|

رواج یک واژه نامأنوس

مهرداد حجتی


گارسون سرش شلوغ بود. مدام از این میز به آن میز در تردد بود. اشاره دست «دست‌راستی» را ندیده بود. یکی، دودقیقه‌ای می‌شد که همین‌طور بالا مانده بود. بالاخره صاحب کافه از پشت پیشخوان او را متوجه کرد. به‌سوی میز آمد و مؤدبانه پرسید: «ببخشید. امرتان؟» دست‌راستی به دست‌چپی تعارف کرد. پیش از دهان‌بازکردن دست‌چپی، گارسون باعجله گفت: «ببخشید. می‌بینید سرم شلوغ است. ممکن است کمی زودتر؟» هر دو از این جسارت جا خوردند. بی‌هیچ واکنشی با ملایمت گفتند: «مثل همیشه». گارسون در برگه‌اش چیزی نوشت و رفت. دست‌چپی متحیر پرسید: «این دیگر چه وضعش بود؟» دست‌راستی با نگاهی از دور به گارسون گفت: «لابد ما را به‌جا نیاورد!» دست‌چپی که خنده‌اش گرفته، می‌گوید: «منظورم احترام نبود. شیوه حرف‌زدن بود. تحکم داشت. برخورنده بود. هرچه باشد، بالاخره او حکم میزبان را در مواجهه با میهمان دارد. نحوه مواجهه با میهمان‌ها که ما مشتری‌ها باشیم، آدابی دارد». دست‌راستی که هنوز از گارسون چشم برنداشته، می‌گوید: «این را با شما موافقم». دست‌چپی بلافاصله می‌گوید: «پس این را هم موافقی اساسا خطاب قراردادن افراد، آدابی دارد. حتی برای یادآوری نکته‌ای اخلاقی؟» دست‌راستی هم‌زمان با تکان سر می‌گوید: «بله، قطعا». دست‌چپی به نشریه روی میز اشاره می‌کند و می‌گوید: «پس این حرف‌های بهروز افخمی چه توجیهی دارد؟ اینکه از واژه «کثافت‌کاری» برای منتقدان خود استفاده کند؟ برای همان منتقدانی که تصمیم گرفته‌اند او و برنامه‌اش را بایکوت کنند و به آن‌ بی‌اعتنا باشند. این «واژه‌نوازی» برای نخستین‌بار نبود. پیش‌تر در همان برنامه «هفت» از واژه نامتعارف «دیاثت» هم استفاده شده بود. پرسش این است: آیا حرف‌زدن از آن تریبون آداب ندارد؟» دست‌راستی که کاملا کنجکاو شده، می‌گوید: «متوجه شدم. به‌ظاهر حق با شماست، اما باید آن‌طرف ماجرا را هم دید. بالاخره عده‌ای تحریک می‌کنند. نمی‌گذارند دهان اینها بسته بماند. کارهایی می‌کنند تا بالاخره صدای دوستان ما در‌آید. بهتر است آنها مراقب رفتارشان باشند تا بهانه‌ای دست‌ دوستان ما ندهند». دست‌چپی که قدری از استدلال دست‌راستی برآشفته است، می‌گوید: «یعنی می‌فرمایید هنرمندجماعت پیش از هر کاری، از شما اجازه بگیرد؟ یا هر روزنامه‌نگاری پیش از نوشتن هر مطلبی، از شما صلاح و مشورت بخواهد؟ اصلا هر بنده‌خدایی پیش از بیرون‌آمدن از خانه، از شما بپرسد چه بپوشد و چه نپوشد؟ کجا برود و کجا نرود؟ این‌طور از نظر شما همه‌چیز درست می‌شود؟» دست‌راستی که می‌خواهد خود را آرام جلوه دهد، می‌گوید: «گفتم که دوستان ما برای خود نظری دارند. باید به آن اعتنا کرد». دست‌چپی با همان لحن می‌گوید: «و اگر کسی اعتنا نکرد؟» دست‌راستی تا دهان باز می‌کند، گارسون سر می‌رسد. دو قهوه و دو برش کیک روی میز می‌گذارد و با بی‌اعتنایی می‌رود. این رفتارش بیش‌ازحد توی ذوق می‌زند. دست‌راستی به‌جای پاسخ دست‌چپی، گارسون را صدا می‌زند. گارسون با بی‌میلی برمی‌گردد و همان‌طور ساکت روبه‌روی او می‌ایستد. دست‌راستی که از کوره در رفته است، با لحنی تند می‌گوید: «این چه رفتاری است؟» گارسون بی‌تفاوت می‌گوید: «چه رفتاری؟» دست‌راستی بلندتر می‌گوید: «همین رفتار را می‌گویم. این چه رفتاری است؟» گارسون با همان بی‌تفاوتی می‌گوید: «مگر اشکالی دارد؟» دست‌راستی که حسابی از کوره در رفته، می‌گوید: «البته که دارد. درستش کن. فهمیدی؟ درست». گارسون خونسرد می‌گوید: «درست است قربان». سپس با اندکی مکث ادامه می‌دهد: «جسارت است قربان، اما این شمایید که تعادلتان را از دست داده‌اید و داد می‌زنید!» دست‌راستی برآشفته‌تر می‌گوید: «تو حق نداری با من این‌طوری حرف بزنی. فهمیدی؟» گارسون با همان خونسردی و بی‌تفاوتی می‌گوید: «مگر شما حق دارید؟» بعد رو به دست‌چپی می‌گوید: «آقا خودم شنیدم که ایشان از کسانی که به هنرمندان گفته‌اند متدیوث، یا یک همچین چیزی، طرفداری می‌کنند! آن‌وقت به من می‌گویند درست صحبت کن. شما بگویید من اشتباه می‌کنم؟» پیش از داوری دست‌چپی، صاحب کافه سر می‌رسد و گارسون را از میز دور می‌کند. دست‌راستی که صدایش از خشم می‌لرزد، به دست‌چپی می‌گوید: «می‌بینی؟ هیچ‌کس حد خودش را نمی‌داند!» دست‌چپی با تبسم می‌گوید: «تو ببین که اصلا تحمل بی‌اعتنایی را ندارید. فقط کافیست نادیده گرفته شوید، همین».


گارسون سرش شلوغ بود. مدام از این میز به آن میز در تردد بود. اشاره دست «دست‌راستی» را ندیده بود. یکی، دودقیقه‌ای می‌شد که همین‌طور بالا مانده بود. بالاخره صاحب کافه از پشت پیشخوان او را متوجه کرد. به‌سوی میز آمد و مؤدبانه پرسید: «ببخشید. امرتان؟» دست‌راستی به دست‌چپی تعارف کرد. پیش از دهان‌بازکردن دست‌چپی، گارسون باعجله گفت: «ببخشید. می‌بینید سرم شلوغ است. ممکن است کمی زودتر؟» هر دو از این جسارت جا خوردند. بی‌هیچ واکنشی با ملایمت گفتند: «مثل همیشه». گارسون در برگه‌اش چیزی نوشت و رفت. دست‌چپی متحیر پرسید: «این دیگر چه وضعش بود؟» دست‌راستی با نگاهی از دور به گارسون گفت: «لابد ما را به‌جا نیاورد!» دست‌چپی که خنده‌اش گرفته، می‌گوید: «منظورم احترام نبود. شیوه حرف‌زدن بود. تحکم داشت. برخورنده بود. هرچه باشد، بالاخره او حکم میزبان را در مواجهه با میهمان دارد. نحوه مواجهه با میهمان‌ها که ما مشتری‌ها باشیم، آدابی دارد». دست‌راستی که هنوز از گارسون چشم برنداشته، می‌گوید: «این را با شما موافقم». دست‌چپی بلافاصله می‌گوید: «پس این را هم موافقی اساسا خطاب قراردادن افراد، آدابی دارد. حتی برای یادآوری نکته‌ای اخلاقی؟» دست‌راستی هم‌زمان با تکان سر می‌گوید: «بله، قطعا». دست‌چپی به نشریه روی میز اشاره می‌کند و می‌گوید: «پس این حرف‌های بهروز افخمی چه توجیهی دارد؟ اینکه از واژه «کثافت‌کاری» برای منتقدان خود استفاده کند؟ برای همان منتقدانی که تصمیم گرفته‌اند او و برنامه‌اش را بایکوت کنند و به آن‌ بی‌اعتنا باشند. این «واژه‌نوازی» برای نخستین‌بار نبود. پیش‌تر در همان برنامه «هفت» از واژه نامتعارف «دیاثت» هم استفاده شده بود. پرسش این است: آیا حرف‌زدن از آن تریبون آداب ندارد؟» دست‌راستی که کاملا کنجکاو شده، می‌گوید: «متوجه شدم. به‌ظاهر حق با شماست، اما باید آن‌طرف ماجرا را هم دید. بالاخره عده‌ای تحریک می‌کنند. نمی‌گذارند دهان اینها بسته بماند. کارهایی می‌کنند تا بالاخره صدای دوستان ما در‌آید. بهتر است آنها مراقب رفتارشان باشند تا بهانه‌ای دست‌ دوستان ما ندهند». دست‌چپی که قدری از استدلال دست‌راستی برآشفته است، می‌گوید: «یعنی می‌فرمایید هنرمندجماعت پیش از هر کاری، از شما اجازه بگیرد؟ یا هر روزنامه‌نگاری پیش از نوشتن هر مطلبی، از شما صلاح و مشورت بخواهد؟ اصلا هر بنده‌خدایی پیش از بیرون‌آمدن از خانه، از شما بپرسد چه بپوشد و چه نپوشد؟ کجا برود و کجا نرود؟ این‌طور از نظر شما همه‌چیز درست می‌شود؟» دست‌راستی که می‌خواهد خود را آرام جلوه دهد، می‌گوید: «گفتم که دوستان ما برای خود نظری دارند. باید به آن اعتنا کرد». دست‌چپی با همان لحن می‌گوید: «و اگر کسی اعتنا نکرد؟» دست‌راستی تا دهان باز می‌کند، گارسون سر می‌رسد. دو قهوه و دو برش کیک روی میز می‌گذارد و با بی‌اعتنایی می‌رود. این رفتارش بیش‌ازحد توی ذوق می‌زند. دست‌راستی به‌جای پاسخ دست‌چپی، گارسون را صدا می‌زند. گارسون با بی‌میلی برمی‌گردد و همان‌طور ساکت روبه‌روی او می‌ایستد. دست‌راستی که از کوره در رفته است، با لحنی تند می‌گوید: «این چه رفتاری است؟» گارسون بی‌تفاوت می‌گوید: «چه رفتاری؟» دست‌راستی بلندتر می‌گوید: «همین رفتار را می‌گویم. این چه رفتاری است؟» گارسون با همان بی‌تفاوتی می‌گوید: «مگر اشکالی دارد؟» دست‌راستی که حسابی از کوره در رفته، می‌گوید: «البته که دارد. درستش کن. فهمیدی؟ درست». گارسون خونسرد می‌گوید: «درست است قربان». سپس با اندکی مکث ادامه می‌دهد: «جسارت است قربان، اما این شمایید که تعادلتان را از دست داده‌اید و داد می‌زنید!» دست‌راستی برآشفته‌تر می‌گوید: «تو حق نداری با من این‌طوری حرف بزنی. فهمیدی؟» گارسون با همان خونسردی و بی‌تفاوتی می‌گوید: «مگر شما حق دارید؟» بعد رو به دست‌چپی می‌گوید: «آقا خودم شنیدم که ایشان از کسانی که به هنرمندان گفته‌اند متدیوث، یا یک همچین چیزی، طرفداری می‌کنند! آن‌وقت به من می‌گویند درست صحبت کن. شما بگویید من اشتباه می‌کنم؟» پیش از داوری دست‌چپی، صاحب کافه سر می‌رسد و گارسون را از میز دور می‌کند. دست‌راستی که صدایش از خشم می‌لرزد، به دست‌چپی می‌گوید: «می‌بینی؟ هیچ‌کس حد خودش را نمی‌داند!» دست‌چپی با تبسم می‌گوید: «تو ببین که اصلا تحمل بی‌اعتنایی را ندارید. فقط کافیست نادیده گرفته شوید، همین».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.