تجلیلی که آلوده شد

«ضیاء موحد» استاد فلسفه و منطق و مدیرگروه منطق انجمن حکمت و فلسفه ایران در دوره‌ای (در مقطع لیسانس) دانشجوی دکتر «حسابی» بود. وی در دانشکده علوم دانشگاه تهران در رشته فیزیک تحصیل کرد. او تا مقطع فوق‌لیسانس، فیزیک خواند و پس از آن به دانشگاه ‌کالج لندن رفت و در رشته فلسفه در مقطع دکترا تحصیل کرد. تز دکترای وی درباره مفهوم اندیشه در آرای فرگه بود. وی از دکتر «حسابی» به نیکی یاد می‌کند و می‌گوید دکتر «حسابی» مسلما خدمتگزار فرهنگ ایران و انسانی ایران‌دوست بود و به عنوان یک سناتور، از امکاناتش برای پیش بردن علم فیزیک در ایران استفاده کرد. اینها مسجل است و ما از این بابت به دکتر «حسابی» احترام می‌گذاریم. او معتقد است دکتر «حسابی» برخلاف ادعای پسرش، نابغه نبود. وی در این‌باره می‌گوید: «بنده شاگرد دکتر حسابی بودم و دو درس با او داشتم. این نبوغی که ادعا می‌کنند، در دکتر حسابی نبود و هیچ‌کس چنین ادعایی نداشت و اصلا نام دکتر حسابی هم در تاریخ علم فیزیک به عنوان یک دانشمند بزرگ ثبت نشده است. اینکه فرزند دکتر حسابی، پدرش را نابغه جلوه می‌دهد، شاید محصول علاقه پسر به پدر باشد. شاید هم خدای نکرده، با هدف سوءاستفاده از اسم پدرش صورت می‌گیرد.» وی در ادامه می‌افزاید: «متاسفانه حرف‌های فرزند دکتر حسابی درباره پدرش، از اغراق گذشته است؛ یعنی پسر دکتر حسابی حرف‌هایی می‌زند که شنونده حیرت می‌کند. بیان این حرف‌های عجیب و غریب، جز آبروریزی برای دکتر حسابی (که به هر حال ایرانی وطن‌دوست خدمتگزاری بود)، دستاورد دیگری ندارد. این حرف‌ها چهره دکتر حسابی را مخدوش می‌کند و اصلا به نفع دکتر حسابی نیست.» البته وی تاکید می‌کند من همیشه به دکتر «حسابی» به عنوان یک معلم احترام می‌گذاشتم. بزرگ‌ترین خدمتی که دکتر «حسابی» به دانشجویانش کرد، این بود که ما را مجبور کرد کتاب‌های انگلیسی را مطالعه کنیم و همین باعث شد ما با زبان انگلیسی آشنا شویم. با این همه وی با اغراق‌هایی که درباره دکتر «حسابی» می‌شود، موافق نیست و می‌گوید اگر دکتر «حسابی» دانشمند بین‌المللی بزرگی بود، ما باید در مجلات علمی معتبر دنیا، مقالاتی از او می‌دیدیم و فیزیکدان‌های دنیا هم باید به مقالات او ارجاع می‌دادند، اما چنین مقالاتی از دکتر «حسابی» منتشر نشده است. «موحد» درباره جایگاه دکتر «حسابی» می‌گوید: در دوره ما، دکتر «حسابی» سناتور بود و به همین دلیل (و البته به دلیل احترامی که مردم برای او قایل بودند)، در قیاس با سایر استادان، رفت و آمدش به دانشگاه تهران بسیار باشکوه بود، یعنی ماشین شخصی و راننده داشت. در هر صورت، دکتر «حسابی» از نفوذش برای تقویت دانشگاه استفاده می‌کرد. بعد از انقلاب، بچه‌های تندرو خیال می‌کردند سناتورهای زمان شاه، حتما نوکر انگلیس و آمریکا بودند و به همین دلیل، به دکتر «حسابی» خیلی توهین می‌کردند. «رضا منصوری» و چند نفر دیگر نیز برای اینکه این وضع را عوض کنند، تصمیم گرفتند از دکتر «حسابی» تجلیل کنند اما این تجلیل‌ها به دست پسر دکتر «حسابی» آلوده شد؛ یعنی پسر دکتر «حسابی» درباره پدرش چنان اغراق‌هایی کرد که «رضا منصوری» و دیگران درماندند که چه کنند. اما نکته جالب‌تر از همه این است که وی خاطره شیرینی از مرد علمی جهان دارد؛ «در انجمن حکمت و فلسفه، برای من و دکتر اعتماد و چند نفر دیگر، از فلان نهاد، نامه آمده بود که ما شما را به عنوان دانشمند برگزیده 10 سال اخیر انتخاب کرده‌ایم، لطفا به فلان حساب، 200 پوند واریز کنید! و بعد گفته بود اگر می‌خواهید دانشمند 50 سال اخیر شناخته شوید، 500 یا هزار پوند واریز کنید. (رقم دقیقش را الان به خاطر ندارم.) دکتر «حسابی» را هم با همین بازی‌ها، مرد علمی سال 1990 در رشته فیزیک کردند.»

