خشونت در جوانان و بررسی علل آن
سینا غفوری: خشونت در جوانان از خصلتهای مضر است می تواند تا بزرگسالی و میانسالی ادامه داشته باشد.
خشونت در جوانان در اشکال مختلفی همچون عربده کشی,قلدری,خود آزاری,خودکشی و قتل وجود دارد.
جوانان خشونت گرا معمولا اقتدر به کنترل خشم خود نیستند و در هنگام خشم و عصبانیت فکر و ذهنشهن بسته می شود و قادر به اتخاذ تصمیم درست نیستند.
پدیده ی خشونت به یکی از معضلات در جامعه ی بشری تبدیل شده است که همواره می توان آن را در خیابان ها,پارک ها,مدارس و محیطهای شغلی مشاهده کرد.
طبق تعریفی از سازمان بهداشت جهانی,خشونت عبارت است از: استفاده ی عمدی از نیروی فیزیکی تهدید آمیز یا واقعی علیه کسی یا گروهی که دارای احتمال جراحت,آسیب و یا حتی مرگ باشد.در تعریف دیگری که سایت WWW.wordrefrence.com ارایه داده است,خشونت یعنی یک عمل پرخاشگرانه علیه شخض یا چیزی که در برابر او مقاومت ایجاد کرده است.
گستره ی خشونت در جوانان آن قدر زیاد است که باعث شده محققین انواع آن را از هم تمیز دهند و علل آن را بیان کنند.
مراجع رسمی میزان خشونت جوانان در ایران را اعلام کرده ه اند که این آمار كمي نگران کننده است.
این آمار نشان دهنده ی حضور شدید پدیده ی خشونت در ایران است که با شکل های مختلف خشونت در در خانواده,کودک آزاری و فرار از خانه وجود دارد.
محققین انواع خشونت را از حیث قصد و هدف فرد خشونت گرا و ماهیت آن,بررسی کرده اند که به دو مورد آن می پردازیم:
الف)خشونت معطوف به خود: در این خشونت قربانی فقط یک نفر است و در دو شکل خود آزاری و خود کشی وجود دارد.
ب)خشونت بین شخصی: این نوع خشونت بین افراد جوان به صورت رو در رو صورت می گیرد. خشونت اجتماعی و خشونت خانوادگی از این نوع هستند. در خشونت اجتماعی جوانان با همدیگر یا با سایر افراد جامعه درگیر می شوند. خشونت خانوادگی شامل درگیری لفظی یا فیزیکی با والدین یا سایر اعضای خانواده است که در این نوع خشونت بیشتر شخصیت خود جوان آسیب می بیند.
در شکل گیری رفتار هایی که در جوانان صورت خشونت به خود می گیرد عوامل متعددی نقش دارد از جمله: بیکاری,فقر,احساس پوچی کردن در جامعه,نبود خانواده های حامی و تشویق کننده, احساس محرومیت و... که این عوامل می توانند فرد را در مسیر حوادث و شرایط نامناسب قرار دهند.
درمورد افراد خشونت گرا می توان شخصیت آنان را مورد بررسی قرار داد.
طبق دیدگاه فروید که شخصیت از سه عامل من,نهاد و من برتر ساخته شده است,در نهاد انسان تاناتوس یا همان غریزه ی مرگ قرار دارد و فروید و پیروانش نقش کوچکی در تاثیر بر رفتار برای آن قائل هستند.
روانشناسان مکتب فروید معتقد اند عدم توازن بین نهاد و من برتر در کودکی,که بر اثر شرایط نامناسب و نامطلوب اجتماعی پدید می آید,فرد را به سوی خشونت گرایی و تبهکاری سوق می دهد.
رفتار خشونت زا در جوانان هم به عوامل محیطی و هم عوامل ارثی و شخصیتی وابسته است. به عبارت دیگر برخی از شخصیت ها بیش از برخی دیگر از شخصیت ها خشونت گرا هستند.
تاثیر فقر بر خشونت:
فقر یکی از عواملی است که در شکل گیری خشونت نقش آفرین است. فقر همانند بسیاری از پدیده های اجتماعی اعتبار زمانی و مکانی دارد و همراه با اجتماع متحول می شود ولی آنچه مشخص است فقر زائده ی دو عهمل مالکیت و کمبود است {شیخاوندی 1353}
فقر به صورت قرار دادی با فقدان یا کمبود منابع مالی تعیین می شود و می توان خانواده هایی که فقیر اند و آنهایی که نیستند را با میزان درآمد شناسایی کرد.در اثر فقر, شخصیت فرد در واقع درهم شکسته شده و به زبان عامیانه خم می شود و این شخصیت امید و انگیزه کافی برای زندگی ندارد و میزان خشونت در او فزونی می یابد.
