ضربه تصمیم ساز به زنجیره تولید، شارژ پایین دست با واردات فولاد
فولاد به دلیل کاربرد گسترده در تولید محصولات مختلف یکی از مواد اولیه بسیار مهم در کشور به شمار میرود. از ابتدای شکلگیری انقلاب صنعتی اول تاکنون و حتی بسیار پیشتر از آن، در عصر آهن، استفاده از آهن و فولاد یکی از عوامل توسعه جوامع محسوب شده است. این اهمیت تا بدان جا بوده که حتی میشد اهمیت این ماده معدنی را همتراز با آب به عنان ماده حیاتبخش در زندگی انسان دانست.
گروه گزارش -فولاد به دلیل کاربرد گسترده در تولید محصولات مختلف یکی از مواد اولیه بسیار مهم در کشور به شمار میرود. از ابتدای شکلگیری انقلاب صنعتی اول تاکنون و حتی بسیار پیشتر از آن، در عصر آهن، استفاده از آهن و فولاد یکی از عوامل توسعه جوامع محسوب شده است. این اهمیت تا بدان جا بوده که حتی میشد اهمیت این ماده معدنی را همتراز با آب به عنان ماده حیاتبخش در زندگی انسان دانست.
امروزه نیز فولاد از اهمیت بسیاری برخوردار است و دو شاخص تولید و مصرف فولاد بهعنوان نمادی برای رصد توسعه صنعت در کشورها، پیوسته رصد میشود. میزان مصرف فولاد در هر کشور نشانهای از میزان توسعهیافتگی آن کشور به شمار میرود.
بهطورکلی بررسیها نشان میدهد در کشورهای درحالتوسعه مصرف سرانه فولاد بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم و در کشورهای صنعتی و توسعهیافته بیش از ۳۰۰ کیلوگرم است.
کاربرد گسترده این ماده و فرآوردههای آن در صنایع خودروسازی، تولید ماشینآلات صنعتی، ساخت ساختمانهای مسکونی، کارخانهها، راههای ارتباطی، انتقال انرژی و سیالات، تجهیزات نیروگاهی و ... باعث شده تا صنعت فولاد بهعنوان یکی از صنایع مهم و استراتژیک در بسیاری از کشورها ازجمله ایران مطرح شود. بهبیاندیگر در باب اهمیت صنعت فولاد میتوان گفت توسعه این صنعت، زمینه تسهیل تولید بسیاری از محصولات واسطهای و نهایی صنعتی را فراهم میکند و موجب تعمیق زنجیرههای تولید در بسیاری از شاخههای صنعتی میشود.
ایران نیز از دهههای گذشته تاکنون اهمیت بسیاری برای این صنعت قائل بوده و توسعه صنعت فولاد همواره در سندهای بالادستی مطرحشده است.
درنتیجه این سیاستگذاریها امروز ظرفیت تولید حدود 40 میلیون تن فولاد در کشور وجود دارد که به دلایل مختلف ازجمله توسعه نامتوازن صنایع بالادستی، با چالشهای متعددی چون تأمین انرژی، تأمین سنگآهن، وجود ظرفیتهای خالی در پاییندست و تولید محصول باارزش افزوده پایین، روبهرو است. درنتیجه وجود این چالشها، انتظارات موجود از این صنعت مادر جهت کمک به توسعه صنعتی کشور در عمل تحققنیافته است.
وجود این مشکلات از یکسو و نیاز صنایع پاییندستی به این ماده اولیه استراتژیک باعث شده تا دولت و مسوولان امر بهجای حل کردن چالشهای موجود که راهکارهای تقریبا مشخص و از پیش تعیینشدهای دارد، با پاک کردن صورت مساله به واردات این محصول از خارج از کشور و عمدتا از کشور چین روی آوردهاند.
