استلزامات برنامه درسی در آموزش وپرورش پیش دبستانی
اسماعیل مصطفی زاده . دکترای برنامه ریزی درسی
برنامه درسی (curriculum ) به عنوان یک حوزه تخصصی، زیر مجموعه علوم تربیتی است که علیرغم نوپا بودن، از لحاظ مباحث نظری یکی از بحث انگیزترین حوزههای معرفت بشری محسوب میگردد.نوپا بودن این رشته تخصصی سبب شده که در تبیین حدود و ثغور موضوعات و ماهیت مباحثی که باید در این رشته مورد بحث قرار گیرد نیز اتفاق نظر وجود نداشته باشد. بالغ بر 120 تعریف از برنامه درسی وجود دارد که در عام ترین تعریف که اکثر علمای این رشته هم برآن اتفاق نظر دارند را میتوان در تعریف برنامه درسی" بصورت یک سند مکتوب" ذکر کرد که حداقل باید چهار عنصر: هدف، محتوا، اجرا وارزشیابی را داشته باشد. در بحث از برنامه درسی به عنوان یک سند مکتوب، برنامه درسی یک سند تلقی میشود که در برگیرنده تصمیماتی است درباره آنچه باید تدریس شود. برنامه درسي كه محصول برنامه ريزي درسي است به مجموعهاي از تجربيات اطلاق مي شود كه در اختياريادگيرندگان قرار ميگيرد. براي طراحي برنامه درسي روشهاي متعددي وجود دارد كه روش موضوعي، روش موازي، روش ميان رشتهاي ، روش چند رشتهاي و روش فرا رشته اي از مهمترين آنها به شمار ميآيد. هر كدام از روشها اصول و مراحل خاص خود را داشته و
محاسن و معايب ويژهاي دارند.هدف همه رويكردها و روشها، يادگيري و ايجاد تغييرات مطلوب در رفتار يادگيرنده است. تغييرات مطلوب شامل تغيير در دانش، نگرش و مهارت افراد ميباشد و اين امر يكي از اهداف عمده نظام تعليم و تربيت محسوب ميشوند و تمام تلاشها و منابع براي رسيدن به اين هدف مهم صرف ميگردد. برنامه درسی یکی از مهمترین عناصر بستر و زمینهای که یادگیری در آن اتفاق میافتد قلمداد میشود و نقش و کارکرد بسترسازی آن برای یادگیری انکارناپذیر است. برنامه ریزان درسی نباید نسبت به اینکه برنامه درسی محصول تلاش آنها چگونه بستری را برای یادگیری فراهم می¬سازد، غفلت نمایند. بهاینترتیب تلفیق برنامه درسی از نظر بسترسازی مناسب برای یادگیری یکپارچه، مقوله بسیار حائز اهمیتی خواهد بود و این مهم در پیش دبستانی نباید فراموش شود. بنابراین ، لازم است مراکز آموزش و پرورش پیش دبستانی در زمینه تکامل همه جانبه کودک نقش اساسی و حیانی خود را ایفاء نمایند.یادگیری و تحول کودک به صورت یک مجموعه کل انجام میگیرد و همه ابعاد رشد با یکدیگر ارتباط دارند و به طور همزمان رخ میدهند و هر یک از زمینه های تحول به صورت جداگانه رخ نمیدهد.بلکه هر کدام
بر دیگری اثر می گذارد و نیز از دیگری تاثیر می پذیرد. به همین دلیل بر تنظیم و طراحی برنامه های درسی این دوره هم اصول خاصی حاکم است که متاسفانه در پیش دبستانیهای ما رعایت نمی شوند.