طبق نظریه رابرت مورتون{1940), افراد چون برای رسیدن به اهداف وسایل کافی را در اختیار ندارند و در شرایط آنومیک قرار می گیرند,این شرایط موجب ایجاد فشار روانی در افراد می شود که جلوه ی بیرونی این فشارجوانان کم درآمد و فقیر, افرادی را که از لحاظ ثروت با آنان تفاوت فاحشی دارند, دشمن خود تلقی می کنند و از انان تنفر پیدا می کنند. این جوانان به دنبال به دست آوردن شرایط برای آسیب و ضرر رساندن مالی و جانی به افراد ثروتمند هستند. دلیل این خشونت می تواند این باشد که این افراد خود را زیر دست و مطیع ثروتمندان می دانند و به نوعی طرد شده اند.نظریه ناکامی_پرخاشگری و خشونت گرایی جان دالرد: اساس این نظریه ها مبتنی بر این فرضیه است که سرخوردگی و ناکامی همواره موجب پرخاشگری و خشونت زایی می شود.
منشاء سرخوردگی ممکن است در ساخت شخصیت فرد یا در محیط خارجی وی باشد. شدت سرخوردگی بستگی به شدت نیازها,آرزوها و یا نیروی درونی فرد دارد و همانطور که شدت سرخوردگی متغییر است ,شدت تمایل درونی به پرخاشگری نیز متغییر است{ اشرف 1355}.
این نظریه,نظر خوش بینانه ای درباره ی انسان دارد و برخلاف فروید آدمی را ذاتا پرخاشگر و خشونت گرا نمی داند
درمورد انسان پژوهش هایی برای شناخت نقش سروتونین صورت گرفت که نشان داد افراد خشونت گرا میزان ترشح سروتونین در مغز و و میزان بقایای تجزیه شده این ماده در خون و ادرار آنها کمتر از میانگین شناخته شده در انسان های دیگر است.
نتایج مطالعات مایکل مک گوایر روانپزشک دانشگاه کالیفرنیا نیز همین نشان می دهد.
گوایر,خون اعضا و مدیران یک انجمن دانشگاهی را آزمایش کرد,دریافت که درخون آنان سروتونین بیشتری یافت میشود{ رفیعی 1373}.
هاینس آیزینگ درباره ی برون گرایی و برون گرایی مطالعه هایی انجام داده است که می توان که می توان از این مطالعات چنین برداشت کرد که افرادی که درون گرا هستند انسان های محتاط, آرام و کم حرف هستند و توانایی کنترل هیجانات خود را دارند و این افراد به نسبت کمتر دارای رفتار خشونت آمیز و پرخاشگرانه هستند اما بلعکس, افراد برون گرا افرادی هستند که خیلی زود آرامش خود را از دست می دهند و در برابر تغییرات محیطی خیلی سریع تغییر می کنند و به راحتی پرخاشگر میشوند.
پس بنا به مطالعلت آیزینگ می توان چنین برداشت که اکثر جوانانی که رفتار خشونت آمیز از خود بروز می دهند, افراد برون گرا و بی ثباتی هستند.
تاثیر اختلالات روانی بر خشونت:
اختلالات روانی سهم به سزایی در خشونت جوانان دارد. اختلال روانی عبارت است از: روش های متعارف رفتار و ذهنیات که از حد قابل قبولی خارج شده باشد.
حال ما به بررسی تاثیر دو نوع از اختلالات روانی بر خشونت در جوانان می پردازیم:
1(روان نژندی یا روان آزردی:
به رفتارهای نا به هنجاری گفته می شود که هم جامعه را خوش نمی آید و هم معمولا برای شخص روان نژند خوشایند نیست.
فردی که به روان آزردگی دچار می شود, بر اثر فشارهای درون و بیرون, شخصیتی سخت و خشن پیدا می کند.
روان آزردگی نیز همچون برون گرایی یک متغییر مهم در ارتباط بین شخصیت و خشونت گرایی است و به طور کلی روان نژندی رفتارهای هیجانی شدید را در فرد نشان می دهد و به صورت خستگی های مداوم, احساس عدم لیاقت و حقارت در فرد نمایان می شود.
