|

بانکداری اسلامی مفهومی فراتر از بانکداری بدون ربا

از ویژگی‌های مهم اقتصاد مقاومتی، ایجاد توان تولید در داخل و انعطاف‌پذیری حوزه‌های مختلف اقتصادی در مواجهه با بحران‌های گوناگون با منشأ داخلی یا خارجی است. بر این اساس، محمدرضا حسین‌زاده، مدیرعامل بانک ملی ایران، تأکید می‌کند که بانک‌ها بر مبنای کارکرد تعریف‌شده خود، به عنوان تأمین‌کننده یا واسط مالی، می‌توانند با تأمین به‌موقع و مناسب منابع مالی موردنیاز بنگاه‌های اقتصادی و با اتخاذ روش‌های ساده و شفاف، نقش ممتازی در بهبود فضای کسب‌وکار و تحقق اقتصاد مقاومتی ایفا کنند.

‌با توجه به الگوی اقتصاد مقاومتی، عملکرد بانک ملی ایران در این حوزه به چه صورت بوده و چه اقداماتی در این حیطه انجام شده است؟
در این راستا باید بگویم از اردیبهشت‌ماه امسال هم‌زمان با آغاز کارگروه تسهیل و رفع موانع تولید تاکنون، دوهزارو 784 فقره تسهیلات به صنایع کوچک و متوسط به ارزشی بالغ بر 23هزارو 503 میلیارد ریال پرداخت کرده است. پرداخت این تسهیلات در راستای سیاست‌های دولت مبنی بر ساماندهی و حمایت از واحدهای تولیدی صنایع کوچک و متوسط و ارتقای توان رقابت‌پذیری آنها در ایجاد اشتغال و تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی انجام شده است. علاوه بر این، در سال جاری چهار طرح اقتصادی هم با مشارکت بانک ملی ایران با حجم تسهیلات ارزی و ریالی معادل دوهزارو 660 میلیارد ریال به بهره‌برداری رسید. همچنین با عنایت به سفرهای دولت به استان‌های مختلف، از ابتدای سال جاری تا اواسط آبان ماه، بانک ملی ایران با شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در کشور، بررسی موضوع تأمین منابع ارزی و ریالی 49 فقره از طرح‌های سرمایه‌گذاری به ارزش 17هزارو 423 میلیارد ریال ‌و هزارو 166 میلیون یورو (به شرط تخصیص منابع ارزی از سوی صندوق توسعه ملی) را تقبل کرده است.
‌بدون شک یکی از مهم‌ترین مباحث در بحث اقتصاد مقاومتی، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان است. دستاورد‌ها و اقدامات خود در این زمینه را تشریح کنید؟
در سال‌های گذشته برنامه‌های جامع و کاملی برای حضور و به‌کارگیری شرکت‌های دانش‌بنیان برنامه‌ریزی شده که خوشبختانه شاهد ورود محصولات ساخت جوانان عزیز کشورمان هستیم که درحال‌حاضر در شرکت‌های دانش‌بنیان مشغول به کار هستند و بانک ملی ایران نیز با سرمایه‌گذاری مناسب ضمن بهره‌گیری از دانش نوظهور این شرکت‌ها برای تحقق اهداف پیش‌رو حمایت همه‌جانبه‌ای راداشته و خواهد داشت. لازم به ذکر است در این خصوص با هماهنگی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری نسبت به تأسیس یک شرکت دانش‌بنیان اقدام و مطالعات اولیه درخصوص امکان‌پذیری سرمایه‌گذاری در نهادهای تأمین مالی نوپا و