دوره پیش دبستانی
دوره ی پیش دبستانی به دوره ی دو ساله ای اطلاق میشود که کودکان گروه سنی ۴تا۶ سال را تحت پوشش قرار میدهد. آموزش پیش دبستانی جریان قانونمند و هدفداری از آموزش است ، که کودکان را بر اساس خصوصیات و سطح پیشرفتشان با فراهم نمودن محیطی سر شار از انگیزه پوشش می دهد. دوره های پیش دبستانی نباید تنها برای محافظت کودکان و تامین نیازهای اولیه آنان مورد استفاده قرار گیرند. بلکه تدوین برنامه های آموزشی در چنین دورانی بسیار ضرورت دارد و نقش این دوران در تحکیم پایه و اساس تربیتی آموزشهای بعدی از اهمیت بسیاری برخوردار است.اگر كودكان در پيش از دبستان در معرض تجارب گوناگون و فعاليتهاي سازنده قرار بگيرند، نه فقط به نارسائيهاي عقلي دچار نخواهند شد، بلكه از بسياري از مشكلات رواني و عاطفي آنها نيز جلوگيري خواهد شد. لذا باتوجه به اهميت تأثيرپذيري آموختههاي كودك در آينده و آمادگي او براي رشد و تكامل و سهولت در امر يادگيري مطالب، به هيچ وجه نبايد فرصت آموختن و فراگرفتن را، از كودكاني كه سالهاي اوليه زندگي خود را سپري ميكنند، دريغ كرد.
آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان چیست؟
1-آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان برای کودکان 4-6 ساله است
2- برنامه ای کودک محور است
3- از بازی و فعالیت پیروی می کند
4- بر رشد کلی و همه جانبه کودک تا کید دارد
5- محیط بازی محرکی برای رشد هوشی - کلامی - اجتماعی - عاطفی و جسمی کودک است
6- کودکان را برای دوران ابتدایی آماده می کند
7- مبنایی برای رشد خواندن - نوشتن و حساب کردن در کودک ایجاد می کند
8- تعامل با محیط - مشارکت فعال و توانایی حل مسایل خلاق را در کودکان تقویت میکند
9- بر طراحی از قبل و جدول بندی و نظم تکیه دارد و نسبت به نیاز های کودکان انعطاف پذیر است
10- غیر مستقیم کنترل خود و انضباط درونی را در کودکان بهبود می بخشد.
اهداف و فعالیت آموزش و پرورش در دوره ی پیش دبستانی
اهداف دوره ی پیش دبستان باید به رشد کودک در ابعاد زیر بینجامد:
1- رشد عاطفی- اجتماعی( پرورش حس اطمینان ، آشنایی با محیط و کارکنان ، شکل گیری عادت ها
الف)عادات شخصی ب)عادات اجتماعی ، پرورش توانایی و مراقبت از رفتار ، پرورش خود پنداری مثبت
رشد علاقه به شرکت در فعالیت گروهی ،رشد نگرش هم دردی و نوع دوستی ، توانایی برقراری ارتباط با بزرگسالان و گروه همسالان ، شناخت مقررات و قوانین اجتماعی)
2- رشد جسمی - حرکتی(حفظ رشد مناسب، رشد و هماهنگی ماهیچه های بزرگ ، رشد و هماهنگی ماهیچه های ظریف ،توسعه تواناییهای جسمی ، شناخت و پرورش مهارت استفاده ازحواس
3- رشد زبانی و سخنگویی( رشد مهارت شنوایی ،رشد بیان کلامی ، پرورش مهارتهای زبان شامل 1. گوش دادن2 . سخن گفتن3. خواندن 4 . نوشتن ، لغت آموزی ، ایجاد روحیه پرسشگری )
4- رشد خلاقیت (ابراز وجود و درک زیباییها ، تشویق و پرورش حس استقلال طلبی و خلاقیت کودک ، پرورش ذوق هنری)
خلاقیت در خلأ شکل نمیگیرد و هر چه دانش و تجربه کودکان بیشتر باشد ، پایه و مبنای کوششهای خلاق آنها کیفی تر است. یک محیط برانگیزنده و ترغیب کننده ، می تواند در بهبود خلاقیت کودکان سهم مؤثرتری داشته باشد. فراهم کردن فرصتها و امکانات در بازیهای آزاد ، بویژه بازیهای نمایشی و ساختمان سازی(سازنده) ، خلاقیت را در کودکان شکوفا میکنند.یکی از راههای شکوفا ساختن خلاقیت در کودکان بازی است. بازی فعالیتی است که باعث سرزندگی و شادابی کودکان شده و از طریق آن می توان بسیاری از مسایل را به کودکان آموزش داد. بازی به دلیل آنکه فرصت هایی را برای ارایه پاسخ های گوناگون به موقعیت های یکسان تدارک می بیند، از ارزش بسیاری در رشد خلاقیت برخوردار می باشد. خلاقیت عاملی برای پیشرفت و ترقی به حساب می آید. برای رشد و پرورش خلاقیت در کودکان باید:
1- جوی را بوجود آورد که خلاقیت را تشویق کند واز اضطراب خالی باشد
2- کودکان را به «کوشش و کشف کردن» و گفتن «چرا، نه» برانگیزاند.
