توسعه پارس جنوبی به بهای نادیده گرفتن الزامات زیستمحیطی و فرهنگی
هادي بحريني
اواخر دهه 70 دولت اصلاحات کلنگ احداث منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس جنوبی به منظور برداشت گاز از حوزه مشترک بزرگترین مخزن گازی دنیا را در چند کیلومتری تمدن 7هزار ساله سیراف در محدودهای به وسعت 46 هزار هکتار در جنوبیترین نقطه استان بوشهر و در جوار روستایی بنام عسلویه به زمین زده شد. منطقهای که رنج محرومیت و مظلومیت به میزای اعلای آن بر رخسار مردمان نجیب و سختکوش آن خودنمایی میکرد. طولی نکشید که منطقه شکلی جدید به خود دید، صدها متر خشکی از دریا استحصال شد و آهن و لوله ها و فلرها سر از خاک و دریا و کوه برآوردند، فقط چند ماه کافی بود تا عسلویه از روستایی کوچک و ناشناخته به بزرگترین کارگاه ساخت و ساز کشور تبدیل شود و پالایشگاهها و پتروشیمیها یکی پس از دیگری به بهرهبرداری رسیدند. سرعت خیره کننده کار برای جبران فرصت از دست رفته بر رعایت الزامات زیست محیطی و توجه به محیط پیرامونی سایه افکنده بود.
توسعه صنعتی نیازمند پیشبینی پیوستهای زیست محیطی و حتی فرهنگی است که در اینجا در اولویت آخر قرار داشت و حالا بعد از گذشت نزدیک به 2 دهه تبعات آن نمایان است. هم اکنون بیش از 150 فلر فعال در منطقهای کوچک به وسعت تنها چند کیلومتر مربع که از یک طرف با کوهی بلند محصور است، وجود دارد و هر روز فلری تازه سر از خاک بیرون میآورد و بر شدت آلودگی هوا میافزاید. میزان آلودگی به قدری زیاد است که اغلب مواقع کوهی که در فاصله دوکیلومتری از ساحل قرار دارد در غباری از دودهای حاصل از احتراق گازهای سمی و غیر سمی دیده نمیشود و اینها تنها بخشی از آلودگیهای ایجاد شده توسط صنایع نفت و گاز در منطقه است که به اینها میتوان ورود پسابهای خطرناک به دریا و نشتیهای گاه و بیگاه واحدهای خطرناک آروماتیکی و وجود یک انبار بسیار بزرگ گوگرد سرباز در منطقه را نیز اضافه نمود و اگر بگوییم عسلویه يكي از آلودهترین نقاط روی کره زمین است شاید سخنی به گزاف نگفته باشیم. این مشکلات همه و همه ناشی از ضعف مدیریت و عدم وجود چشم اندازی با در نظر گرفتن همه ملزومات ایجاد توسعه است. دردآور است وقتی میدانیم چاره کار اصلا دشوار نیست و از لحاظ اقتصادی
منفعت زیادی هم دارد. با انرژی حاصل از سوختن مداوم این فلرها میتوان چندین نیروگاه ترش سوز برقی احداث کرد و کسر بزرگی از نیازهای انرژی کشور را جبران نمود یا با احداث تانکهای ال پی جی و ذخیره این گازها و تزریق آنها به چاههای کم فشار نفتی این چاهها را احیا نمود که نیازی نباشد گازهای خام ارزشمند فازهای 6، 7و8 پارس جنوبی را به این چاه ها روانه بکنیم.
مطابق تعهد ایران در کنفرانس پاریس، ایران از سال 2021 تا 2030 میبایست 4 درصد غیر مشروط و 8 درصد مشروط از حجم تولید گازهای co2 خود بکاهد و با در نظر گرفتن اینکه 3درصد گازهای تولید شده ایران ناشی از فلرینگ است، با حذف فلرها میتوان بخشی از این تعهد را عملی نمود تا به حوزههای دیگر نظیر کشاورزی و دامپروری که بخش بزرگی از گازهای گلخانهای رو تولید میکنند فشار کمتری وارد شود و این تعهد مانعی بر سر راه برنامههای ششم و هفتم و هشتم توسعه ملی نباشد.
و شاید این کاهش آلودگی مرهمی هم باشد بر دردهای ساکنان بومی منطقه که بر گرده ی بزرگترین گنج کره زمین نشستهاند و همچنان با محرومیت دست و پنجه نرم میکنند.