به‌ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان (صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه، شرکت‌های شتاب‌دهنده و...) و استفاده از پتانسیل‌های شرکت‌های دانش‌بنیان در مجموعه شرکت داده‌ورزی سداد و معاونت فناوری اطلاعات بانک ملی ایران صورت گرفته است. در این زمینه، اصلاح خط اعتباری و رفع دغدغه‌های شرکت‌های دانش‌بنیان درخصوص صدور ضمانت‌نامه از برنامه‌های محوری بانک ملی ایران است.
‌یکی از مهم‌ترین مباحث در زمینه بانکداری اسلامی مسئله بانکداری بدون رباست. در زمینه قانون جدید بانکداری بدون ربا و ارتباط آن با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و فرایند‌های آن دیدگاه جناب‌عالی چگونه است؟
معتقدیم بانکداری اسلامی مفهومی فراتر از بانکداری بدون رباست. در حقیقت بانکداری اسلامی با مدیریت دارایی موجب افزایش درآمد عمومی می‌شود، تقسیم ریسک و مدیریت بر آن برای دستیابی به حاکمیت مشارکت و همکاری در انجام پروژه‌ها یکی از اهداف بانکداری اسلامی است. در نظام بانکی رایج در کشور گاهی اوقات مبادله پول با پول صورت می‌گیرد، درحالی‌که اگر به اقتصاد کشورهای توسعه‌یافته توجه کنیم، خواهیم دید که بانک‌ها پس از جذب نقدینگی در دوره‌های بلندمدت نسبت به سوق‌دادن آن به سوی بازار سرمایه اقدام می‌کنند و در تحقق اقتصاد مقاومتی باید به این نکته که از نکات اساسی در زمینه بانکداری محسوب می‌شود، توجه ویژه‌ای مبذول کرد. اکنون بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری بیشتر نقش واسطه‌گری در مبادله پول را ایفا می‌کنند و بیشتر روی سپرده‌های کوتاه‌مدت و به‌کارگیری آن در حوزه‌های بازرگانی کار می‌شود که این مهم شاید در کوتاه‌مدت برای بانک‌ها و مؤسسات سودآور باشد. اما این کار علاوه بر اینکه اقتصاد را با آسیب‌های جدی مواجه می‌کند، در راستای عملیاتی‌کردن اقتصاد مقاومتی نیست درحالی‌که اگر بتوانیم در جذب نقدینگی و ماندگاری آن در دوره‌های درازمدت موفق عمل کنیم، می‌توانیم با سرمایه‌گذاری در بخش تولید زمینه شکوفایی اقتصاد داخلی را فراهم کنیم.
در نظام بانکداری اسلامی، مبادله پول با پول جای خود را به عقود مشارکتی و عقود مبادله‌ای می‌دهد و بیش از 90 درصد فعالیت‌های بانکی کشور در قالب عقود مبادله‌ای و عقود مشارکتی صورت می‌گیرد و فقط 10 درصد آن در قالب عقود قرض‌الحسنه انجام می‌شود. در بانکداری اسلامی سپرده‌گذاران و سهام‌داران در عرض هم قرار دارند و مدیریتی که در یک بانک اسلامی مشغول فعالیت است، باید همان حق و حقوقی را که برای سهام‌داران منظور می‌کند، برای سپرده‌گذاران در نظر گیرد، چراکه منابع بانک با این دو دسته به صورت مشاع تأمین می‌شود؛ بنابراین سود حاصل از به‌کارگیری این منابع مشترک باید به صورت منصفانه میان سهام‌دار و سپرده‌گذار تقسیم شود.

