|

تغییر در نوع تبلیغات برای نامزدها

رسول صدرعاملی . کارگردان و سازنده فیلم انتخاباتی «اکبر هاشمی‌رفسنجانی» در سال 1384

فیلم ساختن برای نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری وسوسه‌انگیز است. چون از یک‌سو با کسی مواجه می‌شوید که قرار است در آینده نفر دوم کشور شود، پس نزدیک شدن به او و شناختش موقعیت چالش‌برانگیزی را برای فیلمساز فراهم می‌کند. از سوی دیگر به دلیل فرصت کوتاهی که در اختیار کارگردان قرار می‌گیرد، ناگزیر است در یک موقعیت و شرایط تعریف‌شده به خلاقیت دست بزند تا بتواند دل مخاطبانی را که از قبل نسبت به مسایل پیشداوری دارند، به‌دست بیاورد و همین‌طور ذهنشان را درگیر کند. پس در این مسیر هم سوژه و هم مخاطبان سوژه، فیلمساز را در یک موقعیت خطیر قرار می‌دهند. حال اگر فیلمساز بتواند از طریق شناختی که نسبت به جامعه‌اش پیدا کرده، ظرافت‌های رفتار و سخنان نامزد انتخابات را به تصویر بکشد تا وجوه ناشناخته‌اش برای مخاطبان روشن شود، برگ برنده در دست اوست. به‌خاطر می‌آورم در سال 1384 توسط آقای فیروزان، مدیرعامل شهر کتاب، دعوت شدم که برای آقای هاشمی‌رفسنجانی فیلم تبلیغاتی بسازم. من هم بیشتر به‌خاطر کسب تجربه و کنجکاو بودنم دعوت ایشان را قبول کردم. ولی یک هفته بیشتر فرصت نداشتم. موضوع فیلم هم نشست صمیمی جوانان با آقای هاشمی بود. باید سعی می‌کردم بداهه‌گویی‌ها و برخورد‌های طبیعی ماجرا را به‌دور از هرگونه تصنع به تصویر بکشم تا برای مخاطب باورپذیر شود. البته چون می‌دانستم که آقای هاشمی آن زمان مثل حالا به‌دلیل پایبندی به انقلاب و آرمان‌هایش وارد انتخابات شدند و برایم احترام‌انگیز بوده و هستند، پس باید تلاش می‌کردم که آن حالات و حس در فیلم منتقل شود. جالب است که فقط یک روز فرصت فیلمبرداری داشتم و باید تمام توانم را به کار می‌بستم تا مشکلی به وجود نیاید. در این بازه زمانی پیش از فیلمبرداری فقط توانستم نوبت صحبت کردن و طرز قرار گرفتن سوال‌کنندگان را هماهنگ کنم؛ بدون اینکه روی نوع سوالات دخالتی داشته باشم. با وجود فرصت محدود برای این فیلم تبلیغاتی، حدود پنج‌و‌نیم‌میلیون‌تومان هزینه داشت که ستاد انتخابات هم تنها همان مبلغ را پرداخت کرد و من هم دستمزدی نگرفتم. به هر شکل فیلمبرداری انجام شد و نکته مهم این بود که آنقدر فرصت کم بود که همکاران ستاد انتخابات، فیلم را به‌صورت «راف‌کات» در تلویزیون پخش کردند. با کسب این تجربه خیلی چیزها آموختم، ولی همچنان دوست دارم فیلم‌های خودم را بسازم و تمایل تکرار چنین تجربه‌ای را دیگر ندارم. دیگر اینکه به این نتیجه رسیدم نوع تبلیغات برای نامزدها در این زمان با آن هشت سال قبل فرق می‌کند. امروز به‌دلیل وجود دنیای مجازی حجم اطلاعاتی که مخاطبان دریافت می‌کنند خیلی بیشتر از فیلم تبلیغاتی است که ساخته می‌شود. ضمن اینکه معتقدم فردی مثل آقای هاشمی احتیاجی به فیلم تبلیغاتی ندارند. چون برای جامعه شناخته‌شده هستند و مردم با تاثیرات ایشان به‌طور عملی آشنا هستند.
