«شرق» از اختلافنظر کشورهای اروپایی درباره جنگ گزارش میدهد
شکاف در جبهه غرب
با ادامه تنشها پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، نشانههای آشکاری از اختلاف میان متحدان غربی درباره نحوه مواجهه با این بحران دیده میشود. در حالی که واشنگتن تلاش دارد حمایت گستردهتری از شرکای اروپایی خود برای این جنگ جلب کند، برخی دولتهای اروپایی، ازجمله اسپانیا و آلمان، بهصراحت اعلام کردهاند قصد مشارکت در این درگیری را ندارند و حتی استفاده از پایگاههای نظامی خود برای چنین حملاتی را رد کردهاند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: با ادامه تنشها پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، نشانههای آشکاری از اختلاف میان متحدان غربی درباره نحوه مواجهه با این بحران دیده میشود. در حالی که واشنگتن تلاش دارد حمایت گستردهتری از شرکای اروپایی خود برای این جنگ جلب کند، برخی دولتهای اروپایی، ازجمله اسپانیا و آلمان، بهصراحت اعلام کردهاند قصد مشارکت در این درگیری را ندارند و حتی استفاده از پایگاههای نظامی خود برای چنین حملاتی را رد کردهاند. در تازهترین موضعگیری، خوزه مانوئل آلبارس، وزیر امور خارجه اسپانیا، ادعای مطرحشده از سوی کاخ سفید درباره موافقت مادرید با استفاده از پایگاههای نظامی این کشور برای حملات آمریکا علیه ایران را قاطعانه رد کرد. این واکنش پس از آن مطرح شد که کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، مدعی شده بود اسپانیا پس از تهدیدهای دونالد ترامپ مبنی بر قطع روابط تجاری، با همکاری نظامی موافقت کرده است. آلبارس با رد این ادعا تأکید کرد موضع دولت اسپانیا در قبال جنگ «کاملا روشن و بدون تغییر» است و مادرید اجازه استفاده از پایگاههایش برای چنین عملیاتهایی را نداده است. این اختلاف زمانی تشدید شد که دونالد ترامپ تهدید کرد در صورت ادامه مخالفت اسپانیا، توافقهای تجاری با این کشور را متوقف خواهد کرد. این اولتیماتوم در واکنش به تصمیم دولت اسپانیا برای جلوگیری از استفاده آمریکا از پایگاههای نظامی در خاک این کشور برای حملات علیه ایران مطرح شد. پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا نیز در سخنرانی تلویزیونی خود بار دیگر موضع کشورش را تکرار کرد و گفت: «موضع «نه به جنگ» از سوی دولت اسپانیا روشن و تغییرناپذیر است». او تأکید کرد این رویکرد در قبال سایر بحرانهای بینالمللی ازجمله جنگ اوکراین و بحران غزه نیز اتخاذ شده است. سانچز در واکنش به تهدیدهای ترامپ تصریح کرد تسلیمشدن در برابر فشارها به معنای همدستی در اقدامی است که با ارزشها و منافع اسپانیا در تضاد است.
مواضع دوگانه اروپا و اختلاف در داخل اتحادیه
موضع اسپانیا تنها نمونه از تردیدهای اروپا درباره همراهی با سیاستهای واشنگتن در قبال ایران نیست؛ در آلمان نیز مقامات دولتی بهصراحت اعلام کردهاند برلین قصد ندارد در جنگ مشارکت کند. بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، اعلام کرد کشورش نهتنها به این درگیری ملحق نخواهد شد، بلکه به دنبال کاهش تنشهاست. یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان نیز تأکید کرد برلین در هیچ اقدام نظامی علیه ایران شرکت نخواهد کرد و همچنین در هیچ پروژهای برای «تغییر رژیم» در این کشور مشارکت ندارد. او در عین حال گفت آلمان با گروههای مخالف ایرانی در تماس است و از آنچه «حق مردم ایران برای تعیین سرنوشت خود» خواند، حمایت میکند.
