|

احیای سرمایه اجتماعی در انتخابات مجلس

دکتر جهانبخش میرزاوند‌

بدون شک حقّ انتخاب کردن و انتخاب شدن از مؤلفه های حقوق اساسی جامعه بشری است. اهمیت انتخاب و برگزیدن در سرنوشت جامعه، هم در آموزه های دینی و هم در تجربه های بشری نمودی پر رنگ داشته و دارد. با پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس نظام جمهوری اسلامی ایران، اين حق از حاشیه وارد متن زندگی سیاسی و اجتماعی شهروندان این سرزمین شد. جمهوریت نظام همچون اسلامیت و ایرانی بودن، بر اساس قانون اساسی غیر قابل تغییر است. امام با میزان خواندن رأی مردم به رکن جمهوریت نظام ارزش مضاعف بخشیدند. مردم کشورمان در طول سه دهه گذشته با حضور خود در انتخابات مختلف از جمهوریت نظام و نقش اساسي رأي و نظر جمهور مردم، حفاظت و صیانت نموده اند. هر وقت شرایط حضور حداکثری مردم در پای صندوق های رأی فراهم شده، انتخابات رقابتی تر شده است و انتخابات هفتم اسفند یکی از رقابتی ترین آنها بود؛ البته نه در تمام حوزه ها. در واقع انتخابات 7 اسفند ادامه انتخابات خرداد 92 بود. اهمیت انتخابات 92 چنان بود که حتی تحریم کنندگانِ ادوار گذشته، چاره کار را حضور در پای
صندوق‌های رأي دانستند. اتحاد و ائتلاف
اصلاح‌طلبان و اعتدالیون به همراه نقش آفرینی رهبران و بزرگان این دو گروه از یک طرف و انشقاق و اختلاف در اردوگاه اصولگرایان از طرف دیگر منجر به انتخاب حسن روحانی در خرداد 92 شد. پیروزی دکتر روحانی همچنان که باعث همگرایی بيشتر حاميان دولت شد، در اردوگاه مقابل منجر به تعمیق اختلاف و شکاف بین مخالفان دولت شد. عملاً پس از انتخابات 92 خط بندی افراطیون و تندرو ها با عقلا و اصولگرايان سنتي و معتدل پرنگ تر شد. خرابی های هشت ساله دولت احمدی نژاد به همراه رونمایی از فسادها و اختلاس های دولتمردان و نزدیکان رئیس جمهورِ پاکدست و مهرورز باعث خدشه دار شدن اعتماد مردم به آنها شد. در آن طرف، اتهام های بی اساس و تهمت و تخریب های غیر مستند علیه اصلاح طلبان و حرکت جوانمردانه دکتر عارف در کارزار انتخابات، روز به روز اعتماد مردم را به آنها بیشتر و بیشتر کرد. ائتلاف و همصدایی بزرگان و حضور پر رنگ آنها در صحنه و میدان سیاسی منجر به تشدید هم افزایی و تقویت انباشتِ سرمایه اجتماعی در اردوگاه اصلاح طلبان شد.
