|

اجماع نظر نشود اصفهان به حاشیه می رود

شرق: چندی پیش مطلبی را از نایب رییس انجمن صنفی روزنامه‌نگاران اصفهان می‌خواندم حاکی از گلایه‌های بسیار پیرامون وضعیت نابهنجار روزنامه‌نگاری در اصفهان و فقر فرهنگی ناشی از آن. دعواهای میان گروهی و اختلافات اساسی مابین این قشر فرهیخته، و به همین منوال به یاد حرف همکارانی افتادم که از وضعیت ناخوشایند گالری‌داران اصفهانی و از اختلافات ناشی از نبود همبستگی گروهی و اجماع نظر مابین آنان حکایت می‌کرد. این وضعیت به‌راحتی در بین اقشار و اصناف دیگر هم قابل مشاهده است و نشان از یک افت بزرگ فرهنگی است، که ریشه در روش تفکر یک جامعه دارد.
بررسی و تحلیل آفات فرهنگی و فکری در جهان امروز برای جوامع در حال پیشرفت بسیار ضروری است. چرا که آنها موانع بزرگی در دست‌یابی به توسعه و برخورداری از یک شان و جایگاه مناسب در تحولات برای جوامع هستند. بدین ترتیب باید گفت شاید یکی از مهمترین و بنیادی‌ترین مسایل در اصفهان با توجه به فکت‌های داده شده موجود، مساله ضعف در دستیابی به اجماع نظر باشد. اصلی که به‌عنوان یکی از آفات متدولوژیک تفکر درمنطقه خاورمیانه و ایران هم قابل بررسی است، مشکل دستیابی به اجماع نظر. آنچه در اینجا قابل طرح است این است که هنر دستیابی به اجماع فکری یک هنر است؛ یک تربیت است و نوعی تعریف است که انسان‌ها از یکدیگر دارند. تا چه اندازه روابط اجتماعی و کلیت جامعه اصفهان و خورده جوامع آن قاعده‌مند هستند؟ چرا برخی جوامع قاعده‌گریز یا سازمان و تشکل‌گریز هستند؟ جوامع غیر کارکردگرا بیشتر از این مشکل رنج می‌برند. در کشورهای خاورمیانه ، مهمترین نهاد قابل اتکا خانواده است . فراتر از خانواده، اعتماد و قاعده‌مندی کمتر قابل تحقق است.
در بحث اجماع نظر، تعریف یک جامعه از اختلاف مطرح می‌شود . چگونه شهروندان، سیاسیون و عامه مردم در یک جامعه اختلافات طبیعی بین خود را حل وفصل می‌کنند؟ چه باعث می‌شود تا افراد یک جامعه به توافق نرسند و هر یک به راه خود بروند؟ تفکر فردی با تفکر فردگرا بسیار متفاوت است . در اولی فرد می‌اندیشد ، از دیگران می‌آموزد، با دیگران مشورت می‌کند و به نظرات خود اعتماد دارد. در تفکر فردگرا ، شخص حاظر به یادگیری از دیگران نیست و در اندیشه خودمحور است و استنتاجات خود را نهایی تلقی می‌کند. در جامعه‌ای که تفکر فردگرا عمومیت داشته باشد ، اجماع نظر به سختی قابل دسترسی است. آیا می‌توان نظم اجتماعی داشت، ولی پیرامون حدود و ثغور نظری و عملی این نظم اجماع نداشت؟ چگونه می‌توان کارآمد بود، ولی در روش‌های دستیابی به کارآمدی و در تبدیل زمان و اهتمام به کارآمدی اتفاق نظر نداشت؟ در نظام داخلی کشورهایی که توسعه پیدا کرده‌اند نوعی متانت فردی دیده می‌شود. متانت فردی این جوامع ضرورتا ریشه اخلاقی یا مذهبی ندارد، بلکه ناشی از تعریف روشی است که میان جایگاه اجتماعی فرد و همت او قاعده‌مند شده‌است. در این‌گونه جوامع به افراد اجازه داده نمی‌شود خارج از اهتمام خود، ادعا کنند. سوال رایج در مورد دیگر انسان‌ها به‌خصوص در صحنه فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی و سیاسی این است که این شخص چه می‌داند ؟ نه اینکه او فرد خوبی است یا نه.
