سوریه سرگردان میان رؤیا و واقعیت
اعتماد به واشینگتن؛ برگ برنده یا تلهای برای دمشق؟
افکار عمومی در سوریه غرق در نارضایتیهای اقتصادی است و با احساس عمیق سرخوردگی دستوپنجه نرم میکند. قیمت کالاهای اساسی برخلاف تصور عموم، نهتنها کاهش پیدا نکرده است، بلکه روزبهروز افزایش پیدا میکند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
افکار عمومی در سوریه غرق در نارضایتیهای اقتصادی است و با احساس عمیق سرخوردگی دستوپنجه نرم میکند. قیمت کالاهای اساسی برخلاف تصور عموم، نهتنها کاهش پیدا نکرده است، بلکه روزبهروز افزایش پیدا میکند. از زمان پذیرش احمد الشرع، رئیسجمهور موقت سوریه، به عنوان رهبری ظاهرالصلاح در غرب و برداشتهشدن یکباره تحریمها، رسانههای سوری هم و غم خود را روی مسیر روشن پیشرو گذاشتند؛ اما آنچه فراموش شد اینکه اثر رفع تحریمها برای سوریهای که 90 درصد جمعیت آن زیر خط فقر زندگی میکنند و زیرساختهای آن طی سالهای جنگ تحمیلی از بین رفتهاند، فوری نخواهد بود. امروز وعدههای رنگین عملینشده و میلیاردها دلاری که دولت و رسانههایش وعده داده بودند، به دمشق نرسیده، اما امید در سوریه هنوز نمرده است.
اعتماد بیچونوچرا به واشینگتن
هرچند احمد الشرع به عنوان جهادی سابق و فردی که ایالات متحده برای سر او جایزه تعیین کرده بود، به سرعت توانست در سراسر جهان جایگاهی برای خود دست و پا کند، اما این اتفاق در واشینگتن با شدت بیشتری رخ داد. تصاویر او حین بسکتبال بازیکردن با فرمانده سنتکام، دیدار در کاخ سفید با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و همچنین جلبکردن نظر تام باراک، نماینده ویژه ایالاتمتحده در موضوع سوریه، نشان داد او نگاه خود را نهفقط به کشورهای همسایهای چون ترکیه و عربستان و امارات، بلکه به واشینگتن دوخته است. احمد الشرع هفته گذشته در پستی در شبکه اجتماعی ایکس تصویری از یک عطر را به اشتراک گذاشت که ترامپ آن را به او هدیه کرده بود. این عمل از سوی بسیاری خندهدار به نظر میرسید؛ با این حال نشان داد الشرع دست ترامپ را خوانده است. او همان مسیری را رفته که پیش از این رؤسای جمهور اروپایی سعی در امتحانکردنش داشتند و میداند قدرشناسی، تملق و چاپلوسی میتواند تا مدتی قلب رئیسجمهور ایالات متحده را نرم کند. با وجود تلاشهای فردی الشرع به عنوان رئیس دولت سوریه، ابهاماتی درباره ادامه همکاری دمشق با جهان غرب وجود دارد. سوریها بهخوبی میدانند وضعیت فعلی تا ابد ادامه نخواهد داشت و بحرانهای این کشور بهسادگی قابل رفع و رجوع نیستند. خارجکردن سوریه از وضعیت فعلی نیازمند سالها و حتی دههها تلاش بیوقفه، سرمایهگذاریهای فراوان و ارتباطات دیپلماتیک گسترده است. با وجود اینکه پیشرفتها در روابط آمریکا و سوریه غیرقابل انکار است، اکنون دمشق باید این پیشرفت را به روابطی نهادینه و پایدار تبدیل کند، وگرنه ممکن است همهچیز را برای همیشه از دست بدهد.
فرصتی که نباید از دست برود
کمتر تصمیمی در سیاست خارجی دونالد ترامپ توانسته به اندازه لغو تحریمهای سوریه و عادیسازی روابط با دمشق، چنین اجماع کمسابقهای میان دو حزب آمریکا ایجاد کند. این تصمیم از سوی رهبران هر دو حزب در کمیته روابط خارجی سنا مورد استقبال قرار گرفت و حتی در مجلس نمایندگان هم از سوی طیفی از دموکراتهای مترقی تا جمهوریخواهان تندرو حمایت شد. وقتی احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، در سفری به کاخ سفید رفت تا با دونالد ترامپ دیدار کند، سری هم به کنگره زد و با جیم ریش، رئیسجمهوریخواه کمیته روابط خارجی سنا از آیداهو و جین شاهین، عضو ارشد دموکرات این کمیته از نیوهمپشایر، دیدار کرد. آنها اعلام کردند سوریه تحت رهبری الشرع در حال تبدیلشدن به شریک آمریکاست. با وجود حسن نیت در هر دو طرف، رابطه تازه و دوستانه سوریه و آمریکا بر تعداد بسیار محدودی از افراد استوار است و ریشه محکم و پایداری ندارد. آنچه برای دمشق نگرانکننده است، اینکه همین پایه محدود هماکنون در حال آبرفتن است.
