|

نشست تخصصی آموزش‌وپژوهش در حرفه روزنامه‌نگاری برگزار شد

نشست تخصصی آموزش‌وپژوهش در حرفه روزنامه‌نگاری با حضور دکترمحمدمهدی فرقانی و دکترمهدی منتظرقائم، بعدازظهر روز یکشنبه 18آبان از سوی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها برگزار شد.
به گزارش ستاد اطلاع‌رسانی بیستمین نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاری‌ها، در این نشست دکترفرقانی، عضو هیات‌علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی با بیان تاریخچه‌ای از آموزش روزنامه‌نگاری در ایران گفت: در سال1318 تهران اولین شهر خاورمیانه بود که برای نخستین‌بار دانشگاه ارتباطات در آن تاسیس شد. اما امروزه رشته روزنامه‌نگاری در ایران از لحاظ آموزش‌وپژوهش فاصله زیادی با دیگر کشورهای خاورمیانه دارد.
وی افزود: آموزش روزنامه‌نگاری در ایران مانند موجودی ناقص‌الخلقه است که در آن روزنامه‌نگار بدون توجه به نظام‌های رسانه‌ای، از طریق نظام آکادمیک تربیت می‌شود. در واقع این موضوع به مساله توسعه‌نیافتگی دانشگاه‌ها و رسانه‌ها ارتباط دارد و ناشی از گسستگی و عدم‌همکاری این دوحوزه در بخش پژوهش‌وآموزش است.
در ادامه این نشست، دکترمهدی منتظرقائم، مدیرگروه ارتباطات دانشگاه‌تهران با طرح این پرسش که روزنامه‌نگاری علم است یا تجربه، گفت: مسایل ما در حیطه روزنامه‌نگاری و ارتباطات هنوز به حدی نرسیده که بگوییم به عقل، تجربه یا دانش ارتباط دارد و باید مسایل آموزش‌وپژوهش روزنامه‌نگاری را جدا از حوزه‌هایی چون صنعت، رقابت، سازمان‌های رسانه‌ای، فرهنگ و ایدئولوژی دانست.
وی افزود: به‌دلیل تحولات تکنولوژیکی، رسانه‌های سنتی دیگر نمی‌توانند به حیات خود ادامه دهند، چراکه امروزه استانداردهای آموزش و فضای رسانه‌‌ای کاملا تغییر کرده و باعث ایجاد فضایی رقابتی و تکثرگرایی در حوزه رسانه‌ها شده است.
منتظرقائم با اشاره به نقش موسسات رسانه‌ای و دانشگاه‌ها در آموزش رشته‌ روزنامه‌نگاری گفت: دانشگاه وظیفه تربیت‌وآموزش پایه‌ای دانشجو را برعهده دارد و در زمینه پژوهش نیز باید مرزهای دانش را با روش تئوری و اقناع بکاود.
وی اظهار کرد: مرزهای آزادی بیان در ایران مشخص نیست. در این شرایط مدیران رسانه‌های جمعی باید زبان مشترکی را با جامعه پیدا کرده و به نگرش انتقادی توجه ویژه‌ای داشته باشند. در واقع رسانه‌های جمعی باید وابستگی مالی به جایی نداشته باشند و مستقل عمل کنند.
وی تاکید کرد: زیرساخت‌های آموزش‌وپژوهش باید از رشد کمی به کیفی برسد که این خود نیازمند طرح بحث‌های علمی در این حوزه است.
دکترمهدی منتظرقائم، استاد دانشگاه‌تهران، درباره اینکه آیا روزنامه‌نگاری یک‌علم است یا هنر و اینکه ما در بخش روزنامه‌نگاری در چه وضعیتی قرار داریم و باید چه کار کنیم تا پیشرفت داشته باشیم سخنانی را بیان کرد.
دکترمنتظرقائم سپس تاکید کرد: جایگاه اصلی آموزش‌وپژوهش در رشته روزنامه‌نگاری، موسسات رسانه‌ای هستند نه دانشگاه، چراکه دانشگاه دووظیفه دارد؛ آموزش اولیه و پایه و همچنین گسترش مرزهای دانش بشری.
این استاد دانشگاه در پایان صحبت‌هایش بیان کرد: نظام دانشگاه‌های ما باید رشد پیدا کند و تا زمانی که روزنامه‌نگاری رشد نکند، نمی‌توانیم پیشرفتی داشته باشیم. همچنین در عین‌حال رشته‌ها باید توسعه پیدا کنند و میدان عمل رشته‌ها از یکدیگر تفکیک شوند. پس بیایید دست‌به‌دست هم دهیم تا عرصه ارتباطات را آنچنان که هست، تحلیل کنیم. دکترمنتظرقائم همچنین در این نشست تاکید کرد: هرچه دیرتر روند فعلی در روزنامه‌نگاری را اصلاح کنیم، متاسفانه به عدم‌پیشرفت نزدیک‌تر خواهیم شد.
