به بهانه روز پزشک
سیدحسین مهرآوران . متخصص داخلی
۱- اول شهریور در ایران، همزمان با زادروز ابوعلیسینا، به پاس تألیفات و خدمات این دانشمند و حکیم نامآشنا به عرصه پزشکی و برای بزرگداشت پزشکان، روز پزشک نامگذاری شده است؛ حکیمی که جورج ساتن در کتاب «تاریخ علم» وی را یکی از بزرگترین اندیشمندان و دانشمندان پزشکی ميداند و کسی که تأثیر تعلیمات او بر پایههای علمی و عملی پزشکی در قرون ۱۲ تا ۱۶ میلادی انکارنشدنی است.
۲- پیشرفتهای انکارنشدنی گستره پزشکی در ایران نسبت به سایر حوزهها در قیاس با کشورهای در حال توسعه، ازجمله میزان دسترسی هممیهنان عزیز به خدمات بهداشتی - درمانی، پیشرفتهای دارویی، تولید و کشف داروهای جدید و نوترکیب، پیشرفت در عرصه تخصصهای جراحی و ابداع روشهای جدید درمانی، ریشهکنکردن بعضی از بیماریها، بهبود وضعیت درمانی، تأسیس و گسترش مراکز علمی-پژوهشی مورد نیاز جامعه در کنار شاخصهای نسبتا مطلوب سلامت، از جمله میزان مرگومیر نوزادان و مادران باردار و سطح دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی در جایجای میهن عزیزمان آشکارتر از آن است که هر نگاه منصف به آن اذعان نداشته باشد.
۳- آیا خطای حرفهای مختص عرصه پزشکی است؟ آیا فروگذاری از مسئولیتهای انسانی و اخلاقی، به جامعه پزشکی محدود میشود؟ آیا نمیتوان انتقادات درباره کاستیهای اخلاقی و حرفهای نسبت به گروهی را دلسوزانه و بر مدار اخلاق بیان کرد و به گفتوگو نشست؟ آیا هجمههای روزهای اخیر نسبت به گروهی که به دلیل مسیر دشوار مسئولیتهای حرفهای، در انزوایی ناگزیر به سر میبرند و فرصت، مجال و تریبونهایی پرشمار مانند منتقدان، برای دفاع در اختیارشان نیست؛ منصفانه است؟ و درنهایت اینکه آیا مخدوشکردن اعتماد میان بیمار و پزشک و تخریب امنیت حرفهای پزشکان، تأمینکننده سلامتی بیشتر برای آحاد جامعه است؟
۴- رویدادهای اخیر مرتبط با این محور را شاید بتوان به عوامل زیر مرتبط دانست:
الف. با جامعهای در حال گذار مواجه هستیم که نقش گروههای اجتماعی در آن و سهم هریک از وجوه متفاوت قدرت و امکانات اجتماعی، بهدرستی بازتعریف نشده است و در این چالش و سهمخواهی میان گروههای اجتماعی، پزشکان از جمله در دسترسترین قدرتمندان فاقد قدرت برای حملهاند.
ب. با جامعهای مواجهیم که مفاهمه و درکی درست میان گروههای اجتماعی در آن وجود ندارد.
ج. زخمهای پرشمار جامعه ایرانی در سده اخیر از سقوط مشروطه، سقوط دولت ملی مصدق و جنگ تحمیلی تا تحریمهای ناعادلانه اخیر به شکلگیری گروههایی در جامعه منجر شده است که با مکانیسمهای دفاعی نابجا، تسکین بار عاطفی شکستها و سرخوردگیهای ذهنی انباشتشده را در چارچوب تحقیر دیگری و به ابتذالکشاندن نخبگان تعریف میکند.
د. کاستیهای اخلاقی و حرفهای شماری از همکاران پزشک -که در قضاوتی نادرست به همه پزشکان تعمیم داده میشود - امری است که نمیتوان انکار کرد و درعینحال، نیز خواست پزشکانی بیشمار برای احیای شأن حرفهای، مسئولیتهای انسانی، حفظ بیشتر حرمت بیماران و نگاه اخلاقمحور را نمیتوان نادیده گرفت.
