|

ناتو در اندیشه همکاری بلندمدت با عراق است

علیه داعش، زیر چتر ناتو

اگر فقط چیزی حدود یک‌‌ساعت‌ونیم از امان، پایتخت اردن، دور شوید، به مرکزی در محلی جداافتاده در زمینی پهناور می‌رسید که تپه‌هایی بلند آن را احاطه کرده‌‌اند؛ مرکزی خاص برای آموزش نیروهای ویژه و یگان‌های نظامی، به‌ویژه نیروهای عراق و سایر کشورهای خاورمیانه. این زمین گسترده، مرکز آموزش عملیات ویژه عبدالله دوم، پادشاه اردن، است که سال 2009 به فرمان او تأسیس شد و دارای امکانات آموزشی و ساختارهای پشتیبانی به ارزش بیش از 200 میلیون دلار است.
اما آنچه این مرکز آموزش نظامی را مهم می‌کند، نه ظرفیت آن به عنوان یک مرکز عالی، بلکه این واقعیت است که صدها افسر امنیتی عراق برای ایجاد ظرفیت دفاعی زیرساخت‌‌های دفاعی عراق، تحت آموزش ناتو و آمریکا قرار گرفته‌اند. آن‌طور که روزنامه حریت گزارش داده، این تلاش‌ها نه‌فقط قطعا به عراق در مبارزه علیه داعش و بازپس‌گیری موصل و دیگر شهرهای تحت کنترل شورشی‌ها کمک می‌کند، بلکه آنها را برای جلوگیری از هجوم مجدد داعش، القاعده و دیگر سازمان‌های تروریستی به این کشور آماده می‌کند. برنامه آموزش نظامیان عراقی در اردن بخشی از طرح «برنامه ایجاد ظرفیت دفاعی ناتو» برای عراق است که در پاسخ به درخواست دولت عراق و پس از امضای توافقی میان دولت عراق و ناتو اجرائی شده است. طبق این برنامه، تا پایان ماه اکتبر انتظار می‌رود 350 افسر عراقی در دوره‌های آموزشی ناتو در سه حوزه تحت آموزش قرار گیرند: خنثی‌سازی تجهیزات انفجاری، پزشکی نظامی و برنامه‌ریزی شهری نظامی.
عراق باثبات‌تر، ناتو امن‌تر
اما برنامه‌های بیشتری در راه است. الکساندر ورشبو، معاون دبیر کل ناتو، در نشست 26 سپتامبر در بروکسل دراین‌باره این‌چنین توضیح داد: «ما تصمیم گرفته‌ایم برنامه ایجاد ظرفیت دفاعی را تا خود عراق بکشانیم. امیدواریم این برنامه از سال 2017 آغاز شود». به گفته ورشبو، ناتو متعهد شده با هدف کمک به عراق برای مبارزه بهتر با داعش، تجهیزات بیشتری را در اختیار نهادهای امنیتی عراق قرار دهد. این برنامه آموزشی بخشی از کمک‌های ناتو به عراق برای تقویت ظرفیت‌های دفاعی، اصلاحات امنیتی و افزایش توانایی در ایجاد ثبات منطقه‌ای است و به گفته ورشبو، با بدترشدن شرایط امنیتی در شرق به‌دلیل نفوذ روسیه و در جنوب به دلیل تهدید روبه‌رشد داعش، برنامه براساس این باور در دستور کار قرار گرفته که «وقتی همسایگان ناتو باثبات‌تر باشند، ناتو هم ایمن‌تر است».