3- در مواقعی که نیاز است، برای یاری رساندن به کودک اعلام آمادگی نمود، ولی تا حد امکان باید از دخالت خود داری نمود.
4- برای تربیت کودکان خلاق باید محتوایی را فراهم نمود که مشوق تفکر واگرا باشد، یعنی مسایل به طوری طرح گردد که کودکان توان دادن چندین پاسخ - ولو غلط - را داشته باشند. نه این که صرفا فقط یک پاسخ برای آن سوال متصور باشد، در عین حال باید به پاسخ های کودکان احترام گذاشته و در صورت غلط بودن پاسخ فورا اعلام ننمایید که پاسخ غلط است، به آنها اعتماد به نفس بدهید تا پاسخ های خود را بیان نمایند.
5- رشد شناختی
تعریف شناخت : به روند دانستن و درک محیط پیرامون ما اطلاق می شود .
تعریف رشد شناختی : به رشد آن دسته از مهارتهای شناختی اساسی گفته می شود که به ما در شناخت محیط پیرامون کمک می کند .
رشد فرایندها و مهارتهای شناختی پایه شامل پنج سطح تجربی که اساس روند دانستن و شناختن است .
( کودک از طریق حواس پنجگانه یاد می گیرد ) .
الف : رشد فرایندها ومهارتهای شناختی پایه
1 - رشد حواس پنج گانه که شامل : دیدن،شنیدن،لمس کردن،بوییدن،مزه کردن
2 - رشد حافظه و مشاهده
3 - رشد مهارت های طبقه بندی کردن
4 - رشد توانایی تفکر ( توالی تفکر )
5 - رشد حل مسئله و استدلال کردن :
ب: تشکیل مفاهیم اساسی = رشد توانایی مطابقت مفاهیم ، شناسایی و نامیدن آن ها .
1 - مفهوم سازی رنگ
2 - مفهوم سازی شکل
3 - شکل گیری مفاهیم قبل از عدد
4 - مفهوم سازی عدد :
5 - مفهوم سازی فضا : رشد توانایی تشخیص وضعیت های مختلف
6 - مفهوم سازی زمان
7 - مفهوم سازی دما :
8 - شکل گیری مفاهیم محیطی
روش آموزش وپرورش در دوره پیش از دبستان
روش آموزش وپرورش در دوره پیش از دبستان به طور قطعی روش بازی است یعنی بر اساس بازی وفعالیت استوار است. شامل فعالیتهایی چون موارد زیر است: بحث وگفتگوهای آزاد وسازمان یافته ،بازی باشن-قصه قویی وداستان سازی، بازی با آب، فعالیت های نمایشی بازی با عروسک سرود واشعار ، موسیقی وحرکات
1- روش بازی اساسا کودک محور است.
2- محور وتقویت کننده نیاز های فردی .توانایی هاوعلایق اوست.
3- بازی طبیعت دوم کودک است وراهی طبیعی برای بیان عقاید واحساسات است.
4- به ایجاد روابط بین کودکان کمک میکند.
5- موقعیت های بازی تجربه هایی برای یادگیری کودک به شکل عینی فراهم می آورد.
6- بازی برنامه ای متعادل فرایند محور رافراهم می آورد.
7- بازی رشد فرایند های یادگیری همچون مشاهده تجربه آموزی حل مساله وخلاقیت رادرکودک تقویت میکند.
8-بازی توجه فرد و ارزشیابی مداوم هر کودک را تسهیل میکند.
9-بازی یادگیری را برای کودکان لذت بخش میکند.