«ضیاء موحد» استاد فلسفه و منطق و مدیرگروه منطق انجمن حکمت و فلسفه ایران در دوره‌ای (در مقطع لیسانس) دانشجوی دکتر «حسابی» بود. وی در دانشکده علوم دانشگاه تهران در رشته فیزیک تحصیل کرد. او تا مقطع فوق‌لیسانس، فیزیک خواند و پس از آن به دانشگاه ‌کالج لندن رفت و در رشته فلسفه در مقطع دکترا تحصیل کرد. تز دکترای وی درباره مفهوم اندیشه در آرای فرگه بود. وی از دکتر «حسابی» به نیکی یاد می‌کند و می‌گوید دکتر «حسابی» مسلما خدمتگزار فرهنگ ایران و انسانی ایران‌دوست بود و به عنوان یک سناتور، از امکاناتش برای پیش بردن علم فیزیک در ایران استفاده کرد. اینها مسجل است و ما از این بابت به دکتر «حسابی» احترام می‌گذاریم. او معتقد است دکتر «حسابی» برخلاف ادعای پسرش، نابغه نبود. وی در این‌باره می‌گوید: «بنده شاگرد دکتر حسابی بودم و دو درس با او داشتم. این نبوغی که ادعا می‌کنند، در دکتر حسابی نبود و هیچ‌کس چنین ادعایی نداشت و اصلا نام دکتر حسابی هم در تاریخ علم فیزیک به عنوان یک دانشمند بزرگ ثبت نشده است. اینکه فرزند دکتر حسابی، پدرش را نابغه جلوه می‌دهد، شاید محصول علاقه پسر به پدر باشد. شاید هم خدای نکرده، با هدف سوءاستفاده از اسم پدرش صورت می‌گیرد.» وی در ادامه می‌افزاید: «متاسفانه حرف‌های فرزند دکتر حسابی درباره پدرش، از اغراق گذشته است؛ یعنی پسر دکتر حسابی حرف‌هایی می‌زند که شنونده حیرت می‌کند. بیان این حرف‌های عجیب و غریب، جز آبروریزی برای دکتر حسابی (که به هر حال ایرانی وطن‌دوست خدمتگزاری بود)، دستاورد دیگری ندارد. این حرف‌ها چهره دکتر حسابی را مخدوش می‌کند و اصلا به نفع دکتر حسابی نیست.» البته وی تاکید می‌کند من همیشه به دکتر «حسابی» به عنوان یک معلم احترام می‌گذاشتم. بزرگ‌ترین خدمتی که دکتر «حسابی» به دانشجویانش کرد، این بود که ما را مجبور کرد کتاب‌های انگلیسی را مطالعه کنیم و همین باعث شد ما با زبان انگلیسی آشنا شویم. با این همه وی با اغراق‌هایی که درباره دکتر «حسابی» می‌شود، موافق نیست و می‌گوید اگر دکتر «حسابی» دانشمند بین‌المللی بزرگی بود، ما باید در مجلات علمی معتبر دنیا، مقالاتی از او می‌دیدیم و فیزیکدان‌های دنیا هم باید به مقالات او ارجاع می‌دادند، اما چنین مقالاتی از دکتر «حسابی» منتشر نشده است. «موحد» درباره جایگاه دکتر «حسابی» می‌گوید: در دوره ما، دکتر «حسابی» سناتور بود و به همین دلیل (و البته به دلیل احترامی که مردم برای او قایل بودند)، در قیاس با سایر استادان، رفت و آمدش به دانشگاه تهران بسیار باشکوه بود، یعنی ماشین شخصی و راننده داشت. در هر صورت، دکتر «حسابی» از نفوذش برای تقویت دانشگاه استفاده می‌کرد. بعد از انقلاب، بچه‌های تندرو خیال می‌کردند سناتورهای زمان شاه، حتما نوکر انگلیس و آمریکا بودند و به همین دلیل، به دکتر «حسابی» خیلی توهین می‌کردند. «رضا منصوری» و چند نفر دیگر نیز برای اینکه این وضع را عوض کنند، تصمیم گرفتند از دکتر «حسابی» تجلیل کنند اما این تجلیل‌ها به دست پسر دکتر «حسابی» آلوده شد؛ یعنی پسر دکتر «حسابی» درباره پدرش چنان اغراق‌هایی کرد که «رضا منصوری» و دیگران درماندند که چه کنند. اما نکته جالب‌تر از همه این است که وی خاطره شیرینی از مرد علمی جهان دارد؛ «در انجمن حکمت و فلسفه، برای من و دکتر اعتماد و چند نفر دیگر، از فلان نهاد، نامه آمده بود که ما شما را به عنوان دانشمند برگزیده 10 سال اخیر انتخاب کرده‌ایم، لطفا به فلان حساب، 200 پوند واریز کنید! و بعد گفته بود اگر می‌خواهید دانشمند 50 سال اخیر شناخته شوید، 500 یا هزار پوند واریز کنید. (رقم دقیقش را الان به خاطر ندارم.) دکتر «حسابی» را هم با همین بازی‌ها، مرد علمی سال 1990 در رشته فیزیک کردند.»