در ابتدای این نشست پرسشی از دکترمحمدمهدی فرقانی، استاد دانشگاه علامه‌طباطبایی نیز مبنی‌بر اینکه آیا در حوزه رسانه دانشجویان این رشته به درد فضای مطبوعاتی می‌خورند؟ مطرح شد که در این زمینه عنوان کرد: آرزو داشتم این نشست با تعداد بیشتری از خبرنگاران و دانشجویان برگزار شود چرا که خلوت‌بودن این فضا خودش نشان‌دهنده عارضه آموزشی است که انگار نیازی احساس نمی‌شود. بر این اساس این اتفاق جای تامل دارد.
وی سپس گفت: بحث ضرورت و عدم‌ضرورت آموزش‌وپژوهش بحثی است که زمان زیادی از آن گذشته و پرداختن به آن مثل انکار روشنایی در روز روشن است. این در حالی است که در همه رشته‌ها امروزه بحث آموزش دارای اولویت است و از این طریق می‌توان تجربه‌های مختلفی را قابل‌انتقال کرد. بنابراین در اصل، ضرورت آموزش خیلی محل بحث نیست، بلکه کارآمدی یا ناکارآمدی آموزش است که حتما باید تحلیل شود و اینکه چگونه می‌شود نظام آموزشی را موثرتر کرد.
وی در بخش دیگری از سخنانش به این نکته اشاره کرد و گفت: در حال حاضر تعداد مراکز عالی که رشته‌های روزنامه‌نگاری را ارایه می‌کنند در کشور ما کم نیستند و می‌توانند به‌راحتی نیاز بازار کار و رسانه‌ها را برای نیروهای متخصص تامین کنند. این در حالی است که انتقادی که همیشه در عرصه روزنامه‌نگاری می‌شنویم، این است که فارغ‌التحصیلان روزنامه‌نگاری کارایی لازم را در مطبوعات ندارند. به‌عنوان کسی که دانش‌آموخته این رشته است و نزدیک به سه‌دهه در مشهورترین روزنامه‌های کشور قلم زدم و تجارب مختلفی را کسب کردم، جا دارد بگوییم اصلا نمی‌خواهم ضعف روزنامه‌نگاری را توجیه کنم اما می‌خواهم بگویم آموزش روزنامه‌نگاری ما امروزه در قیاس با اوایل دهه50 منهای پاره‌ای از ضعف‌هایی که دارد، به‌ذات، تفاوت معنی‌داری ندارد.
او در ادامه تاکید کرد: این اتفاق نشانه توسعه‌نیافتگی است که یک دانشجوی روزنامه‌نگاری قبل از اینکه وارد شغل مربوطه‌اش شود در دانشگاه در محل تحریریه قرار نگرفته باشد و تابه‌حال تحریریه را از نزدیک ندیده باشد. در حالی که اگر این اتفاق در دانشگاه‌ها بیفتد هم می‌تواند برای رسانه‌ها خوب باشد و هم می‌تواند برای دانشگاه‌ها مفید واقع شود. در چنین شرایطی من هم قبول دارم که روزنامه‌نگاری موجودی ناقص‌الخلقه است. این سوال من است که در کجای دنیا اینطور است که دانشجو تربیت کنیم بدون اینکه رابطه‌ای با موسسات مطبوعاتی داشته باشد.
او همچنین تصریح کرد: من نمی‌دانم موسسات مطبوعاتی از چه می‌ترسند که کارآموز قبول نمی‌کنند، این در حالی است که برای کارآموز حقوقی در نظر گرفته نمی‌شود، بلکه فقط یک صندلی می‌خواهد که اخبار آن رسانه را از طریق رایانه دنبال کرده و با یک سردبیر در ارتباط باشد تا فرق میان خبر و گزارش را متوجه شود؛ البته ناگفته نماند این اتفاق فقط در رشته ما نیست، بلکه در خیلی از رشته‌ها رخ می‌دهد.
در چنین شرایطی اگر مهم‌ترین دانشگاه غربی را هم در کشورمان داشته باشیم، اما در مقابل پیوند را از آن بگیریم، هیچ معجزه‌ای نمی‌تواند در این عرصه اتفاق بیفتد و به‌نظرم این اتفاق خودش نشانه توسعه‌نیافتگی است.
