|

تاثیر وعده‌های انتخاباتی روحاني بر بدنه اجتماعی اصلاح‌طلبان

مرتضی آژند

اتفاقات دوره دهم انتخابات ریاست جمهوری، باعث شد تا اصلاحات به عنوان یک جریان فکری در دوره‌های بعدی انتخابات (ریاست جمهوری سال 92 و مجلس سال 94) استراتژی‌های مختلف و گاه بحث‌برانگیزی را انتخاب کند. استراتژی‌هایی که در صورت بررسی‌نشدن می‌تواند به سرخوردگی بخشی از بدنه اجتماعی این جریان در انتخابات دوره‌های بعد منجر شود.
اپیزود اول
در انتخابات سال 92 کناره‌گیری کاندید اصلاح‌طلب در دقایق آخر و حمایت همه‌جانبه اصلاح‌طلبان باعث شد تا آقای روحانی راهی پاستور شود. در چرایی انتخاب آقای روحانی به‌عنوان کاندید موردحمایت، مشی اعتدالی و شعارهای انتخاباتی ایشان تاثیر به سزایی داشت. همچنین استدلال اصلاح‌طلبان بر این بود که بازگشت مجدد به عرصه مديريت كشور بعد از تیر84 با فشار مضاعف بر آن‌ها از جانب طیف مقابل روبه‌رو خواهد شد؛ درصورتی‌که پیروزی کاندید مستقل نزدیک به این جریان می‌تواند فرصتی به دست دهد تا بدنه اجتماعی خود را‌ ترمیم کنند.در کنار برطرف‌کردن مشکلات حاد به‌جامانده از دولت دهم؛ شاید تنها خواسته اصلاح‌طلبان از رئیس دولت یازدهم ایجاد فضای باز سیاسی و رفع محدودیت از شخصیت‌های برجسته این جناح بوده است؛ درخواست‌هایی که درنهایت پاسخ شفافی به آن‌ها داده نشد.
اپیزود دوم
انتخابات اسفند 94 مجلس را شاید بتوان از متمایزترین انتخابات در چند سال اخیر دانست. رد صلاحیت چهره‌های اصلی اصلاح‌طلبان باعث شد تا در اکثر حوزه‌های انتخابی کاندیدایی نداشته باشند و از نیروهای اعتدالی و اصولگرا حمایت کنند. کار تشکیلاتی منسجم و ارائه لیست مشترک در سراسر کشور در کنار خواست گسترده مردم برای تغییرات باعث شد تا لیست امید در اکثر حوزه‌ها با استقبال خوبی رو‌به‌رو شود. اما اتفاقاتی که پس از آن در انتخابات درون مجلس رخ داد باعث شد تا مردم متوجه شوند آن‌چنان‌که باید به برخی افراد لیست امید، امیدی نیست. دیری نپایید که برخي از افراد ليست اميد از اين ليست کناره‌گیری کردند تا حتی اصلاح‌طلبان از داشتن یک فراکسیون قوی در مجلس محروم شوند. بغرنج‌تر از وفای به عهد نکردن اعضا، سکوت و بی‌برنامگی حاکم بر دیگر اعضای فراکسیون است تاجایی که می‌توان گفت لیست امید تا امروز در مجلس خيلي به چشم نیامده است.
اپیزود سوم
مروری بر انتخابات در دوره‌های قبل صحت این مطلب را مورد تایید قرار می‌دهد که اگر مردم در انتخابات حضور حداکثری داشته باشند اصلاح‌طلبان پیروز آن انتخابات خواهند بود. اما به‌نظر می‌رسد که در انتخابات اردیبهشت 96 مساله عدم حضور بدنه اجتماعی این جریان به‌صورت جدی‌تر مطرح خواهد شد.
انتخابات مجلس دهم می‌توانست به‌عنوان یک نقطه عطف و تجربه به‌یادماندنی از انجام کار تشکیلاتی و استقبال مردم از آن در کارنامه اصلاح‌طلبان بدرخشد ولی در حال حاضر به‌خاطر عملکرد گنگ اعضای این لیست به پاشنه آشیل اصلاح‌طلبان تبدیل‌شده است. ظاهرا اعضای فراکسیون امید فراموش کرده‌اند که اعمال و رفتار آن‌ها ملاک اصلاح‌طلب بودنشان است نه صرفا برچسب اصلاح‌طلب داشتن آنها. مساله دیگر نحوه مواجهه با انتخابات ریاست‌جمهوری دوره دوازدهم است، بالاخره رابطه آقای روحانی با جریان اصلاح‌طلب و چرایی محقق‌نشدن برخي وعده‌های انتخاباتی ایشان لازم است که روشن شود. آیا قرار است در شعارهای انتخاباتی 96 دوباره وعده داده شود. دلیل دیگر، عدم حضور کاندیدای سرشناس اصول‌گرایان در انتخابات پیش رو و زمزمه حمایت طیفی از اصولگرایان از روحانی است، حمایتی که درنهایت می‌تواند به جدا‌شدن کامل ایشان از جریان اصلاح‌طلب منجر شود. ازاین‌رو لازم است که در آستانه انتخابات 96، اصلاح‌طلبان به آسیب‌شناسی سیاست‌های انتخابات دوره‌های قبل بپردازند و اولویت برنامه‌های انتخاباتی خود را بر احیای پایگاه اجتماعی خود متمرکز کنند؛ چراکه در کشوری که احزاب فعالیت چندانی ندارند ریزش بدنه اجتماعی می‌تواند باعث به حاشیه رانده‌شدن یک طیف از جریان سیاسی کشور شود؛ به‌خصوص برای جریان اصلاح‌طلب که سرمایه اصلی‌اش را همگان مردمی بودن آن می‌دانند.

