|

هنر معاصر در موزه هنرهای غیرمعاصر اصفهان!

فرزانه صنمی- اگر از دیدگاهی خاص به هنر نگریسته شود -که در این مقاله بدین صورت است- مفهوم هنر را می‌بایست در ایجاد آزادی افکار و عقاید و در نتیجه تغییرات اجتماعی جستجو کرد، بنابراین نقش گالری‌ها به‌عنوان مکانی برای عرضه آثار هنری و هنرمند، چگونه خواهد بود؟ آیا توسعه کمی آن‌ها و صرفا برپایی نمایشگاه‌هایی برای رسیدن به این امر کافی است؟ و آیا متولیان مکانی به نام گالری، به تعهد اجتماعی پایبند هستند؟ جامعه هنری و گالری‌داران چنین دیدگاهی را که گالری مکانی برای تبادل افکار روشنفکرانه و تجربیات هنریست، می‌پذیرند؟
واژه هنرهای معاصر با این نگرش واژه‌ای پر معناست و بسیاری ویژگی‌هایی چون تغییر، ارتباط، هیجان، تبادل نظر اندیشه‌های نو و حساس به جریان‌های جامعه را در خود داراست. هرگاه نامی از هنرهای معاصر به گوش می‌رسد مفهوم تغییرات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، چنان‌که در تاریخ هنر مدرن معاصر بوده است به ذهن متبادر می‌شود. به نظر می‌رسد موزه هنرهای معاصر اصفهان دارای رسالت خطیری است. می‌بایست جایگاه و مکانی باشد و افتخاری برای هنرمندان خواهد بود که آثارشان در رقابت کاملا جدی با دیگر هنرمندان به نمایش گذاشته شده است. اما این که این‌گونه هست یا نه، سوالی است که درخور پاسخ آنان و مخاطبان است. برای مردم این شهر هنر واژه‌ای آشنا است. آن‌ها را به یاد زیباترین معماری‌ها و تزیینات وابسته به آن می‌اندازد. با سفال‌ها، قلم‌زنی‌ها و قلم‌کاری‌هایش عجین‌اند. به زیر پل‌هایش آواز سر می‌دهند و این احساس لذت‌بخش را با هیچ تجربه دیگری در شهری دیگر معاوضه و مقایسه نمی‌کنند. واژه هنر آن‌ها را به یاد نصف جهان می‌اندازد.
گنجینه‌های هنرهای تزیینی اصفهان همجوار موزه هنرهای معاصر اصفهان با هفت‌بخش در خط و کتابت آثار لاکی و روغنی، دست‌بافته‌ها، نگارگری، آثار فلزی، چوبی، آبگینه و سفال و چینی مجموعه نفیسی است که جمع‌آوری و به نمایش گذاشته می‌شود. اما تمام این هنرها بدون آن که چیزی از ارزش آن‌ها کاسته شود مفهوم تغییر و تحول را به ذهن متبادر نمی‌سازند و ما را به یاد شخصیت‌های مهیج، فرهیخته و عجیب تاریخ هنر مدرن معاصر نمی‌اندازد. درون این هنرها سکوتی آرام‌بخش است، سکوتی که در تضاد با قدرت نهفته در خط‌ها و رنگ‌های پرهیاهوی آثار هنری مدرن است.
می‌توان در نظرگاهی متفاوت و برخلاف آن‌چه گفته شد، هنرهای معاصر را تکرار دوباره تمامی آثار صنایع دستی و هنرهای اسلامی چون نگارگری دانست. در چنین نگرشی دیگر گالری‌ها مسوولیتی چون پرداختن به جریان‌های جدید، نسل نو، افکار نو و سبک‌های جدید با محتوایی غنی و حساس به جریان‌های روز جامعه نخواهند داشت. دیگر دغدغه‌ای به نام نمایش‌گذاشتن، معرفی و تبلیغ آثاری که بوی زندگی و زیستن در ایران معاصر را می‌دهند، ندارند. این گالری‌ها صرفا می‌توانند گه‌گاهی نقاشی، عکس، مجسمه یا آثار گرافیکی هنرمندان مدرن معاصر را به نمایش بگذارند. اتفاقی که در گالری‌های موزه هنرهای معاصر اصفهان به وقوع می‌پیوندد. اگرچه ممکن است با استقبال روبه‌رو شود اما تاثیر‌گذار و دامنه‌دار نخواهد بود.
بدون آن که ارزش و اهمیت تمامی فعالیت‌های خوب موزه کاسته و نادیده گرفته شود؛ اما با جستجویی کوتاه در رابطه با عمده اهداف فعالیت‌های این مکان دریافته می‌شود که آشنانمودن مردم و هنرمندان با هنرهای معاصر، برقراری ارتباط و فراهم‌کردن محلی مناسب برای تجمع هنرمندان از اهم اهداف این مکان پر اهمیت است.
مکانی که به‌واسطه دولتی‌بودن از امتیازاتی چون امکانات بودجه‌ای کلان‌تر و فضایی بزرگ‌تر و مناسب‌تر نسبت به گالری‌های خصوصی داراست و اهمیت و نقش پررنگ‌تر آن در جامعه هنری و شهر اصفهان بدین سبب است. این‌ها اهدافی است که تلاش و برنامه‌ای منسجم‌تر، ذهنی حساس و متعهد طلب می‌کند.

