|

دغدغه‌های مشترك ایران و ازبكستان

آزاده بابایی‌نژاد

با اعلام رسمی درگذشت «اسلام كریموف»، نام چند كاندیدا از‌جمله رستم اینویاتوف، رئیس سازمان اطلاعات و شوكت میرزایوف، نخست‌وزیر ازبكستان، برای تصدی سمت رئیس‌جمهوری این كشور مطرح شده است. این در حالی است كه پیش‌از‌این از گلنار كریموف، یكی از دو دختر رئیس‌جمهوری متوفی، به عنوان جانشین احتمالی پدرش یاد می‌شد. او مدتی سفیر ازبكستان در سازمان ملل و مدتی نیز سفیر این كشور در اسپانیا بوده است. ازبكستان با استخراج سالانه ٨٠ تُن طلا از معادن، دارای چهارمین ذخیره بزرگ طلا و نیز دهمین كشور دارنده ذخایر مس و اورانیوم جهان به شمار می‌آید. وجود چنین منابع طبیعی در كنار ذخایر بالقوه نفتی و گازی موجب شده تا به وزنه مهمی در آسیای میانه تبدیل شود. ایران در همان ابتدای اعلام استقلال این جمهوری در سال ١٩٩١ با به‌رسمیت‌شناختن این استقلال، سنگ بنای روابط دوجانبه را گذاشت. ازبكستان به دلیل داشتن مرز مشترك با كشورهای افغانستان، تاجیكستان، تركمنستان، قرقیزستان و قزاقستان از اهمیت ژئوپلیتیكی در منطقه برخوردار بوده و به خاطر وجود همین مرزهای مشترك با افغانستان است كه عزم جدی مقام‌های تهران- تاشكند، برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر و پدیده تروریسم به یك دغدغه چندین‌ساله بدل شده است. ازبكستان، كشوری محصور در خشكی است که وجود چنین شرایطی و دسترسی‌نداشتن به آب‌های گرم برای تجارت، نزدیكی هرچه بیشتر با ایران را به دنبال داشته و تهران می‌تواند این محدودیت طبیعی را به یك فرصت برای خود تبدیل كند. موافقت پنج‌جانبه مبنی‌بر ایجاد كریدور حمل‌ونقل بین ایران، ازبكستان، تركمنستان، قطر و عمان كه كشورهای آسیای مركزی و خلیج فارس را به هم پیوند می‌دهد، در همین چارچوب ارزیابی‌ می‌شود. آگاهان سیاسی بر این باور هستند كه وجود اشتراكات فرهنگی و تاریخی می‌تواند بیش‌از‌پیش ازبكستان را به ایران نزدیك كند. نكته مهم دیگر این است كه با وجود برخورداری هر دو كشور از جاذبه‌های طبیعی و گردشگری شاهد كمترین تعداد سفر گردشگران هر دو كشوریم كه تلاش برای شناساندن این جاذبه‌ها گام مهمی برای جبران این كمبود خواهد بود.

با اعلام رسمی درگذشت «اسلام كریموف»، نام چند كاندیدا از‌جمله رستم اینویاتوف، رئیس سازمان اطلاعات و شوكت میرزایوف، نخست‌وزیر ازبكستان، برای تصدی سمت رئیس‌جمهوری این كشور مطرح شده است. این در حالی است كه پیش‌از‌این از گلنار كریموف، یكی از دو دختر رئیس‌جمهوری متوفی، به عنوان جانشین احتمالی پدرش یاد می‌شد. او مدتی سفیر ازبكستان در سازمان ملل و مدتی نیز سفیر این كشور در اسپانیا بوده است. ازبكستان با استخراج سالانه ٨٠ تُن طلا از معادن، دارای چهارمین ذخیره بزرگ طلا و نیز دهمین كشور دارنده ذخایر مس و اورانیوم جهان به شمار می‌آید. وجود چنین منابع طبیعی در كنار ذخایر بالقوه نفتی و گازی موجب شده تا به وزنه مهمی در آسیای میانه تبدیل شود. ایران در همان ابتدای اعلام استقلال این جمهوری در سال ١٩٩١ با به‌رسمیت‌شناختن این استقلال، سنگ بنای روابط دوجانبه را گذاشت. ازبكستان به دلیل داشتن مرز مشترك با كشورهای افغانستان، تاجیكستان، تركمنستان، قرقیزستان و قزاقستان از اهمیت ژئوپلیتیكی در منطقه برخوردار بوده و به خاطر وجود همین مرزهای مشترك با افغانستان است كه عزم جدی مقام‌های تهران- تاشكند، برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر و پدیده تروریسم به یك دغدغه چندین‌ساله بدل شده است. ازبكستان، كشوری محصور در خشكی است که وجود چنین شرایطی و دسترسی‌نداشتن به آب‌های گرم برای تجارت، نزدیكی هرچه بیشتر با ایران را به دنبال داشته و تهران می‌تواند این محدودیت طبیعی را به یك فرصت برای خود تبدیل كند. موافقت پنج‌جانبه مبنی‌بر ایجاد كریدور حمل‌ونقل بین ایران، ازبكستان، تركمنستان، قطر و عمان كه كشورهای آسیای مركزی و خلیج فارس را به هم پیوند می‌دهد، در همین چارچوب ارزیابی‌ می‌شود. آگاهان سیاسی بر این باور هستند كه وجود اشتراكات فرهنگی و تاریخی می‌تواند بیش‌از‌پیش ازبكستان را به ایران نزدیك كند. نكته مهم دیگر این است كه با وجود برخورداری هر دو كشور از جاذبه‌های طبیعی و گردشگری شاهد كمترین تعداد سفر گردشگران هر دو كشوریم كه تلاش برای شناساندن این جاذبه‌ها گام مهمی برای جبران این كمبود خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.