دیپلماسی در خدمت صلح پایدار
مقاومت سرسختانه ایران متحد برای بسیاری از ناظران و تحلیلگران در سطح جهان شگفتانگیز و غیرمنتظره بود. با مرور مطالبی که از ابتدای تهاجم تجاوزکارانه دشمنان از طرف سیاسیون غربی بیان شده، میتوان طیف متنوعی از اهداف را برای این تهاجم شناسایی کرد؛ از تغییر حکومت و تجزیه کشور تا تضعیف جایگاه منطقهای ایران بهگونهای که دیگر تهدیدی برای آمریکا و متحد منطقهایاش نباشد.
مقاومت سرسختانه ایران متحد برای بسیاری از ناظران و تحلیلگران در سطح جهان شگفتانگیز و غیرمنتظره بود. با مرور مطالبی که از ابتدای تهاجم تجاوزکارانه دشمنان از طرف سیاسیون غربی بیان شده، میتوان طیف متنوعی از اهداف را برای این تهاجم شناسایی کرد؛ از تغییر حکومت و تجزیه کشور تا تضعیف جایگاه منطقهای ایران بهگونهای که دیگر تهدیدی برای آمریکا و متحد منطقهایاش نباشد.
اما مقاومت طرف ایرانی نشان داد دشمن با حریفی توانمند و مصمم روبهرو است که میدان را خالی نخواهد کرد. این مقاومت میتواند دشمنان ایران را از سودای خام دستیابی به اهداف بلندپروازانه ناامید کند. بااینحال اجازه دهید از منظری دیگر به موضوع نگاه کنیم. جامعه ایران امروز سالیان سال زیستن زیر سایه جنگ را تجربه کرده است. چنین زیستنی امکان دستیابی به رشد اقتصادی، گسترش رفاه، جلب رضایت حداکثری شهروندان و در نهایت تشکیل سرمایه اجتماعی را از کشور میگیرد و جامعه در بلندمدت به موقعیتی میرسد که درهمشکستنش برای دشمنان آسان شود. حال اگر در این مرحله ملت ایران با مقاومت یکپارچه خود دشمنان را از تداوم تهاجم و کودککشی ناامید کند، باز هم بدخواهان به بخشی از خواسته خود، یعنی تحمیل وضعیت جنگی به ملت ایران یا حداقل وضعیت نه جنگ نه صلح و تمدید زیستن در سایه جنگ برای سالیان آینده رسیدهاند.
بیتردید نفع بلندمدت ایران در تحکیم مبانی صلح پایدار و فراهمآمدن فرصت بازگشت به اقتصاد جهان و استفاده از ظرفیتهای عظیم کشور در مسیر رشد و شکوفایی اقتصادی است؛ مسیری که بسیاری از کشورها در چند دهه گذشته تجربه کردهاند. این بازگشت شرایطی را ایجاد میکند که با گسترش رفاه عمومی و جلب رضایت حداکثری شهروندان، ثبات سیاسی و اجتماعی به بالاترین درجه خود برسد. اما در مقابل، نفع بلندمدت و حتی کوتاهمدت بدخواهان ایران در این است که آتش جنگ در منطقه تشدید شود و فرصت رشد اقتصادی منطقه و ایران از بین برود. دقیقا به همین دلیل است که فلان مقام رژیم صهیونیستی در گیرودار جنگ با ایران، ترکیه را تهدید به جنگ میکند و برای بقیه کشورهای منطقه شاخ و شانه میکشد. درواقع حیات رژیم صهیونیستی بهشدت به جنگافروزی گره خورده؛ زیرا تنها در چنین شرایطی است که میتواند از حمایت گسترده لابی صهیونیستی در آمریکا بهره گرفته و ساختار حکومت این کشور را در خدمت اهداف توسعهطلبانه خود بگیرد. به این ترتیب این ادعا که وضعیت مطلوب بدخواهان ایران تداوم شرایط جنگی در