تكرار عبارت "در هر شرايطي در انتخابات شركت مي كنيم" از زبان دكتر عارف، هر چند انتقادات بخشي از اصلاح طلبان را برانگيخت. اما نشان از عزم اصلاح طلبان در رقابت با رقيب بود؛ چراكه تجربه هاي گذشته مؤيد اين واقعيت بود كه در شرايط رقابتي و دوگانه اصلاح طلبي و اصول گرايي به شرط حضور پر شور طبقه متوسط، سرود پيروزي در اردوگاه اصلاح طلبي سرداده خواهد شد. فقدان چهره های کاریزماتیکی چون آقایان مهدوی کنی و عسکر اولادی، به همراه تندروی های جبهه پایداری در اردوگاه اصولگرایان سبب واگراییِ فعالان سياسي آن طيف فكري شد، كه اوج اختلاف آنها را مردم در انتخابات رياست جمهوري به تماشا نشسته بودند؛ البته از اعتماد به نفس کاذب آنها به واسطه تبلیغات فراگیر رسانه ملی نیز نباید چشم پوشيد. همین غفلت به همراه عدم پاسخ گویی آنها در خصوص شرایط اقتصادیِ وخیم به وجود آمده در دولت اصولگرای احمدی نژاد در شرایط وفور دلار‌های نفتی، سبب کاهش اعتماد مردم به آنها شد. و به سرانجام رسیدن برجام در روابط بین الملل هرچند بر روی کاغذ توسط دولت و حمایت قاطبه ملت از آن، سبب همراهی بیشتر میان مردم و دولت شد. انتخاب شعار با مسمّای " امید، آرامش و رونق اقتصادی" در آن شرایط و نقش آفرینی احزاب اصلاح طلب در قالب شورای سیاست گذاری اصلاحات در استان ها و تهیه لیست نهایی از طریق فرآیندهای دموکراتیک و تمکین اکثر داوطلبان از تصمیم آن شورا و حضور و نقش آفرینی پر رنگ داوطلبانِ ردّ صلاحیت شده شناسنامه دار اصلاح طلب در ستاد های انتخاباتی و حمايت از "ليست اميد"، همگرایی آنها را روز به روز بیشتر کرد. شرایط اقتصادی و اجتماعی ناشی از عملكرد دولت قبل و سکوت مجلس نشينانِ اصولگرا در برابر قانون شکنی ها و بی انضباطی های مالی و اداری دولت نهم و دهم، مردم خسته را از اصولگرایان در اکثر شهرها ناامید کرد و به اصلاح طلبان نزديكتر كرد. استقبال مردم از اصلاح طلبان شناخته نشده در "ليست اميد" رونمايي از نخ نما شدنِ بيشتر حربه و رانت حذف رقيب طي فرايند ردّ صلاحيت‌ها بود. پیروزی "لیست امید" در تهران و شیراز نشان داد که مردم علیرغم مشکلات و گرفتاری‌های موجود هنوز به زندگي و آینده خود امیدوار و به تبع آن به صندوق های رأی خوشبین هستند. این خوش بینی و امیدواری، سرمایه اجتماعی عظیمی به نفع اصلاح طلبان به وجود آورد؛ لذا به نظر می رسد در مرحله دوم هم، مردم با حضور و رأی خود به افراد باقی مانده از "لیست امید"، این فرایند را تکمیل خواهند کرد. ان شاءالله که چنین خواهد شد.

بدون شک حقّ انتخاب کردن و انتخاب شدن از مؤلفه های حقوق اساسی جامعه بشری است. اهمیت انتخاب و برگزیدن در سرنوشت جامعه، هم در آموزه های دینی و هم در تجربه های بشری نمودی پر رنگ داشته و دارد. با پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس نظام جمهوری اسلامی ایران، اين حق از حاشیه وارد متن زندگی سیاسی و اجتماعی شهروندان این سرزمین شد. جمهوریت نظام همچون اسلامیت و ایرانی بودن، بر اساس قانون اساسی غیر قابل تغییر است. امام با میزان خواندن رأی مردم به رکن جمهوریت نظام ارزش مضاعف بخشیدند. مردم کشورمان در طول سه دهه گذشته با حضور خود در انتخابات مختلف از جمهوریت نظام و نقش اساسي رأي و نظر جمهور مردم، حفاظت و صیانت نموده اند. هر وقت شرایط حضور حداکثری مردم در پای صندوق های رأی فراهم شده، انتخابات رقابتی تر شده است و انتخابات هفتم اسفند یکی از رقابتی ترین آنها بود؛ البته نه در تمام حوزه ها. در واقع انتخابات 7 اسفند ادامه انتخابات خرداد 92 بود. اهمیت انتخابات 92 چنان بود که حتی تحریم کنندگانِ ادوار گذشته، چاره کار را حضور در پای
صندوق‌های رأي دانستند. اتحاد و ائتلاف
اصلاح‌طلبان و اعتدالیون به همراه نقش آفرینی رهبران و بزرگان این دو گروه از یک طرف و انشقاق و اختلاف در اردوگاه اصولگرایان از طرف دیگر منجر به انتخاب حسن روحانی در خرداد 92 شد. پیروزی دکتر روحانی همچنان که باعث همگرایی بيشتر حاميان دولت شد، در اردوگاه مقابل منجر به تعمیق اختلاف و شکاف بین مخالفان دولت شد. عملاً پس از انتخابات 92 خط بندی افراطیون و تندرو ها با عقلا و اصولگرايان سنتي و معتدل پرنگ تر شد. خرابی های هشت ساله دولت احمدی نژاد به همراه رونمایی از فسادها و اختلاس های دولتمردان و نزدیکان رئیس جمهورِ پاکدست و مهرورز باعث خدشه دار شدن اعتماد مردم به آنها شد. در آن طرف، اتهام های بی اساس و تهمت و تخریب های غیر مستند علیه اصلاح طلبان و حرکت جوانمردانه دکتر عارف در کارزار انتخابات، روز به روز اعتماد مردم را به آنها بیشتر و بیشتر کرد. ائتلاف و همصدایی بزرگان و حضور پر رنگ آنها در صحنه و میدان سیاسی منجر به تشدید هم افزایی و تقویت انباشتِ سرمایه اجتماعی در اردوگاه اصلاح طلبان شد.
