آنتیبیوتیک طیور و ماکیان چگونه بدن را در برابر دارو مقاوم میکند؟
فاطمه سلیمانی.دبیر کمیته کشوری تجویز و مصرف منطقی دارو
امروزه یکی از مشکلات موجود در جامعه ما به مصرف زیاد آنتیبیوتیک برمیگردد که از طریق داروها یا باقیمانده آن در دام و طیور به بدن انسان وارد میشود. مصرف زیاد یا نابجای آنتیبیوتیکها باعث میشود که موضوع مقاومت میکروبی در بدن انسان شکل بگیرد. آنتیبیوتیکها جزء آن دسته از داروهایی هستند که وقتی بجا تجویز شوند؛ یعنی در شرایطی که بیمار به آن نیاز دارد، باید متناسب با هر عامل بیماریزا در مدت زمان متفاوتی باشد و میزان مصرف آن نیز به تشخیص پزشک بستگی دارد و به این معناست که مصرف آنتیبیوتیک باید دوره مشخصی را سپري کند تا عامل بیماریزا از بین برود. وقتی دارو کم یا نابجا مصرف شود یا اینکه مصرف آن طوری باشد که مناسب عامل بیماریزا نباشد، نهتنها آن عامل را از بین نمیبرد؛ بلکه بدن مدام نسبت به دارویی که تجویز شده، از خود مقاومت نشان میدهد؛ یعنی بیماری در بدن تغییر شکل و جهش پیدا میکند و آن دارو در شرایط مشابه هم آن عامل بیماریزا را از بین نخواهد برد. این موضوع طبیعتا در شرایطی که بیمار در بیمارستان بستری میشود یا اینکه جزء بیماران خاصی باشد که دوره سالمندی یا کودکی را میگذراند، دوره بیماری را طولانی
میکند. در خیلی از موارد وقتی بیمار در بیمارستان بستری میشود، حتی میتواند منجر به ازدستدادن جان فرد شود؛ چراکه بیماری که در بیمارستان بستری میشود، ناخودآگاه ضعیفتر از بیمار سرپایی است. در بیمارستان هم شرایط خاصی حاکم است و اگر همین رویه مصرف آنتیبیوتیک ادامه داشته باشد، دیگر آنتیبیوتیک قویتری باقی نخواهد ماند که بر بیماری غلبه کند. اگرچه شایعات زیادی درباره عوارض مصرف بالای آنتیبیوتیک وجود دارد؛ اما واقعیت این است که مصرف زیاد به معنی تعداد زیاد نیست؛ بلکه به این معنی است که تا فردی سرما میخورد یا آنفلوآنزایی میگیرد، آنتیبیوتیک میخورد. این در حالی است که این دارو برای مبارزه با باکتریها اختراع شده است؛ ولی عوامل بسیاری از بیماریهایی که ما به آن مبتلا میشویم، ویروس است و لازم نیست برای مبارزه با ویروسها آنتیبیوتیک مصرف کنیم. بیشترین مشکلی که ما در مصرف نابجای آنتیبیوتیکداریم، این نوع آن است. دراینبین شرایط بیمارستانها هم با محل زندگی فرد تفاوت دارد و به علت ضعیفترشدن انسان در این محیط مصرف آنتیبیوتیک دقت بیشتری میخواهد. امروزه مصرف آنتیبیوتیک نابجا در کشور ما بسیار بالا است.
با بررسی نسخههای پزشکی به این نتیجه رسیدهایم که در 50 درصد از آنها آنتیبیوتیک تجویز شده است و این رقم بسیار زیاد است. دراینبین در شرایطی که به برخی از طیور ازجمله مرغها آنتیبیوتیک تزریق میشود، زمینه مقاومت بدن نسبت به آنتیبیوتیک را افزایش میدهد؛ چراکه وقتی به یک دام دارو تزریق میشود، باید یک دوره زمانی از روز تزریق این دارو تا ذبح آن مرغ و توزیع سپری شود؛ دورهای که اصطلاحا به آن واشاوت میگویند؛ اما متأسفانه امروزه این دوره رعایت نمیشود؛ بههمیندلیل برای همین در گوشت دام و طیور ما باقیمانده آنتیبیوتیک وجود دارد و این مسئله باعث میشود که از این طریق هم آنتیبیوتیک به بدن انسان اضافه شود. برای همین همان مشکلی که مصرف نابجای زیاد این دارو ایجاد میکند، از طریق مصرف مرغ یا گوشتی که آنتیبیوتیک دارد، در بدن انسان بروز مییابد.
