وقتی آمریکا سربازان را سپر انسانی می‌کند

نیروانا مهرآئین

در پی شهادت سربازان خدمت وظیفه در حمله ایالات متحده آمریکا به پادگان بمپور، برخی منتقدان سیاست‌های نظامی واشینگتن در منطقه، این اقدام را محکوم کرده و رئیس‌جمهور آمریکا را مسئول پیامدهای انسانی آن دانستند و از دولت‌های همسایه ایران خواستند اجازه ندهند عزت، شرافت و استقلال آنان به ابزاری برای اجرای حملات نظامی علیه ایران و دیگر ملت‌ها تبدیل شود. در این واکنش آمده است که استفاده واشینگتن از ظرفیت‌های کشورهای منطقه برای پیشبرد سیاست‌های جنگ‌طلبانه خود، می‌تواند پیامدهایی گسترده به همراه داشته باشد که نتیجه‌ای جز افزایش ناامنی، بی‌ثباتی و آسیب به ملت‌های منطقه نخواهد داشت. منتقدان با تأکید بر احترام به حقوق غیرنظامیان در جنگ، اذعان می‌کنند ‌زمان آن فرا رسیده است که با درک واقعیت‌های سیاسی، روشن شود آمریکا اهداف‌ خود را بر اساس منافع راهبردی و محاسبات سیاسی‌اش دنبال می‌کند و نباید وعده‌های ظاهری یا رویکردهای دوستانه این کشور را بدون توجه به تجربه‌های گذشته پذیرفت. موضع‌گیری آنان و هدف قرارگرفتن پادگان سربازان بعد از مدرسه میناب، بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که مسئولیت تلفات انسانی ناشی از عملیات نظامی غیرموجه آمریکا بر عهده چه کسی است و چرا کمیته‌های حقیقت‌یاب سازمان ملل در مقابل چنین جنایاتی سکوت اتخاذ کرده‌اند‌؟ همچنین ارتش و نمایندگان مجلس شورای اسلامی ضمن نکوهش عملکرد آمریکا در جنگ اخیر، باور دارند سربازانی که بسیاری از آنان تنها برای انجام خدمت وظیفه در یک پادگان حضور داشتند، نباید قربانی اهداف سیاسی کاخ سفید و منافع دولت آمریکا شوند؛ چراکه قرار‌گرفتن نیروهای غیرنظامی در معرض حملات نظامی یک متخاصم، بدون توجه کافی به پیامدهای انسانی آن، نقض فاحش قواعد حقوق بشردوستانه و نمونه‌ای بارز از قربانی‌شدن انسان‌ها در مسیر اهداف سیاسی و نظامی ایالات متحده آمریکاست.

در این حین همچنین با اشاره به ادعاهای آمریکا درباره دفاع از حقوق بشر، عدالت و ارزش‌های انسانی، عملکرد این کشور مورد انتقاد قرار گرفته و آمده است که رفتار واشینگتن پرسش‌هایی جدی درباره فاصله میان شعار و عمل ایجاد کرده است.

مردم و افکار عمومی جهانی نیز در سال‌های گذشته بارها نسبت به عملکرد نظامی آمریکا، نحوه تصمیم‌گیری‌های جنگی و پیامدهای انسانی اقدامات این کشور پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند؛ پرسش‌هایی که به‌ویژه درباره میزان پایبندی قدرت‌های بزرگ به اصول حقوق‌بشری مطرح است.

در ادامه این بیانیه با اشاره به گزارش TRT فارسی درباره تعطیلی دولت فدرال آمریکا، عنوان شده است که حدود ۴۶ هزار تکنیسین نظامی این کشور در دوره تعطیلی دولت، با وجود ادامه برخی وظایف حیاتی، از دریافت حقوق محروم شده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد حتی در ساختار نظامی آمریکا نیز حقوق و امنیت نیروها همیشه در اولویت تصمیم‌های سیاسی قرار ندارد. همچنین با اشاره به گزارش خبرگزاری رویترز درباره عفو برخی نظامیان آمریکایی متهم به جرائم شدید جنگی، آمده که چنین اقداماتی انتقادهایی را درباره اصل پاسخ‌گویی و اجرای عدالت در ساختار نظامی آمریکا به همراه داشته است. 