به نظر روانشناسان, این اختلال روانی عامل مهمی برای خشونت گرایی و ایجاد رفتار های خشن در بزرگسالان است اما کمتر در نوجوانان و جوانان به عنوان علت خشونت در نظر گرفته می شود.
2(روان پریشی یا روان گسستگی:
به رفتار نا به هنجار شدیدی گفته می شود که فرد خود را طرد شده از جامعه می پندارد و از آن دوری می جوید و با جامعه همنوایی ندارد.
طبق نظر هانس آیزینگ بیماران روان پریش همچون هفراد ضد اجتماعی هستند و این افراد دارای ویژگی هایی همچون سردی, بی اعتنا به خطر, عدم حساسیت اجتماعی, بی رحمی و تنفر از دیگران هستند. این افراد با دیگران دشمنی دارند و از مسخره کردن و اذیت کردن آنها لذت می برند.
با وجود اینکه این نظریه ی آیزینگ مورد تحقیق قرار نگرفت اما او معتقد بود که روان پریشی به صورت آشکارا, علت رفتار خشونت آمیز و جرم است.
ظاهر شدن روان پریشی در همه ی سطوح رشد آدمی, از کودکی تا جوانی و میانسالی مهم است.
برخی از تحقیقات از فرضیه ی آیزینگ حمایت کرده و آن را تایید کرده اند اما بسیاری از مطالعات, آن را رد کرده اند. البته این بدان معنا نیست که نظریه ی آیزینگ اشتباه است بلکه به این معنی است که باید به وسیله ی یافته های جدید اصلاح شود.
منابع :
روان شناسی جنایی " هدایت الله ستوده , بهشته میرزایی, افسانه پازند " روانی ,خشونت است.در روی آورد یادگیری اجتماعی آلبرت بندورا خشونت به کشاننده های بیرونی مرتبط به آن بیش از کشاننده های درونی توجه دارد و بندورا معتقد است در پیش بینی پیدایش خشونت و پرخاشگری بایستی شرایط زمینه ساز بیش از مستعد بودن افراد مورد نظر قرار گیرد.
سینا غفوری: خشونت در جوانان از خصلتهای مضر است می تواند تا بزرگسالی و میانسالی ادامه داشته باشد.
خشونت در جوانان در اشکال مختلفی همچون عربده کشی,قلدری,خود آزاری,خودکشی و قتل وجود دارد.
جوانان خشونت گرا معمولا اقتدر به کنترل خشم خود نیستند و در هنگام خشم و عصبانیت فکر و ذهنشهن بسته می شود و قادر به اتخاذ تصمیم درست نیستند.
پدیده ی خشونت به یکی از معضلات در جامعه ی بشری تبدیل شده است که همواره می توان آن را در خیابان ها,پارک ها,مدارس و محیطهای شغلی مشاهده کرد.
طبق تعریفی از سازمان بهداشت جهانی,خشونت عبارت است از: استفاده ی عمدی از نیروی فیزیکی تهدید آمیز یا واقعی علیه کسی یا گروهی که دارای احتمال جراحت,آسیب و یا حتی مرگ باشد.در تعریف دیگری که سایت WWW.wordrefrence.com ارایه داده است,خشونت یعنی یک عمل پرخاشگرانه علیه شخض یا چیزی که در برابر او مقاومت ایجاد کرده است.
گستره ی خشونت در جوانان آن قدر زیاد است که باعث شده محققین انواع آن را از هم تمیز دهند و علل آن را بیان کنند.
مراجع رسمی میزان خشونت جوانان در ایران را اعلام کرده ه اند که این آمار كمي نگران کننده است.
این آمار نشان دهنده ی حضور شدید پدیده ی خشونت در ایران است که با شکل های مختلف خشونت در در خانواده,کودک آزاری و فرار از خانه وجود دارد.
محققین انواع خشونت را از حیث قصد و هدف فرد خشونت گرا و ماهیت آن,بررسی کرده اند که به دو مورد آن می پردازیم:
الف)خشونت معطوف به خود: در این خشونت قربانی فقط یک نفر است و در دو شکل خود آزاری و خود کشی وجود دارد.