بازسازی زیرساخت‌های دفاعی
تلاش برای آموزش ارتش عراق و سایر نهادهای امنیتی صرفا فقط نگرانی و علاقه ناتو نیست. ائتلاف ضدداعش و برخی از کشورهای این اتحاد هم تحت توافق‌نامه‌هایی دوجانبه به نیروهای عراقی کمک خواهند کرد، اما این برنامه‌ها با برنامه‌های ناتو متفاوت است و پروژه‌های کوتاه‌مدت یا میان‌مدت با هدف آماده‌سازی امنیتی مؤسسات عراقی برای فشار بر داعش و آزادکردن موصل، یکی از شهرهای کلیدی عراق است، به گفته یکی از مقامات ایالات متحده، برنامه کمک‌های امنیتی وزارت خارجه آمریکا به ساخت و ایجاد نهادهای دفاعی این کشور کمک می‌کند و بخشی از برنامه دفاع استراتژیک است. آن‌طور که این مقام آمریکایی می‌گوید: «به‌این‌ترتیب، ما به آنها ماهیگیری یاد می‌دهیم به جای اینکه به آنها ماهی دهیم». به تازگی آمریکا اعلام کرده که 600 نظامی دیگر را برای کمک به ارتش عراق برای شرکت در عملیات موصل به این کشور خواهد فرستاد. با ورود این سربازان به عراق تعداد نیروهای آمریکایی در این کشور به شش‌هزارو 400 نفر افزایش می‌یابد. همچنین فرانسه اعلام کرده از جنگنده‌های خود روی ناو هواپیمابر شارل دوگل برای حمله به داعش در عراق استفاده می‌کند. همچنین فرانسه ده‌ها قبضه توپ در شمال موصل مستقر کرده و گفته مشاورانی را نیز برای کمک به پیشمرگه‌ها در حمله به موصل اعزام می‌کند. مسئولان آمریکایی اعلام کرده‌اند احتمالا عملیات موصل در ماه جاری میلادی آغاز شود. بغداد با آزادسازی این شهر می‌تواند صفحه داعش را به طور کامل در عراق ببندد. از دیدگاه ناتو، سال 2017، سال بسیار مهمی است، چراکه متحدان این سازمان برای اهداف آموزشی در عراق حضور نسبتا اندکی خواهند داشت، اما این حضور می‌تواند در آینده قوی‌تر شود. یکی از مقامات ناتو می‌گوید: «این برنامه آموزشی در آینده بسیار کارآمدتر خواهد شد و ما معتقدیم ناتو قادر به پاسخ‌گویی به نیازهای بلندمدت عراق خواهد بود».
لزوم رویکردی فراگیر
اگرچه رابطه آنکارا و بغداد به دلیل برنامه آموزشی گسترده گروه‌های سنی در اردوگاهی نظامی در نزدیکی موصل شکراب شده بود، اما ترکیه با هدف افزایش نفوذ خود در منطقه در این برنامه آموزشی از ناتو حمایت می‌کند. بااین‌حال، ترکیه تأکید کرده است که ارتش عراق باید در کنار گروه‌های شیعه، گروه‌های سنی و دیگر گروه‌های قومی را هم تحت آموزش قرار دهد. مقامات ایالات متحده و ناتو هم با آگاهی از این حساسیت، به دولت عراق لزوم رویکردی فراگیر را هم‌زمان با بازسازی ساختارهای امنیتی این کشور متذکر شده‌اند.

اگر فقط چیزی حدود یک‌‌ساعت‌ونیم از امان، پایتخت اردن، دور شوید، به مرکزی در محلی جداافتاده در زمینی پهناور می‌رسید که تپه‌هایی بلند آن را احاطه کرده‌‌اند؛ مرکزی خاص برای آموزش نیروهای ویژه و یگان‌های نظامی، به‌ویژه نیروهای عراق و سایر کشورهای خاورمیانه. این زمین گسترده، مرکز آموزش عملیات ویژه عبدالله دوم، پادشاه اردن، است که سال 2009 به فرمان او تأسیس شد و دارای امکانات آموزشی و ساختارهای پشتیبانی به ارزش بیش از 200 میلیون دلار است.
اما آنچه این مرکز آموزش نظامی را مهم می‌کند، نه ظرفیت آن به عنوان یک مرکز عالی، بلکه این واقعیت است که صدها افسر امنیتی عراق برای ایجاد ظرفیت دفاعی زیرساخت‌‌های دفاعی عراق، تحت آموزش ناتو و آمریکا قرار گرفته‌اند. آن‌طور که روزنامه حریت گزارش داده، این تلاش‌ها نه‌فقط قطعا به عراق در مبارزه علیه داعش و بازپس‌گیری موصل و دیگر شهرهای تحت کنترل شورشی‌ها کمک می‌کند، بلکه آنها را برای جلوگیری از هجوم مجدد داعش، القاعده و دیگر سازمان‌های تروریستی به این کشور آماده می‌کند. برنامه آموزش نظامیان عراقی در اردن بخشی از طرح «برنامه ایجاد ظرفیت دفاعی ناتو» برای عراق است که در پاسخ به درخواست دولت عراق و پس از امضای توافقی میان دولت عراق و ناتو اجرائی شده است. طبق این برنامه، تا پایان ماه اکتبر انتظار می‌رود 350 افسر عراقی در دوره‌های آموزشی ناتو در سه حوزه تحت آموزش قرار گیرند: خنثی‌سازی تجهیزات انفجاری، پزشکی نظامی و برنامه‌ریزی شهری نظامی.