نشست تخصصی آموزش‌وپژوهش در حرفه روزنامه‌نگاری با حضور دکترمحمدمهدی فرقانی و دکترمهدی منتظرقائم، بعدازظهر روز یکشنبه 18آبان از سوی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها برگزار شد.
به گزارش ستاد اطلاع‌رسانی بیستمین نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاری‌ها، در این نشست دکترفرقانی، عضو هیات‌علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی با بیان تاریخچه‌ای از آموزش روزنامه‌نگاری در ایران گفت: در سال1318 تهران اولین شهر خاورمیانه بود که برای نخستین‌بار دانشگاه ارتباطات در آن تاسیس شد. اما امروزه رشته روزنامه‌نگاری در ایران از لحاظ آموزش‌وپژوهش فاصله زیادی با دیگر کشورهای خاورمیانه دارد.
وی افزود: آموزش روزنامه‌نگاری در ایران مانند موجودی ناقص‌الخلقه است که در آن روزنامه‌نگار بدون توجه به نظام‌های رسانه‌ای، از طریق نظام آکادمیک تربیت می‌شود. در واقع این موضوع به مساله توسعه‌نیافتگی دانشگاه‌ها و رسانه‌ها ارتباط دارد و ناشی از گسستگی و عدم‌همکاری این دوحوزه در بخش پژوهش‌وآموزش است.
در ادامه این نشست، دکترمهدی منتظرقائم، مدیرگروه ارتباطات دانشگاه‌تهران با طرح این پرسش که روزنامه‌نگاری علم است یا تجربه، گفت: مسایل ما در حیطه روزنامه‌نگاری و ارتباطات هنوز به حدی نرسیده که بگوییم به عقل، تجربه یا دانش ارتباط دارد و باید مسایل آموزش‌وپژوهش روزنامه‌نگاری را جدا از حوزه‌هایی چون صنعت، رقابت، سازمان‌های رسانه‌ای، فرهنگ و ایدئولوژی دانست.
وی افزود: به‌دلیل تحولات تکنولوژیکی، رسانه‌های سنتی دیگر نمی‌توانند به حیات خود ادامه دهند، چراکه امروزه استانداردهای آموزش و فضای رسانه‌‌ای کاملا تغییر کرده و باعث ایجاد فضایی رقابتی و تکثرگرایی در حوزه رسانه‌ها شده است.
منتظرقائم با اشاره به نقش موسسات رسانه‌ای و دانشگاه‌ها در آموزش رشته‌ روزنامه‌نگاری گفت: دانشگاه وظیفه تربیت‌وآموزش پایه‌ای دانشجو را برعهده دارد و در زمینه پژوهش نیز باید مرزهای دانش را با روش تئوری و اقناع بکاود.
وی اظهار کرد: مرزهای آزادی بیان در ایران مشخص نیست. در این شرایط مدیران رسانه‌های جمعی باید زبان مشترکی را با جامعه پیدا کرده و به نگرش انتقادی توجه ویژه‌ای داشته باشند. در واقع رسانه‌های جمعی باید وابستگی مالی به جایی نداشته باشند و مستقل عمل کنند.
وی تاکید کرد: زیرساخت‌های آموزش‌وپژوهش باید از رشد کمی به کیفی برسد که این خود نیازمند طرح بحث‌های علمی در این حوزه است.
دکترمهدی منتظرقائم، استاد دانشگاه‌تهران، درباره اینکه آیا روزنامه‌نگاری یک‌علم است یا هنر و اینکه ما در بخش روزنامه‌نگاری در چه وضعیتی قرار داریم و باید چه کار کنیم تا پیشرفت داشته باشیم سخنانی را بیان کرد.
دکترمنتظرقائم سپس تاکید کرد: جایگاه اصلی آموزش‌وپژوهش در رشته روزنامه‌نگاری، موسسات رسانه‌ای هستند نه دانشگاه، چراکه دانشگاه دووظیفه دارد؛ آموزش اولیه و پایه و همچنین گسترش مرزهای دانش بشری.
این استاد دانشگاه در پایان صحبت‌هایش بیان کرد: نظام دانشگاه‌های ما باید رشد پیدا کند و تا زمانی که روزنامه‌نگاری رشد نکند، نمی‌توانیم پیشرفتی داشته باشیم. همچنین در عین‌حال رشته‌ها باید توسعه پیدا کنند و میدان عمل رشته‌ها از یکدیگر تفکیک شوند. پس بیایید دست‌به‌دست هم دهیم تا عرصه ارتباطات را آنچنان که هست، تحلیل کنیم. دکترمنتظرقائم همچنین در این نشست تاکید کرد: هرچه دیرتر روند فعلی در روزنامه‌نگاری را اصلاح کنیم، متاسفانه به عدم‌پیشرفت نزدیک‌تر خواهیم شد.