*دبیر کمیته کشوری تجویز و مصرف منطقی دارو
امروزه یکی از مشکلات موجود در جامعه ما به مصرف زیاد آنتیبیوتیک برمیگردد که از طریق داروها یا باقیمانده آن در دام و طیور به بدن انسان وارد میشود. مصرف زیاد یا نابجای آنتیبیوتیکها باعث میشود که موضوع مقاومت میکروبی در بدن انسان شکل بگیرد. آنتیبیوتیکها جزء آن دسته از داروهایی هستند که وقتی بجا تجویز شوند؛ یعنی در شرایطی که بیمار به آن نیاز دارد، باید متناسب با هر عامل بیماریزا در مدت زمان متفاوتی باشد و میزان مصرف آن نیز به تشخیص پزشک بستگی دارد و به این معناست که مصرف آنتیبیوتیک باید دوره مشخصی را سپري کند تا عامل بیماریزا از بین برود. وقتی دارو کم یا نابجا مصرف شود یا اینکه مصرف آن طوری باشد که مناسب عامل بیماریزا نباشد، نهتنها آن عامل را از بین نمیبرد؛ بلکه بدن مدام نسبت به دارویی که تجویز شده، از خود مقاومت نشان میدهد؛ یعنی بیماری در بدن تغییر شکل و جهش پیدا میکند و آن دارو در شرایط مشابه هم آن عامل بیماریزا را از بین نخواهد برد. این موضوع طبیعتا در شرایطی که بیمار در بیمارستان بستری میشود یا اینکه جزء بیماران خاصی باشد که دوره سالمندی یا کودکی را میگذراند، دوره بیماری را طولانی
میکند. در خیلی از موارد وقتی بیمار در بیمارستان بستری میشود، حتی میتواند منجر به ازدستدادن جان فرد شود؛ چراکه بیماری که در بیمارستان بستری میشود، ناخودآگاه ضعیفتر از بیمار سرپایی است. در بیمارستان هم شرایط خاصی حاکم است و اگر همین رویه مصرف آنتیبیوتیک ادامه داشته باشد، دیگر آنتیبیوتیک قویتری باقی نخواهد ماند که بر بیماری غلبه کند. اگرچه شایعات زیادی درباره عوارض مصرف بالای آنتیبیوتیک وجود دارد؛ اما واقعیت این است که مصرف زیاد به معنی تعداد زیاد نیست؛ بلکه به این معنی است که تا فردی سرما میخورد یا آنفلوآنزایی میگیرد، آنتیبیوتیک میخورد. این در حالی است که این دارو برای مبارزه با باکتریها اختراع شده است؛ ولی عوامل بسیاری از بیماریهایی که ما به آن مبتلا میشویم، ویروس است و لازم نیست برای مبارزه با ویروسها آنتیبیوتیک مصرف کنیم. بیشترین مشکلی که ما در مصرف نابجای آنتیبیوتیکداریم، این نوع آن است. دراینبین شرایط بیمارستانها هم با محل زندگی فرد تفاوت دارد و به علت ضعیفترشدن انسان در این محیط مصرف آنتیبیوتیک دقت بیشتری میخواهد. امروزه مصرف آنتیبیوتیک نابجا در کشور ما بسیار بالا است.
با بررسی نسخههای پزشکی به این نتیجه رسیدهایم که در 50 درصد از آنها آنتیبیوتیک تجویز شده است و این رقم بسیار زیاد است. دراینبین در شرایطی که به برخی از طیور ازجمله مرغها آنتیبیوتیک تزریق میشود، زمینه مقاومت بدن نسبت به آنتیبیوتیک را افزایش میدهد؛ چراکه وقتی به یک دام دارو تزریق میشود، باید یک دوره زمانی از روز تزریق این دارو تا ذبح آن مرغ و توزیع سپری شود؛ دورهای که اصطلاحا به آن واشاوت میگویند؛ اما متأسفانه امروزه این دوره رعایت نمیشود؛ بههمیندلیل برای همین در گوشت دام و طیور ما باقیمانده آنتیبیوتیک وجود دارد و این مسئله باعث میشود که از این طریق هم آنتیبیوتیک به بدن انسان اضافه شود. برای همین همان مشکلی که مصرف نابجای زیاد این دارو ایجاد میکند، از طریق مصرف مرغ یا گوشتی که آنتیبیوتیک دارد، در بدن انسان بروز مییابد.
*دبیر کمیته کشوری تجویز و مصرف منطقی دارو
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.