|

داستان پیروزی مشروطه در اصفهان

سومیتراانصاری

روز هشتم ذي‌الحجه 1326 ه.ق. ضرغام‌السلطنه با حدود يكصد و ده نفراز افراد خود به سمت اصفهان حركت کرد و روز بعد از طرف محله چهار سوق وارد اصفهان شد. مردم اصفهان نیز گروه گروه خود را آماده مي‌كردند تا به نيروهاي بختياري بپيوندند. براي تامين مايحتاج مجاهدين نیز مقدار زيادي آذوقه جمع‌آوري شد. شور و ولوله‌ زيادي در شهر به‌پا خاست. طبق قرار عده‌اي از مجاهدين در دستگرد خيار به بختياري‌ها پيوستند. مردم در داخل شهر با هدايت انجمن، فرصت سنگربندي در مناطق حساس و مهم را از نيروهاي اقبال‌الدوله كه حاضر نشده بود در خارج از شهر با بختياري‌ها بجنگند ، سلب کردند.
صدور فرمان حمله به سيداحمد نوربخش واگذار شد. در روز نهم ذي‌الحجه يك گروه از بختياري‌ها به سركردگي ابوالقاسم خان ضرغام از طريق« پل چوبي» با همكاري مردم مخفيانه وارد شهر شده در مسجد شاه سنگربندي کردند. گروهي ديگر از مجاهدين ازمحله‌های «لنبان» و «بيدآباد»-كه اصلاً بختياري بوده و با بختياری‌ها همراهي مي‌كردند- و چهارسوق شيرازي‌ها گذشته به دروازه دولت رسيده با سربازان اقبال‌الدوله درگير شدند.
در این نبرد يك نفر بختياري به شهادت رسید تا افتخار اولین شهید بختیاری در راه مبارزه با ظلم و برقراری مجدد مشروطیت را به نام خود ثبت کرده باشد. رزمندگان بختیاری با درهم شکستن مقاومت دشمن به طرف چهلستون و عمارات دولتي پیشروی کرده تا عرصه را بر قشون داخل شهر تنگ کنند. زدوخورد تا پايان روز ادامه داشت. جنگ در روز بعد نيز ادامه پيدا كرد. در روز دهم قهرمان بختیاری‌ها، ابوالقاسم خان بختیاری پيشاني يك نفر توپچي را كه راه مجاهدين را سد كرده بود ، هدف گلوله قرار داد، به‌طوري كه از بالاي بام عمارت عالي قاپو بر زمين افتاد. نفر بعد که می‌خواست جاي او را بگيرد نيز هدف قرار گرفت و كشته شد.
ایستادگی این شیرمرد بختیاری باعث شد مانع بزرگي از پيش روي مجاهدين برداشته شود. نيروهاي مردمي با شور فراوان به‌صورت گسترده وارد كارزار شدند. سربازان دولتي كه از هر سو مورد هجوم واقع شدند، ناگزير پس از دادن تلفات پا به فرار گذاشتند. كنترل شهر كه بخشي از آن به‌وسيله قشون شكست خورده به يغما رفته بود، همچنين توپخانه و انبار اسلحه به‌دست مجاهدين افتاد.
ضرغام‌السلطنه خبر فتح اصفهان را به‌وسيله‌ پیکی ویژه به اطلاع صمصام رساند. صمصام نيز در پاسخ، خوشحالي و مسرت خود را اعلام کرد. سواران بختیاری و مجاهدان اصفهان موفق شدند نظم و امنیت کامل در شهر برقرار کنند. حاكم اصفهان با لباس زنانه به کنسولگری انگليس پناه برد. خانواده‌ ظل‌السلطان نيز تحت‌الحمايه‌ي کنسول انگليس قرار گرفت.
دو روز بعد - 12 ذي الحجه- صمصام‌السلطنه به همراه پانصد سوار بختياري وارد اصفهان شد. در 16 ذي‌الحجه انجمن ولايتی تشکيل و امور حكومتي را به انجمن واگذار کردند. با ورود صمصام به اصفهان، ضرغام تمام اختيارات و امور شهر را به صمصام كه از او بزرگتر بود محول ساخت. حاج آقا نورالله و انجمن اصفهان نيز حقوق و جيره‌ چهل روز افراد را در اختيار ضرغام‌السلطنه گذاشتند. صمصام‌السلطنه طی تلگراف‌های متعددی به مردم بوشهر، فارس، اراک، قزوين، تبريز و ... خبر فتح اصفهان را مخابره و آنان را جهت مقابله با عمال استبداد تشويق و تحريک کرد.
بدون تردید فاتح اصفهان، ابراهیم خان ضرغام‌السلطنه پسر عموی سردار اسعد بود. وی بدون کمترین چشم‌داشتی و بر اساس روحیات و احساسات دینی و ملی به شهر اصفهان رفته آن شهر را تصرف و دست عمال حکومت را از آن کوتاه کرد. صمصام‌السلطنه به عمد دو روز بعد از تصرف اصفهان وارد این شهر شد. سردار اسعد در این ایام در اروپا به‌سر می‌برد.
تصرف اصفهان به‌وسيله بختياری‌ها به سرعت در اقصی نقاط کشور و ديگر کشورها انتشار پيداکرد. مجاهدان و مشروطه‌خواهان از سراسر کشور با ارسال تلگراف و نامه ابراز خوشحالی کردند و حرکت بختياری‌ها را ستودند. آخوند خراسانی طی تلگرافی به صمصام‌السلطنه خوشحالی و مسرت خود را اعلام کرد. انجمن سعادت ايرانيان ساکن استانبول با خشنودی تمام، پيام تبريکی برای بختیاری‌ها ارسال کرد.