اگرچه واردات در کوتاهمدت و در فواصل بسیار محدود، صرفا برای جلوگیری از بروز مشکل در صنایع پاییندست، میتواند راهگشا باشد اما تداوم آن برای رشد اقتصادی کشور و توسعه صنعت فولاد مذموم و زیانآور است. واردات تنها باید بهعنوان یک بخش مؤثر در صادرات غیرنفتی موردتوجه قـرار گیرد نه بهعنوان روشی برای تأمین کالا در شرایطی که ظرفیت تولید داخلی آن کالا وجود دارد.
یکی از مشکلاتی که امروز کشور با آن دستوپنجه نرم میکند، یافتن شیوه توزیع مناسب محصولات بالادستی به مصرفکنندگان پاییندستی است.
برای مثال در زنجیره تولید و توزیع فولاد، بزرگترین شرکت فولادسازی ایران و منطقه اقتصادی مِنا بر اساس دستور نهاد دولتی متناظر یعنی وزارت صمت، تنها مسئول تولید و نه توزیع فولاد است. اگرچه این سیاست در ظاهر برای مدیریت متمرکز توزیع فولاد در بازار صورت گرفته اما به گواه مسئولان امر، بینظمی و ناهماهنگی در عرصه اجرا و توزیع به وجود آمده؛ از یکسو فولاد مبارکه محصولات فولادی موردنیاز را تولید میکند اما دخالتی در توزیع ندارد و از سوی دیگر مصرفکننده پاییندستی هم ورق و محصول موردنیاز خود را در اختیار ندارد.
این در حالی است که در بازار آزاد همین محصولات بهوفور یافت میشود!بر اساس سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی بهعنوان یکی از اسناد بالادستی موجود در عرصه تولید و بازرگانی خارجی، درونزایی اقتصاد یا بهبیاندیگر، استفاده حداکثری از ظرفیتها و امکانات داخلی باهدف صادرات محصولات نهایی باارزش افزوده بالاتر باید موردتوجه سیاستگذاران قرار گیرد. بر این اساس لازم است از واردات هرگونه کالایی که موجب تضعیف تولیدات داخلی مربوط صنایع استراتژیک میشود، جلوگیری به عمل آید.بر اساس آمار ارائهشده توسط انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران طی ششماهه نخست سال جاری مجموع واردات انواع مقاطع فولادی، شمش فولادی و محصولات فولادی حدود یکمیلیون و ۳۴۱ هزار تن ثبتشده است که برای مقاطع و محصولات فولادی بین ۴.۹ درصد تا ۱۰۲ درصد بیشتر شده است.
این در حالی است که طی این مدت همانند سال گذشته، یک هزار تن شمش فولادی نیز به کشور واردشده است.بر این اساس بیشترین میزان حجم وارداتی فولاد در مدت مذکور سال جاری مختص به محصولات فولادی معادل ۶۷۰ هزار تن بوده که ۱۴۵ هزار تن آن در شهریورماه واردشده است. میزان واردات محصولات فولادی نسبت به میزان آن در نیمه نخست سال گذشته معادل ۳۵۱ هزار تن نزدیک به ۹۱ (۹۰.۹) درصد افزایشیافته است.
میزان واردات مقاطع تخت فولادی نیز درمجموع شش ماه ابتدایی امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۰۲.۳ درصد بیشتر شده و از ۳۱۰ هزار تن درمجموع واردات طی ششماهه سال گذشته به ۶۲۷ هزار تن در مدت مشابه امسال رسیده است که ۱۳۸ هزار تن آن در ششمین ماه از سال جاری وارد کشور شده است.بدیهی است در شرایطی که حدود 10 میلیون تن ظرفیت بلااستفاده در کشور به دلیل سیاستگذاریهای اشتباه، سوء مدیریت، ناتوانی یا تلاش ناکافی دولت در حل چالشهای موجود به وجود دارد، واردات به بهانه تأمین نیاز صنایع پاییندستی افزایش مییابد اما سؤال اصلی اینجاست که چرا دولت به ای حل چالشهای موجود و کمک به رشد تولید، مهار تورم و اشتغالزایی، به واردات و حمایت از تولید در کشورهای دیگر نظیر چین روی آورده است؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.