خرازی؛ کمال فضیلت
پدیده جنگ، در جامعه بشری از خسارتبارترین و ضدانسانیترین رخدادهای طول زندگی بشر است. تقریبا در همه کشورهای کوچک و بزرگ بلای جنگ گرفتار مردم شده است. ایرانیان عزیز نیز بارها پدیده شوم جنگ را تجربه کردهاند. جنگهای رخداده در میهن ما به باور و آگاهی نگارنده، عموما تدافعی بوده که بعضی با پیروزی و گاهی با شکست پایان یافته است.
پدیده جنگ، در جامعه بشری از خسارتبارترین و ضدانسانیترین رخدادهای طول زندگی بشر است. تقریبا در همه کشورهای کوچک و بزرگ بلای جنگ گرفتار مردم شده است. ایرانیان عزیز نیز بارها پدیده شوم جنگ را تجربه کردهاند. جنگهای رخداده در میهن ما به باور و آگاهی نگارنده، عموما تدافعی بوده که بعضی با پیروزی و گاهی با شکست پایان یافته است.
در عصر جمهوری اسلامی تاکنون سه بار جنگ ویرانگر بر ایران تحمیل شده که آنها را بر حسب زمان درگیری، هشتساله، 12روزه و 40روزه نام میبرند. در این جنگهای تحمیلی خسارتبار، آنچه بیش از هر چیز رنج روحی و شدت تأثر همه ما را افزایش داده، از دست دادن نیروهای انسانی باکفایت است؛ خساراتی جبرانناپذیر. در جنگ هشتساله خون جوانان پاکباز و متدین و کارآزموده فراوانی از جامعه تازه انقلابکرده، نثار ایران و انقلاب اسلامی شد، اما در دو جنگ تحمیلی اخیر، یعنی 12روزه و 40روزه، به دلیل نوع برخورد مسلحانهای که دشمن غدار و مهاجم بیرحم برای ضربهزدن به مردم و کشورمان برگزیده بود، انسانهای بزرگی از دستمان رفت. میگویند در جنگ، فرماندهان و تصمیمگیران در اتاقهای امن مینشینند و سربازان را به میدان میفرستند و این نیروهای ردهپایین هستند که تلفات انسانی جنگ را شکل میدهند، اما در دو جنگ اخیری که آمریکای متجاوز و اسرائیل غاصب بر ایران عزیز تحمیل کرد، این فرماندهان و مدیران و شخصیتهای مؤثر در دفاع از ملک و ملت بودند -تا رده فرمانده کل قوا- که جان خود را از دست داده و به شهادت رسیدند. در این یادداشت گذری به زندگی یکی از این شخصیتهای شهید خواهیم داشت.
***
دکتر سیدعلینقی خرازی، شناختهشده به نام سیدکمال خرازی، از شخصیتهای سیاسی و فرهنگی بسیار بافضیلت بود که در روزهای پایانی جنگ مورد هجوم دشمن خونآشام قرار گرفت و به شهادت رسید.
حسب نقل، قرار بود این مرد بزرگ و آرام و اخلاقمدار و متدین، در رأس یک هیئت ایرانی برای پایاندادن به جنگ و ایجاد صلح و آرامش، گامی به پیش بگذارد که نخستوزیر جنایتکار و پلید اسرائیل با هدف قراردادن این انسان شریف و ارجمند، نیت
ضد انسانی و به خون آلوده خود را آشکار کرد و منزل مسکونی او را نشانه گرفت. در این حمله ناجوانمردانه دکتر خرازی و همسر وفادار او سرکار خانم منصوره رئیسقاسم به شهادت رسیدند. نگارنده به دلیل همکاری نزدیک با دکتر خرازی در دوران دفاع مقدس هشتساله و مراودات گاه و بیگاه پس از آن، این مرد بزرگوار و عزتمند را خوب میشناسد. منش او، سلامت نفس او، وقار و آرامش خاطر او، دینداری و تشرع او، نیات پاک او، تلاشهای سیاسی و فرهنگی و آموزشی او، گرایشهای اصلاحگرانه و معتدل سیاسی و فرهنگی او و دیگر فضایل انسانی او همچنان که برای دوستان و نزدیکان او مشهود بود، برای صاحب این قلم که به مدت بیش از دو سال قائممقام ایشان در مناطق عملیاتی جنوب و غرب کشور بودم، کاملا قابل مشاهده بود. امیدوارم راه و روش او در میان جوانان تحصیلکرده و دولتمردان تجربهآموز بهمثابه یک الگو مورد توجه قرار گیرد.
