|

پارلمان ترکیه توافق‌نامه عادی‌سازی روابط تل‌آویو و آنکارا را تأیید کرد

مهر تأیید پارلمان خودی بر احیای روابط

ماه گذشته و پس از حدود شش سال، مقامات اسرائیل و ترکیه بالاخره قلم در دست گرفتند و توافق‌نامه عادی‌سازی روابط میان دو طرف را امضا کردند. روز گذشته هم در ادامه این روند، پارلمان ترکیه توافق‌نامه آشتی این کشور با اسرائیل را تأیید کرد و آن‌طور که رسانه‌های دولتی ترکیه اعلام کردند، تأیید پارلمان با شرایط مصونیت مقامات اسرائیلی و اجازه ارسال کمک‌های بشردوستانه ترکیه به غزه بوده است. به گزارش خبرگزاری دولتی آناتولی، دو کشور برای ترمیم نزاع شش‌ساله خود، به‌زودی سفرای خود را منصوب می‌کنند. آن‌طور که آناتولی گزارش داده است، اسرائیل در 25 روز آتی 20 میلیون دلار (17.7 میلیون یورو) را به صورت یکجا به عنوان غرامت کشته‌شدگان حمله به کشتی «ماری مرمره» به ترکیه پرداخت خواهد کرد. به نظر می‌رسد تأخیر در ارسال این توافق‌نامه به پارلمان ترکیه به دلیل تمرکز دولت ترکیه بر پاک‌سازی پس از تلاش ناموفق نظامیان ترکیه برای کودتای 15 جولای در این کشور بوده است. روابط دو کشور پس از حمله کماندوهای نیروی دریایی اسرائیل به شش کشتی حامل کمک‌های انسان‌دوستانه به فعالان حامیان فلسطین، به‌شدت آسیب دید. در این حمله که اسرائیل دلیل آن را نقض محاصره دریایی غزه عنوان کرد، 9 فعال حامی فلسطین کشته شدند و یک نفر از آنها نیز مدتی بعد بر اثر شدت جراحات درگذشت. در سال 2013، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به درخواست باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا، به‌دلیل حمله نیروهای دریایی این کشور به کشتی حامل کمک‌های بشردوستانه به مردم غزه، از رجب طیب اردوغان عذرخواهی کرد و از دسامبر سال 2014 هم مذاکرات محرمانه دو طرف برای عادی‌سازی روابط در ژنو و لندن آغاز شد.
پروژه‌های زیربنایی در غزه
توافق‌نامه اخیر که در اواخر ماه ژوئن از سوی دولت ترکیه و اسرائیل امضا شد، به ترکیه اجازه می‌دهد در پروژه‌های زیربنایی نوار غزه، از جمله ساخت بیمارستان، نیروگاه و پروژه‌های آب‌شیرین‌کن برای مقابله با بحران آب غزه سرمایه‌گذاری کند. تنها چند روز پس از نهایی‌شدن توافق، ترکیه بدون هیچ‌گونه اتلاف وقتی در اول ماه جولای اولین کشتی حامل کمک‌های انسان‌دوستانه خود را به نوار غزه ارسال کرد؛ اقدامی که اندکی توانست مخالفان این توافق را راضی کند، هرچند بسیاری از مخالفان همچنان بر این باورند که این توافق در بلندمدت به ضرر فلسطین و در راستای تقویت اسرائیل است. آن‌طور که تحلیلگران ترکیه‌ای مخالف این توافق می‌گویند، اسرائیل شش سال پیش نیز اعلام کرد ترکیه می‌تواند کمک‌های انسان‌دوستانه خود را به نوار غزه ارسال کند به شرط آنکه این کشتی‌ها ابتدا در بندر «اشدود» پهلو بگیرند و به نظر می‌رسد اکنون ترکیه به همان پیشنهاد شش سال پیش اسرائیل تن داده است.