در همین حال فرانسه نیز موضعی دوگانه اتخاذ کرده است. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، ضمن ابراز همبستگی با اسپانیا در برابر تهدیدهای تجاری آمریکا، تلاش کرده است نقش میانجی را در کاهش تنشها ایفا کند. او از یک سو حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را مغایر قوانین بینالمللی دانسته و از سوی دیگر تهران را به دلیل آنچه نقض مقررات بینالمللی از طریق برنامه هستهای مینامد، مورد انتقاد قرار داده است. در آلمان نیز اختلافات داخلی بر سر نحوه مواجهه با این بحران دیده میشود. فردریش مرتس، صدراعظم این کشور که با مشکلات اقتصادی و فشار سیاسی از سوی حزب راستگرای آلترناتیو برای آلمان مواجه است، رویکردی محتاطانه در قبال ترامپ اتخاذ کرده و از مخالفت علنی با او پرهیز کرده است. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که مرتس در گفتوگوهای خصوصی از موضع اسپانیا و بریتانیا حمایت کرده است.
موضع مبهم ایتالیا و نقش محتاطانه استرالیا و بریتانیا
در میان کشورهای اروپایی، موضع ایتالیا نیز بهگونهای مبهم و محتاطانه توصیف میشود. جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، تلاش کرده است روابط نزدیک خود با ترامپ را حفظ و در عین حال از اتخاذ موضعی صریح در قبال جنگ خودداری کند. او در گفتوگویی رادیویی اعلام کرد «ما در جنگ نیستیم و قصد ورود به آن را هم نداریم»، اما در عین حال از نگرانی خود درباره افزایش بیثباتی در نظام بینالملل سخن گفت.
آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه ایتالیا نیز عنوان کرد واشنگتن تاکنون درخواست رسمی برای استفاده از پایگاههای نظامی این کشور برای عملیات علیه ایران ارائه نکرده است و در صورت مطرحشدن چنین درخواستی، رم آن را بررسی خواهد کرد. پنی وانگ، وزیر امور خارجه استرالیا هم با اتخاذ موضعی محتاطانه خبر داد در هیچ عملیات هجومی علیه ایران شرکت نخواهد کرد و حمایت محدود خود از اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی صرفا در راستای منافع ملی است. در بریتانیا نیز دولت کر استارمر تلاش کرده است میان حفظ روابط نزدیک با آمریکا و اجتناب از ورود مستقیم به جنگ توازن برقرار کند. نخستوزیر بریتانیا اعلام کرده است کشورش به حملات اولیه علیه ایران نپیوسته، زیرا این اقدام از نظر حقوقی و عملیاتی مبنای کافی نداشته است. با این حال، او تأیید کرده هواپیماهای آمریکایی از برخی پایگاههای نظامی بریتانیا برای انجام عملیات استفاده کردهاند. استارمر در عین حال تأکید کرده نیروی هوایی بریتانیا در حملات تهاجمی علیه ایران شرکت نخواهد کرد و نقش لندن در منطقه بیشتر دفاعی است. دولت بریتانیا همچنین از استقرار تجهیزات نظامی اضافی ازجمله جنگندهها، سامانههای دفاع هوایی و ناوشکن در منطقه خبر داده و اعلام کرده است هدف این اقدامات حفاظت از نیروها و منافع بریتانیا در خاورمیانه است. در مقابل، دونالد ترامپ واکنش تندی به برخی مواضع اروپایی نشان داده است. او در گفتوگویی با روزنامه نیویورکپست، اسپانیا را «بازنده» توصیف و از عملکرد بریتانیا نیز ابراز ناامیدی کرد. ترامپ با انتقاد از نخستوزیر بریتانیا گفت: «او وینستون چرچیل نیست». این اظهارات نشاندهنده افزایش تنش در روابط آمریکا با برخی متحدان اروپایی است؛ شکافی که در شرایطی رخ میدهد که واشنگتن به دنبال جلب حمایت بیشتر برای سیاستهای خود در قبال ایران است. با این حال، به نظر میرسد بسیاری از دولتهای اروپایی با توجه به نگرانی از گسترش جنگ و پیامدهای اقتصادی و امنیتی آن، ترجیح میدهند از ورود مستقیم به این درگیری پرهیز کنند.
