|

نیم قرن تجربه برای توسعه فردا

حمیدرضا عراقی.معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران

در حالی این سطور مکتوب می‌شود که 50 سال از شروع‌به‌کار شرکت ملی گاز ایران می‌‌گذرد و این شرکت در حال ورود به نیم‌ قرن دوم زندگی سازمانی خود است؛ بنابراین مناسبت دارد نگاهی گذرا به گذشته و آینده داشته باشم:
شرکت ملی گاز در سال 1344 و پس از پروتکل امضاشده بین ایران و شوروی سابق و با هدف صدور گاز و با اجرای پالایشگاه بیدبلند، یک خط انتقال به نام IGAT 1 از جنوب کشور به آستارا تأسیس شد و در مسیر خود ذوب‌آهن اصفهان و پتروشیمی شیراز به گاز وصل و با طراحی شرکت‌های فرانسوی قسمتی از شهر شیراز و تهران نیز گازرسانی شد.
پس از انقلاب اسلامی، به دلیل قیمت بسیار نازل گاز، صادرات به شوروی سابق متوقف و عملا بر اساس سیاست‌های دولت و مجلس، گازرسانی به شهرها و صنایع و نیروگاه‌ها و متعاقبا، به‌مرور به روستاها شدت گرفت. در این مدت شرکت ملی گاز ایران با اجرای بیش از 10 خط انتقال سراسری مشابه IGAT 1 به طول 36‌هزارو 500 کیلومتر و شبکه گازرسانی به مقدار 285 هزار کیلومتر و پذیرش بیش از 20 میلیون مشترک خانگی و تجاری و گازرسانی به 73 نیروگاه و صنعت و برخوردارکردن تمامی پتروشیمی‌ها از گاز طبیعی، با بیش از 44 شرکت و برخورداری از 70 درصد از سهم سبد انرژی کشور و 95 درصد مصرف خانگی و تجاری، به یک شرکت بزرگ و منحصربه‌فرد تبدیل شده است. طبیعی است در راستای این کار عظیم، سرمایه انسانی و ارزشمند شرکت گاز منشأ و محور توسعه این صنعت عظیم بوده و اجرای این حجم از خطوط انتقال و پالایشگاه و شبکه و انشعاب در سال‌های بعد از انقلاب، شرکت ملی گاز را به یک شرکت معتمد و محترم تبدیل کرده است.
طبیعی است موفقیت در این راه جز با عنایت ویژه خداوند متعال به دلیل هدیه منابع عظیم گازی به ملت بزرگ ایران و همت و تلاش دولت‌ها و مسئولان توسعه‌محور، امکان‌پذیر نمی‌بود. همان‌طورکه می‌دانید ایران از نظر ذخایر گاز طبیعی در جهان استثنایی است. 18 درصد کل ذخایر جهان که معادل پنج برابر گاز آمریکای‌شمالی و چهار برابر ذخایر گاز اروپاست، رقمی معادل 34 تریلیون (TCM) مترمکعب، ذخایر گاز شناخته‌شده ایران است. اگر این تلاش انجام نمی‌شد، امروز روزانه می‌‌بایستی رقمی معادل 5/3 میلیون بشکه نفت خام در کشور مصرف می‌‌شد و این به این معناست که نفتی برای صادرات وجود نمی‌داشت و ارزی وارد کشور نمی‌شد و آبادانی‌های ناشی از ورود ارزهای نفتی، ایجاد نمی‌شد؛ ضمن اینکه در شهرهای بزرگ به‌دلیل آلودگی مصارف نیروگاه‌ها و صنایع و بخش تجاری و خانگی ناشی از سوخت میان‌تقطیر (در صورت موجودبودن) آلودگی هوا به چندین برابر وضعیت فعلی می‌‌رسید، آیا مکان تنفس وجود می‌‌داشت! آیا جاده‌های کشور توان جواب‌گویی تردد این‌همه تانکرهای سوخت میان‌تقطیر را می‌‌داشت؟! آیا امنیت جاده‌ای داشتیم؟! آیا بهداشت و سلامت مردم در خطر جدی قرار نمی‌گرفت! آیا توسعه پتروشیمی و صنایع دیگر، امکان‌پذیر بود!؟ لحظه‌ای تأمل باید تا ارزش این نعمت خداوندی را بدانیم و تلاش این چند سال همکاران عزیز را قدر بدانیم.
