داستان استارتاپی که لباسها را به گردش انداخت
اجاره بهجای خرید
صنعت مد سالهاست با یک تناقض بزرگ زندگی میکند؛ صنعتی که از یک سو خلاقیت، زیبایی و نوآوری را نمایندگی میکند و از سوی دیگر به یکی از آلایندهترین صنایع جهان تبدیل شده است. رشد مدل کسبوکار «فستفشن» یا مد سریع، این تناقض را عمیقتر کرده است. برندهای بزرگ هر سال هزاران مدل لباس جدید تولید میکنند؛ لباسهایی که اغلب فقط چند بار پوشیده میشوند و سپس راهی کمدها یا سطلهای زباله میشوند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: صنعت مد سالهاست با یک تناقض بزرگ زندگی میکند؛ صنعتی که از یک سو خلاقیت، زیبایی و نوآوری را نمایندگی میکند و از سوی دیگر به یکی از آلایندهترین صنایع جهان تبدیل شده است. رشد مدل کسبوکار «فستفشن» یا مد سریع، این تناقض را عمیقتر کرده است. برندهای بزرگ هر سال هزاران مدل لباس جدید تولید میکنند؛ لباسهایی که اغلب فقط چند بار پوشیده میشوند و سپس راهی کمدها یا سطلهای زباله میشوند.
بر اساس گزارشهای بینالمللی، صنعت فستفشن سالانه دهها میلیون تن پسماند نساجی تولید میکند و سهم قابل توجهی در مصرف آب، انتشار گازهای گلخانهای و آلودگی محیط زیست دارد. در چنین شرایطی، طی سالهای اخیر موجی از استارتاپهای «اقتصاد اشتراکی» تلاش کردهاند الگوی مصرف در صنعت مد را تغییر دهند. یکی از موفقترین نمونهها، استارتاپ By Rotation است؛ پلتفرمی که بهجای خرید لباس، اجاره آن را ترویج میکند.
این استارتاپ در سال ۲۰۱۹ توسط اشیتا کابرا-دیویس در لندن راهاندازی شد؛ کارآفرینی که نه از دل صنعت مد، بلکه از دنیای مالی وارد اکوسیستم استارتاپی شد. ایده اولیه By Rotation نیز نه در یک شتابدهنده و نه در جلسهای با سرمایهگذاران، بلکه در جریان برنامهریزی برای ماه عسل او شکل گرفت.
ایدهای که از یک سفر شروع شد
اشیتا که در هند متولد شده و بعدها به بریتانیا مهاجرت کرده بود، سالها در حوزه مالی فعالیت میکرد. او همواره به مد و طراحی علاقه داشت، اما نقطه عطف زمانی رقم خورد که برای سفر ماه عسل خود به راجستان هند آماده میشد.
او متوجه شد برای چند روز سفر قرار است لباسهای جدیدی بخرد که احتمالا پس از آن دیگر استفاده چندانی از آنها نخواهد کرد. همین موضوع پرسشی ساده اما مهم را در ذهنش ایجاد کرد؛ چرا نباید بتوان لباسهای مناسب یک مراسم، سفر یا مناسبت خاص را از دیگران اجاره کرد؟
این پرسش زمانی جدیتر شد که او در سفر به هند با حجم گسترده ضایعات نساجی و آثار زیستمحیطی صنعت پوشاک مواجه شد. نتیجه این تجربه، شکلگیری ایده پلتفرمی بود که بتواند لباسها را بهجای انباشت در کمدها، میان کاربران به گردش درآورد.
اشیتا ابتدا این ایده را به صورت یک پروژه جانبی در اینستاگرام آزمایش کرد. کاربران عکس لباسهای خود را منتشر میکردند و دیگران امکان اجاره آنها را داشتند. بازخوردهای اولیه نشان داد بازار برای چنین خدمتی وجود دارد. چند ماه بعد نخستین نسخه محصول (MVP) توسعه یافت و By Rotation رسما فعالیت خود را آغاز کرد.
وقتی کرونا همه چیز را متوقف کرد
استارتاپ هنوز در مراحل اولیه رشد قرار داشت که همهگیری کرونا جهان را متوقف کرد. مراسمها، میهمانیها، سفرها و عروسیها لغو شدند؛ دقیقا همان رویدادهایی که بخش عمده تقاضا برای اجاره لباس را شکل میدادند.
برای بسیاری از استارتاپها، چنین شرایطی میتوانست به معنای پایان راه باشد، اما تیم By Rotation مسیر دیگری انتخاب کرد. آنها بهجای تمرکز بر تراکنش و اجاره، روی ساخت جامعه کاربران سرمایهگذاری کردند.
