توسعه نیروگاه خورشیدی بدون باتری آبی ابتر است
میزان تولید برق جهان در هر ساعت حدود سه هزار و 500 گیگاوات است که حدود 60 درصد آن توسط نیروگاههای فسیلی (زغالسنگ، گاز و سوخت مایع) تولید میشود. ظرفیت نصبشده نیروگاههای فسیلی ایران به حدود ۸۵ هزار مگاوات رسیده است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
حسین میرافضلی، کارشناس انرژی: میزان تولید برق جهان در هر ساعت حدود سه هزار و 500 گیگاوات است که حدود 60 درصد آن توسط نیروگاههای فسیلی (زغالسنگ، گاز و سوخت مایع) تولید میشود. ظرفیت نصبشده نیروگاههای فسیلی ایران به حدود ۸۵ هزار مگاوات رسیده است. با لحاظ میانگین ۴۰ درصد راندمان این نیروگاهها، میزان گاز مورد نیاز آنها در هر شبانهروز ۵۰۰ میلیون مترمکعب است که زمستانها امکان تأمین حدود نیمی از آن وجود ندارد و در آینده نیز در بهترین شرایط بتوان روزانه ۴۰۰ میلیون مترمکعب گاز به نیروگاهها اختصاص داد و مابقی گاز تولیدی کشور در صنایع سبک، سنگین، پتروشیمیها، صادرات تعهدی و... استفاده خواهد شد. بنابراین امکان افزایش ظرفیت تولید نیروگاههای با سوخت گاز در ایران وجود ندارد. از طرف دیگر، نیاز کشور به برق با سرعت در حال افزایش است و تا سال ۲۰۳۵ نیاز ایران به برق از ۸۰ تا ۹۰ هزار مگاوات فعلی به حدود ۱3۰ هزار مگاوات ساعت خواهد رسید. بنابراین تا ۱۰ سال آینده میبایست 40 تا 50 هزار مگاوات ظرفیتسازی جدید انجام شود. تولید برق هستهای بسیار گران و زمانبر است. زمان اجرای طرح یک نیروگاه هزارمگاواتی 15 سال و هزینه آن حدود هفت میلیارد دلار بوده و به اورانیوم وارداتی وابسته است. توسعه نیروگاههای آبی نیز در ایران توجیهپذیر نیست؛ چراکه نیروگاههای آبی موجود نیز به دلیل کمبود آب، با کمتر از یکسوم ظرفیت تولید میکنند. قیمت تمامشده برق هستهای با لحاظ زمان ساخت، حجم سرمایهگذاری، هزینههای مالی، هزینه واردات اورانیوم و هزینه بالای نیروی انسانی، در 10 سال اول راهاندازی حدود 15 سنت بر کیلووات است. قیمت تمامشده هر کیلووات برق نیروگاههای حرارتی در صورت لحاظکردن قیمت گاز صادراتی برای نیروگاهها، بین شش تا هشت سنت است. قیمت تمامشده هر کیلووات برق خورشیدی به دو سنت رسیده و زمان نصب نیروگاههای خورشیدی نیز به حدود شش ماه رسیده است. بنابراین، منطقیترین گزینه پیشرو، توسعه نیروگاهها با انرژی لایزال خورشیدی است. حال چنانچه بنا باشد 50 هزار مگاوات برق پایدار توسط نیروگاههای خورشیدی تولید شود، باید دو برابر آن یعنی صد هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی احداث شود که 50 هزار مگاوات آن برای تأمین برق مورد نیاز شبکه در طول روز و 50 هزار مگاوات نیز برای پمپ آب از حوضچه پایین به حوضچه بالای نیروگاههای تلمبهای ذخیرهای (باتری آبی) مورد استفاده قرار گیرد. در هر صورت، به دلایل زیر چارهای جز تمرکز سرمایهگذاری بر توسعه نیروگاههای خورشیدی و باتریهای آبی وجود ندارد:
- امکان تأمین گاز برای40 تا 50 هزار مگاوات برق مورد نیاز تا سال 1420 وجود ندارد.
- نیروگاههای گازی برای محیط زیست خیلی مضر هستند؛ هم حجم عظیمی از اکسیژن هوا را نابود میکنند و هم حجم زیادی اسید کربنیک در هوا منتشر میکنند و در آینده مقررات سختگیرانه محیط زیست جهانی دامنگیر اینگونه نیروگاهها خواهد شد.