در ابتدای این نشست پرسشی از دکترمحمدمهدی فرقانی، استاد دانشگاه علامه‌طباطبایی نیز مبنی‌بر اینکه آیا در حوزه رسانه دانشجویان این رشته به درد فضای مطبوعاتی می‌خورند؟ مطرح شد که در این زمینه عنوان کرد: آرزو داشتم این نشست با تعداد بیشتری از خبرنگاران و دانشجویان برگزار شود چرا که خلوت‌بودن این فضا خودش نشان‌دهنده عارضه آموزشی است که انگار نیازی احساس نمی‌شود. بر این اساس این اتفاق جای تامل دارد.
وی سپس گفت: بحث ضرورت و عدم‌ضرورت آموزش‌وپژوهش بحثی است که زمان زیادی از آن گذشته و پرداختن به آن مثل انکار روشنایی در روز روشن است. این در حالی است که در همه رشته‌ها امروزه بحث آموزش دارای اولویت است و از این طریق می‌توان تجربه‌های مختلفی را قابل‌انتقال کرد. بنابراین در اصل، ضرورت آموزش خیلی محل بحث نیست، بلکه کارآمدی یا ناکارآمدی آموزش است که حتما باید تحلیل شود و اینکه چگونه می‌شود نظام آموزشی را موثرتر کرد.
وی در بخش دیگری از سخنانش به این نکته اشاره کرد و گفت: در حال حاضر تعداد مراکز عالی که رشته‌های روزنامه‌نگاری را ارایه می‌کنند در کشور ما کم نیستند و می‌توانند به‌راحتی نیاز بازار کار و رسانه‌ها را برای نیروهای متخصص تامین کنند. این در حالی است که انتقادی که همیشه در عرصه روزنامه‌نگاری می‌شنویم، این است که فارغ‌التحصیلان روزنامه‌نگاری کارایی لازم را در مطبوعات ندارند. به‌عنوان کسی که دانش‌آموخته این رشته است و نزدیک به سه‌دهه در مشهورترین روزنامه‌های کشور قلم زدم و تجارب مختلفی را کسب کردم، جا دارد بگوییم اصلا نمی‌خواهم ضعف روزنامه‌نگاری را توجیه کنم اما می‌خواهم بگویم آموزش روزنامه‌نگاری ما امروزه در قیاس با اوایل دهه50 منهای پاره‌ای از ضعف‌هایی که دارد، به‌ذات، تفاوت معنی‌داری ندارد.
او در ادامه تاکید کرد: این اتفاق نشانه توسعه‌نیافتگی است که یک دانشجوی روزنامه‌نگاری قبل از اینکه وارد شغل مربوطه‌اش شود در دانشگاه در محل تحریریه قرار نگرفته باشد و تابه‌حال تحریریه را از نزدیک ندیده باشد. در حالی که اگر این اتفاق در دانشگاه‌ها بیفتد هم می‌تواند برای رسانه‌ها خوب باشد و هم می‌تواند برای دانشگاه‌ها مفید واقع شود. در چنین شرایطی من هم قبول دارم که روزنامه‌نگاری موجودی ناقص‌الخلقه است. این سوال من است که در کجای دنیا اینطور است که دانشجو تربیت کنیم بدون اینکه رابطه‌ای با موسسات مطبوعاتی داشته باشد.
او همچنین تصریح کرد: من نمی‌دانم موسسات مطبوعاتی از چه می‌ترسند که کارآموز قبول نمی‌کنند، این در حالی است که برای کارآموز حقوقی در نظر گرفته نمی‌شود، بلکه فقط یک صندلی می‌خواهد که اخبار آن رسانه را از طریق رایانه دنبال کرده و با یک سردبیر در ارتباط باشد تا فرق میان خبر و گزارش را متوجه شود؛ البته ناگفته نماند این اتفاق فقط در رشته ما نیست، بلکه در خیلی از رشته‌ها رخ می‌دهد.
در چنین شرایطی اگر مهم‌ترین دانشگاه غربی را هم در کشورمان داشته باشیم، اما در مقابل پیوند را از آن بگیریم، هیچ معجزه‌ای نمی‌تواند در این عرصه اتفاق بیفتد و به‌نظرم این اتفاق خودش نشانه توسعه‌نیافتگی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.