وقتی جنگ هویت «بنکسی» را فاش کرد!

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

نقاش مرموز و در عین حال مشهوری که با نام مستعار «بنکسی» شناخته می‌شود، سال‌هاست با خلق آثار هنری مفهومی در نقاط مختلف شهری توجه مردم سراسر جهان را به موضوعات تامل‌برانگیز جلب کرده است. اما بخش قابل توجهی از آثار هنری او در قالب مفاهیم ضد جنگ و حتی در نقاط جنگ‌زده خلق شده است.

وقتی یک گرافیتی خاص در نقاط غیرمعمول شهر، مثل جدول کنار خیابان‌ها یا کرکره ورودی باغ‌وحش ظرف یک شب ظاهر می‌شود، حدس و گمان‌ها بی‌درنگ به سمت «بنکسی»، هنرمند گرافیتی‌کار می‌رود و اغلب اوقات هم این هنرمند با انتشار تصاویری در صفحه رسمی خود اصالت این آثار هنری را که به مسائل مختلفی از جمله بحران‌های جامعه، گرمایش زمین یا مسائل سیاسی می‌پردازند تایید می‌کند. اما یکی از موضوعات پرتکرار در آثار بنکسی مفاهیم ضدجنگ است. برای مثال، «هلی‌کوپترهای شاد». 

«بنکسی» هیچ‌گاه مفهوم آثار خود را توضیح نمی‌دهد. اما اثر «هلی‌کوپترهای شاد» اثر «بنکسی» که نخستین بار در سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۳ ظاهر شد، یک اثر طعنه‌آمیز ضدجنگ است که هلیکوپترهای نظامی مسلح را نشان می‌دهد که با پاپیون‌های شاد صورتی تزئین شده‌اند. می‌توان اینطور تحلیل کرد که این اثر هنری خشونت جنگ را با معصومیت کودکانه در تضاد قرار می‌دهد.

«سربازان CND» از دیگر آثار مشهور و اعتراضی «بنکسی» است، که برای نخستین‌بار در سال ۲۰۰۵ میلادی در بیرون پارلمان بریتانیا ظاهر شد. این اثر هنری، دو سرباز را نشان می‌دهد که در حال رنگ‌آمیزی نماد صلح (CND) به رنگ قرمز روی دیوار هستند. این اثر پیامی آشکار علیه جنگ و در حمایت از خلع سلاح هسته‌ای است. 

«بنکسی» حتی در سال‌های اخیر اثری هنری را در قالب تابلو راهنمایی رانندگی «توقف» که روی آن تصاویر هواپیماهای نظامی بدون سرنشین ثبت شده بود در نقطه‌ای از لندن نصب کرده بود. 

اما این هنرمند در سال ۲۰۲۲ پا را فراتر از این گذاشت و به خلق آثار اعتراضی در نقاط مختلف شهر بسنده نکرد و آثاری را در مناطق جنگ‌زده اوکراین خلق کرد. آثار او در میان خرابه‌های جنگ ظاهر شدند و توجه جهانی را جلب کردند. «بنکسی» توانست در منطقه جنگی حضور پیدا کند، نقاشی‌هایش را اجرا کند و همچنان ناشناس بماند.

ماجرا از روستای «Horenka» در نزدیکی «کی‌یف» که در جریان حمله روسیه به اوکراین به‌شدت آسیب دیده بود و ساختمان‌های زیادی ویران شده بودند، آغاز شد. در اواخر سال ۲۰۲۲، شاهدان محلی گفتند یک آمبولانس مقابل یک ساختمان بمباران‌شده توقف کرد. سه نفر از آن پیاده شدند: دو مرد نقاب‌دار و مردی دیگر که صورتش پوشیده نبود و یک دست و دو پای مصنوعی داشت. مشخص شد این فرد «Giles Duley» عکاس مستند بریتانیایی است که در سال ۲۰۱۱ در افغانستان اعضای بدنش را از دست داده و اکنون از طریق بنیادش به سازمان‌های غیرانتفاعی اوکراین آمبولانس اهدا می‌کند. 

دو مرد نقاب‌دار شابلون‌های مقوایی را به دیوار داخلی یک آپارتمان ویران‌شده چسباندند. این دیوار پیش از تخریب ساختمان در جریان جنگ، بخشی از فضای داخلی خانه بود. سپس با اسپری شروع به نقاشی کردند. در مدت کوتاهی تصویری عجیب روی دیوار ظاهر شد: مردی ریش‌دار که در وان حمام نشسته و در میان ویرانه‌ها پشت خود را می‌شوید. این اثر بعدا به‌عنوان یکی از نقاشی‌های «بنکسی» شناخته شد.