- حجم سرمایهگذاری برای نیروگاههای هستهای بسیار زیاد و زمان ساخت طولانی است و تأمین سوخت آن گران و با ریسک تأمین مواجه است و در زمان زلزله و جنگ به تهدید بزرگی تبدیل میشود.
-شرایط آبی ایران امکان تمرکز بر نیروگاههای آبی را ندارد.
- ظرفیت احداث نیروگاههای بادی در ایران زیاد نیست؛ نقاط بادخیز ایران کم است.
- نیروگاههای خورشیدی در کنار باتریهای آبی، برق پایدار و با قیمت مناسب تولید میکنند. حجم سرمایهگذاری کمتر و مدت نصب و بهرهبرداری کوتاه است و در مقیاسهای کوچک و متوسط توسط سرمایههای کوچک مردمی قابل اجرا هستند. ایران از ظرفیت بالایی برای توسعه اینگونه نیروگاهها برخوردار است. البته باتریهای آبی لازمه توسط نیروگاههای خورشیدی جهت عرضه برق پایدار است.
بدون باتریهای آبی، نیروگاههای خورشیدی نمیتوانند نیازهای کشور در ساعات مختلف شبانهروز را تأمین کنند. حتی میزان تولید برق خورشیدی در ساعات مختلف روزهای آفتابی و فصول مختلف، متفاوت است. برای حل این نقصان و کمبود، تنها راهحل ممکن ذخیرهسازی بخشی از برق خورشیدی در طول روز و تزریق آن به شبکه سراسری متناسب با نیاز شبکه در روزهای کاری و تعطیلات و ساعات مختلف متناسب با نیاز مشتریان داخلی و خارجی است. نیروگاههای تلمبهای ذخیرهای (باتری آبی) به دلایل زیر نسبت به باتریهای بزرگ شارژی ذخیره برق برتری دارند.
حال به مقایسه این دو شیوه ذخیرهسازی برق جهت عرضه برق پایدار میپردازیم:
1. نیروگاههای تلمبهای ذخیرهای (باتریهای آبی)
- حجم سرمایهگذاری تلمبهای ذخیرهای هزارمگاواتی با توان عرضه پنج ساعت در روز: حدود ۵۰۰ میلیون دلار
- عمر مفید ۸۰ سال
- با گذشت زمان کاهش توان تولید و عرضه وجود ندارد.
- بیش از 70 درصد سرمایهگذاری توسط پیمانکاران و تولیدکنندگان داخلی است.
- در مجموع برای نیروگاه بزرگ چند هکتار زمین مناسب نیاز است.
- ایران از نظر شرایط جغرافیایی و ارتفاع کوههای البرز و زاگرس، ظرفیت احداث دهها هزار مگاوات باتری آبی کوچک، متوسط و بزرگ را دارد.
- امکان استفاده تفریحی، گردشگری و اقامتی از استخر بالا وجود دارد که نمونههای موفق آن در جهان وجود دارد.
2. باتریهای شارژی نیروگاهی (باتریهای بزرگ لیتومی یا سدیم یون و...)
- حجم سرمایهگذاری باتریهای شارژی هزارمگاواتی با توان عرضه پنج ساعت در شبانهروز: دو میلیارد دلار
- عمر مفید 20 سال
- کاهش توان در طول هر پنج سال ۲۰ درصد
- بهطور کامل وارداتی است.
- فضای کمی نیاز دارد.
نظر به مراتب فوق، پیشنهاد میشود مطالعات گسترده جهت شناسایی استعدادها و ظرفیتهای احداث نیروگاههای تلمبهای ذخیرهای از یک مگاوات تا بیش از هزار مگاوات در مسیر رشتهکوههای البرز و زاگرس انجام شود و یک طرح جامع ملی با پیوستهای اجتماعی، محیطزیستی، گردشگری و... برای آن تهیه و تدوین شود. لازم است مطالعات گستردهای انجام و قوانین و مقررات مورد نیاز در مجلس و دولت مصوب شوند. لازم است برق باتریهای آبی خرید تضمینی شوند و اجازه صادرات برق به سرمایهگذاران با استفاده از زیرساختهای انتقال برق داده شود. میبایست جذابیتهایی ایجاد شود تا سرمایههای کوچک مردمی با شوق و اشتیاق به سمت توسعه باتریهای آبی در کنار نیروگاههای خورشیدی سوق داده شوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.