۱- اول شهریور در ایران، همزمان با زادروز ابوعلیسینا، به پاس تألیفات و خدمات این دانشمند و حکیم نامآشنا به عرصه پزشکی و برای بزرگداشت پزشکان، روز پزشک نامگذاری شده است؛ حکیمی که جورج ساتن در کتاب «تاریخ علم» وی را یکی از بزرگترین اندیشمندان و دانشمندان پزشکی ميداند و کسی که تأثیر تعلیمات او بر پایههای علمی و عملی پزشکی در قرون ۱۲ تا ۱۶ میلادی انکارنشدنی است.
۲- پیشرفتهای انکارنشدنی گستره پزشکی در ایران نسبت به سایر حوزهها در قیاس با کشورهای در حال توسعه، ازجمله میزان دسترسی هممیهنان عزیز به خدمات بهداشتی - درمانی، پیشرفتهای دارویی، تولید و کشف داروهای جدید و نوترکیب، پیشرفت در عرصه تخصصهای جراحی و ابداع روشهای جدید درمانی، ریشهکنکردن بعضی از بیماریها، بهبود وضعیت درمانی، تأسیس و گسترش مراکز علمی-پژوهشی مورد نیاز جامعه در کنار شاخصهای نسبتا مطلوب سلامت، از جمله میزان مرگومیر نوزادان و مادران باردار و سطح دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی در جایجای میهن عزیزمان آشکارتر از آن است که هر نگاه منصف به آن اذعان نداشته باشد.
۳- آیا خطای حرفهای مختص عرصه پزشکی است؟ آیا فروگذاری از مسئولیتهای انسانی و اخلاقی، به جامعه پزشکی محدود میشود؟ آیا نمیتوان انتقادات درباره کاستیهای اخلاقی و حرفهای نسبت به گروهی را دلسوزانه و بر مدار اخلاق بیان کرد و به گفتوگو نشست؟ آیا هجمههای روزهای اخیر نسبت به گروهی که به دلیل مسیر دشوار مسئولیتهای حرفهای، در انزوایی ناگزیر به سر میبرند و فرصت، مجال و تریبونهایی پرشمار مانند منتقدان، برای دفاع در اختیارشان نیست؛ منصفانه است؟ و درنهایت اینکه آیا مخدوشکردن اعتماد میان بیمار و پزشک و تخریب امنیت حرفهای پزشکان، تأمینکننده سلامتی بیشتر برای آحاد جامعه است؟
۴- رویدادهای اخیر مرتبط با این محور را شاید بتوان به عوامل زیر مرتبط دانست:
الف. با جامعهای در حال گذار مواجه هستیم که نقش گروههای اجتماعی در آن و سهم هریک از وجوه متفاوت قدرت و امکانات اجتماعی، بهدرستی بازتعریف نشده است و در این چالش و سهمخواهی میان گروههای اجتماعی، پزشکان از جمله در دسترسترین قدرتمندان فاقد قدرت برای حملهاند.
ب. با جامعهای مواجهیم که مفاهمه و درکی درست میان گروههای اجتماعی در آن وجود ندارد.
ج. زخمهای پرشمار جامعه ایرانی در سده اخیر از سقوط مشروطه، سقوط دولت ملی مصدق و جنگ تحمیلی تا تحریمهای ناعادلانه اخیر به شکلگیری گروههایی در جامعه منجر شده است که با مکانیسمهای دفاعی نابجا، تسکین بار عاطفی شکستها و سرخوردگیهای ذهنی انباشتشده را در چارچوب تحقیر دیگری و به ابتذالکشاندن نخبگان تعریف میکند.
د. کاستیهای اخلاقی و حرفهای شماری از همکاران پزشک -که در قضاوتی نادرست به همه پزشکان تعمیم داده میشود - امری است که نمیتوان انکار کرد و درعینحال، نیز خواست پزشکانی بیشمار برای احیای شأن حرفهای، مسئولیتهای انسانی، حفظ بیشتر حرمت بیماران و نگاه اخلاقمحور را نمیتوان نادیده گرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.