دستیابی به اجماع نظر هنر بزرگی است که در واقع نتیجه بسیار از صفات است :
هدف جمعی، عقل جمعی، کارکردهای مرحله‌بندی شده، حدشناسی فردی، تخصص‌گرایی ، کارکردگرایی، حاکمیت علم و روش علمی، ضابطه‌شناسی و اهتمام جمعی. می‌گویند یک استاد ژاپنی در پاسخ به سوال یک استاد ایرانی در مورد برنج ایرانی گفت : «برنج ژاپنی مانند ملت ژاپن است؛ همه کوچک و به هم چسبیده، برنج ایرانی مانند مردم ایران است، همه درشت و ازهم جدا» سوای اغراق در این مثال باید گفت اختلاف میان افراد بسیار طبیعی است، شیوه حل اختلاف است که اهمیت دارد.
ما ایرانی‌ها و به‌خصوص اصفهانی‌ها در حل اختلاف با یکدیگر بسیار مشکل داریم. ماهیت اجماع‌نظر ایجاب می‌کند که کسی با گروهی خود را نزدیک‌تر به حقیقت نداند؛ استدلال جمع بر استدلال فرد اولویت داشته باشد ، اجماع نظر یعنی اینکه افراد خود را محور ندانند و از افراد شایسته بیاموزند. اما غرور کاذب افراد نسبت به توانایی‌ها و مهارت‌هایشان باعث می‌شود که سطح یادگیری سخت تقلیل پیدا کند و افراد در مقابل یکدیگر قرار گیرند. اگر تجربه، عقل و تخصص افراد ملاک تصمیم گیری در جامعه باشد، دستیابی به اجماع‌نظر نیز تسهیل پیدا می‌کند. تجربه عقل و تخصص، قضاوت را از شخص بیرون برده و براساس قواعد و ملاک‌های عینی و علمی استوار می‌کند و بدین وسیله اتصال استدلالی میان افراد پدید می‌آورد، که مانع از برخورد رودررو، چاپلوسی و احیانا نزاع و بدگویی از یکدیگر می‌شود. موانعی که اگر بدان پرداخته نشود متاسفانه اصفهان زیبا را کم‌کم به حاشیه خواهد برد ...

شرق: چندی پیش مطلبی را از نایب رییس انجمن صنفی روزنامه‌نگاران اصفهان می‌خواندم حاکی از گلایه‌های بسیار پیرامون وضعیت نابهنجار روزنامه‌نگاری در اصفهان و فقر فرهنگی ناشی از آن. دعواهای میان گروهی و اختلافات اساسی مابین این قشر فرهیخته، و به همین منوال به یاد حرف همکارانی افتادم که از وضعیت ناخوشایند گالری‌داران اصفهانی و از اختلافات ناشی از نبود همبستگی گروهی و اجماع نظر مابین آنان حکایت می‌کرد. این وضعیت به‌راحتی در بین اقشار و اصناف دیگر هم قابل مشاهده است و نشان از یک افت بزرگ فرهنگی است، که ریشه در روش تفکر یک جامعه دارد.
بررسی و تحلیل آفات فرهنگی و فکری در جهان امروز برای جوامع در حال پیشرفت بسیار ضروری است. چرا که آنها موانع بزرگی در دست‌یابی به توسعه و برخورداری از یک شان و جایگاه مناسب در تحولات برای جوامع هستند. بدین ترتیب باید گفت شاید یکی از مهمترین و بنیادی‌ترین مسایل در اصفهان با توجه به فکت‌های داده شده موجود، مساله ضعف در دستیابی به اجماع نظر باشد. اصلی که به‌عنوان یکی از آفات متدولوژیک تفکر درمنطقه خاورمیانه و ایران هم قابل بررسی است، مشکل دستیابی به اجماع نظر. آنچه در اینجا قابل طرح است این است که هنر دستیابی به اجماع فکری یک هنر است؛ یک تربیت است و نوعی تعریف است که انسان‌ها از یکدیگر دارند. تا چه اندازه روابط اجتماعی و کلیت جامعه اصفهان و خورده جوامع آن قاعده‌مند هستند؟ چرا برخی جوامع قاعده‌گریز یا سازمان و تشکل‌گریز هستند؟ جوامع غیر کارکردگرا بیشتر از این مشکل رنج می‌برند. در کشورهای خاورمیانه ، مهمترین نهاد قابل اتکا خانواده است . فراتر از خانواده، اعتماد و قاعده‌مندی کمتر قابل تحقق است.