ایجاد مسیر بخشش یا چشم‌پوشی برای برخی نظامیان متهم به تخلفات سنگین، می‌تواند این برداشت را ایجاد کند که عدالت در برخی موارد به‌صورت گزینشی اجرا می‌شود. مجموعه این موارد، تصویری متفاوت از ادعاهای رسمی واشینگتن درباره دفاع از حقوق بشر ارائه می‌دهد؛ زیرا در حالی که آمریکا خود را مدافع ارزش‌های انسانی معرفی می‌کند، عملکرد آن در برخی موارد با همین ادعاها در تضاد قرار گرفته است. قربانی‌شدن سربازان ایرانی، نگرانی‌ها درباره حقوق نیروهای نظامی آمریکا و نحوه رسیدگی به پرونده‌های جنگی، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا معیارهای انسانی و اخلاقی واقعا برای همه کشورها یکسان اجرا می‌شود یا تنها زمانی مورد تأکید قرار می‌گیرد که با منافع سیاسی ایالات متحده همسو باشد. در پایان این موضع‌گیری تأکید شده است که جنگ تنها به تجهیزات نظامی و پیروزی در میدان نبرد محدود نمی‌شود، بلکه مهم‌تر از آن، حفظ جان انسان‌ها و پاسخ‌گو بودن در برابر رنج‌هایی است که جنگ بر مردم و سربازان تحمیل می‌کند. انسان‌ها نباید به ابزاری برای تحقق اهداف سیاسی تبدیل شوند و جان افراد بی‌گناه نباید قربانی رقابت قدرت‌ها و محاسبات نظامی شود.

همچنین بر ضرورت هوشیاری جامعه جهانی در برابر سیاست‌های مداخله‌جویانه قدرت‌های بزرگ تأکید شده و آمده است که آینده منطقه زمانی امن‌تر خواهد بود که ملت‌ها بر استقلال، همکاری و احترام متقابل تمرکز کنند. همچنین تأکید شده است که رفتارهای نظامی آمریکا در منطقه نشان می‌دهد واشینگتن همچنان تلاش می‌کند منافع سیاسی و راهبردی خود را با هزینه ملت‌ها و جان انسان‌ها پیش ببرد.

استفاده از نیروها، پایگاه‌ها و ظرفیت‌های کشورهای منطقه در مسیر اهداف نظامی آمریکا، نه‌تنها امنیت ایجاد نمی‌کند، بلکه زمینه‌ساز افزایش تنش، بی‌اعتمادی و بی‌ثباتی بیشتر خواهد شد. این موضع‌گیری تأکید می‌کند که واشینگتن باید مسئولیت پیامدهای تصمیمات نظامی خود را بپذیرد؛ تصمیماتی که به گفته منتقدان، بارها هزینه‌های انسانی سنگینی برای ملت‌ها به همراه داشته است. ادامه چنین رویکردی نه‌تنها امنیت منطقه را تضمین نمی‌کند، بلکه می‌تواند چرخه‌ای از تنش، بی‌ثباتی و درگیری را تقویت کند. در پایان تأکید شده است که هزینه سیاست‌های جنگ‌طلبانه آمریکا را نه تصمیم‌گیرندگان پشت میزهای سیاسی، بلکه انسان‌هایی می‌پردازند که هیچ نقشی در طراحی این منازعات ندارند؛ از سربازانی که در پادگان‌ها خدمت می‌کنند تا مردمی که در سایه درگیری‌های نظامی با ناامنی و رنج مواجه می‌شوند. از این منظر، مسئولیت پیامدهای انسانی این سیاست‌ها بر عهده کسانی است که جنگ را به‌عنوان ابزار پیشبرد اهداف سیاسی خود انتخاب می‌کنند.