شلیک داعش به مدارا
هوشنگ ماهرویان
قرون وسطی را که از پایان امپراتوری روم در قرن پنجم میلادی آغاز شد و تا سال ۱۴۰۰ میلادی ادامه پیدا کرد، تاریکترین قرون تاریخ اروپا میدانند. این دوران با قرائتی از دین که میخواست تمام وجوه زندگی افراد را زیر سیطره کلیسا قرار دهد، همراه بود. قرائتی که فقط خود را نماینده راستین دین میدانست و دیگرانی را که در این اصل شبهه ایجاد میکردند، پوست میکند و میسوزاند. «جوردانو برونو»، کیهانشناس ایتالیایی و گالیله، فیزیکدان برجسته، از قربانیان این قرائت از دین بودند. البته سرنوشت برونو آتش بود و سرنوشت گالیله امضای توبهنامه و برگشتن از یکی از مهمترین نظریههای علمی جهان؛ درحالیکه همزمان با قرون وسطی دنیای اسلام شاهد بزرگترین دستاوردهای علمی بود. از اخترشناسی تا طب، از جغرافیا تا جبر، همگی درون دنیای اسلام در جریان بودند و به دستاوردهای بزرگی نیز رسیدند. این دلیلی است بر آنکه قرائتها از دین چگونه میتوانند تباهی به بار بیاورند یا باعث شکوفایی شوند. امروز در دنیا ما با قرائتی از اسلام به اسم داعش مواجه هستیم. قرائتی که سبعیتهایش دامنگیر همه مسلمانان در جهان شده است. خشونت قرون وسطایی داعش، امروز بیش از هر چیز مدارا را هدف قرار داده است. به همین دلیل است که میشنوید فلان دانشمند مسلمان که مسافر سفری علمی بوده، به این علت که کتابی به زبان عربی همراه داشته، در فرودگاه توقیف شده است. این تحملنکردن دیگری دقیقا همان چیزی است که داعش به دنبالش است. اینکه ما چشممان به اینکه امسال زنی مسلمان از آمریکا با حجاب در مسابقات المپیک شرکت کرده است، کور شود. ازهمینروست که امروز بیش از همیشه، نیاز به ارائه قرائتهایی متفاوت از اسلام هست. قرائتهایی که نشان میدهد اسلام نه با علم، نه با دموکراسی و نه اندیشههای متفاوت، سر دشمنی ندارد. ما امروز در یک پیچ تاریخی هستیم که بنیادگرایی و سلفیگری این ضرورت را برای علمای اسلامی چه شیعه و چه سنی به وجود آورده که علیه قرائت داعشی از اسلام بایستند. جالب اینجاست که ما این قرائت رفرمیستی از دین را داشتهایم که اگر نداشتیم در جنگ ایران و عراق با اسرای عراقی براساس کنوانسیون ژنو برخورد نمیکردیم. زمانی که شما کنوانسیونهای حقوق بشری را میپذیرید؛ یعنی فرسنگها از قرائت قرون وسطایی از دین فاصله دارید و باید به رواج این قرائت از اسلام دست زد. تنها با این کار است که شما میتوانید تساهل و تسامح ازدسترفته مسلمانان در دنیا را دوباره برگردانید.
قرون وسطی را که از پایان امپراتوری روم در قرن پنجم میلادی آغاز شد و تا سال ۱۴۰۰ میلادی ادامه پیدا کرد، تاریکترین قرون تاریخ اروپا میدانند. این دوران با قرائتی از دین که میخواست تمام وجوه زندگی افراد را زیر سیطره کلیسا قرار دهد، همراه بود. قرائتی که فقط خود را نماینده راستین دین میدانست و دیگرانی را که در این اصل شبهه ایجاد میکردند، پوست میکند و میسوزاند. «جوردانو برونو»، کیهانشناس ایتالیایی و گالیله، فیزیکدان برجسته، از قربانیان این قرائت از دین بودند. البته سرنوشت برونو آتش بود و سرنوشت گالیله امضای توبهنامه و برگشتن از یکی از مهمترین نظریههای علمی جهان؛ درحالیکه همزمان با قرون وسطی دنیای اسلام شاهد بزرگترین دستاوردهای علمی بود. از اخترشناسی تا طب، از جغرافیا تا جبر، همگی درون دنیای اسلام در جریان بودند و به دستاوردهای بزرگی نیز رسیدند. این دلیلی است بر آنکه قرائتها از دین چگونه میتوانند تباهی به بار بیاورند یا باعث شکوفایی شوند. امروز در دنیا ما با قرائتی از اسلام به اسم داعش مواجه هستیم. قرائتی که سبعیتهایش دامنگیر همه مسلمانان در جهان شده است. خشونت قرون وسطایی داعش، امروز بیش از هر چیز مدارا را هدف قرار داده است. به همین دلیل است که میشنوید فلان دانشمند مسلمان که مسافر سفری علمی بوده، به این علت که کتابی به زبان عربی همراه داشته، در فرودگاه توقیف شده است. این تحملنکردن دیگری دقیقا همان چیزی است که داعش به دنبالش است. اینکه ما چشممان به اینکه امسال زنی مسلمان از آمریکا با حجاب در مسابقات المپیک شرکت کرده است، کور شود. ازهمینروست که امروز بیش از همیشه، نیاز به ارائه قرائتهایی متفاوت از اسلام هست. قرائتهایی که نشان میدهد اسلام نه با علم، نه با دموکراسی و نه اندیشههای متفاوت، سر دشمنی ندارد. ما امروز در یک پیچ تاریخی هستیم که بنیادگرایی و سلفیگری این ضرورت را برای علمای اسلامی چه شیعه و چه سنی به وجود آورده که علیه قرائت داعشی از اسلام بایستند. جالب اینجاست که ما این قرائت رفرمیستی از دین را داشتهایم که اگر نداشتیم در جنگ ایران و عراق با اسرای عراقی براساس کنوانسیون ژنو برخورد نمیکردیم. زمانی که شما کنوانسیونهای حقوق بشری را میپذیرید؛ یعنی فرسنگها از قرائت قرون وسطایی از دین فاصله دارید و باید به رواج این قرائت از اسلام دست زد. تنها با این کار است که شما میتوانید تساهل و تسامح ازدسترفته مسلمانان در دنیا را دوباره برگردانید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.