اکنون که به نقطه عطف 50‌سالگی رسیده‌ایم، لازم است تأمل دیگری کرده تا 50‌سالگی دیگر را طرحی نو دراندازیم. با داشتن ذخایر گازی عظیم و شبکه‌های قابل‌اعتماد گاز طبیعی «این سوخت پاک و هم‌راستا و منطبق با شاخص‌های زیست‌محیطی» که در اختیار ماست، چه باید کرد؟
شرکت ملی گاز، عزم خود را جزم کرده است که با داشتن ذخایر عظیم و شرایط ژئوپلیتیکی مناسب و داشتن نیروهای تحصیل‌کرده و مجرب، نقش و رسالت خود را به‌خوبی ترسیم کرده و آن را در جهت رسیدن به اهداف تعیین‌شده منتج از طرح جامع شرکت ملی گاز ایران به اجرا درآورد. طبیعی است در این راستا، همکاری همگان از مجلس، دولت، مردم و کارکنان ضرورتی حتمی دارد. همگی باید تلاش کنیم تا مصرف بهینه را فرهنگ کنیم؛ با قیمت، با اطلاع‌رسانی و آموزش با تکنولوژی و قانون. لازم است این منبع عظیم که خداوند به انسان عطا کرده است، فرصتی شود برای نسل‌های آینده تا با تبدیل گاز به ارزش افزوده، برای ساختن کشور از آن استفاده مناسب شود. امروز دغدغه قطع و کمبود گاز داریم. دغدغه امروز، مصرف غیربهینه گاز طبیعی است. امروز شاهد سوختن غیربهینه و نسوختن مطلوب هستیم. صنایع ما، نیروگاه‌های ما، منازل، همه‌و‌همه غیربهینه استفاده می‌‌کنند. اگر فقط 10 درصد بهینه مصرف شود، 70 میلیون متر مکعب صرفه‌جویی خواهد شد و این پتانسیل می‌تواند ارزآوری زیادی برای کشور داشته باشد. در 50 سال دوم در قرنی که به قرن گاز مشهور شده است، ایران باید جایگاه خود را در بین صادرکنندگان گاز و در عرصه تجارت جهانی گاز پیدا کند. شرکت ملی گاز ایران باید گاز بیشتری در جهت توسعه صنعت کشور برای تبدیل گاز به ارزش افزوده ارائه دهد. شرکت ملی گاز ایران باید تزریق گاز به چاه‌های نفت را افزایش دهد تا نفت بیشتری از چاه‌های خسته و قدیمی نفت با قیمت مناسبی استخراج شود و صرف آبادانی کشور شود.
شرکت ملی گاز ایران بایستی نگهداری و حفاظت از تأسیسات خود را با دسترسی به تکنولوژی‌های برتر جهان و استفاده از تجربه خود و دیگران، به نحو مطلوب ادامه دهد و همه اینها احتیاج به یک طرح جامع و استراتژی مدون و مشخص و نیروهای توانمند و با‌انگیزه دارد. شرکت ملی گاز ایران باید خود را برای چنین شرایطی آماده کند. با الزامات مدیریتی مناسب و استفاده از تعاملات جهانی، در بُعد تکنولوژی، تجارت و نیروی انسانی مجهز شود. ساختاری مناسب، اختیاری کافی، منابع مالی مناسب و روابطی شفاف، از الزامات رسیدن به چنین اهدافی است.