مزایای احیای رابطه
بنیامین نتانیاهو کوتاه‌زمانی پس از این توافق با سخن‌گفتن درباره ساخت خط لوله صادرات گاز اسرائیل به ترکیه و لزوم یافتن متحد در آشفته‌بازار خاورمیانه، از احیای روابط دو طرف دفاع کرد. نتانیاهو در طول مذاکرات دو طرف از سوی افکار عمومی اسرائیلی برای تحت فشار قراردادن حماس برای فرستادن چهار اسیر اسرائیلی و جنازه دو سرباز کشته‌شده اسرائیلی تحت فشار بود. خانواده سربازان کشته‌شده و بسیاری از مقامات اسرائیلی از نتانیاهو می‌خواستند در ازای احیای روابط، از اردوغان بخواهد اسماعیل هنیه، رهبر حماس (تشکیلات خودگردان فلسطین)، را برای بازگرداندن چهار اسیر اسرائیلی و جسد دو سرباز اسرائیلی تحت فشار قرار دهد. اردوغان که رهبری حزب اسلام‌گرای عدالت و توسعه را برعهده دارد، یکی از حامیان حماس است که از سال 2007 کنترل غزه را در اختیار گرفته است. کوتاه‌زمانی پس از تلاش ناکام نظامیان ترکیه برای کودتا، حماس به اردوغان به دلیل خنثی‌کردن این طرح تبریک گفت و هم‌زمان نتانیاهو هم اعلام کرد: «اسرائیل به روند دموکراتیک در ترکیه احترام می‌گذارد». به باور برخی تحلیلگران، یکی دیگر از دستاوردهای توافق‌نامه اخیر می‌تواند جنبه نظامی روابط اسرائیل و ترکیه باشد. نتانیاهو که بارها از منافع اقتصادی توافق‌نامه اخیر دفاع کرده است، احتمالا نیم‌نگاهی نیز به سود اقتصادی از همکاری‌های نظامی آتی دو کشور داشته است. اگرچه کمیت و کیفیت روابط دو طرف را زمان مشخص می‌کند، اما بی‌شک توافق‌نامه اخیر میان اسرائیل و ترکیه، محصول تجدیدنظر پیش‌بینی‌پذیر در سیاست خارجی آنکارا و مطابق خواست بن علی ییلدریم، نخست‌‌وزیر ترکیه، است که به محض روی‌کارآمدن اعلام کرد: «تعداد دوستانمان را افزایش می‌دهیم».

ماه گذشته و پس از حدود شش سال، مقامات اسرائیل و ترکیه بالاخره قلم در دست گرفتند و توافق‌نامه عادی‌سازی روابط میان دو طرف را امضا کردند. روز گذشته هم در ادامه این روند، پارلمان ترکیه توافق‌نامه آشتی این کشور با اسرائیل را تأیید کرد و آن‌طور که رسانه‌های دولتی ترکیه اعلام کردند، تأیید پارلمان با شرایط مصونیت مقامات اسرائیلی و اجازه ارسال کمک‌های بشردوستانه ترکیه به غزه بوده است. به گزارش خبرگزاری دولتی آناتولی، دو کشور برای ترمیم نزاع شش‌ساله خود، به‌زودی سفرای خود را منصوب می‌کنند. آن‌طور که آناتولی گزارش داده است، اسرائیل در 25 روز آتی 20 میلیون دلار (17.7 میلیون یورو) را به صورت یکجا به عنوان غرامت کشته‌شدگان حمله به کشتی «ماری مرمره» به ترکیه پرداخت خواهد کرد. به نظر می‌رسد تأخیر در ارسال این توافق‌نامه به پارلمان ترکیه به دلیل تمرکز دولت ترکیه بر پاک‌سازی پس از تلاش ناموفق نظامیان ترکیه برای کودتای 15 جولای در این کشور بوده است. روابط دو کشور پس از حمله کماندوهای نیروی دریایی اسرائیل به شش کشتی حامل کمک‌های انسان‌دوستانه به فعالان حامیان فلسطین، به‌شدت آسیب دید. در این حمله که اسرائیل دلیل آن را نقض محاصره دریایی غزه عنوان کرد، 9 فعال حامی فلسطین کشته شدند و یک نفر از آنها نیز مدتی بعد بر اثر شدت جراحات درگذشت. در سال 2013، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به درخواست باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا، به‌دلیل حمله نیروهای دریایی این کشور به کشتی حامل کمک‌های بشردوستانه به مردم غزه، از رجب طیب اردوغان عذرخواهی کرد و از دسامبر سال 2014 هم مذاکرات محرمانه دو طرف برای عادی‌سازی روابط در ژنو و لندن آغاز شد.