ب)خشونت بین شخصی: این نوع خشونت بین افراد جوان به صورت رو در رو صورت می گیرد. خشونت اجتماعی و خشونت خانوادگی از این نوع هستند. در خشونت اجتماعی جوانان با همدیگر یا با سایر افراد جامعه درگیر می شوند. خشونت خانوادگی شامل درگیری لفظی یا فیزیکی با والدین یا سایر اعضای خانواده است که در این نوع خشونت بیشتر شخصیت خود جوان آسیب می بیند.
در شکل گیری رفتار هایی که در جوانان صورت خشونت به خود می گیرد عوامل متعددی نقش دارد از جمله: بیکاری,فقر,احساس پوچی کردن در جامعه,نبود خانواده های حامی و تشویق کننده, احساس محرومیت و... که این عوامل می توانند فرد را در مسیر حوادث و شرایط نامناسب قرار دهند.
درمورد افراد خشونت گرا می توان شخصیت آنان را مورد بررسی قرار داد.
طبق دیدگاه فروید که شخصیت از سه عامل من,نهاد و من برتر ساخته شده است,در نهاد انسان تاناتوس یا همان غریزه ی مرگ قرار دارد و فروید و پیروانش نقش کوچکی در تاثیر بر رفتار برای آن قائل هستند.
روانشناسان مکتب فروید معتقد اند عدم توازن بین نهاد و من برتر در کودکی,که بر اثر شرایط نامناسب و نامطلوب اجتماعی پدید می آید,فرد را به سوی خشونت گرایی و تبهکاری سوق می دهد.
رفتار خشونت زا در جوانان هم به عوامل محیطی و هم عوامل ارثی و شخصیتی وابسته است. به عبارت دیگر برخی از شخصیت ها بیش از برخی دیگر از شخصیت ها خشونت گرا هستند.
تاثیر فقر بر خشونت:
فقر یکی از عواملی است که در شکل گیری خشونت نقش آفرین است. فقر همانند بسیاری از پدیده های اجتماعی اعتبار زمانی و مکانی دارد و همراه با اجتماع متحول می شود ولی آنچه مشخص است فقر زائده ی دو عهمل مالکیت و کمبود است {شیخاوندی 1353}
فقر به صورت قرار دادی با فقدان یا کمبود منابع مالی تعیین می شود و می توان خانواده هایی که فقیر اند و آنهایی که نیستند را با میزان درآمد شناسایی کرد.در اثر فقر, شخصیت فرد در واقع درهم شکسته شده و به زبان عامیانه خم می شود و این شخصیت امید و انگیزه کافی برای زندگی ندارد و میزان خشونت در او فزونی می یابد.
طبق نظریه رابرت مورتون{1940), افراد چون برای رسیدن به اهداف وسایل کافی را در اختیار ندارند و در شرایط آنومیک قرار می گیرند,این شرایط موجب ایجاد فشار روانی در افراد می شود که جلوه ی بیرونی این فشارجوانان کم درآمد و فقیر, افرادی را که از لحاظ ثروت با آنان تفاوت فاحشی دارند, دشمن خود تلقی می کنند و از انان تنفر پیدا می کنند. این جوانان به دنبال به دست آوردن شرایط برای آسیب و ضرر رساندن مالی و جانی به افراد ثروتمند هستند. دلیل این خشونت می تواند این باشد که این افراد خود را زیر دست و مطیع ثروتمندان می دانند و به نوعی طرد شده اند.نظریه ناکامی_پرخاشگری و خشونت گرایی جان دالرد: اساس این نظریه ها مبتنی بر این فرضیه است که سرخوردگی و ناکامی همواره موجب پرخاشگری و خشونت زایی می شود.
منشاء سرخوردگی ممکن است در ساخت شخصیت فرد یا در محیط خارجی وی باشد. شدت سرخوردگی بستگی به شدت نیازها,آرزوها و یا نیروی درونی فرد دارد و همانطور که شدت سرخوردگی متغییر است ,شدت تمایل درونی به پرخاشگری نیز متغییر است{ اشرف 1355}.
این نظریه,نظر خوش بینانه ای درباره ی انسان دارد و برخلاف فروید آدمی را ذاتا پرخاشگر و خشونت گرا نمی داند
درمورد انسان پژوهش هایی برای شناخت نقش سروتونین صورت گرفت که نشان داد افراد خشونت گرا میزان ترشح سروتونین در مغز و و میزان بقایای تجزیه شده این ماده در خون و ادرار آنها کمتر از میانگین شناخته شده در انسان های دیگر است.