فرزانه صنمی- اگر از دیدگاهی خاص به هنر نگریسته شود -که در این مقاله بدین صورت است- مفهوم هنر را می‌بایست در ایجاد آزادی افکار و عقاید و در نتیجه تغییرات اجتماعی جستجو کرد، بنابراین نقش گالری‌ها به‌عنوان مکانی برای عرضه آثار هنری و هنرمند، چگونه خواهد بود؟ آیا توسعه کمی آن‌ها و صرفا برپایی نمایشگاه‌هایی برای رسیدن به این امر کافی است؟ و آیا متولیان مکانی به نام گالری، به تعهد اجتماعی پایبند هستند؟ جامعه هنری و گالری‌داران چنین دیدگاهی را که گالری مکانی برای تبادل افکار روشنفکرانه و تجربیات هنریست، می‌پذیرند؟
واژه هنرهای معاصر با این نگرش واژه‌ای پر معناست و بسیاری ویژگی‌هایی چون تغییر، ارتباط، هیجان، تبادل نظر اندیشه‌های نو و حساس به جریان‌های جامعه را در خود داراست. هرگاه نامی از هنرهای معاصر به گوش می‌رسد مفهوم تغییرات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، چنان‌که در تاریخ هنر مدرن معاصر بوده است به ذهن متبادر می‌شود. به نظر می‌رسد موزه هنرهای معاصر اصفهان دارای رسالت خطیری است. می‌بایست جایگاه و مکانی باشد و افتخاری برای هنرمندان خواهد بود که آثارشان در رقابت کاملا جدی با دیگر هنرمندان به نمایش گذاشته شده است. اما این که این‌گونه هست یا نه، سوالی است که درخور پاسخ آنان و مخاطبان است. برای مردم این شهر هنر واژه‌ای آشنا است. آن‌ها را به یاد زیباترین معماری‌ها و تزیینات وابسته به آن می‌اندازد. با سفال‌ها، قلم‌زنی‌ها و قلم‌کاری‌هایش عجین‌اند. به زیر پل‌هایش آواز سر می‌دهند و این احساس لذت‌بخش را با هیچ تجربه دیگری در شهری دیگر معاوضه و مقایسه نمی‌کنند. واژه هنر آن‌ها را به یاد نصف جهان می‌اندازد.
گنجینه‌های هنرهای تزیینی اصفهان همجوار موزه هنرهای معاصر اصفهان با هفت‌بخش در خط و کتابت آثار لاکی و روغنی، دست‌بافته‌ها، نگارگری، آثار فلزی، چوبی، آبگینه و سفال و چینی مجموعه نفیسی است که جمع‌آوری و به نمایش گذاشته می‌شود. اما تمام این هنرها بدون آن که چیزی از ارزش آن‌ها کاسته شود مفهوم تغییر و تحول را به ذهن متبادر نمی‌سازند و ما را به یاد شخصیت‌های مهیج، فرهیخته و عجیب تاریخ هنر مدرن معاصر نمی‌اندازد. درون این هنرها سکوتی آرام‌بخش است، سکوتی که در تضاد با قدرت نهفته در خط‌ها و رنگ‌های پرهیاهوی آثار هنری مدرن است.
می‌توان در نظرگاهی متفاوت و برخلاف آن‌چه گفته شد، هنرهای معاصر را تکرار دوباره تمامی آثار صنایع دستی و هنرهای اسلامی چون نگارگری دانست. در چنین نگرشی دیگر گالری‌ها مسوولیتی چون پرداختن به جریان‌های جدید، نسل نو، افکار نو و سبک‌های جدید با محتوایی غنی و حساس به جریان‌های روز جامعه نخواهند داشت. دیگر دغدغه‌ای به نام نمایش‌گذاشتن، معرفی و تبلیغ آثاری که بوی زندگی و زیستن در ایران معاصر را می‌دهند، ندارند. این گالری‌ها صرفا می‌توانند گه‌گاهی نقاشی، عکس، مجسمه یا آثار گرافیکی هنرمندان مدرن معاصر را به نمایش بگذارند. اتفاقی که در گالری‌های موزه هنرهای معاصر اصفهان به وقوع می‌پیوندد. اگرچه ممکن است با استقبال روبه‌رو شود اما تاثیر‌گذار و دامنه‌دار نخواهد بود.
بدون آن که ارزش و اهمیت تمامی فعالیت‌های خوب موزه کاسته و نادیده گرفته شود؛ اما با جستجویی کوتاه در رابطه با عمده اهداف فعالیت‌های این مکان دریافته می‌شود که آشنانمودن مردم و هنرمندان با هنرهای معاصر، برقراری ارتباط و فراهم‌کردن محلی مناسب برای تجمع هنرمندان از اهم اهداف این مکان پر اهمیت است.
مکانی که به‌واسطه دولتی‌بودن از امتیازاتی چون امکانات بودجه‌ای کلان‌تر و فضایی بزرگ‌تر و مناسب‌تر نسبت به گالری‌های خصوصی داراست و اهمیت و نقش پررنگ‌تر آن در جامعه هنری و شهر اصفهان بدین سبب است. این‌ها اهدافی است که تلاش و برنامه‌ای منسجم‌تر، ذهنی حساس و متعهد طلب می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.