روز هشتم ذي‌الحجه 1326 ه.ق. ضرغام‌السلطنه با حدود يكصد و ده نفراز افراد خود به سمت اصفهان حركت کرد و روز بعد از طرف محله چهار سوق وارد اصفهان شد. مردم اصفهان نیز گروه گروه خود را آماده مي‌كردند تا به نيروهاي بختياري بپيوندند. براي تامين مايحتاج مجاهدين نیز مقدار زيادي آذوقه جمع‌آوري شد. شور و ولوله‌ زيادي در شهر به‌پا خاست. طبق قرار عده‌اي از مجاهدين در دستگرد خيار به بختياري‌ها پيوستند. مردم در داخل شهر با هدايت انجمن، فرصت سنگربندي در مناطق حساس و مهم را از نيروهاي اقبال‌الدوله كه حاضر نشده بود در خارج از شهر با بختياري‌ها بجنگند ، سلب کردند.
صدور فرمان حمله به سيداحمد نوربخش واگذار شد. در روز نهم ذي‌الحجه يك گروه از بختياري‌ها به سركردگي ابوالقاسم خان ضرغام از طريق« پل چوبي» با همكاري مردم مخفيانه وارد شهر شده در مسجد شاه سنگربندي کردند. گروهي ديگر از مجاهدين ازمحله‌های «لنبان» و «بيدآباد»-كه اصلاً بختياري بوده و با بختياری‌ها همراهي مي‌كردند- و چهارسوق شيرازي‌ها گذشته به دروازه دولت رسيده با سربازان اقبال‌الدوله درگير شدند.
در این نبرد يك نفر بختياري به شهادت رسید تا افتخار اولین شهید بختیاری در راه مبارزه با ظلم و برقراری مجدد مشروطیت را به نام خود ثبت کرده باشد. رزمندگان بختیاری با درهم شکستن مقاومت دشمن به طرف چهلستون و عمارات دولتي پیشروی کرده تا عرصه را بر قشون داخل شهر تنگ کنند. زدوخورد تا پايان روز ادامه داشت. جنگ در روز بعد نيز ادامه پيدا كرد. در روز دهم قهرمان بختیاری‌ها، ابوالقاسم خان بختیاری پيشاني يك نفر توپچي را كه راه مجاهدين را سد كرده بود ، هدف گلوله قرار داد، به‌طوري كه از بالاي بام عمارت عالي قاپو بر زمين افتاد. نفر بعد که می‌خواست جاي او را بگيرد نيز هدف قرار گرفت و كشته شد.
ایستادگی این شیرمرد بختیاری باعث شد مانع بزرگي از پيش روي مجاهدين برداشته شود. نيروهاي مردمي با شور فراوان به‌صورت گسترده وارد كارزار شدند. سربازان دولتي كه از هر سو مورد هجوم واقع شدند، ناگزير پس از دادن تلفات پا به فرار گذاشتند. كنترل شهر كه بخشي از آن به‌وسيله قشون شكست خورده به يغما رفته بود، همچنين توپخانه و انبار اسلحه به‌دست مجاهدين افتاد.
ضرغام‌السلطنه خبر فتح اصفهان را به‌وسيله‌ پیکی ویژه به اطلاع صمصام رساند. صمصام نيز در پاسخ، خوشحالي و مسرت خود را اعلام کرد. سواران بختیاری و مجاهدان اصفهان موفق شدند نظم و امنیت کامل در شهر برقرار کنند. حاكم اصفهان با لباس زنانه به کنسولگری انگليس پناه برد. خانواده‌ ظل‌السلطان نيز تحت‌الحمايه‌ي کنسول انگليس قرار گرفت.
دو روز بعد - 12 ذي الحجه- صمصام‌السلطنه به همراه پانصد سوار بختياري وارد اصفهان شد. در 16 ذي‌الحجه انجمن ولايتی تشکيل و امور حكومتي را به انجمن واگذار کردند. با ورود صمصام به اصفهان، ضرغام تمام اختيارات و امور شهر را به صمصام كه از او بزرگتر بود محول ساخت. حاج آقا نورالله و انجمن اصفهان نيز حقوق و جيره‌ چهل روز افراد را در اختيار ضرغام‌السلطنه گذاشتند. صمصام‌السلطنه طی تلگراف‌های متعددی به مردم بوشهر، فارس، اراک، قزوين، تبريز و ... خبر فتح اصفهان را مخابره و آنان را جهت مقابله با عمال استبداد تشويق و تحريک کرد.
بدون تردید فاتح اصفهان، ابراهیم خان ضرغام‌السلطنه پسر عموی سردار اسعد بود. وی بدون کمترین چشم‌داشتی و بر اساس روحیات و احساسات دینی و ملی به شهر اصفهان رفته آن شهر را تصرف و دست عمال حکومت را از آن کوتاه کرد. صمصام‌السلطنه به عمد دو روز بعد از تصرف اصفهان وارد این شهر شد. سردار اسعد در این ایام در اروپا به‌سر می‌برد.
تصرف اصفهان به‌وسيله بختياری‌ها به سرعت در اقصی نقاط کشور و ديگر کشورها انتشار پيداکرد. مجاهدان و مشروطه‌خواهان از سراسر کشور با ارسال تلگراف و نامه ابراز خوشحالی کردند و حرکت بختياری‌ها را ستودند. آخوند خراسانی طی تلگرافی به صمصام‌السلطنه خوشحالی و مسرت خود را اعلام کرد. انجمن سعادت ايرانيان ساکن استانبول با خشنودی تمام، پيام تبريکی برای بختیاری‌ها ارسال کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.