چالش‌های تنش اسپانیا و آمریکا

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

  اسپانیا پس از مخالفت با استفاده آمریکا از پایگاه‌های مشترک برای حمله به ایران، وارد فاز تازه‌ای از تنش با واشنگتن شده است؛ جایی که دولت پدرو سانچز بر موضع سیاسی خود مانده، اما شرکت‌ها، بانک‌ها و مناطق صنعتی اسپانیا برای تلافی احتمالی ترامپ آماده می‌شوند.

گره اصلی اینجاست که اسپانیا از یک طرف می‌خواهد بهای سیاسی مخالفت با جنگ را بپردازد و از طرف دیگر می‌داند اگر ترامپ بخواهد از سلاح اقتصاد استفاده کند، ماجرا می‌تواند به پالایشگاه و بندر تا کارخانه و بانک کشیده شود. شکاف از جایی باز شد که پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، اجازه نداد هواپیماهای نظامی آمریکا از پایگاه‌های مشترک در خاک اسپانیا برای حمله به ایران استفاده کنند. بعد از آن، دونالد ترامپ و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، تهدید کردند می‌توانند همه روابط تجاری با چهارمین اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا را قطع کنند. از نظر حقوقی و تجاری، چنین کاری ساده نیست. اسپانیا بخشی از بازار واحد ۲۷کشوری اتحادیه اروپاست و تنبیه جداگانه یک عضو، به آن سادگی که در سخنرانی‌های انتخاباتی به نظر می‌رسد، عملی نمی‌شود. اما نکته مهم این است که در مادرید و مناطق صنعتی کشور همه می‌دانند چه مشکلاتی در انتظارشان است. دلیل این نگرانی هم روشن است: آمریکا تأمین‌کننده اصلی سوخت‌های فسیلی برای اسپانیاست. بیش از ۱۵ درصد نفت وارداتی اسپانیا در سال گذشته از آمریکا آمده و فقط در ژانویه، ۴۴ درصد واردات گاز طبیعی مایع این کشور از آمریکا تأمین شده است. در شرایطی که جنگ در خلیج فارس قیمت انرژی را بالا برده، قطع یا محدودشدن این جریان برای اقتصادی مثل اسپانیا می‌تواند ضربه‌ای جدی باشد؛ نه‌فقط در سطح قبض انرژی و تورم، بلکه در کل زنجیره تولید. یعنی همان جایی که سیاست خارجی، خیلی سریع به مسئله کارخانه، حمل‌ونقل و قیمت مصرف‌کننده تبدیل می‌شود. البته وابستگی صادراتی اسپانیا به آمریکا در مقیاس کلان آن‌قدر بزرگ نیست؛ سهم آمریکا از کل صادرات جهانی اسپانیا کمتر از پنج درصد است. اما این عدد کلی، صورت واقعی آسیب را پنهان می‌کند. بعضی مناطق، به‌ویژه باسک، خیلی مستقیم‌تر از بقیه به بازار آمریکا وصل‌اند. آندر کابایرو، مسئول روابط خارجی دولت باسک، گفته حدود هشت درصد صادرات این منطقه مستقیم به آمریکا می‌رود و هر تغییری که انرژی، خودرو، ماشین‌ابزار، فولاد و آلومینیوم را هدف بگیرد، فوری به منبع نگرانی تبدیل می‌شود. او حتی برآورد کرده در یک سناریوی بد، ضربه اقتصادی می‌تواند تا حدود یک میلیارد یورو برسد. این یعنی برای باسک، ماجرا دیگر فقط یک تنش دیپلماتیک نیست؛ تهدیدی واقعی برای قلب صنعتی منطقه است. درست به همین دلیل، ایمانول پرادالس، رئیس دولت باسک، این هفته جلسه اضطراری «گروه دفاع صنعتی» منطقه را تشکیل داد؛ گروهی که از مقام‌های دولتی، اتاق‌های بازرگانی و رهبران بخش‌های کلیدی اقتصادی تشکیل شده و مأموریتش هماهنگ‌کردن واکنش سریع به آشفتگی تجاری ناشی از بحران‌های بین‌المللی است. این گروه یک سال پیش برای کاهش اثر سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ شکل گرفته بود و این هفته چهارمین نشست اضطراری‌اش را برگزار کرد. حرف پرادالس هم خلاصه و روشن بود: باسک نمی‌تواند ژئوپلیتیک جهان را کنترل کند، اما می‌تواند سریعا واکنش نشان دهد و همین سرعت واکنش، اندازه آسیب را تعیین می‌کند. این جمله، در واقع خلاصه حال‌وهوای امروز بخش مهمی از اقتصاد اسپانیاست: نه وحشت فلج‌کننده، نه خوش‌خیالی؛ فقط آماده‌باش.

سلاح‌های اقتصادی کاخ سفید

ترس اسپانیایی‌ها فقط از تعرفه نیست. تجربه ترامپ نشان داده جعبه ابزار واشنگتن به تعرفه ختم نمی‌شود. کاخ سفید می‌تواند از تحریم، محدودیت دسترسی به شبکه مالی آمریکا، فشار دلاری و حتی کندکردن روندهای نظارتی و مجوزدهی استفاده کند. خود اسکات بسنت هم پیش‌تر گفته بود تحریم‌ها و محدودکردن دسترسی به دلار به آمریکا امکان می‌دهد بدون شلیک گلوله، بر سیاست کشورهای دیگر اثر بگذارد. این همان بخش ترسناک ماجراست: در جهان امروز، همیشه لازم نیست کشتی جنگی مقابل بندر ظاهر شود؛ گاهی یک امضای مالی یا یک سیگنال نظارتی هم کافی است تا بازار بلرزد. این نگرانی برای بانک‌ها جدی‌تر است. نمونه روشنش «سانتاندر»، بزرگ‌ترین وام‌دهنده اسپانیاست که ماه گذشته با خرید «وبستر فایننشنال» آمریکا به ارزش 12.2 میلیارد دلار موافقت کرد؛ معامله‌ای که می‌تواند سانتاندر را به جمع ۱۰ بانک بزرگ خرده‌فروشی و تجاری آمریکا ببرد. اگر روابط تجاری و سیاسی مادرید و واشنگتن به هم بریزد، حداقل یکی از پیامدهای فوری می‌تواند سخت‌ترشدن دریافت مجوزهای لازم برای این معامله باشد. آنا بوتین، رئیس اجرایی سانتاندر، تلاش کرده سهامداران را آرام کند و گفته باید به میان‌مدت نگاه کرد؛ با این استدلال که وضعیت فعلی «استثنایی» است و با وجود تنش، تجارت همچنان ادامه دارد و قوی است. این حرف برای آرام‌کردن بازار لازم بود، اما خود همین آرام‌سازی هم نشانه اضطراب پشت پرده است. وقتی مدیر یک بانک بزرگ ناچار می‌شود مدام از استحکام رابطه بلندمدت اسپانیا و آمریکا حرف بزند، یعنی بازار بوی ریسک را گرفته است.

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.