پناهگاه مناسب را چطور آماده کنیم؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

از شامگاه شنبه ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ شهرداری تهران، ایستگاه‌های متروی بریانک، شهید نواب ‌صفوی، شادمان و کمیل در منطقه ۱۰ تهران را به عنوان پناهگاه‌های منطقه تعیین کرد. در سرزمین دشمن، پناهگاه‌های جنگی اسرائیل به‌ویژه آنهایی که برای پدافند مدنی ساخته شده‌اند، با مقاومت بسیار بالا طراحی شده و ترکیبی از ملاحظات فنی، زمین‌شناختی، نظامی و قابلیت نصب سریع در تعیین محل و ساخت آنها رعایت می‌شود. این پناهگاه‌ها چندلایه در سنگ‌ بکر و معمولا در ژرفاهای ۱۰ تا ۳۰متری و در برخی موارد، حتی بیش از ۵۰ متر به‌ویژه در مناطق با زمین‌شناسی مناسب و سنگ‌های محکم ساخته می‌شوند. ژرفای مذکور برای جذب انرژی انفجار و کاهش اثر موج‌های ضربه‌ای لازم است. هر متر ژرفای زمین ۱۰ تا ۲۰ درصد حافظت اضافی ایجاد می‌کند. این سکونتگاه‌ها معمولا برای اهداف نظامی یا نیروگاه‌ها الزاما  ساخته می‌شوند. 

پناهگاه‌های «ماموت» -ساخت شرکت دفاعی ماموت- از دیوارهایی از بتن مقاوم در برابر انفجار تا دو متر ضخامت ساخته شده‌‌اند و یک سیستم پیش‌ساخته و قابل نصب سریع برای ایمن‌سازی در برابر حملات هوایی، انفجار یا زلزله‌ دارند. این سکونتگاه‌ها برای استفاده عمومی از جمله مدارس، مراکز خرید و خانه‌ها نیز مناسب هستند. این پناهگاه‌های بتنی و فلزی و ترکیبی قابل نصب سریع در ۲۴ تا ۴۸ ساعت، حاوی فیلترهای هوا، تصفیه آب و دارای سنسورهای هوشمند برای تشخیص خرابی، فشار یا نشت و تجهیزات برای جریان آب و فاضلاب هستند.

انتخاب مکان پناهگاه براساس زمین‌شناسی محل، در سنگ‌های پایدار برای تاب‌آوری درازمدت در برابر آسیب‌هایی مانند سیلاب و آبگرفتگی و هنگام حمله برای تاب‌آوری در برابر آلودگی‌ها انجام می‌شود. پناهگاه‌ها محلی برای زنده‌ماندن هستند، نه صرفا محلی برای پنهان‌شدن. موشک‌ها، بمب‌ها و پرتابه‌های ارتش‌های متجاوز آمریکا و اسرائیل ضربه‌های مکانیکی و لرزه‌های متفاوتی ایجاد می‌کنند. انفجارهای موشک‌های شلیک‌شده از زمین یا هواپیما به‌صورت ضربه‌های موجی متمرکز و سیل‌مانند اتفاق می‌افتد. این ضربه‌ها می‌توانند ۱۰۰ تا هزار کیلوژول انرژی را در یک فاصله کوچک مثلا ۱۰ تا ۵۰ متر انتقال دهند و لرزه‌هایی با بزرگای ۰.۱ تا ۰.۵ ایجاد کنند و به همین دلیل سازه‌های نزدیک را به‌صورت مکانیکی و صوتی تخریب می‌کنند.

انفجار بمب‌های بزرگ، ضربه‌های مکانیکی بزرگ‌تری ایجاد می‌کنند و هزار تا 10 هزار کیلوژول انرژی را در یک فاصله کوچک ۲۰ تا ۱۰۰متری منتقل می‌کنند و موجب تخریب سنگین می‌شوند. انفجار با آزادی انرژی معادل 10 هزار کیلوژول لرزه‌ای با بزرگای دو تا ۲.۵ می‌تواند ایجاد کند که شدت لرزه‌ای ناشی از بمب‌های بزرگ برای ساختمان‌های نزدیک خطرناک‌تر است. نمونه‌ای از این پرتاب‌ها با هدف‌گیری جنایتکارانه مدرسه شجره طیبه میناب بود که با موشک‌های توماهوک از فاصله حدود ۴۰۰کیلومتری از پایگاه آمریکا در بحرین ‌در ۹ اسفند ۱۴۰۴ هدف‌گیری و تخریب شد و موجب شهادت اکثر دانش‌آموزان مدرسه شد. این موشک کروز با ارتفاع پرواز 10–20 کیلومتر‌ و دقت میانگین سه متر که برای یک موشک کروز دقت بسیار بالایی است ‌از پلتفرم‌های پرتاب کشتی‌ زیردریایی‌ها و پلتفرم‌های زمینی ‌و برای اهداف تا فاصله هزار کیلومتر استفاده می‌شود. موشک‌هایی که به مدرسه میناب شلیک شد بر اساس اطلاعات موجود از پایگاه آمریکا در بحرین در فاصله حدود ۴۰۰کیلومتری پرتاب شدند. ماده منفجره که این موشک‌ها حمل می‌کرده هریک بین 800 تا هزارو 200 کیلوگرم و انرژی تخریب حدود 100 کیلوتن داشته که لرزه‌های با بزرگای حداکثر در حدود یک تا دو ایجاد کرده‌اند. نتیجه اصابت این موشک‌ها تخریب مدرسه با استفاده از تکه‌های چکشی و سپس تخریب عمیق با انتشار موج فشاری است.

بمب‌های سنگرشکن (SMB - Stone Breaker Bombs) با آزادکردن انرژی به میزان هزار تا 10 هزار کیلوژول می‌تواند لرزه‌ای به بزرگای ۰.۵ تا دو ایجاد و سازه‌های سنگی و فلزی و سکوی‌های بتنی و بتن‌های زمینی را تخریب کند. سنگرهای تاب‌آور با ورودی‌های ضدانفجار، جداسازی ژئوتکنیکی و تقویت‌های فلزی و بتنی می‌توانند حتی در برابر انفجارهای بزرگ مقاومت کنند.

سنگ‌های سخت مانند گرانیت یا کنگلومرای سخت مانند کنگلومرای هزاردره در منطقه تهران و البرز و کنگلومرای بختیاری در منطقه زاگرس دارای مقاومت فشاری بالا در برابر انفجار هستند. باید از خاک سطحی و شن ناپایدار برای تعیین محل و پوشش پناهگاه اجتناب کرد. از سنگ‌های کربناتی مانند سازند شمشک، یا سنگ‌های سیلیسی مانند لایه‌هایی از سازند کرج و سازندهای زایگون و لالون در جنوب البرز، می‌توان به عنوان دیوارهای پناهگاه استفاده کرد.

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.