|

سفره تکانی

آبلیمو‌گیری‌های ما زنان

نويسنده: ناستین مجابی

آبلیمو گرفتن بعدها مرسوم شد. در قدیم فقط آبغوره برای طعم ترش دادن به غذاها استفاده می‌شد. در شهر ما (قزوین) لیموی تازه یا کم بود و یا اصلا‌ گیر نمی‌آمد تا آبش گرفته شود. ازدواج کرده و به تهران رفته بودم. روزی خانم‌جان، صاحبخانه باسلیقه‌مان که تهرانی اصیل بود و سنش از مادرم بیشتر بود، با کیسه‌ای لیموی تازه به خانه آمد. باکنجکاوی به کمکش رفتم. وسواسی بود و با احترام اجازه نداد دست به لیموها بزنم.

دیدم که چگونه آنها را تمیز شست و با آبلیمو‌گیری دستی آبش را گرفت. تنظیفی روی کاسه بزرگی کشیده بود و آبلیموها را در آن می‌ریخت تا دُرد و تخمش گرفته شود و آب زلالش را توی شیشه‌های کوچکی می‌ریخت و اگر در داشت محکم می‌بست والا در شیشه را گچ می‌کرد و کنار می‌گذاشت. از او آدرس خواستم که بروم و من‌هم لیمو بخرم. گفت باهات می‌آیم. کم خریده‌ام. سنگین بود نمی‌توانستم بیاورم. با هم به بازارچه شاپور رفتیم. وقتی تل لیموهای سبز و زرد را دیدم بی‌تاب شدم و نفهمیدم چطور شد آن همه خریدم.

حالا من مانده بودم و گونی بزرگی از لیمو. وانت گرفتیم و آمدیم خانه. لیموها را شستم و روی پارچه پهن کردم. رفتم تا آبلیموگیری دستی بخرم. از دستفروشی خیابان سپه، جلو بیمارستان سینا که در پیاده‌رو بساط می‌کرد، تعدادی شیشه بزرگ و کوچک خریدم. ندانستم شیشه‌های بزرگی که دسته داشت و به اندازه سه لیتر تویش جا می‌گرفت و گویا شیشه سرم قندی، نمکی بود را برای چه منظوری خریدم. چند شیشه کتابی قهوه‌ای و یک شیشه بسیار بلند و باریک که مات و برفی بود و چند شیشه خالی دیگر که به نظرم خوشگل آمد هم خریدم. با هر عذابی بود آنها را به خانه آوردم. شیشه‌ها را توی لگن پر از آب جوش و پودر فاب خیس کردم و آخر شب شستم و سر و ته چیدم تا خشک شود. دو روز طول کشیده بود و هنوز آب‌گیری لیموها تمام نشده بود. دست‌هایم کرخت شده بود و می‌سوخت.

وقتی خانم‌جان دید که من دست تنها هستم پیشنهاد کرد که مقداری از آنها را ترشی بیندازم و مقداری را هم حلقه‌حلقه و نخ‌کش کنم و روی طناب برای خشک شدن بگذارم و در زمستان که لیمو نیست توی خورش‌ها استفاده کنم. پدرم درآمد تا همه این کارها را انجام دادم.

دُردهای لیمو را به سبک خانم‌جان توی الک ریختم و تخم‌هایش را جدا کردم و در آفتاب گذاشتم تا گردلیمو شود. شیشه‌های بزرگ و کوچک پر از آبلیمو شد. دو تا از آن بانکه‌های دسته‌دار بزرگ را در اولین سفر، برای مامان بردم. چقدر خوشحال شد که دخترش ابتکاری به خرج داده و خیالش راحت شد که زحمت‌هایش برای تربیت من به هدر نرفته و من هم بالاخره خانه‌داری را یاد گرفتم. عاشق یاد گرفتن چیزهای نو بودم.

آبلیمو گرفتن بعدها مرسوم شد. در قدیم فقط آبغوره برای طعم ترش دادن به غذاها استفاده می‌شد. در شهر ما (قزوین) لیموی تازه یا کم بود و یا اصلا‌ گیر نمی‌آمد تا آبش گرفته شود. ازدواج کرده و به تهران رفته بودم. روزی خانم‌جان، صاحبخانه باسلیقه‌مان که تهرانی اصیل بود و سنش از مادرم بیشتر بود، با کیسه‌ای لیموی تازه به خانه آمد. باکنجکاوی به کمکش رفتم. وسواسی بود و با احترام اجازه نداد دست به لیموها بزنم.

دیدم که چگونه آنها را تمیز شست و با آبلیمو‌گیری دستی آبش را گرفت. تنظیفی روی کاسه بزرگی کشیده بود و آبلیموها را در آن می‌ریخت تا دُرد و تخمش گرفته شود و آب زلالش را توی شیشه‌های کوچکی می‌ریخت و اگر در داشت محکم می‌بست والا در شیشه را گچ می‌کرد و کنار می‌گذاشت. از او آدرس خواستم که بروم و من‌هم لیمو بخرم. گفت باهات می‌آیم. کم خریده‌ام. سنگین بود نمی‌توانستم بیاورم. با هم به بازارچه شاپور رفتیم. وقتی تل لیموهای سبز و زرد را دیدم بی‌تاب شدم و نفهمیدم چطور شد آن همه خریدم.

حالا من مانده بودم و گونی بزرگی از لیمو. وانت گرفتیم و آمدیم خانه. لیموها را شستم و روی پارچه پهن کردم. رفتم تا آبلیموگیری دستی بخرم. از دستفروشی خیابان سپه، جلو بیمارستان سینا که در پیاده‌رو بساط می‌کرد، تعدادی شیشه بزرگ و کوچک خریدم. ندانستم شیشه‌های بزرگی که دسته داشت و به اندازه سه لیتر تویش جا می‌گرفت و گویا شیشه سرم قندی، نمکی بود را برای چه منظوری خریدم. چند شیشه کتابی قهوه‌ای و یک شیشه بسیار بلند و باریک که مات و برفی بود و چند شیشه خالی دیگر که به نظرم خوشگل آمد هم خریدم. با هر عذابی بود آنها را به خانه آوردم. شیشه‌ها را توی لگن پر از آب جوش و پودر فاب خیس کردم و آخر شب شستم و سر و ته چیدم تا خشک شود. دو روز طول کشیده بود و هنوز آب‌گیری لیموها تمام نشده بود. دست‌هایم کرخت شده بود و می‌سوخت.

وقتی خانم‌جان دید که من دست تنها هستم پیشنهاد کرد که مقداری از آنها را ترشی بیندازم و مقداری را هم حلقه‌حلقه و نخ‌کش کنم و روی طناب برای خشک شدن بگذارم و در زمستان که لیمو نیست توی خورش‌ها استفاده کنم. پدرم درآمد تا همه این کارها را انجام دادم.

دُردهای لیمو را به سبک خانم‌جان توی الک ریختم و تخم‌هایش را جدا کردم و در آفتاب گذاشتم تا گردلیمو شود. شیشه‌های بزرگ و کوچک پر از آبلیمو شد. دو تا از آن بانکه‌های دسته‌دار بزرگ را در اولین سفر، برای مامان بردم. چقدر خوشحال شد که دخترش ابتکاری به خرج داده و خیالش راحت شد که زحمت‌هایش برای تربیت من به هدر نرفته و من هم بالاخره خانه‌داری را یاد گرفتم. عاشق یاد گرفتن چیزهای نو بودم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.