تكرار عبارت "در هر شرايطي در انتخابات شركت مي كنيم" از زبان دكتر عارف، هر چند انتقادات بخشي از اصلاح طلبان را برانگيخت. اما نشان از عزم اصلاح طلبان در رقابت با رقيب بود؛ چراكه تجربه هاي گذشته مؤيد اين واقعيت بود كه در شرايط رقابتي و دوگانه اصلاح طلبي و اصول گرايي به شرط حضور پر شور طبقه متوسط، سرود پيروزي در اردوگاه اصلاح طلبي سرداده خواهد شد. فقدان چهره های کاریزماتیکی چون آقایان مهدوی کنی و عسکر اولادی، به همراه تندروی های جبهه پایداری در اردوگاه اصولگرایان سبب واگراییِ فعالان سياسي آن طيف فكري شد، كه اوج اختلاف آنها را مردم در انتخابات رياست جمهوري به تماشا نشسته بودند؛ البته از اعتماد به نفس کاذب آنها به واسطه تبلیغات فراگیر رسانه ملی نیز نباید چشم پوشيد. همین غفلت به همراه عدم پاسخ گویی آنها در خصوص شرایط اقتصادیِ وخیم به وجود آمده در دولت اصولگرای احمدی نژاد در شرایط وفور دلار‌های نفتی، سبب کاهش اعتماد مردم به آنها شد. و به سرانجام رسیدن برجام در روابط بین الملل هرچند بر روی کاغذ توسط دولت و حمایت قاطبه ملت از آن، سبب همراهی بیشتر میان مردم و دولت شد. انتخاب شعار با مسمّای " امید، آرامش و رونق اقتصادی" در آن شرایط و نقش آفرینی احزاب اصلاح طلب در قالب شورای سیاست گذاری اصلاحات در استان ها و تهیه لیست نهایی از طریق فرآیندهای دموکراتیک و تمکین اکثر داوطلبان از تصمیم آن شورا و حضور و نقش آفرینی پر رنگ داوطلبانِ ردّ صلاحیت شده شناسنامه دار اصلاح طلب در ستاد های انتخاباتی و حمايت از "ليست اميد"، همگرایی آنها را روز به روز بیشتر کرد. شرایط اقتصادی و اجتماعی ناشی از عملكرد دولت قبل و سکوت مجلس نشينانِ اصولگرا در برابر قانون شکنی ها و بی انضباطی های مالی و اداری دولت نهم و دهم، مردم خسته را از اصولگرایان در اکثر شهرها ناامید کرد و به اصلاح طلبان نزديكتر كرد. استقبال مردم از اصلاح طلبان شناخته نشده در "ليست اميد" رونمايي از نخ نما شدنِ بيشتر حربه و رانت حذف رقيب طي فرايند ردّ صلاحيت‌ها بود. پیروزی "لیست امید" در تهران و شیراز نشان داد که مردم علیرغم مشکلات و گرفتاری‌های موجود هنوز به زندگي و آینده خود امیدوار و به تبع آن به صندوق های رأی خوشبین هستند. این خوش بینی و امیدواری، سرمایه اجتماعی عظیمی به نفع اصلاح طلبان به وجود آورد؛ لذا به نظر می رسد در مرحله دوم هم، مردم با حضور و رأی خود به افراد باقی مانده از "لیست امید"، این فرایند را تکمیل خواهند کرد. ان شاءالله که چنین خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.