ترامپ بهدلیل محدودیت قانونی نمیتواند تا ابد در قدرت بماند. تام باراک، فرستاده ویژهای که دیپلماسی شخصیاش نقشی کلیدی در لغو قانون سزار داشت و به دمشق کمک کرد دوران پس از اسد را مدیریت کند هم برای همیشه در این سمت نخواهد ماند. جین شاهین که شاید برجستهترین و ثابتقدمترین متحد سوریه در حزب دموکرات بوده، در آستانه بازنشستگی است. دیگر صداهای حامی سوریه در کنگره هم با مشکلات خود روبهرو هستند: کوری میلز، نماینده جمهوریخواه فلوریدا، تحت تحقیق کمیته اخلاق مجلس قرار دارد و جو ویلسون، نماینده جمهوریخواه کارولینای جنوبی، با مشکلات سلامتی دستوپنجه نرم میکند. سوریه از دسامبر ۲۰۲۴ تاکنون موفق شده حجم عظیمی از حسن نیت را در واشینگتن ایجاد کند، اما آنچه هنوز ایجاد نشده، رابطهای است که بتواند پس از کناررفتن افرادی که این حسن نیت را ممکن کردند، دوام بیاورد. روابط شخصی نقطه آغاز چنین تحولاتی هستند، اما چیزی نیستند که احمد الشرع بتواند آن را برای همیشه حفظ کند. دمشق کمکاریهایی هم داشته است. انتخاب محمد قنطری به عنوان کاردار سوریه در واشینگتن پرسشهای جدیای درباره درک دولت سوریه از محیطی که میخواهد در آن فعالیت کند و میزان درکی که از حساسیت وضعیت دارد، ایجاد میکند. این نخستین سمت دیپلماتیک قنطری جوان است و او بیشتر به دلیل وفاداریاش به حکومت جدید و شخص احمد الشرع برای چنین سمتی انتخاب شده و تجربهای در فضای دیپلماتیک و سیاسی واشینگتن ندارد.
روابط با اروپا ترمیم میشود؟
هرچند پاریس، برلین و رم از پایتختهایی بودند که سقوط بشار اسد و حضور احمد الشرع در قدرت را گرامی داشتند، اما روابط دمشق با اروپا کمتر مورد توجه قرار گرفته است. با همه اینها مشخص شده سوریه ماه آینده به عنوان کشور میهمان در نشست گروه هفت (G7) در فرانسه شرکت خواهد کرد و احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، نمایندگی این کشور را بر عهده خواهد داشت؛ اتفاقی که نخستین حضور سوریه در نشست این گروه از زمان تأسیس آن در سال ۱۹۷۵ به شمار میرود. منبعی سوری در این باره به رویترز گفته است مشارکت سوریه در این گفتوگوها احتمالا بر نقش این کشور به عنوان یک مرکز راهبردی بالقوه برای زنجیرههای تأمین پس از بستهشدن تنگه هرمز متمرکز خواهد بود. از زمان آغاز جنگ ایران در اواخر فوریه، عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز تا حد زیادی متوقف شده و این مسئله اقتصاد جهانی را دچار آشفتگی کرده است. سوریه که پس از ۱۴ سال جنگ داخلی اکنون به عنوان متحد غرب در حال ظهور دوباره است، میکوشد اقتصادی را که طی سالها جنگ و تحریم ویران شده، بازسازی کند. اگرچه بیشتر تحریمهایی که در دوران حکومت حافظ اسد و بشار اسد اعمال شده بود، از آن زمان کاهش یافته یا لغو شدهاند، اما جذب سرمایهگذاری خارجی و بازگرداندن روابط عادی بانکی، بسیار کندتر و دشوارتر از چیزی بوده که بسیاری از مقامهای سوری انتظار داشتند و اروپا تا امروز نتوانسته نقش قابل توجهی را در این مسیر ایفا کند.
بحرانهایی که حل نشدهاند
امروز در سوریه تنشهای حلنشده، دشواریهای اقتصادی و نقض مکرر حاکمیت سوریه همچنان ادامه دارد؛ آن هم در شرایطی که این کشور در منطقهای بیثبات، در حال ترسیم مسیر آینده خود است. بهتازگی معاون دبیر کل سازمان ملل در امور بشردوستانه و هماهنگکننده کمکهای اضطراری، هشدار داد اگر روند بازسازی به تعویق بیفتد، در نهایت جانهای بیشتری گرفته خواهد شد و هزینههای بیشتری تحمیل میشود. او گفته در حال حاضر حدود دوسوم جمعیت سوریه، یعنی ۱۵.۶ میلیون نفر به کمک نیاز دارند. همچنین از اوایل مارس تاکنون نزدیک به ۴۰۰ هزار نفر از لبنان وارد سوریه شدهاند و این مسئله فشارها را افزایش داده است. او افزود بستهماندن طولانیمدت تنگه هرمز باعث افزایش هزینه مواد غذایی و سوخت شده است که میتواند به بحران انسانی در این کشور دامن بزند.
