ادامه دادن در سایه بحرانها
«فنزی» یازدهم قرار بود ماهها پیش و پس از انتشار شماره دهم آن، طبق برنامهریزی منتشر شود، درست قبل از اعتراضات دیماه؛ اما آن روزهای تلخی که هنوز از یاد خیلی از ما نرفته و قطعی اینترنت باعث شد که با توجه به شرایط جامعه انتشار آن را کمی عقبتر بیندازیم. چند هفته بعد، وقتی اینترنت بالاخره بعد از حدود 20 روز بازگشت، ما هم تصمیم گرفتیم کار را ادامه دهیم و در شماره یازدهم «فنزی» به زوایای مختلف تأثیر قطع اینترنت بر مردم و کسبوکارها بپردازیم
به گزارش گروه رسانهای شرق،
«فنزی» یازدهم قرار بود ماهها پیش و پس از انتشار شماره دهم آن، طبق برنامهریزی منتشر شود، درست قبل از اعتراضات دیماه؛ اما آن روزهای تلخی که هنوز از یاد خیلی از ما نرفته و قطعی اینترنت باعث شد که با توجه به شرایط جامعه انتشار آن را کمی عقبتر بیندازیم. چند هفته بعد، وقتی اینترنت بالاخره بعد از حدود 20 روز بازگشت، ما هم تصمیم گرفتیم کار را ادامه دهیم و در شماره یازدهم «فنزی» به زوایای مختلف تأثیر قطع اینترنت بر مردم و کسبوکارها بپردازیم. در نهایت هم به روال همیشه یادداشتها، مصاحبهها و گزارشهای لازم تهیه شد و در آستانه خروجی مجله و ارسال آن به چاپخانه، اینبار دومین جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران شروع شد و در این میان هم مانند همیشه اولین چیزی که قطع شد، اینترنت بود. این جنگ ۴۰ روز طول کشید، اما قطعی اینترنت ۸۸ روز به طول انجامید و همین شرایط باعث شد بسیاری از شرکتهای اکوسیستم اقتصاد دیجیتال بیشتر از اینکه از جنگ آسیب بببیند، از قطعی طولانی اینترنت متضرر شوند. البته هنوز هم محدودیتهای شدیدی روی اینترنت اعمال میشود و برخی فیلترشکنها گاهی کار میکنند و گاهی فقط دایره connecting میچرخد و در نهایت با یک پیام «تأسف» از کار میایستد. در چنین شرایط پیچیدهای این بار ادامه کار برای چاپ شماره جدید «فنزی» به این راحتیها نبود. تورم، سایه تکرار جنگ، اجرای تحریمهای شدیدتر، ورشکستگی برخی کسبوکارها، تعدیل نیرو، شدتگرفتن دوباره مهاجرت نیروهای متخصص و... باعث شد کمی دستبهعصاتر برای انتشار «فنزی» یازدهم قدم برداریم.