حدود 10 سال پیش در کتاب «نامداران تهران» شرحی کوتاه بر زندگی و فعالیتهای گوناگون دکتر خرازی به نگارش درآوردم که آن را به مناسبت شهادت او تقدیم میکنم؛ با این یادآوری که آگاهیهای این نوشته به درخواست نگارنده توسط آن شهید ارائه شده که خلاصه شده است: سیدکمال خرازی فرزند سیدمهدی در سال 1323 خورشیدی در تهران متولد شد. وی پس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه، در رشته علوم تربیتی دانشگاه تهران مدرک لیسانس و فوقلیسانس خود را دریافت کرد. خرازی حدود سه یا چهار سال به همکاری با مدرسه علوی پرداخت، سپس با هدف ادامه تحصیل راهی آمریکا شد. در سال 1355 دکترای علوم تربیتی از دانشکده علوم تربیتی دانشگاه هوستون ایالت تگزاس را دریافت کرد. در آمریکا فعالیتهای سیاسی و فرهنگی خود را با انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در آمریکا و کانادا آغاز کرد و چند سال این فعالیتها را ادامه داد. دکتر سیدکمال خرازی همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی به ایران بازگشت و در حاکمیت جدید، مسئولیتهایی را بر عهده گرفت. وی افزون بر تدریس در دانشگاه تهران، مسئولیتهایی به شرح زیر عهدهدار بوده است: مدیر امور برنامههای صداوسیما، معاون سیاسی وزارت امور خارجه، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، مدیرعامل خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، مسئول ستاد تبلیغات جنگ، نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل، وزیر امور خارجه. دکتر خرازی پس از وزارت به فعالیتهای علمی و آموزشی خویش ادامه داد و با راهاندازی پژوهشکده علوم شناختی با همکاری چند نفر از دوستان خود خدمات علمی درخور توجهی ارائه کرده است. سیدکمال خرازی در دوران فعالیهای علمی و آموزشی خود، پژوهش در موضوعات مورد علاقه خویش را رها نکرد و به ترجمه و تألیف کتابهای متعددی پرداخت. عناوین آثار علمی وی عبارت است از:
1- تألیفات: «سیاست خارجی ما، دو جلد. راهنمای روانشناسی و علوم شناختی. مبانی آموزش و پرورش شناختی.
2- ترجمهها: فرهنگ توصیفی روانشناسی شناختی تألیف مایکل آیسنک (با همکاری دیگران). روانشناسی تربیتی: اصول و کاربرد آن تألیف جان گلاور راجر برونیگ. راهبردهای یادگیری و یادسپاری، تألیف رفوث لیل و لئونارد دوفابو. روانشناسی شناختی برای معلمان، تألیف برونینگ و رانینگ. مقدمهای بر آموزش و پرورش شناختی، نظریه و کاربرد، تألیف اشمن و کانوی. کاربرد روانشناسی در آموزش مدیران، تألیف دیوید استات. مقدمهای بر روانشناسی سیاسی، تألیف مارتا کاتم و همکاران. تلخیص تفکر کودکان، تألیف رابرت زیگلر و ماراتا الیبالی.
کاوش در رشد شناختی: کودک همچون حلکننده مسئله، تألیف آلیون گارتون. تغییر ذهنها: علم و هنر تغییر ذهن خود و دیگران، تألیف هوارد گاردنر. روانشناختی، تألیف رابرت استرنبرگ با همکاری حجازی. مغز یادگیرنده، تألیف بلیک مور و فریث. علم اعصاب، علوم تربیتی و مغز: از بستر تا عمل، تألیف هوارد جونز. درآمدی بر آگاهی، تألیف پاپینید و سلینا.
دکتر سیدکمال خرازی بهعنوان رئیس هیئت مؤسس و امنای پژوهشکده علوم شناختی، به کارهای آموزشی و علمی مشغول بود که رهبر انقلاب اسلامی آیتالله سیدعلی خامنهای وی را در سال 1385 به ریاست شورای راهبردی روابط خارجی منصوب کرد. این مرد بزرگ و شخصیت گرانقدر روز بیستم فروردینماه 1405 به درجه شهادت نائل آمد و در بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