و من‌الله التوفیق

در حالی این سطور مکتوب می‌شود که 50 سال از شروع‌به‌کار شرکت ملی گاز ایران می‌‌گذرد و این شرکت در حال ورود به نیم‌ قرن دوم زندگی سازمانی خود است؛ بنابراین مناسبت دارد نگاهی گذرا به گذشته و آینده داشته باشم:
شرکت ملی گاز در سال 1344 و پس از پروتکل امضاشده بین ایران و شوروی سابق و با هدف صدور گاز و با اجرای پالایشگاه بیدبلند، یک خط انتقال به نام IGAT 1 از جنوب کشور به آستارا تأسیس شد و در مسیر خود ذوب‌آهن اصفهان و پتروشیمی شیراز به گاز وصل و با طراحی شرکت‌های فرانسوی قسمتی از شهر شیراز و تهران نیز گازرسانی شد.
پس از انقلاب اسلامی، به دلیل قیمت بسیار نازل گاز، صادرات به شوروی سابق متوقف و عملا بر اساس سیاست‌های دولت و مجلس، گازرسانی به شهرها و صنایع و نیروگاه‌ها و متعاقبا، به‌مرور به روستاها شدت گرفت. در این مدت شرکت ملی گاز ایران با اجرای بیش از 10 خط انتقال سراسری مشابه IGAT 1 به طول 36‌هزارو 500 کیلومتر و شبکه گازرسانی به مقدار 285 هزار کیلومتر و پذیرش بیش از 20 میلیون مشترک خانگی و تجاری و گازرسانی به 73 نیروگاه و صنعت و برخوردارکردن تمامی پتروشیمی‌ها از گاز طبیعی، با بیش از 44 شرکت و برخورداری از 70 درصد از سهم سبد انرژی کشور و 95 درصد مصرف خانگی و تجاری، به یک شرکت بزرگ و منحصربه‌فرد تبدیل شده است. طبیعی است در راستای این کار عظیم، سرمایه انسانی و ارزشمند شرکت گاز منشأ و محور توسعه این صنعت عظیم بوده و اجرای این حجم از خطوط انتقال و پالایشگاه و شبکه و انشعاب در سال‌های بعد از انقلاب، شرکت ملی گاز را به یک شرکت معتمد و محترم تبدیل کرده است.
طبیعی است موفقیت در این راه جز با عنایت ویژه خداوند متعال به دلیل هدیه منابع عظیم گازی به ملت بزرگ ایران و همت و تلاش دولت‌ها و مسئولان توسعه‌محور، امکان‌پذیر نمی‌بود. همان‌طورکه می‌دانید ایران از نظر ذخایر گاز طبیعی در جهان استثنایی است. 18 درصد کل ذخایر جهان که معادل پنج برابر گاز آمریکای‌شمالی و چهار برابر ذخایر گاز اروپاست، رقمی معادل 34 تریلیون (TCM) مترمکعب، ذخایر گاز شناخته‌شده ایران است. اگر این تلاش انجام نمی‌شد، امروز روزانه می‌‌بایستی رقمی معادل 5/3 میلیون بشکه نفت خام در کشور مصرف می‌‌شد و این به این معناست که نفتی برای صادرات وجود نمی‌داشت و ارزی وارد کشور نمی‌شد و آبادانی‌های ناشی از ورود ارزهای نفتی، ایجاد نمی‌شد؛ ضمن اینکه در شهرهای بزرگ به‌دلیل آلودگی مصارف نیروگاه‌ها و صنایع و بخش تجاری و خانگی ناشی از سوخت میان‌تقطیر (در صورت موجودبودن) آلودگی هوا به چندین برابر وضعیت فعلی می‌‌رسید، آیا مکان تنفس وجود می‌‌داشت! آیا جاده‌های کشور توان جواب‌گویی تردد این‌همه تانکرهای سوخت میان‌تقطیر را می‌‌داشت؟! آیا امنیت جاده‌ای داشتیم؟! آیا بهداشت و سلامت مردم در خطر جدی قرار نمی‌گرفت! آیا توسعه پتروشیمی و صنایع دیگر، امکان‌پذیر بود!؟ لحظه‌ای تأمل باید تا ارزش این نعمت خداوندی را بدانیم و تلاش این چند سال همکاران عزیز را قدر بدانیم.