در بحث اجماع نظر، تعریف یک جامعه از اختلاف مطرح می‌شود . چگونه شهروندان، سیاسیون و عامه مردم در یک جامعه اختلافات طبیعی بین خود را حل وفصل می‌کنند؟ چه باعث می‌شود تا افراد یک جامعه به توافق نرسند و هر یک به راه خود بروند؟ تفکر فردی با تفکر فردگرا بسیار متفاوت است . در اولی فرد می‌اندیشد ، از دیگران می‌آموزد، با دیگران مشورت می‌کند و به نظرات خود اعتماد دارد. در تفکر فردگرا ، شخص حاظر به یادگیری از دیگران نیست و در اندیشه خودمحور است و استنتاجات خود را نهایی تلقی می‌کند. در جامعه‌ای که تفکر فردگرا عمومیت داشته باشد ، اجماع نظر به سختی قابل دسترسی است. آیا می‌توان نظم اجتماعی داشت، ولی پیرامون حدود و ثغور نظری و عملی این نظم اجماع نداشت؟ چگونه می‌توان کارآمد بود، ولی در روش‌های دستیابی به کارآمدی و در تبدیل زمان و اهتمام به کارآمدی اتفاق نظر نداشت؟ در نظام داخلی کشورهایی که توسعه پیدا کرده‌اند نوعی متانت فردی دیده می‌شود. متانت فردی این جوامع ضرورتا ریشه اخلاقی یا مذهبی ندارد، بلکه ناشی از تعریف روشی است که میان جایگاه اجتماعی فرد و همت او قاعده‌مند شده‌است. در این‌گونه جوامع به افراد اجازه داده نمی‌شود خارج از اهتمام خود، ادعا کنند. سوال رایج در مورد دیگر انسان‌ها به‌خصوص در صحنه فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی و سیاسی این است که این شخص چه می‌داند ؟ نه اینکه او فرد خوبی است یا نه.
دستیابی به اجماع نظر هنر بزرگی است که در واقع نتیجه بسیار از صفات است :
هدف جمعی، عقل جمعی، کارکردهای مرحله‌بندی شده، حدشناسی فردی، تخصص‌گرایی ، کارکردگرایی، حاکمیت علم و روش علمی، ضابطه‌شناسی و اهتمام جمعی. می‌گویند یک استاد ژاپنی در پاسخ به سوال یک استاد ایرانی در مورد برنج ایرانی گفت : «برنج ژاپنی مانند ملت ژاپن است؛ همه کوچک و به هم چسبیده، برنج ایرانی مانند مردم ایران است، همه درشت و ازهم جدا» سوای اغراق در این مثال باید گفت اختلاف میان افراد بسیار طبیعی است، شیوه حل اختلاف است که اهمیت دارد.
ما ایرانی‌ها و به‌خصوص اصفهانی‌ها در حل اختلاف با یکدیگر بسیار مشکل داریم. ماهیت اجماع‌نظر ایجاب می‌کند که کسی با گروهی خود را نزدیک‌تر به حقیقت نداند؛ استدلال جمع بر استدلال فرد اولویت داشته باشد ، اجماع نظر یعنی اینکه افراد خود را محور ندانند و از افراد شایسته بیاموزند. اما غرور کاذب افراد نسبت به توانایی‌ها و مهارت‌هایشان باعث می‌شود که سطح یادگیری سخت تقلیل پیدا کند و افراد در مقابل یکدیگر قرار گیرند. اگر تجربه، عقل و تخصص افراد ملاک تصمیم گیری در جامعه باشد، دستیابی به اجماع‌نظر نیز تسهیل پیدا می‌کند. تجربه عقل و تخصص، قضاوت را از شخص بیرون برده و براساس قواعد و ملاک‌های عینی و علمی استوار می‌کند و بدین وسیله اتصال استدلالی میان افراد پدید می‌آورد، که مانع از برخورد رودررو، چاپلوسی و احیانا نزاع و بدگویی از یکدیگر می‌شود. موانعی که اگر بدان پرداخته نشود متاسفانه اصفهان زیبا را کم‌کم به حاشیه خواهد برد ...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.