منطقه و درگیرماندن ایران در جنگی طولانی است، نمیتواند ادعایی گزاف و بیپایه تلقی شود. در چنین شرایطی که نفع بلندمدت ایران در گسترش صلح پایدار است و نفع طرف مقابل در تشدید و گسترش جنگ، دیپلماسی میتواند بهعنوان مکمل دفاع مشروع و بازدارنده و ابزاری برای برهمزدن آرایش زمین بازی به نفع کشورمان به کار گرفته شود. بیعلاقگی ایران به مذاکره مجدد و تأکید بر تداوم دفاع که مسئولان بارها به آن اشاره کردهاند، از یک سو نشان از آمادگی برای درگیری طولانیمدت دارد که به معنی نادرستبودن تصورات و توهمات طرف مقابل است و اینکه حتی اگر مذاکرهای هم اتفاق بیفتد، هرگز همراه با دادن امتیاز و کوتاهآمدن در مقابل زورگوییهای متجاوزان نخواهد بود. از سوی دیگر کاهش تحرک در میدان دیپلماسی و گفتمانسازی رسانهای در شرایطی که دشمن به گستردهترین شکل وارد این میدان شده است، بهتدریج موقعیتی مطلوب را برای بدخواهان ایران ایجاد میکند که در ارائه تصویری مخدوش از ایران صلحدوست و جاانداختن آن در افکار عمومی جهانیان و حتی در داخل کشور توفیقی هرچند نسبی بیابند. هدف از ارائه چنین تصویری، جلوگیری از ایجاد موج حمایت افکار عمومی جهان از ایران و حتی هدف قراردادن وحدت و یکپارچگی ملت ایران در این روزهای سخت است. تحرک عزتمندانه و مقتدرانه در میدان دیپلماسی یک ضرورت انکارناپذیر است. دعوت از نهادهای بینالمللی و جامعه جهانی برای کمک به برقراری صلح، بیان شرایط اولیه و خواستههای مشروع طرف ایرانی و اعلام آمادگی برای پذیرش صلحی پایدار و عزتمندانه بهجای آتشبس ناپایدار، میتواند دشمن را همانطور که در میدان نبرد زمینگیر شده، در میدان گفتمانسازی نیز مغلوب و زمینگیر کند.
دقیقا به همین دلیل واکنش عجولانه ترامپ به سخنان چند روز پیش رئیسجمهوری کشورمان را که با قصد دلجویی از کشورهای همسایه و اطمینانبخشی به ملتهای مسلمان منطقه بیان شد، باید تلاشی برای جلوگیری از ورود ایران به حوزه گفتمانسازی تلقی کرد؛ تلاشی که به قول عراقچی امید به راهحلهای دیپلماتیک را از بین برد. ترامپ و شریک جنگافروزش نتانیاهو میکوشند ایران را برای جهانیان کشوری جنگطلب و ناآرام معرفی کنند که هرچند در دو جنگ اخیر آغازکننده نبوده، اما از جنگ استقبال میکند. از اینرو هر اقدامی که به تثبیت چنین تصویری از کشورمان کمک کند، در نهایت به نفع محور نات (ناتانیاهو-ترامپ) تمام میشود. مسئولان کشورمان در سالهای گذشته بارها و بارها و در فرصتهای مختلف به این واقعیت مهم تاریخی اشاره کردهاند که ملت صلحدوست ایران در طول 300 سال گذشته هرگز آغازگر هیچ جنگی نبوده است. اما صرف کمتحرکی در میدان گفتمانسازی میتواند اهمیت این نکته ارزشمند تاریخی را از دید افکار عمومی جهان پنهان کند. تلاش برای مطرحکردن دعاوی حقوقی در مراجع بینالمللی و در رأس آنها پرونده حمله وحشیانه به دانشآموزان میناب میتواند نقطه شروعی برای این گفتمانسازی هوشمندانه باشد.