اکنون که به نقطه عطف 50‌سالگی رسیده‌ایم، لازم است تأمل دیگری کرده تا 50‌سالگی دیگر را طرحی نو دراندازیم. با داشتن ذخایر گازی عظیم و شبکه‌های قابل‌اعتماد گاز طبیعی «این سوخت پاک و هم‌راستا و منطبق با شاخص‌های زیست‌محیطی» که در اختیار ماست، چه باید کرد؟
شرکت ملی گاز، عزم خود را جزم کرده است که با داشتن ذخایر عظیم و شرایط ژئوپلیتیکی مناسب و داشتن نیروهای تحصیل‌کرده و مجرب، نقش و رسالت خود را به‌خوبی ترسیم کرده و آن را در جهت رسیدن به اهداف تعیین‌شده منتج از طرح جامع شرکت ملی گاز ایران به اجرا درآورد. طبیعی است در این راستا، همکاری همگان از مجلس، دولت، مردم و کارکنان ضرورتی حتمی دارد. همگی باید تلاش کنیم تا مصرف بهینه را فرهنگ کنیم؛ با قیمت، با اطلاع‌رسانی و آموزش با تکنولوژی و قانون. لازم است این منبع عظیم که خداوند به انسان عطا کرده است، فرصتی شود برای نسل‌های آینده تا با تبدیل گاز به ارزش افزوده، برای ساختن کشور از آن استفاده مناسب شود. امروز دغدغه قطع و کمبود گاز داریم. دغدغه امروز، مصرف غیربهینه گاز طبیعی است. امروز شاهد سوختن غیربهینه و نسوختن مطلوب هستیم. صنایع ما، نیروگاه‌های ما، منازل، همه‌و‌همه غیربهینه استفاده می‌‌کنند. اگر فقط 10 درصد بهینه مصرف شود، 70 میلیون متر مکعب صرفه‌جویی خواهد شد و این پتانسیل می‌تواند ارزآوری زیادی برای کشور داشته باشد. در 50 سال دوم در قرنی که به قرن گاز مشهور شده است، ایران باید جایگاه خود را در بین صادرکنندگان گاز و در عرصه تجارت جهانی گاز پیدا کند. شرکت ملی گاز ایران باید گاز بیشتری در جهت توسعه صنعت کشور برای تبدیل گاز به ارزش افزوده ارائه دهد. شرکت ملی گاز ایران باید تزریق گاز به چاه‌های نفت را افزایش دهد تا نفت بیشتری از چاه‌های خسته و قدیمی نفت با قیمت مناسبی استخراج شود و صرف آبادانی کشور شود.
شرکت ملی گاز ایران بایستی نگهداری و حفاظت از تأسیسات خود را با دسترسی به تکنولوژی‌های برتر جهان و استفاده از تجربه خود و دیگران، به نحو مطلوب ادامه دهد و همه اینها احتیاج به یک طرح جامع و استراتژی مدون و مشخص و نیروهای توانمند و با‌انگیزه دارد. شرکت ملی گاز ایران باید خود را برای چنین شرایطی آماده کند. با الزامات مدیریتی مناسب و استفاده از تعاملات جهانی، در بُعد تکنولوژی، تجارت و نیروی انسانی مجهز شود. ساختاری مناسب، اختیاری کافی، منابع مالی مناسب و روابطی شفاف، از الزامات رسیدن به چنین اهدافی است.
و من‌الله التوفیق

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.