|

كتابي تازه از بهمن فرسي

پرده بسته است

شبنم رياحي: در ادامه انتشار نمایش‌نامه‌هاي بهمن فرسي در نشر بيدگل، به‌‌تازگي دو نمایش‌نامه او در قالب يك كتاب به ‌چاپ رسيده‌اند. «گلدان» و «بهار و عروسك» عناوين اين دونمایش‌نامه‌اند كه هر دو در يك پرده روايت شده‌اند. پيش از اين، سه نمایش‌نامه ديگر از فرسي در همين نشر منتشر شده بودند: «موش»، «آرامسايشگاه» و «صداي شكستن». فرسي در «صداي شكستن»، بيش از هرچيز تأملي در وضعيت معناي زندگي و بيهودگي مناسبات ميان آدم‌ها و قضاوت آنها درباره يكديگر كرده و تصويري از وضعيت يك دوران به دست داده است. «صداي شكستن» به لحاظ ويژگي‌هاي اجرائي نكاتي ويژه دارد و از جمله اينكه استفاده هوشمندانه‌اي از بازي‌هاي نور و صدا در اين نمايش صورت گرفته است. «صداي شكستن» نمایش‌نامه‌اي دوپرده‌اي و سرشار از تمثيل و استعاره است و از بيست تابلوي كوتاه تشكيل شده است. تابلوهايي كه به‌نوعي بي‌ارتباط با هم‌ هستند و در هر تابلو تصويري جديد به خواننده ارائه مي‌شود. «موش»، نمایش‌نامه‌اي است كه در سال‌هاي دهه چهل نوشته شده و موضوع آن در يك كلام موش‌شدن است. فرسي در اين نمایش‌نامه نيز تصويري درخشان از وضعيت اجتماعي آن دوران به دست داده است. در اين نمایش‌نامه، يك شهر توسط 9 نفر از شهروندانش خريده مي‌شود و مناسبات حاكم بر آن به‌كلي تغيير مي‌كند و رنگ‌ورويي ديگر به خود مي‌گيرد. فرديت مهم‌ترين اصل حاكم در اين شهر مي‌شود و حتي اگر سلطه فرديت به بهاي نابودي جمع باشد. در اين وضعيت آدم‌هاي شهر به بهاي به‌دست‌آوردن آزادي فردي هستي خويش را مي‌بازند و به‌مرور همگي به موش تبديل مي‌شوند. «آرامسايشگاه» نيز نمایش‌نامه‌اي دوپرده‌اي است و فضاي نمايش آن‌طور كه از عنوانش هم برمي‌آيد، آسايشگاه است اما آسايشگاهي خاص كه در آن آدم‌ها به جاي آنكه به آرامش برسند، آرام‌آرام ساييده مي‌شوند. «بهار و عروسك» نمایش‌نامه‌اي است مربوط به سال 1344 و آن‌طور كه در خود كتاب توضيح داده شده، «سير و سلوكي‌ست از عشق مهجور و معصوم گلدان تا عشق پيچيده و مدرن اكنون. مرد عاشق زن بوده، هنوز هم هست. زن خواسته و ناخواسته آلوده وفا و جفا بوده، هنوز هم هست. آن‌ها هر دو شيفته تئاتراند. اكنون مرد پس از دوره‌يي جداماندگي، نمایش‌نامه‌يي نوشته، و به سوي زن برگشته تا آن را اجرا كنند. و داستان نمایش‌نامه چيستان عشق قديم و موجود بين آنهاست. و روايت پرزخم‌وخراش و هزارچم آن با جذرومدي پياپي در بستر بازي و زندگي رفت‌و‌برگشت دارد. هزاران اره مثالي در كار بريدن و جدايي انداختن‌اند. سرانجام سنفي اره‌ها، در هيئت اره عظيمي به پهناي دهانه صحنه، با كش‌وواكشي جانخراش فرود مي‌آيد، و تنه سالن بازي را از صحنه كه سر آن باشد قطع مي‌كند. و پرده اگر كه هست، چه بهتر كه بسته نشود!». در «گلدان»، به سنت پرداخت شده است: «در گلدان، جبروت سنت در كالبد پدر زمينگير فرمان مي‌راند. عدل خاكي ستاره‌هاي افلاكي را به تساوي بين آدميان بخش كرده است: هر تني يك ستاره...».

