بدتر و بدترین!
کریم ارغندهپور
انتخابات ریاستجمهوری آمریکا از مهمترین اخبار بینالمللی در دو ماه آینده است. اهمیت این انتخابات برای کشور ما و کل منطقه خاورمیانه تقریبا بیشتر از دیگر نقاط دنیاست. این درست است که اصول سیاست خارجی ایالات متحده با تغییر رؤسای جمهور تغییر نمیکند؛ ولی در حد ممکناتِ طیف تصمیمگیریها، طبعا احتمالات متفاوت تعیینکننده خواهد بود؛ مثلا جورج بوش جنگطلب بود و در مواردی خشنترین گزینهها را برمیگزید؛ ولی روش اوباما چنین نبود. با این فرض، عجیب است که بخشی از تحلیلگران در مقایسه، انتخاب ترامپ را با همه دیوانگی سیاسیاش بیش از هیلاری کلینتون به نفع ما میدانند. مهمترین استدلال آنها این است که مواضع خانم کلینتون نسبت به ایران منفی و متصلب است؛ ولی ترامپ تاجر است و با همه تهدیداتش احتمال کنارآمدن با او بیشتر است. من این استدلال را قبول ندارم؛ بهایندلیل که همه نیروی این استدلال، تکیه بر ریسک زیاد به امید دستیابی به امر مرجح است. مثل این است که بگوییم یک جاده سخت و ناهموار است؛ ولی تقریبا در همین حدودی است که در سالیان گذشته سپری شده. جاده دیگر پر از خطرات گوناگون و بسیار بیشتر است؛ ولی «احتمال اندکی وجود دارد» میانبُری هم در آن پیدا شود. عقلانیت سیاسی واقعا در این موارد چه حکم میکند؟ میدانم که خواهند گفت هر دو آنها برای ایران تهدیدشان پابرجاست؛ ولی با درنظرگرفتن احتمال بهکارگیری خشونت شدیدتر، خطر یکی میتواند بیشتر و درازمدتتر باشد. در سیاست، درنظرگرفتن دامنه احتمالات، کاربردی و مهم است. آنکه چشمش را بر احتمالات پرخطر میبندد، شایسته ملامت است. ما باید تحلیل درستی از شرایط داشته باشیم و برای تشخیص بد و بدتر و بدترین، دامنههای خطرهای مختلف را درست ارزیابی کنیم. وقتی خطر از حدی گذشت، ریسک آن غیرعقلانی است. انتخاب ترامپ یا هیلاری کلینتون هیچیک در جهت منافع ما نیستند؛ ولی روشن است که ترامپ ممکن است در دوره ریاست خود تصمیماتی بگیرد که کل منطقه را بیشتر درگیر آتش خشونت و جنگ کند و این یک رؤیا نیست. بین این دو ما باید منافع خود را به نحوی تثبیت کنیم که درجات خطر در ردههای احتمالی کمتری قرار گیرد.
انتخابات ریاستجمهوری آمریکا از مهمترین اخبار بینالمللی در دو ماه آینده است. اهمیت این انتخابات برای کشور ما و کل منطقه خاورمیانه تقریبا بیشتر از دیگر نقاط دنیاست. این درست است که اصول سیاست خارجی ایالات متحده با تغییر رؤسای جمهور تغییر نمیکند؛ ولی در حد ممکناتِ طیف تصمیمگیریها، طبعا احتمالات متفاوت تعیینکننده خواهد بود؛ مثلا جورج بوش جنگطلب بود و در مواردی خشنترین گزینهها را برمیگزید؛ ولی روش اوباما چنین نبود. با این فرض، عجیب است که بخشی از تحلیلگران در مقایسه، انتخاب ترامپ را با همه دیوانگی سیاسیاش بیش از هیلاری کلینتون به نفع ما میدانند. مهمترین استدلال آنها این است که مواضع خانم کلینتون نسبت به ایران منفی و متصلب است؛ ولی ترامپ تاجر است و با همه تهدیداتش احتمال کنارآمدن با او بیشتر است. من این استدلال را قبول ندارم؛ بهایندلیل که همه نیروی این استدلال، تکیه بر ریسک زیاد به امید دستیابی به امر مرجح است. مثل این است که بگوییم یک جاده سخت و ناهموار است؛ ولی تقریبا در همین حدودی است که در سالیان گذشته سپری شده. جاده دیگر پر از خطرات گوناگون و بسیار بیشتر است؛ ولی «احتمال اندکی وجود دارد» میانبُری هم در آن پیدا شود. عقلانیت سیاسی واقعا در این موارد چه حکم میکند؟ میدانم که خواهند گفت هر دو آنها برای ایران تهدیدشان پابرجاست؛ ولی با درنظرگرفتن احتمال بهکارگیری خشونت شدیدتر، خطر یکی میتواند بیشتر و درازمدتتر باشد. در سیاست، درنظرگرفتن دامنه احتمالات، کاربردی و مهم است. آنکه چشمش را بر احتمالات پرخطر میبندد، شایسته ملامت است. ما باید تحلیل درستی از شرایط داشته باشیم و برای تشخیص بد و بدتر و بدترین، دامنههای خطرهای مختلف را درست ارزیابی کنیم. وقتی خطر از حدی گذشت، ریسک آن غیرعقلانی است. انتخاب ترامپ یا هیلاری کلینتون هیچیک در جهت منافع ما نیستند؛ ولی روشن است که ترامپ ممکن است در دوره ریاست خود تصمیماتی بگیرد که کل منطقه را بیشتر درگیر آتش خشونت و جنگ کند و این یک رؤیا نیست. بین این دو ما باید منافع خود را به نحوی تثبیت کنیم که درجات خطر در ردههای احتمالی کمتری قرار گیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.