اتفاقات دوره دهم انتخابات ریاست جمهوری، باعث شد تا اصلاحات به عنوان یک جریان فکری در دوره‌های بعدی انتخابات (ریاست جمهوری سال 92 و مجلس سال 94) استراتژی‌های مختلف و گاه بحث‌برانگیزی را انتخاب کند. استراتژی‌هایی که در صورت بررسی‌نشدن می‌تواند به سرخوردگی بخشی از بدنه اجتماعی این جریان در انتخابات دوره‌های بعد منجر شود.
اپیزود اول
در انتخابات سال 92 کناره‌گیری کاندید اصلاح‌طلب در دقایق آخر و حمایت همه‌جانبه اصلاح‌طلبان باعث شد تا آقای روحانی راهی پاستور شود. در چرایی انتخاب آقای روحانی به‌عنوان کاندید موردحمایت، مشی اعتدالی و شعارهای انتخاباتی ایشان تاثیر به سزایی داشت. همچنین استدلال اصلاح‌طلبان بر این بود که بازگشت مجدد به عرصه مديريت كشور بعد از تیر84 با فشار مضاعف بر آن‌ها از جانب طیف مقابل روبه‌رو خواهد شد؛ درصورتی‌که پیروزی کاندید مستقل نزدیک به این جریان می‌تواند فرصتی به دست دهد تا بدنه اجتماعی خود را‌ ترمیم کنند.در کنار برطرف‌کردن مشکلات حاد به‌جامانده از دولت دهم؛ شاید تنها خواسته اصلاح‌طلبان از رئیس دولت یازدهم ایجاد فضای باز سیاسی و رفع محدودیت از شخصیت‌های برجسته این جناح بوده است؛ درخواست‌هایی که درنهایت پاسخ شفافی به آن‌ها داده نشد.
اپیزود دوم
انتخابات اسفند 94 مجلس را شاید بتوان از متمایزترین انتخابات در چند سال اخیر دانست. رد صلاحیت چهره‌های اصلی اصلاح‌طلبان باعث شد تا در اکثر حوزه‌های انتخابی کاندیدایی نداشته باشند و از نیروهای اعتدالی و اصولگرا حمایت کنند. کار تشکیلاتی منسجم و ارائه لیست مشترک در سراسر کشور در کنار خواست گسترده مردم برای تغییرات باعث شد تا لیست امید در اکثر حوزه‌ها با استقبال خوبی رو‌به‌رو شود. اما اتفاقاتی که پس از آن در انتخابات درون مجلس رخ داد باعث شد تا مردم متوجه شوند آن‌چنان‌که باید به برخی افراد لیست امید، امیدی نیست. دیری نپایید که برخي از افراد ليست اميد از اين ليست کناره‌گیری کردند تا حتی اصلاح‌طلبان از داشتن یک فراکسیون قوی در مجلس محروم شوند. بغرنج‌تر از وفای به عهد نکردن اعضا، سکوت و بی‌برنامگی حاکم بر دیگر اعضای فراکسیون است تاجایی که می‌توان گفت لیست امید تا امروز در مجلس خيلي به چشم نیامده است.
اپیزود سوم
مروری بر انتخابات در دوره‌های قبل صحت این مطلب را مورد تایید قرار می‌دهد که اگر مردم در انتخابات حضور حداکثری داشته باشند اصلاح‌طلبان پیروز آن انتخابات خواهند بود. اما به‌نظر می‌رسد که در انتخابات اردیبهشت 96 مساله عدم حضور بدنه اجتماعی این جریان به‌صورت جدی‌تر مطرح خواهد شد.
انتخابات مجلس دهم می‌توانست به‌عنوان یک نقطه عطف و تجربه به‌یادماندنی از انجام کار تشکیلاتی و استقبال مردم از آن در کارنامه اصلاح‌طلبان بدرخشد ولی در حال حاضر به‌خاطر عملکرد گنگ اعضای این لیست به پاشنه آشیل اصلاح‌طلبان تبدیل‌شده است. ظاهرا اعضای فراکسیون امید فراموش کرده‌اند که اعمال و رفتار آن‌ها ملاک اصلاح‌طلب بودنشان است نه صرفا برچسب اصلاح‌طلب داشتن آنها. مساله دیگر نحوه مواجهه با انتخابات ریاست‌جمهوری دوره دوازدهم است، بالاخره رابطه آقای روحانی با جریان اصلاح‌طلب و چرایی محقق‌نشدن برخي وعده‌های انتخاباتی ایشان لازم است که روشن شود. آیا قرار است در شعارهای انتخاباتی 96 دوباره وعده داده شود. دلیل دیگر، عدم حضور کاندیدای سرشناس اصول‌گرایان در انتخابات پیش رو و زمزمه حمایت طیفی از اصولگرایان از روحانی است، حمایتی که درنهایت می‌تواند به جدا‌شدن کامل ایشان از جریان اصلاح‌طلب منجر شود. ازاین‌رو لازم است که در آستانه انتخابات 96، اصلاح‌طلبان به آسیب‌شناسی سیاست‌های انتخابات دوره‌های قبل بپردازند و اولویت برنامه‌های انتخاباتی خود را بر احیای پایگاه اجتماعی خود متمرکز کنند؛ چراکه در کشوری که احزاب فعالیت چندانی ندارند ریزش بدنه اجتماعی می‌تواند باعث به حاشیه رانده‌شدن یک طیف از جریان سیاسی کشور شود؛ به‌خصوص برای جریان اصلاح‌طلب که سرمایه اصلی‌اش را همگان مردمی بودن آن می‌دانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.