مدتی بعد بنکسی در حساب رسمی خود در «اینستاگرام» ویدیویی منتشر کرد که نشان می‌داد نقاشی‌های اوکراین واقعا توسط او اجرا شده‌اند. در این ویدیو مردی با هودی خاکستری دیده می‌شد که در حال کار روی یکی از دیوارها بود، اما تصویر از پشت گرفته شده بود و صورت او دیده نمی‌شد. همین موضوع باعث شد خبرنگاران «رویترز» برای یافتن سرنخ‌های بیشتر درباره هویت او دوباره به روستای مذکور سفر کنند و با ساکنان محلی صحبت کنند.

یکی از شاهدان، زنی بود که گفت  برای دو مردی که نقاشی را اجرا کردند قهوه آورده و آن‌ها را بدون ماسک دیده است. خبرنگاران رویترز عکس چند هنرمند را که سال‌ها شایعه شده بود ممکن است بنکسی باشند به او نشان دادند، از جمله Thierry Guetta (هنرمند خیابانی معروف به Mr Brainwash) و «رابرت دل ناجا» عضو گروه موسیقی Massive Attack. این زن هیچ‌کدام را به‌طور قطعی تایید نکرد، اما وقتی عکس «دل ناجا» را دید واکنشی نشان داد که برای خبرنگاران جالب بود، هرچند او همچنان گفت این شخص را ندیده است.

تحقیقات بعدی نشان داد «Duley» همان کسی بوده که دو نقاش را به آن روستا برده است. «بنکسی» بعدا به صورت عمومی از او تشکر کرد که آمبولانسی در اختیارش گذاشته تا بتواند در منطقه جنگی حرکت کند. بررسی‌های رویترز همچنین نشان داد ««Duley» و «رابرت دل ناجا» در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۲ از مرز لهستان وارد اوکراین شده‌اند. این تاریخ درست پیش از آن است که نقاشی‌های بنکسی در شهرهای مختلف اوکراین ظاهر شوند. این موضوع احتمال حضور «دل ناجا» در عملیات نقاشی را پررنگ‌ کرد، هرچند هیچ‌کدام از آن‌ها حاضر نشدند به پرسش‌های «رویترز» درباره این موضوع پاسخ دهند.

در عین حال، خبرنگاران متوجه شدند هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد «رابین گانینگهام» یا سایر افرادی که هویت آن‌ها به عنوان «بنکسی» شایعه شده بود در آن زمان به اوکراین سفر کرده‌اند. همین مسئله این پرسش را مطرح کرد که اگر «دل ناجا » واقعا در آنجا حضور داشته، نقاش دوم چه کسی بوده است.

در ادامه تحقیقات، رویترز به اسناد مختلفی از جمله مدارک مهاجرتی دست پیدا کرد. این اسناد نشان می‌دادند در همان روزی که دولی و دل ناجا وارد اوکراین شدند، فردی با نام «دیوید جونز» نیز از همان مرز وارد کشور شده است. تاریخ تولد ثبت‌شده در گذرنامه او با تاریخ تولد «رابین گانینگهام» یکسان بود. «گانینگهام» هنرمندی از شهر بریستول است که سال‌ها پیش به عنوان فرد احتمالی پشت اسم مستعار بنکسی مطرح شده بود. این سرنخ باعث شد رویترز به این نتیجه برسد که بنکسی که با نام «رابین گانینگهام» متولد شده، احتمالا بعدها نام «دیوید جونز» را برای خود انتخاب کرده و با این هویت جدید به اوکراین سفر کرده است.

 حضور مخفیانه بنکسی در اوکراین، استفاده از آمبولانس برای جابه‌جایی در منطقه جنگی، نقاشی سریع در ساختمان‌های ویران‌شده و انتشار کنترل‌شده تصاویر در شبکه‌های اجتماعی همگی نشان می‌دهند که ناشناس ماندن حتی زمانی که در یکی از خطرناک‌ترین مناطق جهان در حال خلق اثر هنری است، همچنان بخش اساسی از شیوه کار و هویت هنری بنکسی است. 

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «بله» و «روبیکا» بپیوندید.