عراق باثبات‌تر، ناتو امن‌تر
اما برنامه‌های بیشتری در راه است. الکساندر ورشبو، معاون دبیر کل ناتو، در نشست 26 سپتامبر در بروکسل دراین‌باره این‌چنین توضیح داد: «ما تصمیم گرفته‌ایم برنامه ایجاد ظرفیت دفاعی را تا خود عراق بکشانیم. امیدواریم این برنامه از سال 2017 آغاز شود». به گفته ورشبو، ناتو متعهد شده با هدف کمک به عراق برای مبارزه بهتر با داعش، تجهیزات بیشتری را در اختیار نهادهای امنیتی عراق قرار دهد. این برنامه آموزشی بخشی از کمک‌های ناتو به عراق برای تقویت ظرفیت‌های دفاعی، اصلاحات امنیتی و افزایش توانایی در ایجاد ثبات منطقه‌ای است و به گفته ورشبو، با بدترشدن شرایط امنیتی در شرق به‌دلیل نفوذ روسیه و در جنوب به دلیل تهدید روبه‌رشد داعش، برنامه براساس این باور در دستور کار قرار گرفته که «وقتی همسایگان ناتو باثبات‌تر باشند، ناتو هم ایمن‌تر است».
بازسازی زیرساخت‌های دفاعی
تلاش برای آموزش ارتش عراق و سایر نهادهای امنیتی صرفا فقط نگرانی و علاقه ناتو نیست. ائتلاف ضدداعش و برخی از کشورهای این اتحاد هم تحت توافق‌نامه‌هایی دوجانبه به نیروهای عراقی کمک خواهند کرد، اما این برنامه‌ها با برنامه‌های ناتو متفاوت است و پروژه‌های کوتاه‌مدت یا میان‌مدت با هدف آماده‌سازی امنیتی مؤسسات عراقی برای فشار بر داعش و آزادکردن موصل، یکی از شهرهای کلیدی عراق است، به گفته یکی از مقامات ایالات متحده، برنامه کمک‌های امنیتی وزارت خارجه آمریکا به ساخت و ایجاد نهادهای دفاعی این کشور کمک می‌کند و بخشی از برنامه دفاع استراتژیک است. آن‌طور که این مقام آمریکایی می‌گوید: «به‌این‌ترتیب، ما به آنها ماهیگیری یاد می‌دهیم به جای اینکه به آنها ماهی دهیم». به تازگی آمریکا اعلام کرده که 600 نظامی دیگر را برای کمک به ارتش عراق برای شرکت در عملیات موصل به این کشور خواهد فرستاد. با ورود این سربازان به عراق تعداد نیروهای آمریکایی در این کشور به شش‌هزارو 400 نفر افزایش می‌یابد. همچنین فرانسه اعلام کرده از جنگنده‌های خود روی ناو هواپیمابر شارل دوگل برای حمله به داعش در عراق استفاده می‌کند. همچنین فرانسه ده‌ها قبضه توپ در شمال موصل مستقر کرده و گفته مشاورانی را نیز برای کمک به پیشمرگه‌ها در حمله به موصل اعزام می‌کند. مسئولان آمریکایی اعلام کرده‌اند احتمالا عملیات موصل در ماه جاری میلادی آغاز شود. بغداد با آزادسازی این شهر می‌تواند صفحه داعش را به طور کامل در عراق ببندد. از دیدگاه ناتو، سال 2017، سال بسیار مهمی است، چراکه متحدان این سازمان برای اهداف آموزشی در عراق حضور نسبتا اندکی خواهند داشت، اما این حضور می‌تواند در آینده قوی‌تر شود. یکی از مقامات ناتو می‌گوید: «این برنامه آموزشی در آینده بسیار کارآمدتر خواهد شد و ما معتقدیم ناتو قادر به پاسخ‌گویی به نیازهای بلندمدت عراق خواهد بود».
لزوم رویکردی فراگیر
اگرچه رابطه آنکارا و بغداد به دلیل برنامه آموزشی گسترده گروه‌های سنی در اردوگاهی نظامی در نزدیکی موصل شکراب شده بود، اما ترکیه با هدف افزایش نفوذ خود در منطقه در این برنامه آموزشی از ناتو حمایت می‌کند. بااین‌حال، ترکیه تأکید کرده است که ارتش عراق باید در کنار گروه‌های شیعه، گروه‌های سنی و دیگر گروه‌های قومی را هم تحت آموزش قرار دهد. مقامات ایالات متحده و ناتو هم با آگاهی از این حساسیت، به دولت عراق لزوم رویکردی فراگیر را هم‌زمان با بازسازی ساختارهای امنیتی این کشور متذکر شده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.