مخالفت افکار عمومی جهانی با جنگ
علاوه بر مخالفت برخی کشورها، افکار عمومی هم سیاستهای جنگطلبانه ترامپ را برنمیتابد. کمااینکه روز شنبه تجمعهایی در حمایت از ایران و در اعتراض به جنگ در چند کشور برگزار شد. در لسآنجلس آمریکا، صدها نفر از مخالفان جنگ و حامیان محور مقاومت شامل ایران، فلسطین، لبنان و یمن مقابل ساختمان شهرداری این شهر گرد هم آمدند. این تجمع به دعوت گروههای صلحطلب و ضدجنگ آمریکایی برگزار شد و شرکتکنندگان با در دست داشتن پلاکارد و سردادن شعارهایی، از سیاستهای دولت دونالد ترامپ انتقاد و سکوت جامعه جهانی در برابر اقدامات اسرائیل را محکوم کردند. در این برنامه چند فعال ضدجنگ آمریکایی نیز برای حاضران سخنرانی کردند. برگزارکنندگان اعلام کردند تجمعات مشابهی در 50 ایالت آمریکا برنامهریزی و در کالیفرنیا نیز همزمان در چند نقطه دیگر برگزار شده است. همچنین شامگاه شنبه در پایتخت تونس تجمعی در اعلام همبستگی با ایران برگزار شد. شهروندان تونسی با سردادن شعارهایی حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران را محکوم کردند. این تجمع به دعوت «کمیته ملی حمایت از مقاومت فلسطین» و با مشارکت برخی احزاب و نهادهای مدنی برگزار شد. نظرسنجیهای اخیر افکار عمومی در چند کشور اروپایی هم نشان میدهد که بخش قابل توجهی از شهروندان این کشورها با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران مخالف هستند و از مواضع محتاطانه دولتهای خود در قبال این بحران حمایت میکنند. به نوشته ایسنا، در اسپانیا نتایج یک نظرسنجی که توسط یک مؤسسه تحقیقاتی در مادرید انجام شده، نشان میدهد حدود ۶۸ درصد از پاسخدهندگان با این حملات مخالفاند. همچنین ۵۷ درصد از تصمیم دولت اسپانیا برای عدم ارائه پشتیبانی نظامی به آمریکا و اسرائیل حمایت کردهاند و ۵۳ درصد نیز مخالف استفاده از پایگاههای نظامی این کشور برای عملیات مرتبط با این درگیری هستند. در ایتالیا نیز براساس نظرسنجی مؤسسه YouTrend، حدود ۵۶ درصد از پاسخدهندگان با مداخله نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران مخالفت کردهاند. نزدیک به ۴۸ درصد معتقدند دولت ایتالیا باید در این بحران بیطرف بماند و نقش میانجی ایفا کند. در آلمان، نظرسنجی شبکه ARD نشان میدهد ۵۸ درصد از مردم جنگ علیه ایران را موجه نمیدانند و ۷۵ درصد نیز نگران گسترش درگیری در منطقه هستند. همچنین اعتماد به آمریکا به ۱۵ درصد کاهش یافته که پایینترین سطح در دو دهه اخیر است. در انگلیس نیز نظرسنجی YouGov نشان میدهد ۴۹ درصد با حملات آمریکا به ایران مخالف و فقط ۲۸ درصد موافق هستند. بخش قابل توجهی از شهروندان نیز با استفاده از پایگاههای نظامی بریتانیا برای این حملات مخالفت کردهاند.
افزایش فشارهای دیپلماتیک برای مهار جنگ ایران و آمریکا
در حالی که تنشهای نظامی میان ایران، ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به یکی از مهمترین بحرانهای ژئوپلیتیکی منطقه تبدیل شده، موجی از موضعگیریهای سیاسی و دیپلماتیک در سطح منطقهای و بینالمللی برای مهار این بحران شکل گرفته است. همزمان با ادامه درگیریها و افزایش نگرانیها درباره گسترش جنگ در خاورمیانه، برخی قدرتهای جهانی و کشورهای منطقه بر ضرورت توقف فوری درگیریها و بازگشت به مسیر دیپلماسی تأکید کردهاند. در همین راستا، وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در حاشیه نشست سالانه مجلس قانونگذاری این کشور نسبت به ادامه جنگ هشدار داد و تأکید کرد این درگیری «جنگی بود که هرگز نباید رخ میداد و به نفع هیچکس نیست». او با اشاره به تحولات اخیر منطقه، خواستار آتشبس فوری و جلوگیری از گسترش دامنه درگیریها شد. به گفته او، احترام به حاکمیت و امنیت کشورها، بهویژه ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس، باید در اولویت قرار