منابع
- مفیدی، فرخنده، (1372) آموزش و پرورش پیش دبستانی و دبستان، ، تهران: انتشارات پیام نور
- مهر محمدی، محمود (1387). برنامه درسی نظرگاهها، رویکردها و چشماندازها . تهران، سمت
ونیتا کول (1392) برنامه آموزش وپرورش در دوره پیش از دبستان، ترجمه فرخنده مفیدی تهران : انتشارات سمت
برنامه درسی (curriculum ) به عنوان یک حوزه تخصصی، زیر مجموعه علوم تربیتی است که علیرغم نوپا بودن، از لحاظ مباحث نظری یکی از بحث انگیزترین حوزههای معرفت بشری محسوب میگردد.نوپا بودن این رشته تخصصی سبب شده که در تبیین حدود و ثغور موضوعات و ماهیت مباحثی که باید در این رشته مورد بحث قرار گیرد نیز اتفاق نظر وجود نداشته باشد. بالغ بر 120 تعریف از برنامه درسی وجود دارد که در عام ترین تعریف که اکثر علمای این رشته هم برآن اتفاق نظر دارند را میتوان در تعریف برنامه درسی" بصورت یک سند مکتوب" ذکر کرد که حداقل باید چهار عنصر: هدف، محتوا، اجرا وارزشیابی را داشته باشد. در بحث از برنامه درسی به عنوان یک سند مکتوب، برنامه درسی یک سند تلقی میشود که در برگیرنده تصمیماتی است درباره آنچه باید تدریس شود. برنامه درسي كه محصول برنامه ريزي درسي است به مجموعهاي از تجربيات اطلاق مي شود كه در اختياريادگيرندگان قرار ميگيرد. براي طراحي برنامه درسي روشهاي متعددي وجود دارد كه روش موضوعي، روش موازي، روش ميان رشتهاي ، روش چند رشتهاي و روش فرا رشته اي از مهمترين آنها به شمار ميآيد. هر كدام از روشها اصول و مراحل خاص خود را داشته و
محاسن و معايب ويژهاي دارند.هدف همه رويكردها و روشها، يادگيري و ايجاد تغييرات مطلوب در رفتار يادگيرنده است. تغييرات مطلوب شامل تغيير در دانش، نگرش و مهارت افراد ميباشد و اين امر يكي از اهداف عمده نظام تعليم و تربيت محسوب ميشوند و تمام تلاشها و منابع براي رسيدن به اين هدف مهم صرف ميگردد. برنامه درسی یکی از مهمترین عناصر بستر و زمینهای که یادگیری در آن اتفاق میافتد قلمداد میشود و نقش و کارکرد بسترسازی آن برای یادگیری انکارناپذیر است. برنامه ریزان درسی نباید نسبت به اینکه برنامه درسی محصول تلاش آنها چگونه بستری را برای یادگیری فراهم می¬سازد، غفلت نمایند. بهاینترتیب تلفیق برنامه درسی از نظر بسترسازی مناسب برای یادگیری یکپارچه، مقوله بسیار حائز اهمیتی خواهد بود و این مهم در پیش دبستانی نباید فراموش شود. بنابراین ، لازم است مراکز آموزش و پرورش پیش دبستانی در زمینه تکامل همه جانبه کودک نقش اساسی و حیانی خود را ایفاء نمایند.یادگیری و تحول کودک به صورت یک مجموعه کل انجام میگیرد و همه ابعاد رشد با یکدیگر ارتباط دارند و به طور همزمان رخ میدهند و هر یک از زمینه های تحول به صورت جداگانه رخ نمیدهد.بلکه هر کدام
بر دیگری اثر می گذارد و نیز از دیگری تاثیر می پذیرد. به همین دلیل بر تنظیم و طراحی برنامه های درسی این دوره هم اصول خاصی حاکم است که متاسفانه در پیش دبستانیهای ما رعایت نمی شوند.