اینبار حساسیتها چند برابر ماهها و حتی هفتههای گذشته شده بود و بهراحتی نمیشد در مورد خیلی مسائل گفت و نوشت. تصمیم گرفتیم کمی صبر کنیم و به جای تولید محتوایی که ممکن است گرهای از مشکلات کسبوکارهای اکوسیستم اقتصاد دیجیتال کشور باز نکند و به نوعی ارزشی نداشته باشد، نظاره کنیم و از زاویه جدیدتر و با نگاهی متفاوت به مشکلات کسبوکارها در سایه جنگ و وضعیت سخت اقتصادی و اجتماعی بپردازیم. قرار بود این شماره درباره تأثیر قطع اینترنت بر اقتصاد دیجیتال باشد، اما در فاصلهای که تلاش کردیم آن را منتشر کنیم، خود اقتصاد دیجیتال چند بار زیر فشار بحران قرار گرفت. همین باعث شد پرسش ما هم تغییر کند: مسئله دیگر فقط این نبود که جنگ یا قطعی اینترنت چه بلایی سر کسبوکارها آورده است؛ پرسش این بود اصلا در چنین شرایطی، ادامهدادن برای یک کسبوکار دیجیتال چگونه ممکن است؟
در نهایت یک ماه پیش برنامهریزیها برای انتشار شماره یازدهم انجام شد. در این شماره به سراغ شرکتهای مختلف در حوزههای گوناگون رفتهایم و سعی کردهایم فقط از تأثیر جنگ بر کسبوکارشان نپرسیم. کمی پا را فراتر بگذاریم و ببینیم ادامه کار در این شرایط چگونه ممکن است؟ زخم جنگ بر ریزش درآمد و احتمالا کوچکشدن بازارشان تأثیر داشته یا قطعی اینترنت؟ یک کسبوکار خانگی چگونه در این جنگ آسیب دیده و حالا در سایه جنگ چه میکند؟ البته در این میان گرفتن مصاحبه، کامنت یا یادداشت از برخی مدیران و فعالانی که سالهاست در این اکوسیستم کار کردهاند ساده نبود. به باور آنها تاکنون چه در رسانهها چه در جلسات با مقامات هشدارهای لازم را در مورد قطع اینترنت و ضربه به اکوسیستم اقتصاد دیجیتال، که حالا فقط یک اسکلت از آن مانده، دادهاند، اما دوباره در هر بحران اینترنت به عنوان ابزار کسبوکارها نه برای یک یا دو روز که برای چندین هفته قطع میشود.
نکته اصلی این شماره از مجله، نمایش واقعی وضعیت اقتصاد دیجیتال کشور است. اخیرا معاون وزیر ارتباطات از رسیدن سهم اقتصاد دیجیتال به ۷.۱۴ درصد در سال ۱۴۰۳ خبر داده، اما در گفتوگو با مدیران، نیروهای انسانی شرکتها و... آنها این رشد را نسبت به سالهای گذشته چندان خبر خوبی نمیدانند و معتقدند وقتی در میدان عملا بسیاری از شرکتها بسته شدهاند یا نیروهای آنها تعدیل شده و بسیاری از مدیران و کارآفرینان به خارج از کشور مهاجرت کردهاند، چه فایدهای دارد که از یک عدد که بزرگتر شده به عنوان دستاورد یاد کرد.
با این اظهارات در این شماره «فنزی» تلاش کردیم به جای آنکه فقط فهرستی از خسارتها ارائه کنیم، ببینیم این بحرانها چه چیزی را درباره خود اقتصاد دیجیتال ایران آشکار کردهاند. آیا آنچه در آمار به عنوان رشد اقتصاد دیجیتال ثبت میشود، در میدان هم به معنای بزرگتر و قویترشدن این اقتصاد است؟ یا ممکن است اقتصادی داشته باشیم که کاربران و تقاضای دیجیتال آن بهسرعت رشد کردهاند، اما زیرساخت و هستهای که باید این رشد را پشتیبانی کند، همچنان کوچک و شکننده مانده است؟ شاید مسئله امروز اقتصاد دیجیتال ایران دیگر فقط «رشد» نباشد؛ مسئله، توان ادامهدادن باشد. اقتصادی که در چند سال گذشته از بحرانهای متعدد عبور کرده، حالا باید همزمان با جنگ، قطعی اینترنت، تورم، تحریم، کمبود سرمایه و مهاجرت نیروی انسانی دستوپنجه نرم کند. پرسش این شماره «فنزی» نیز از همینجا آغاز میشود: در چنین شرایطی، چه چیزی از اقتصاد دیجیتال ایران باقی مانده و چگونه میتواند ادامه دهد؟ در این شماره تلاش کردهایم پاسخ این پرسش را نه از پشت یک عدد، بلکه از دل تجربه کسبوکارها، مدیران، سرمایهگذاران و نیروهایی پیدا کنیم که هر روز با این بحرانها زندگی میکنند. شاید این روایتها تصویر دقیقتری از اقتصاد دیجیتال ایران در میانه جنگ به ما بدهند؛ اقتصادی که هنوز زنده است، اما برای ادامهدادن دیگر نمیتواند فقط به رشد تقاضا و امید به بهترشدن شرایط تکیه کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
