارخانه زندان قصر در مردادماه 1393 و طراحی و اجرای پوستر «بیستونهمین جشنواره بینالمللی فیلمهای نوجوانان همدان» در مهرماه 1394 از دیگر فعالیتهایم در زمینه نقاشی است. این سبک نقاشی را از کودکان یاد گرفتهام و جز این شیوه، در سبک دیگری قادر به نقاشیکردن نیستم و موضوعهایی را که دوست دارم و گاه بخشی از رؤیاها و خاطرههایم است نقاشی میکنم و از ترکیببندیهایی استفاده میکنم که خاص خودم است. خلاصه اینکه آنگونه که میتوانم، نقاشی میکنم و ترجیح میدهم بیسروصدا در فاصله فیلمهایم نقاشی کنم و به عبارتی دیگر در فاصله نقاشیهایم فیلم بسازم.
چه حرفي در نقاشي میخواستيد بزنيد كه در فيلمسازي نتوانستهاید؟
سینما هنر- صنعتی جذاب، برای مخاطب و پررنج، برای کارگردان است، فیلمساختن برای من که خودم را متعلق به سینمای مستقل ایران میدانم، هیچگاه ساده نبوده، از بودجههای میلیاردی و فیلمهای فاخری که چندین سال بیشترین سرمایههای دولتی اختصاصیافته به سینما را بلعیدند، رقمی به من و سینماگرانی نظیر من پرداخت نشده؛ یعنی همیشه با سختی و مشقت سرمایه فیلمهایم را تأمین کردهام. به این موضوع، بیکاری اجباری سالهای 85 تا 92 را هم اضافه کنید. در این شرایط است که یکباره میبینم نقاشی چقدر آرامشبخش است، مشکلات سینما را ندارد و میتوانم در فاصله فیلمهایم به نقاشی بپردازم و کارهای دیگری که دوست دارم و نتیجهاش میشود تلاش منِ سینماگر برای حفظ روحیه خودم و یکی از راههای حال خوب پیداکردن، برایم میشود نقاشیکردن. با یک مداد، یک پاککن، یک رواننویس و برگی کاغذ شروع میکنم به نقاشی و حاصل آن میشود تعدادی نقاشی با موضوع خاطره، رؤيا، جنگ و صلح که 12 تابلو را كه محصول كارهاي سال ١٣٧٥ تا ١٣٩٥ است، براي اين پروژه انتخاب كردهام. ساده نقاشي ميكنم و در نقاشيهايم هم قصه ميگويم. در اینجا وجه قصهگویی را به نقاشیهایم افزودهام که
به سینما پهلو میزند، در نقاشیهایم زمان متوقف نیست و اتفاقی که در نقاشی دیده میشود، در زمان جاری است و در اینجا از پردهخوانیهای قدیم الهام گرفتهام.
سركشيتان به دنياهايي مثل چاپ کتاب، تصحيح عكس، كلكسيونري هنري، فيلمسازي، نقاشي و ... براي چيست؟ اصلا در هنر دنبال چهچیزی هستيد؟
متأسفانه یا خوشبختانه انرژیام زیاد است و با کارهایی که دوست دارم زندگی میکنم، در این سالها، زندگینامه شاعر گمنام سبک هندی، صفاالحق، را با استفاده از دستنویسهایش تنظیم و همراه دیوانش چاپ کردم؛ کتاب داستان «مسافر» را که نوشته و نقاشیهایش کار خودم است، چاپ کردهام. مجموعهای نفیس و نایاب از عکسهای قاجاری را که در خانوادهمان موجود بود، گردآوری و تصحیح و چند نمایشگاه عکاسی برگزار کردم. به اینها خریداری دوربینهای قدیمی برای احداث یک موزه فیلم و عکس در زادگاهم همدان را نیز بیفزایید. نقاشی را هم که قبلا گفتم. احساس میکنم همه رشتههای هنر به هم نزدیک هستند و هرکدام را که آرامم کند، بیشتر درگیرش میشوم، الان نقاشی برایم اینگونه است.
علت سفر زمينيتان به ایالات متحده و کانادا چيست؟ آیا علاقهمندید مثل برادران اميدوار شوید؟
سالها بود که آرزوی یک سفر زمینی به آمریکای شمالی را داشتم. سه سال گذشته را به صورت تماموقت درگیر راهاندازی و مدیریت پردیس سینمایی کورش بودم؛ امسال اواسط تابستان که مسئولیتم سبکتر شد، مرخصی گرفتم و با نقی جلاده، از دوستان دوران نوجوانی که از سال 58 تا 62 با هم در دبیرستان ابنسینای همدان درس میخواندیم و بیستوچندسالی است مقیم تورنتو است، قرار سفر را گذاشتیم. در تورنتو چند روزی درگیر نمایش فیلم «یک دزدی عاشقانه» در سینما «یورک» بودم و بعد از اتمام اکران، لوازم سفر را آماده کردیم. چادر، کیسهخواب، زیرانداز، اجاق و لوازم آشپزی، یخدان و سایر ملزومات سفر را تهیه کردیم و از تورنتو با یک خودرو سواری به راه افتادیم. از مسیر مونترال؛ وارد استان ورمونت آمریکا شدیم و از مسیر ساحل شرقی آمریکا به سمت جنوب شرقی راه افتادیم. قیدی برای اقامت نداشتیم و در جاهای مختلف چادر زدیم، کلبه اجاره کردیم، در هتلهای متفاوت اقامت کردیم یا به خانه دوستانی که میشناختیم، رفتیم. سفری پرماجرا که در آن با آدمهایی آشنا شدیم که زبان مشترکمان هنر بود و سفر. مجموعه نقاشيهایم را در مکانهای متنوعی از جمله مقابل موزه هنر فيلادلفيا، مقابل
موزه هنرهاي مدرن نيويورك، خيابان پنجم منهتن، منطقه چلسي نيويورك، منطقه جنگلي نيوجرسي و منطقه جنگلی ویرجینیا، به نمایش گذاشتیم و روز اول مهر با همكاري انجمن دانشجويان ايراني دانشگاه پنسيلوانیا، نمايشگاه را در گالري پترسون دانشگاه پنسيلوانيا افتتاح کردیم که مورد استقبال دانشجويان و علاقهمندان ايراني و غيرايراني شهر استيت كالج مواجه شد. همزمان فيلم «ميناي شهر خاموش» در يكي از سالنهاي اين دانشگاه به نمايش درآمد و پس از آن، به گفتوشنود با حاضران درباره نقاشيها و فيلمهايم پرداختم. «سفرنامه» برادران امیدوار را خواندهام؛ اما سفر من بسیار کوچکتر از کاری است که آنها انجام دادهاند. شاید در آینده مرتکب چنین تجربهای هم شدم!