دوره پیش دبستانی
دوره ی پیش دبستانی به دوره ی دو ساله ای اطلاق میشود که کودکان گروه سنی ۴تا۶ سال را تحت پوشش قرار میدهد. آموزش پیش دبستانی جریان قانونمند و هدفداری از آموزش است ، که کودکان را بر اساس خصوصیات و سطح پیشرفتشان با فراهم نمودن محیطی سر شار از انگیزه پوشش می دهد. دوره های پیش دبستانی نباید تنها برای محافظت کودکان و تامین نیازهای اولیه آنان مورد استفاده قرار گیرند. بلکه تدوین برنامه های آموزشی در چنین دورانی بسیار ضرورت دارد و نقش این دوران در تحکیم پایه و اساس تربیتی آموزشهای بعدی از اهمیت بسیاری برخوردار است.اگر كودكان در پيش از دبستان در معرض تجارب گوناگون و فعاليتهاي سازنده قرار بگيرند، نه فقط به نارسائيهاي عقلي دچار نخواهند شد، بلكه از بسياري از مشكلات رواني و عاطفي آنها نيز جلوگيري خواهد شد. لذا باتوجه به اهميت تأثيرپذيري آموختههاي كودك در آينده و آمادگي او براي رشد و تكامل و سهولت در امر يادگيري مطالب، به هيچ وجه نبايد فرصت آموختن و فراگرفتن را، از كودكاني كه سالهاي اوليه زندگي خود را سپري ميكنند، دريغ كرد.
آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان چیست؟
1-آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان برای کودکان 4-6 ساله است
2- برنامه ای کودک محور است
3- از بازی و فعالیت پیروی می کند
4- بر رشد کلی و همه جانبه کودک تا کید دارد
5- محیط بازی محرکی برای رشد هوشی - کلامی - اجتماعی - عاطفی و جسمی کودک است
6- کودکان را برای دوران ابتدایی آماده می کند
7- مبنایی برای رشد خواندن - نوشتن و حساب کردن در کودک ایجاد می کند
8- تعامل با محیط - مشارکت فعال و توانایی حل مسایل خلاق را در کودکان تقویت میکند
9- بر طراحی از قبل و جدول بندی و نظم تکیه دارد و نسبت به نیاز های کودکان انعطاف پذیر است
10- غیر مستقیم کنترل خود و انضباط درونی را در کودکان بهبود می بخشد.
اهداف و فعالیت آموزش و پرورش در دوره ی پیش دبستانی
اهداف دوره ی پیش دبستان باید به رشد کودک در ابعاد زیر بینجامد:
1- رشد عاطفی- اجتماعی( پرورش حس اطمینان ، آشنایی با محیط و کارکنان ، شکل گیری عادت ها
الف)عادات شخصی ب)عادات اجتماعی ، پرورش توانایی و مراقبت از رفتار ، پرورش خود پنداری مثبت
رشد علاقه به شرکت در فعالیت گروهی ،رشد نگرش هم دردی و نوع دوستی ، توانایی برقراری ارتباط با بزرگسالان و گروه همسالان ، شناخت مقررات و قوانین اجتماعی)
2- رشد جسمی - حرکتی(حفظ رشد مناسب، رشد و هماهنگی ماهیچه های بزرگ ، رشد و هماهنگی ماهیچه های ظریف ،توسعه تواناییهای جسمی ، شناخت و پرورش مهارت استفاده ازحواس
3- رشد زبانی و سخنگویی( رشد مهارت شنوایی ،رشد بیان کلامی ، پرورش مهارتهای زبان شامل 1. گوش دادن2 . سخن گفتن3. خواندن 4 . نوشتن ، لغت آموزی ، ایجاد روحیه پرسشگری )
4- رشد خلاقیت (ابراز وجود و درک زیباییها ، تشویق و پرورش حس استقلال طلبی و خلاقیت کودک ، پرورش ذوق هنری)
خلاقیت در خلأ شکل نمیگیرد و هر چه دانش و تجربه کودکان بیشتر باشد ، پایه و مبنای کوششهای خلاق آنها کیفی تر است. یک محیط برانگیزنده و ترغیب کننده ، می تواند در بهبود خلاقیت کودکان سهم مؤثرتری داشته باشد. فراهم کردن فرصتها و امکانات در بازیهای آزاد ، بویژه بازیهای نمایشی و ساختمان سازی(سازنده) ، خلاقیت را در کودکان شکوفا میکنند.یکی از راههای شکوفا ساختن خلاقیت در کودکان بازی است. بازی فعالیتی است که باعث سرزندگی و شادابی کودکان شده و از طریق آن می توان بسیاری از مسایل را به کودکان آموزش داد. بازی به دلیل آنکه فرصت هایی را برای ارایه پاسخ های گوناگون به موقعیت های یکسان تدارک می بیند، از ارزش بسیاری در رشد خلاقیت برخوردار می باشد. خلاقیت عاملی برای پیشرفت و ترقی به حساب می آید. برای رشد و پرورش خلاقیت در کودکان باید:
1- جوی را بوجود آورد که خلاقیت را تشویق کند واز اضطراب خالی باشد
2- کودکان را به «کوشش و کشف کردن» و گفتن «چرا، نه» برانگیزاند.
