|

ایران کرمانشاه / کرمانشاه ایران!

شهرام اقبالزاده

اولین پس لرزه هر زلزله‌ای، غلیان عواطف انسان‌هاست؛ اعم از اينکه جز زلزله‌زدگان باشند، یا نباشند. پس از زلزله رودبار، ناخودآگاه شعری بلند درباره زلزله، بر قلم من غیرشاعر، جاری شد، که آغاز و پایانش چنین بود:
در شهر ناگاه ولوله افتاد
ولوله‌ای از زلزله افتاد
زلزله چونست؟ تن لرزه کوه
لرزش زمین
زلزله شاید
خشم خدایی است
زلزله شاید یادی است از ما!
...
و این پایان‌بندی را از زبان راوی شعر - کارگری بیکار - آورده بودم:
هان ای زلزله‌ای مظهر داد!
بکن مددی
برس به فریاد!
در واقع راوی شعر، کارگر بیکار متاهلی بود، با زنی بیمار و دو کودک خردسال، که چشم به آسمان دوخته و دعا می‌کند، که برف سنگینی ببارد، تا با روبیدن برف پشت بام‌ها، پول قوت لایموتی برای خانواده‌اش تهیه کند؛ اما چون فکر می‌کند دعایش مستجاب نشده، وقتی می‌شنود، در شهری دیگر، زلزله آمده و بیشتر خانه‌هایی که خراب شده، خانه تهی‌دستان است، آرزو می‌کند، " کاش" آن‌چنان زلزله‌ای سنگین بیاید، که همه خانه‌های شهر ویران شود، تا هم از این رنج رهایی یابد و هم با فروریزی خانه‌های بلند مرتبه، در جامعه عدالت بر پا شود!!!
نگویید که این چه آرزوی غیرانسانی و ویرانگری است!
چون شدت غلیان احساسات ناشاعری چون من، به حدی بود، که چنین شعرواره احساساتی و سستی، بر زبانم جاری شد! هنوز که هنوز است، جز همسرم - حتی دخترانم- آن را نه خوانده‌اند و نه شنیده‌اند!
در واقع خشم آنی شنیدن پیامد فاجعه بار زلزله و فرو ریختن خانه‌هایی با بنیانی سست و سازه‌ای ضعیف و مرگ کودکانی بی‌گناه، چنین واکنش جنون آمیزی را در ناخودآگاه من رقم زد!
که نه محتوا و نه طرز بیان و فرم و در یک کلام، از حیث زیبایی‌شناسی اکنون مورد تاييد من نیست!
هر چند پایان‌بندی شعر، استعاره‌ای آرمانی است.اکنون باز، با کمال تاسف، در زمانی و مکانی دیگر از کشور بلازده ی ما، چنین رخداد غم باری به وقوع پيوسته است.
در نگاه اول، زلزله پدیده‌ای طبیعی و گریز‌ناپذیر به چشم می‌آید - که هست- و از حیث علمی، با توجه به گسل‌ها و رانش‌های گاه به گاه زمین، در سراسر کره خاکی، چنین اتفاقی، به وجود می‌آید؛ اما چه باید کرد، وقتی که می‌دانی بخشی از آن پیامد خطای عامل انسانی است؟
منظورم از خطای انسانی، خطاهای شناخته شده و قابل پیش‌بینی و پیشگیری است.

اولین پس لرزه هر زلزله‌ای، غلیان عواطف انسان‌هاست؛ اعم از اينکه جز زلزله‌زدگان باشند، یا نباشند. پس از زلزله رودبار، ناخودآگاه شعری بلند درباره زلزله، بر قلم من غیرشاعر، جاری شد، که آغاز و پایانش چنین بود:
در شهر ناگاه ولوله افتاد
ولوله‌ای از زلزله افتاد
زلزله چونست؟ تن لرزه کوه
لرزش زمین
زلزله شاید
خشم خدایی است
زلزله شاید یادی است از ما!
...
و این پایان‌بندی را از زبان راوی شعر - کارگری بیکار - آورده بودم:
هان ای زلزله‌ای مظهر داد!
بکن مددی
برس به فریاد!
در واقع راوی شعر، کارگر بیکار متاهلی بود، با زنی بیمار و دو کودک خردسال، که چشم به آسمان دوخته و دعا می‌کند، که برف سنگینی ببارد، تا با روبیدن برف پشت بام‌ها، پول قوت لایموتی برای خانواده‌اش تهیه کند؛ اما چون فکر می‌کند دعایش مستجاب نشده، وقتی می‌شنود، در شهری دیگر، زلزله آمده و بیشتر خانه‌هایی که خراب شده، خانه تهی‌دستان است، آرزو می‌کند، " کاش" آن‌چنان زلزله‌ای سنگین بیاید، که همه خانه‌های شهر ویران شود، تا هم از این رنج رهایی یابد و هم با فروریزی خانه‌های بلند مرتبه، در جامعه عدالت بر پا شود!!!
نگویید که این چه آرزوی غیرانسانی و ویرانگری است!
چون شدت غلیان احساسات ناشاعری چون من، به حدی بود، که چنین شعرواره احساساتی و سستی، بر زبانم جاری شد! هنوز که هنوز است، جز همسرم - حتی دخترانم- آن را نه خوانده‌اند و نه شنیده‌اند!
در واقع خشم آنی شنیدن پیامد فاجعه بار زلزله و فرو ریختن خانه‌هایی با بنیانی سست و سازه‌ای ضعیف و مرگ کودکانی بی‌گناه، چنین واکنش جنون آمیزی را در ناخودآگاه من رقم زد!
که نه محتوا و نه طرز بیان و فرم و در یک کلام، از حیث زیبایی‌شناسی اکنون مورد تاييد من نیست!
هر چند پایان‌بندی شعر، استعاره‌ای آرمانی است.اکنون باز، با کمال تاسف، در زمانی و مکانی دیگر از کشور بلازده ی ما، چنین رخداد غم باری به وقوع پيوسته است.
در نگاه اول، زلزله پدیده‌ای طبیعی و گریز‌ناپذیر به چشم می‌آید - که هست- و از حیث علمی، با توجه به گسل‌ها و رانش‌های گاه به گاه زمین، در سراسر کره خاکی، چنین اتفاقی، به وجود می‌آید؛ اما چه باید کرد، وقتی که می‌دانی بخشی از آن پیامد خطای عامل انسانی است؟
منظورم از خطای انسانی، خطاهای شناخته شده و قابل پیش‌بینی و پیشگیری است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.