نتایج مطالعات مایکل مک گوایر روانپزشک دانشگاه کالیفرنیا نیز همین نشان می دهد.
گوایر,خون اعضا و مدیران یک انجمن دانشگاهی را آزمایش کرد,دریافت که درخون آنان سروتونین بیشتری یافت میشود{ رفیعی 1373}.
هاینس آیزینگ درباره ی برون گرایی و برون گرایی مطالعه هایی انجام داده است که می توان که می توان از این مطالعات چنین برداشت کرد که افرادی که درون گرا هستند انسان های محتاط, آرام و کم حرف هستند و توانایی کنترل هیجانات خود را دارند و این افراد به نسبت کمتر دارای رفتار خشونت آمیز و پرخاشگرانه هستند اما بلعکس, افراد برون گرا افرادی هستند که خیلی زود آرامش خود را از دست می دهند و در برابر تغییرات محیطی خیلی سریع تغییر می کنند و به راحتی پرخاشگر میشوند.
پس بنا به مطالعلت آیزینگ می توان چنین برداشت که اکثر جوانانی که رفتار خشونت آمیز از خود بروز می دهند, افراد برون گرا و بی ثباتی هستند.
تاثیر اختلالات روانی بر خشونت:
اختلالات روانی سهم به سزایی در خشونت جوانان دارد. اختلال روانی عبارت است از: روش های متعارف رفتار و ذهنیات که از حد قابل قبولی خارج شده باشد.
حال ما به بررسی تاثیر دو نوع از اختلالات روانی بر خشونت در جوانان می پردازیم:
1(روان نژندی یا روان آزردی:
به رفتارهای نا به هنجاری گفته می شود که هم جامعه را خوش نمی آید و هم معمولا برای شخص روان نژند خوشایند نیست.
فردی که به روان آزردگی دچار می شود, بر اثر فشارهای درون و بیرون, شخصیتی سخت و خشن پیدا می کند.
روان آزردگی نیز همچون برون گرایی یک متغییر مهم در ارتباط بین شخصیت و خشونت گرایی است و به طور کلی روان نژندی رفتارهای هیجانی شدید را در فرد نشان می دهد و به صورت خستگی های مداوم, احساس عدم لیاقت و حقارت در فرد نمایان می شود.
به نظر روانشناسان, این اختلال روانی عامل مهمی برای خشونت گرایی و ایجاد رفتار های خشن در بزرگسالان است اما کمتر در نوجوانان و جوانان به عنوان علت خشونت در نظر گرفته می شود.
2(روان پریشی یا روان گسستگی:
به رفتار نا به هنجار شدیدی گفته می شود که فرد خود را طرد شده از جامعه می پندارد و از آن دوری می جوید و با جامعه همنوایی ندارد.
طبق نظر هانس آیزینگ بیماران روان پریش همچون هفراد ضد اجتماعی هستند و این افراد دارای ویژگی هایی همچون سردی, بی اعتنا به خطر, عدم حساسیت اجتماعی, بی رحمی و تنفر از دیگران هستند. این افراد با دیگران دشمنی دارند و از مسخره کردن و اذیت کردن آنها لذت می برند.
با وجود اینکه این نظریه ی آیزینگ مورد تحقیق قرار نگرفت اما او معتقد بود که روان پریشی به صورت آشکارا, علت رفتار خشونت آمیز و جرم است.
ظاهر شدن روان پریشی در همه ی سطوح رشد آدمی, از کودکی تا جوانی و میانسالی مهم است.
برخی از تحقیقات از فرضیه ی آیزینگ حمایت کرده و آن را تایید کرده اند اما بسیاری از مطالعات, آن را رد کرده اند. البته این بدان معنا نیست که نظریه ی آیزینگ اشتباه است بلکه به این معنی است که باید به وسیله ی یافته های جدید اصلاح شود.
منابع :
روان شناسی جنایی " هدایت الله ستوده , بهشته میرزایی, افسانه پازند " روانی ,خشونت است.در روی آورد یادگیری اجتماعی آلبرت بندورا خشونت به کشاننده های بیرونی مرتبط به آن بیش از کشاننده های درونی توجه دارد و بندورا معتقد است در پیش بینی پیدایش خشونت و پرخاشگری بایستی شرایط زمینه ساز بیش از مستعد بودن افراد مورد نظر قرار گیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.