3- در مواقعی که نیاز است، برای یاری رساندن به کودک اعلام آمادگی نمود، ولی تا حد امکان باید از دخالت خود داری نمود.
4- برای تربیت کودکان خلاق باید محتوایی را فراهم نمود که مشوق تفکر واگرا باشد، یعنی مسایل به طوری طرح گردد که کودکان توان دادن چندین پاسخ - ولو غلط - را داشته باشند. نه این که صرفا فقط یک پاسخ برای آن سوال متصور باشد، در عین حال باید به پاسخ های کودکان احترام گذاشته و در صورت غلط بودن پاسخ فورا اعلام ننمایید که پاسخ غلط است، به آنها اعتماد به نفس بدهید تا پاسخ های خود را بیان نمایند.
5- رشد شناختی
تعریف شناخت : به روند دانستن و درک محیط پیرامون ما اطلاق می شود .
تعریف رشد شناختی : به رشد آن دسته از مهارتهای شناختی اساسی گفته می شود که به ما در شناخت محیط پیرامون کمک می کند .
رشد فرایندها و مهارتهای شناختی پایه شامل پنج سطح تجربی که اساس روند دانستن و شناختن است .
( کودک از طریق حواس پنجگانه یاد می گیرد ) .
الف : رشد فرایندها ومهارتهای شناختی پایه
1 - رشد حواس پنج گانه که شامل : دیدن،شنیدن،لمس کردن،بوییدن،مزه کردن
2 - رشد حافظه و مشاهده
3 - رشد مهارت های طبقه بندی کردن
4 - رشد توانایی تفکر ( توالی تفکر )
5 - رشد حل مسئله و استدلال کردن :
ب: تشکیل مفاهیم اساسی = رشد توانایی مطابقت مفاهیم ، شناسایی و نامیدن آن ها .
1 - مفهوم سازی رنگ
2 - مفهوم سازی شکل
3 - شکل گیری مفاهیم قبل از عدد
4 - مفهوم سازی عدد :
5 - مفهوم سازی فضا : رشد توانایی تشخیص وضعیت های مختلف
6 - مفهوم سازی زمان
7 - مفهوم سازی دما :
8 - شکل گیری مفاهیم محیطی
روش آموزش وپرورش در دوره پیش از دبستان
روش آموزش وپرورش در دوره پیش از دبستان به طور قطعی روش بازی است یعنی بر اساس بازی وفعالیت استوار است. شامل فعالیتهایی چون موارد زیر است: بحث وگفتگوهای آزاد وسازمان یافته ،بازی باشن-قصه قویی وداستان سازی، بازی با آب، فعالیت های نمایشی بازی با عروسک سرود واشعار ، موسیقی وحرکات
1- روش بازی اساسا کودک محور است.
2- محور وتقویت کننده نیاز های فردی .توانایی هاوعلایق اوست.
3- بازی طبیعت دوم کودک است وراهی طبیعی برای بیان عقاید واحساسات است.
4- به ایجاد روابط بین کودکان کمک میکند.
5- موقعیت های بازی تجربه هایی برای یادگیری کودک به شکل عینی فراهم می آورد.
6- بازی برنامه ای متعادل فرایند محور رافراهم می آورد.
7- بازی رشد فرایند های یادگیری همچون مشاهده تجربه آموزی حل مساله وخلاقیت رادرکودک تقویت میکند.
8-بازی توجه فرد و ارزشیابی مداوم هر کودک را تسهیل میکند.
9-بازی یادگیری را برای کودکان لذت بخش میکند.
منابع
- مفیدی، فرخنده، (1372) آموزش و پرورش پیش دبستانی و دبستان، ، تهران: انتشارات پیام نور
- مهر محمدی، محمود (1387). برنامه درسی نظرگاهها، رویکردها و چشماندازها . تهران، سمت
ونیتا کول (1392) برنامه آموزش وپرورش در دوره پیش از دبستان، ترجمه فرخنده مفیدی تهران : انتشارات سمت
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.