واكنش مردم به نمايشگاه و در کل رفتار فرهنگيتان چه بود؟
برای آمریکاییها نقاشیها جالب بود، درباره جزئیات نقاشیها و سمبلها و معانی آنها زیاد سؤال میکردند و وقتی میفهمیدند از ایران آمدهام، موضوع برایشان جالبتر میشد. آدمهایی که تا امروز ملاقات کردهام، همه بسیار دوستداشتنی و مهربان بودهاند؛ از رفتارهای نژادپرستانه مدل «دونالد ترامپ» که این روزها جامعه روشنفکر آمریکا بسیار نگران انتخابش است، چیزی در مردم عادی ندیدم. شکل سفر من و موضوع صلح و دوستی نقاشیها، برایشان جذاب است و برخلاف شعارهای ضدایرانی بعضی از دولتمردان آمریکایی، مردم عادی کمترین مشکل را با ما و کاری که میکردیم داشتند.
چرا مقابل كاخ سفيد؟! آیا اين نكته به «برجام» ربطي پیدا میکند؟
ارتباط خاصی با «برجام» ندارد، من به عنوان یک هنرمند ایرانی با هزینه شخصیام دارم سفر میکنم؛ دلم میخواست جلوی کاخ سفید نمایشگاه داشته باشم، چیزی شبیه ماجراجویی! سالها پیش مردی معلول سوار بر «ویلچر» به نام فیلیپ را جلوی کاخ سفید دیده بودم که از سال 1981 آنجا چادر زده و علیه بمبهای هستهای شعارهایی نوشته بود؛ دلم میخواست تجربهای مشابه او داشته باشم، به واشنگتن که رسیدیم، تابلوهای نقاشی را با کمی تردید مقابل «کاخ سفید» بردیم، روزهای نزدیک به «11 سپتامبر» بود و لحظهای که رسیدیم، محافظان «کاخ سفید» شاید به دلیل حساسیتهای امنیتی، با رفتاری نسبتا خشن، مردم را از نردههای کاخ دور میکردند و به آن سوی خیابان میفرستادند. با دیدن رفتار جدی نگهبانها، تردید کردم تابلوها را بچینم یا نه؟ بعد با خودم گفتم یک بار یک نقاش ایرانی توانسته با نقاشیهایش به مقابل کاخ سفید بیاید و با مردم آمریکا از صلح و دوستی بین ملتها بگوید، پس نباید این موقعیت را از دست بدهم. با نقی تابلوها را در پیادهرو مقابل کاخ سفید چیدیم و سعی کردیم با نگهبانها و پلیسها چشمدرچشم نشویم، خوشبختانه کمکم به حضور ما هم مثل «فیلیپ» که آن روز
خوشبختانه آنجا بود، عادت کردند یا شاید ما را نادیده گرفتند، فقط بعد از ساعتی که از شروع نمایشگاه گذشته بود و داشتم با یک خبرنگار صحبت میکردم، متوجه پلیسی شدم که در چند قدمیام ایستاده؛ صحبتم که تمام شد پیش آمد، انتظار داشتم در بهترین حالت، دستور جمعآوری تابلوها را بدهد یا برای سؤالوجواب ما را به دفتر پلیس ببرد؛ اما بسیار مؤدبانه پیش آمد و پرسید آیا تابلوها را برای فروش گذاشتهای؟ که پاسخم منفی بود و ادامه داد مشکلی نیست کارت را ادامه بده و رفت، در اینجا بود که بعد از یکی، دو ساعت نگرانی نفس راحتی کشیدم و با آرامش پشت تابلوها ایستادم.
چه مدت در آنجا حضور خواهيد داشت؟
الان به جنوب آمریکا و استان فلوریدا رسیدهایم. پنجهزار کیلومتر رانندگی کردهایم و پنجهزار کیلومتر دیگر از مسیر باقی مانده است؛ حدود سه هفته دیگر در سفر هستیم و چند جای دیگر هم نمایشگاه خواهم داشت و در پایان سفر نقاشیها را در «کوئین گالری» تورنتو به نمایش خواهم گذاشت و بعد به ایران باز خواهم گشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.