فیلم ساختن برای نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری وسوسه‌انگیز است. چون از یک‌سو با کسی مواجه می‌شوید که قرار است در آینده نفر دوم کشور شود، پس نزدیک شدن به او و شناختش موقعیت چالش‌برانگیزی را برای فیلمساز فراهم می‌کند. از سوی دیگر به دلیل فرصت کوتاهی که در اختیار کارگردان قرار می‌گیرد، ناگزیر است در یک موقعیت و شرایط تعریف‌شده به خلاقیت دست بزند تا بتواند دل مخاطبانی را که از قبل نسبت به مسایل پیشداوری دارند، به‌دست بیاورد و همین‌طور ذهنشان را درگیر کند. پس در این مسیر هم سوژه و هم مخاطبان سوژه، فیلمساز را در یک موقعیت خطیر قرار می‌دهند. حال اگر فیلمساز بتواند از طریق شناختی که نسبت به جامعه‌اش پیدا کرده، ظرافت‌های رفتار و سخنان نامزد انتخابات را به تصویر بکشد تا وجوه ناشناخته‌اش برای مخاطبان روشن شود، برگ برنده در دست اوست. به‌خاطر می‌آورم در سال 1384 توسط آقای فیروزان، مدیرعامل شهر کتاب، دعوت شدم که برای آقای هاشمی‌رفسنجانی فیلم تبلیغاتی بسازم. من هم بیشتر به‌خاطر کسب تجربه و کنجکاو بودنم دعوت ایشان را قبول کردم. ولی یک هفته بیشتر فرصت نداشتم. موضوع فیلم هم نشست صمیمی جوانان با آقای هاشمی بود. باید سعی می‌کردم بداهه‌گویی‌ها و برخورد‌های طبیعی ماجرا را به‌دور از هرگونه تصنع به تصویر بکشم تا برای مخاطب باورپذیر شود. البته چون می‌دانستم که آقای هاشمی آن زمان مثل حالا به‌دلیل پایبندی به انقلاب و آرمان‌هایش وارد انتخابات شدند و برایم احترام‌انگیز بوده و هستند، پس باید تلاش می‌کردم که آن حالات و حس در فیلم منتقل شود. جالب است که فقط یک روز فرصت فیلمبرداری داشتم و باید تمام توانم را به کار می‌بستم تا مشکلی به وجود نیاید. در این بازه زمانی پیش از فیلمبرداری فقط توانستم نوبت صحبت کردن و طرز قرار گرفتن سوال‌کنندگان را هماهنگ کنم؛ بدون اینکه روی نوع سوالات دخالتی داشته باشم. با وجود فرصت محدود برای این فیلم تبلیغاتی، حدود پنج‌و‌نیم‌میلیون‌تومان هزینه داشت که ستاد انتخابات هم تنها همان مبلغ را پرداخت کرد و من هم دستمزدی نگرفتم. به هر شکل فیلمبرداری انجام شد و نکته مهم این بود که آنقدر فرصت کم بود که همکاران ستاد انتخابات، فیلم را به‌صورت «راف‌کات» در تلویزیون پخش کردند. با کسب این تجربه خیلی چیزها آموختم، ولی همچنان دوست دارم فیلم‌های خودم را بسازم و تمایل تکرار چنین تجربه‌ای را دیگر ندارم. دیگر اینکه به این نتیجه رسیدم نوع تبلیغات برای نامزدها در این زمان با آن هشت سال قبل فرق می‌کند. امروز به‌دلیل وجود دنیای مجازی حجم اطلاعاتی که مخاطبان دریافت می‌کنند خیلی بیشتر از فیلم تبلیغاتی است که ساخته می‌شود. ضمن اینکه معتقدم فردی مثل آقای هاشمی احتیاجی به فیلم تبلیغاتی ندارند. چون برای جامعه شناخته‌شده هستند و مردم با تاثیرات ایشان به‌طور عملی آشنا هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.