پروژه‌های زیربنایی در غزه
توافق‌نامه اخیر که در اواخر ماه ژوئن از سوی دولت ترکیه و اسرائیل امضا شد، به ترکیه اجازه می‌دهد در پروژه‌های زیربنایی نوار غزه، از جمله ساخت بیمارستان، نیروگاه و پروژه‌های آب‌شیرین‌کن برای مقابله با بحران آب غزه سرمایه‌گذاری کند. تنها چند روز پس از نهایی‌شدن توافق، ترکیه بدون هیچ‌گونه اتلاف وقتی در اول ماه جولای اولین کشتی حامل کمک‌های انسان‌دوستانه خود را به نوار غزه ارسال کرد؛ اقدامی که اندکی توانست مخالفان این توافق را راضی کند، هرچند بسیاری از مخالفان همچنان بر این باورند که این توافق در بلندمدت به ضرر فلسطین و در راستای تقویت اسرائیل است. آن‌طور که تحلیلگران ترکیه‌ای مخالف این توافق می‌گویند، اسرائیل شش سال پیش نیز اعلام کرد ترکیه می‌تواند کمک‌های انسان‌دوستانه خود را به نوار غزه ارسال کند به شرط آنکه این کشتی‌ها ابتدا در بندر «اشدود» پهلو بگیرند و به نظر می‌رسد اکنون ترکیه به همان پیشنهاد شش سال پیش اسرائیل تن داده است.
مزایای احیای رابطه
بنیامین نتانیاهو کوتاه‌زمانی پس از این توافق با سخن‌گفتن درباره ساخت خط لوله صادرات گاز اسرائیل به ترکیه و لزوم یافتن متحد در آشفته‌بازار خاورمیانه، از احیای روابط دو طرف دفاع کرد. نتانیاهو در طول مذاکرات دو طرف از سوی افکار عمومی اسرائیلی برای تحت فشار قراردادن حماس برای فرستادن چهار اسیر اسرائیلی و جنازه دو سرباز کشته‌شده اسرائیلی تحت فشار بود. خانواده سربازان کشته‌شده و بسیاری از مقامات اسرائیلی از نتانیاهو می‌خواستند در ازای احیای روابط، از اردوغان بخواهد اسماعیل هنیه، رهبر حماس (تشکیلات خودگردان فلسطین)، را برای بازگرداندن چهار اسیر اسرائیلی و جسد دو سرباز اسرائیلی تحت فشار قرار دهد. اردوغان که رهبری حزب اسلام‌گرای عدالت و توسعه را برعهده دارد، یکی از حامیان حماس است که از سال 2007 کنترل غزه را در اختیار گرفته است. کوتاه‌زمانی پس از تلاش ناکام نظامیان ترکیه برای کودتا، حماس به اردوغان به دلیل خنثی‌کردن این طرح تبریک گفت و هم‌زمان نتانیاهو هم اعلام کرد: «اسرائیل به روند دموکراتیک در ترکیه احترام می‌گذارد». به باور برخی تحلیلگران، یکی دیگر از دستاوردهای توافق‌نامه اخیر می‌تواند جنبه نظامی روابط اسرائیل و ترکیه باشد. نتانیاهو که بارها از منافع اقتصادی توافق‌نامه اخیر دفاع کرده است، احتمالا نیم‌نگاهی نیز به سود اقتصادی از همکاری‌های نظامی آتی دو کشور داشته است. اگرچه کمیت و کیفیت روابط دو طرف را زمان مشخص می‌کند، اما بی‌شک توافق‌نامه اخیر میان اسرائیل و ترکیه، محصول تجدیدنظر پیش‌بینی‌پذیر در سیاست خارجی آنکارا و مطابق خواست بن علی ییلدریم، نخست‌‌وزیر ترکیه، است که به محض روی‌کارآمدن اعلام کرد: «تعداد دوستانمان را افزایش می‌دهیم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.