گیرد. وزیر خارجه چین با تأکید بر ضرورت حل بحرانها از مسیر سازوکارهای بینالمللی گفت که برای حل اختلافات با ایران باید از چارچوبهای حقوق بینالملل استفاده شود و توسل به زور نمیتواند راهحل پایدار برای بحرانها باشد. او همچنین هشدار داد تلاش برای ایجاد تغییر نظام یا دامنزدن به بیثباتی داخلی در ایران از حمایت مردمی برخوردار نیست و تجربههای تاریخی در منطقه نشان داده جنگ فقط به تشدید بحرانها و مشکلات میانجامد. وانگ یی در ادامه بر ضرورت بازگشت سریع همه طرفها به میز مذاکره تأکید کرد و از قدرتهای بزرگ خواست نقش سازندهتری در کاهش تنشها ایفا کنند. او با اشاره به جایگاه چین در نظام بینالملل، این کشور را یکی از مهمترین نیروهای حافظ صلح و ثبات جهانی توصیف کرد و خواستار اقدام فوری برای جلوگیری از گسترش دامنه جنگ شد. افزایش نگرانیهای پکن درباره پیامدهای جنگ در شرایطی مطرح میشود که شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در آستانه میزبانی از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای مذاکراتی مهم میان دو اقتصاد بزرگ جهان قرار دارد. چین که روابط نزدیکی با ایران دارد، مانند بسیاری از کشورها نگران پیامدهای اقتصادی و امنیتی ادامه درگیریها در خاورمیانه، بهویژه افزایش قیمت نفت و تأثیر آن بر اقتصاد جهانی است. در همین حال ولفگانگ ایشینگر، رئیس کنفرانس امنیتی مونیخ، در اظهاراتی به مجله آلمانی «اشترن» اظهار کرد: «من از اینکه دولت ایالات متحده هنوز قادر به ارائه یک برنامه تا حدودی قابل اعتماد در مورد هدف مداخله در ایران نیست، شگفت زده شدم. بدترین اتفاقی که میتواند رخ دهد، درگیرشدن در چنین عملیاتی بدون یک برنامه مشخص به اشتراک گذاشته شده با متحدان است».
تلاش کشورهای عربی برای مهار تنش و بازگرداندن دیپلماسی
در کنار موضعگیری قدرتهای جهانی، برخی کشورهای منطقه نیز تلاشهای دیپلماتیک گستردهای را برای مهار بحران آغاز کردهاند. در همین چارچوب، بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، در دیدار با سفرای شماری از کشورهای خارجی در مسقط بر ضرورت افزایش فشارهای سیاسی و دیپلماتیک برای توقف جنگ تأکید کرد. او در دیدارهایی جداگانه با سفرای کشورهای اروپایی غیرعضو اتحادیه اروپا، آمریکا، برزیل، ترکیه و همچنین سفرای کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، اردن و مصر، تحولات مرتبط با جنگ و پیامدهای آن بر امنیت منطقه و جهان را بررسی کرد. وزیر خارجه عمان با اشاره به شرایط حساس منطقه، بر لزوم اقدام گسترده منطقهای و بینالمللی برای توقف جنگ و مهار پیامدهای آن تأکید کرد و گفت پایاندادن به این درگیری باید بهعنوان یک منفعت عالی ملی برای همه کشورها در نظر گرفته شود.
همزمان با این تحرکات دیپلماتیک، تماسهای تلفنی میان مقامات برخی کشورهای عربی نیز برای بررسی وضعیت منطقه انجام شده است. در همین راستا، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، در تماسهای جداگانه با همتایان عمانی، قطری و عراقی خود درباره تشدید تنشهای نظامی در منطقه گفتوگو کرد. در این تماسها، طرفها نسبت به پیامدهای خطرناک ادامه درگیریها بر صلح و امنیت منطقهای هشدار دادند و بر ضرورت خویشتنداری همه طرفها و اولویتدادن به گفتوگو و دیپلماسی تأکید کردند. وزیر خارجه مصر همچنین خواستار کاهش فوری تنشها و بازگشت به مذاکرات شد و بر پایبندی به اصول حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل تأکید کرد. محمد بنعبدالرحمن آلثانی، وزیر امور خارجه قطر نیز در گفتوگوی تلفنی با همتای مصری خود بر ضرورت بازگشت ایران و آمریکا به میز مذاکره تأکید کرد. دو طرف در این تماس پیامدهای خطرناک تشدید تنشهای نظامی برای امنیت منطقهای و بینالمللی را مورد بررسی قرار دادند.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