اواخر دهه 70 دولت اصلاحات کلنگ احداث منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس جنوبی به منظور برداشت گاز از حوزه مشترک بزرگترین مخزن گازی دنیا را در چند کیلومتری تمدن 7هزار ساله سیراف در محدودهای به وسعت 46 هزار هکتار در جنوبیترین نقطه استان بوشهر و در جوار روستایی بنام عسلویه به زمین زده شد. منطقهای که رنج محرومیت و مظلومیت به میزای اعلای آن بر رخسار مردمان نجیب و سختکوش آن خودنمایی میکرد. طولی نکشید که منطقه شکلی جدید به خود دید، صدها متر خشکی از دریا استحصال شد و آهن و لوله ها و فلرها سر از خاک و دریا و کوه برآوردند، فقط چند ماه کافی بود تا عسلویه از روستایی کوچک و ناشناخته به بزرگترین کارگاه ساخت و ساز کشور تبدیل شود و پالایشگاهها و پتروشیمیها یکی پس از دیگری به بهرهبرداری رسیدند. سرعت خیره کننده کار برای جبران فرصت از دست رفته بر رعایت الزامات زیست محیطی و توجه به محیط پیرامونی سایه افکنده بود.
توسعه صنعتی نیازمند پیشبینی پیوستهای زیست محیطی و حتی فرهنگی است که در اینجا در اولویت آخر قرار داشت و حالا بعد از گذشت نزدیک به 2 دهه تبعات آن نمایان است. هم اکنون بیش از 150 فلر فعال در منطقهای کوچک به وسعت تنها چند کیلومتر مربع که از یک طرف با کوهی بلند محصور است، وجود دارد و هر روز فلری تازه سر از خاک بیرون میآورد و بر شدت آلودگی هوا میافزاید. میزان آلودگی به قدری زیاد است که اغلب مواقع کوهی که در فاصله دوکیلومتری از ساحل قرار دارد در غباری از دودهای حاصل از احتراق گازهای سمی و غیر سمی دیده نمیشود و اینها تنها بخشی از آلودگیهای ایجاد شده توسط صنایع نفت و گاز در منطقه است که به اینها میتوان ورود پسابهای خطرناک به دریا و نشتیهای گاه و بیگاه واحدهای خطرناک آروماتیکی و وجود یک انبار بسیار بزرگ گوگرد سرباز در منطقه را نیز اضافه نمود و اگر بگوییم عسلویه يكي از آلودهترین نقاط روی کره زمین است شاید سخنی به گزاف نگفته باشیم. این مشکلات همه و همه ناشی از ضعف مدیریت و عدم وجود چشم اندازی با در نظر گرفتن همه ملزومات ایجاد توسعه است. دردآور است وقتی میدانیم چاره کار اصلا دشوار نیست و از لحاظ اقتصادی
منفعت زیادی هم دارد. با انرژی حاصل از سوختن مداوم این فلرها میتوان چندین نیروگاه ترش سوز برقی احداث کرد و کسر بزرگی از نیازهای انرژی کشور را جبران نمود یا با احداث تانکهای ال پی جی و ذخیره این گازها و تزریق آنها به چاههای کم فشار نفتی این چاهها را احیا نمود که نیازی نباشد گازهای خام ارزشمند فازهای 6، 7و8 پارس جنوبی را به این چاه ها روانه بکنیم.
مطابق تعهد ایران در کنفرانس پاریس، ایران از سال 2021 تا 2030 میبایست 4 درصد غیر مشروط و 8 درصد مشروط از حجم تولید گازهای co2 خود بکاهد و با در نظر گرفتن اینکه 3درصد گازهای تولید شده ایران ناشی از فلرینگ است، با حذف فلرها میتوان بخشی از این تعهد را عملی نمود تا به حوزههای دیگر نظیر کشاورزی و دامپروری که بخش بزرگی از گازهای گلخانهای رو تولید میکنند فشار کمتری وارد شود و این تعهد مانعی بر سر راه برنامههای ششم و هفتم و هشتم توسعه ملی نباشد.
و شاید این کاهش آلودگی مرهمی هم باشد بر دردهای ساکنان بومی منطقه که بر گرده ی بزرگترین گنج کره زمین نشستهاند و همچنان با محرومیت دست و پنجه نرم میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.