شبنم رياحي: در ادامه انتشار نمایش‌نامه‌هاي بهمن فرسي در نشر بيدگل، به‌‌تازگي دو نمایش‌نامه او در قالب يك كتاب به ‌چاپ رسيده‌اند. «گلدان» و «بهار و عروسك» عناوين اين دونمایش‌نامه‌اند كه هر دو در يك پرده روايت شده‌اند. پيش از اين، سه نمایش‌نامه ديگر از فرسي در همين نشر منتشر شده بودند: «موش»، «آرامسايشگاه» و «صداي شكستن». فرسي در «صداي شكستن»، بيش از هرچيز تأملي در وضعيت معناي زندگي و بيهودگي مناسبات ميان آدم‌ها و قضاوت آنها درباره يكديگر كرده و تصويري از وضعيت يك دوران به دست داده است. «صداي شكستن» به لحاظ ويژگي‌هاي اجرائي نكاتي ويژه دارد و از جمله اينكه استفاده هوشمندانه‌اي از بازي‌هاي نور و صدا در اين نمايش صورت گرفته است. «صداي شكستن» نمایش‌نامه‌اي دوپرده‌اي و سرشار از تمثيل و استعاره است و از بيست تابلوي كوتاه تشكيل شده است. تابلوهايي كه به‌نوعي بي‌ارتباط با هم‌ هستند و در هر تابلو تصويري جديد به خواننده ارائه مي‌شود. «موش»، نمایش‌نامه‌اي است كه در سال‌هاي دهه چهل نوشته شده و موضوع آن در يك كلام موش‌شدن است. فرسي در اين نمایش‌نامه نيز تصويري درخشان از وضعيت اجتماعي آن دوران به دست داده است. در اين نمایش‌نامه، يك شهر توسط 9 نفر از شهروندانش خريده مي‌شود و مناسبات حاكم بر آن به‌كلي تغيير مي‌كند و رنگ‌ورويي ديگر به خود مي‌گيرد. فرديت مهم‌ترين اصل حاكم در اين شهر مي‌شود و حتي اگر سلطه فرديت به بهاي نابودي جمع باشد. در اين وضعيت آدم‌هاي شهر به بهاي به‌دست‌آوردن آزادي فردي هستي خويش را مي‌بازند و به‌مرور همگي به موش تبديل مي‌شوند. «آرامسايشگاه» نيز نمایش‌نامه‌اي دوپرده‌اي است و فضاي نمايش آن‌طور كه از عنوانش هم برمي‌آيد، آسايشگاه است اما آسايشگاهي خاص كه در آن آدم‌ها به جاي آنكه به آرامش برسند، آرام‌آرام ساييده مي‌شوند. «بهار و عروسك» نمایش‌نامه‌اي است مربوط به سال 1344 و آن‌طور كه در خود كتاب توضيح داده شده، «سير و سلوكي‌ست از عشق مهجور و معصوم گلدان تا عشق پيچيده و مدرن اكنون. مرد عاشق زن بوده، هنوز هم هست. زن خواسته و ناخواسته آلوده وفا و جفا بوده، هنوز هم هست. آن‌ها هر دو شيفته تئاتراند. اكنون مرد پس از دوره‌يي جداماندگي، نمایش‌نامه‌يي نوشته، و به سوي زن برگشته تا آن را اجرا كنند. و داستان نمایش‌نامه چيستان عشق قديم و موجود بين آنهاست. و روايت پرزخم‌وخراش و هزارچم آن با جذرومدي پياپي در بستر بازي و زندگي رفت‌و‌برگشت دارد. هزاران اره مثالي در كار بريدن و جدايي انداختن‌اند. سرانجام سنفي اره‌ها، در هيئت اره عظيمي به پهناي دهانه صحنه، با كش‌وواكشي جانخراش فرود مي‌آيد، و تنه سالن بازي را از صحنه كه سر آن باشد قطع مي‌كند. و پرده اگر كه هست، چه بهتر كه بسته نشود!». در «گلدان»، به سنت پرداخت شده است: «در گلدان، جبروت سنت در كالبد پدر زمينگير فرمان مي‌راند. عدل خاكي ستاره‌هاي افلاكي را به تساوي بين آدميان بخش كرده است: هر تني يك ستاره...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.