در دوران قرنطینه، این پلتفرم به محلی برای گفتوگو درباره مصرف پایدار، تأثیرات محیطزیستی صنعت مد و راههای کسب درآمد از داراییهای بلااستفاده تبدیل شد. کاربران در خانه بودند و زمان بیشتری را در فضای آنلاین سپری میکردند؛ فرصتی که این استارتاپ برای تقویت جامعه خود از آن بهره گرفت.
نتیجه این استراتژی پس از رفع محدودیتها آشکار شد. زمانی که مراسمها و سفرها دوباره از سر گرفته شدند، By Rotation با جامعهای فعال و آماده روبهرو بود. به گفته بنیانگذار شرکت، حجم اجارهها پس از پایان قرنطینه حدود ۳۰ برابر افزایش یافت.
شبکه اجتماعی لباسها
آنچه By Rotation را از بسیاری از رقبا متمایز میکند، صرفا امکان اجاره لباس نیست. این پلتفرم در عمل ترکیبی از یک بازار آنلاین و یک شبکه اجتماعی تخصصی مد است.
کاربران میتوانند لباس، کیف، کفش و اکسسوریهای خود را برای اجاره عرضه کنند و از این طریق درآمد به دست آورند. در سوی دیگر، افرادی که برای یک مراسم خاص به پوشاک لوکس یا برند نیاز دارند، بهجای پرداخت هزینه کامل خرید، آن را برای مدت محدودی اجاره میکنند.
ساختار شبکه اجتماعی پلتفرم باعث شده کاربران علاوه بر معامله، با یکدیگر تعامل داشته باشند، تجربههای خود را به اشتراک بگذارند و حتی بر انتخابهای مد یکدیگر تأثیر بگذارند. این ویژگی یکی از مهمترین تفاوتهای By Rotation با سرویسهای سنتی اجاره لباس محسوب میشود.
مدل درآمدی شرکت نیز بر پایه دریافت درصدی از هر تراکنش شکل گرفته است. به این ترتیب کاربران برای عضویت یا استفاده عادی از پلتفرم هزینهای پرداخت نمیکنند و شرکت از گردش معاملات درآمد کسب میکند.
استارتاپی برای کاهش مصرفگرایی
موفقیت By Rotation فقط یک موفقیت تجاری نیست. این استارتاپ در تلاش است تا یکی از بزرگترین مشکلات صنعت مد، یعنی مصرفگرایی افراطی را هدف قرار دهد.
در مدل سنتی، بسیاری از افراد برای یک مراسم یا رویداد خاص لباسی خریداری میکنند که شاید فقط یک یا دو بار پوشیده شود. اما در مدل اشتراکی، همان لباس میتواند دهها بار میان افراد مختلف گردش کند.
برخی مطالعات نشان میدهد لباسهای موجود در این پلتفرم به طور متوسط بیش از ۲۰ بار اجاره داده میشوند. این موضوع نهتنها هزینه مصرفکنندگان را کاهش میدهد، بلکه نیاز به تولید لباسهای جدید را نیز کمتر میکند؛ مسئلهای که مستقیما به کاهش انتشار کربن و کاهش پسماندهای نساجی منجر میشود.
از لندن تا بازارهای جهانی
دفتر مرکزی By Rotation همچنان در لندن قرار دارد، اما فعالیت آن دیگر محدود به بریتانیا نیست. این استارتاپ طی سالهای اخیر حضور خود را در بازارهای مختلف گسترش داده و توانسته میلیونها دلار سرمایه جذب کند.
همکاری با برندهای مد، اینفلوئنسرها و حتی شرکتهای فعال در حوزه سفر از جمله مسیرهایی بوده که به رشد این کسبوکار کمک کرده است. یکی از همکاریهای خبرساز این شرکت، مشارکت با Airbnb بود؛ همکاریای که به مسافران امکان میداد برای مراسمها و مناسبتهای خاص به مجموعهای از لباسهای لوکس دسترسی پیدا کنند.
داستان By Rotation نشان میدهد گاهی نوآوری صرفا خلق یک فناوری جدید نیست، بلکه یافتن راهی تازه برای استفاده بهتر از منابع موجود است. در جهانی که مصرفگرایی به یکی از مهمترین چالشهای محیطزیستی تبدیل شده، این استارتاپ تلاش میکند ثابت کند شاید آینده صنعت مد نه در تولید بیشتر، بلکه در استفاده هوشمندانهتر از آنچه از قبل در اختیار داریم نهفته باشد.