از ویژگی‌های مهم اقتصاد مقاومتی، ایجاد توان تولید در داخل و انعطاف‌پذیری حوزه‌های مختلف اقتصادی در مواجهه با بحران‌های گوناگون با منشأ داخلی یا خارجی است. بر این اساس، محمدرضا حسین‌زاده، مدیرعامل بانک ملی ایران، تأکید می‌کند که بانک‌ها بر مبنای کارکرد تعریف‌شده خود، به عنوان تأمین‌کننده یا واسط مالی، می‌توانند با تأمین به‌موقع و مناسب منابع مالی موردنیاز بنگاه‌های اقتصادی و با اتخاذ روش‌های ساده و شفاف، نقش ممتازی در بهبود فضای کسب‌وکار و تحقق اقتصاد مقاومتی ایفا کنند.

‌با توجه به الگوی اقتصاد مقاومتی، عملکرد بانک ملی ایران در این حوزه به چه صورت بوده و چه اقداماتی در این حیطه انجام شده است؟
در این راستا باید بگویم از اردیبهشت‌ماه امسال هم‌زمان با آغاز کارگروه تسهیل و رفع موانع تولید تاکنون، دوهزارو 784 فقره تسهیلات به صنایع کوچک و متوسط به ارزشی بالغ بر 23هزارو 503 میلیارد ریال پرداخت کرده است. پرداخت این تسهیلات در راستای سیاست‌های دولت مبنی بر ساماندهی و حمایت از واحدهای تولیدی صنایع کوچک و متوسط و ارتقای توان رقابت‌پذیری آنها در ایجاد اشتغال و تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی انجام شده است. علاوه بر این، در سال جاری چهار طرح اقتصادی هم با مشارکت بانک ملی ایران با حجم تسهیلات ارزی و ریالی معادل دوهزارو 660 میلیارد ریال به بهره‌برداری رسید. همچنین با عنایت به سفرهای دولت به استان‌های مختلف، از ابتدای سال جاری تا اواسط آبان ماه، بانک ملی ایران با شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در کشور، بررسی موضوع تأمین منابع ارزی و ریالی 49 فقره از طرح‌های سرمایه‌گذاری به ارزش 17هزارو 423 میلیارد ریال ‌و هزارو 166 میلیون یورو (به شرط تخصیص منابع ارزی از سوی صندوق توسعه ملی) را تقبل کرده است.
‌بدون شک یکی از مهم‌ترین مباحث در بحث اقتصاد مقاومتی، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان است. دستاورد‌ها و اقدامات خود در این زمینه را تشریح کنید؟
در سال‌های گذشته برنامه‌های جامع و کاملی برای حضور و به‌کارگیری شرکت‌های دانش‌بنیان برنامه‌ریزی شده که خوشبختانه شاهد ورود محصولات ساخت جوانان عزیز کشورمان هستیم که درحال‌حاضر در شرکت‌های دانش‌بنیان مشغول به کار هستند و بانک ملی ایران نیز با سرمایه‌گذاری مناسب ضمن بهره‌گیری از دانش نوظهور این شرکت‌ها برای تحقق اهداف پیش‌رو حمایت همه‌جانبه‌ای راداشته و خواهد داشت. لازم به ذکر است در این خصوص با هماهنگی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری نسبت به تأسیس یک شرکت دانش‌بنیان اقدام و مطالعات اولیه درخصوص امکان‌پذیری سرمایه‌گذاری در نهادهای تأمین مالی نوپا و به‌ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان (صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه، شرکت‌های شتاب‌دهنده و...) و استفاده از پتانسیل‌های شرکت‌های دانش‌بنیان در مجموعه شرکت داده‌ورزی سداد و معاونت فناوری اطلاعات بانک ملی ایران صورت گرفته است. در این زمینه، اصلاح خط اعتباری و رفع دغدغه‌های شرکت‌های دانش‌بنیان درخصوص صدور ضمانت‌نامه از برنامه‌های محوری بانک ملی ایران است.
‌یکی از مهم‌ترین مباحث در زمینه بانکداری اسلامی مسئله بانکداری بدون رباست. در زمینه قانون جدید بانکداری بدون ربا و ارتباط آن با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و فرایند‌های آن دیدگاه جناب‌عالی چگونه است؟
معتقدیم بانکداری اسلامی مفهومی فراتر از بانکداری بدون رباست. در حقیقت بانکداری اسلامی با مدیریت دارایی موجب افزایش درآمد عمومی می‌شود، تقسیم ریسک و مدیریت بر آن برای دستیابی به حاکمیت مشارکت و همکاری در انجام پروژه‌ها یکی از اهداف بانکداری اسلامی است. در نظام بانکی رایج در کشور گاهی اوقات مبادله پول با پول صورت می‌گیرد، درحالی‌که اگر به اقتصاد کشورهای توسعه‌یافته توجه کنیم، خواهیم دید که بانک‌ها پس از جذب نقدینگی در دوره‌های بلندمدت نسبت به سوق‌دادن آن به سوی بازار سرمایه اقدام می‌کنند و در تحقق اقتصاد مقاومتی باید به این نکته که از نکات اساسی در زمینه بانکداری محسوب می‌شود، توجه ویژه‌ای مبذول کرد. اکنون بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری بیشتر نقش واسطه‌گری در مبادله پول را ایفا می‌کنند و بیشتر روی سپرده‌های کوتاه‌مدت و به‌کارگیری آن در حوزه‌های بازرگانی کار می‌شود که این مهم شاید در کوتاه‌مدت برای بانک‌ها و مؤسسات سودآور باشد. اما این کار علاوه بر اینکه اقتصاد را با آسیب‌های جدی مواجه می‌کند، در راستای عملیاتی‌کردن اقتصاد مقاومتی نیست درحالی‌که اگر بتوانیم در جذب نقدینگی و ماندگاری آن در دوره‌های درازمدت موفق عمل کنیم، می‌توانیم با سرمایه‌گذاری در بخش تولید زمینه شکوفایی اقتصاد داخلی را فراهم کنیم.
در نظام بانکداری اسلامی، مبادله پول با پول جای خود را به عقود مشارکتی و عقود مبادله‌ای می‌دهد و بیش از 90 درصد فعالیت‌های بانکی کشور در قالب عقود مبادله‌ای و عقود مشارکتی صورت می‌گیرد و فقط 10 درصد آن در قالب عقود قرض‌الحسنه انجام می‌شود. در بانکداری اسلامی سپرده‌گذاران و سهام‌داران در عرض هم قرار دارند و مدیریتی که در یک بانک اسلامی مشغول فعالیت است، باید همان حق و حقوقی را که برای سهام‌داران منظور می‌کند، برای سپرده‌گذاران در نظر گیرد، چراکه منابع بانک با این دو دسته به صورت مشاع تأمین می‌شود؛ بنابراین سود حاصل از به‌کارگیری این منابع مشترک باید به صورت منصفانه میان سهام‌دار و سپرده‌گذار تقسیم شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.