|

چیستا یثربی در گفت‌وگو با «شرق»

تئاتر به مفهوم واقعی برای اولین‌بار در کرمانشاه آغاز شد

سحر رنجبر: چیستا یثربی متولد 27مهر 1347 از تهران، دارای دکترای روانشناسی تربیتی از دانشگاه الزهرا، مدرس دانشگاه، نمایشنامه‌نویس، منتقد، مترجم، ناشر و کارگردان تئاتر است. او فعالیت خود را در زمینه تئاتر از سال 1368 آغاز کرد و پایان‌نامه‌اش را به تئاتردرمانی اختصاص داد. یثربی فراگرفتن تئاتر را با کلاس‌های جهاد دانشگاهی الزهرا در فرهنگسرای نیاوران آغاز کرد. یثربی نگارش 26 نمایشنامه و کارگردانی نمایش‌هایی چون «جمعه دم غروب»، «دادگاه جادویی»، «میهمان سرزمین خواب»، «زنی که تابستان گذشته رسید» و... را در کارنامه خود دارد. جشنواره استانی تئاتر کرمانشاه فرصت مناسبی بود تا با چیستا یثربی که به عنوان داور در این جشنواره حضور داشت گفت‌وگو کنیم.

نظرتان درباره تئاتر کرمانشاه چیست؟
من با تئاتر کرمانشاه آشنا هستم. 17سال پیش کارگاه طولانی‌مدتی با خانم‌ها داشتم و پنج سال پیش هم از طریق صداوسیما دعوت شدم. تئاتر کرمانشاه همیشه تئاتر پویایی بوده، تئاتر خلاقی که پیشگام در خیلی از وادی‌های ناشناخته است؛ مثلا استفاده از مسایل فولکلور و قومی، اما با زبان فراملیتی و جهانشمول و حتی پسامدرن، من این را بارها در تئاتر کرمانشاه دیده‌ام.
در واقع اگر تاریخ تئاتر در ایران را مطالعه کنیم می‌بینیم تئاتر به مفهوم واقعی برای اولین‌بار در کرمانشاه شروع شد، نه در تبریز و تهران، که یک کار خارجی بود، بنابراین تئاتر اینجا قدمتی خاص دارد.
جشنواره استانی امسال چطور بود و در اجراها با چه مسایلی روبه‌رو بودید؟
در جشنواره‌های استانی تلاش می‌شود کارها از نظر کیفیت انتخاب شوند. می‌خواستند انتخاب را به عهده ما بگذارند و به بچه‌ها این شانس را بدهند که شاید چیزی از چشم آنها پنهان باشد که از دید ما پنهان نباشد. کارها به ظاهر به اندازه دیگر استان‌ها بود اما در واقع تعداد کارها زیادتر بود. کرمانشاه جشنواره را جدی گرفته بود، همه‌جا ضعف هست، ولی اینجا مشکل تهویه داشت. سالن‌های ایوانی، مناسب خیلی از اجراها نبودند و همه می‌خواستند در پلاتو اجرا کنند، جایی که من اسمش را گذاشته بودم آشوویتس! چون واقعا تهویه مناسب نداشت. باید به تئاتر کرمانشاه توجه کرد. وقتی 150نفر برای یک اجرا پشت در می‌مانند و جای کافی وجود ندارد یا کسی که بلیت تهیه کرده و به خاطر اینکه نمی‌تواند داخل شود و اجرا را ببیند از عصبانیت به خود می‌لرزد من واقعا ناراحت می‌شوم. جشنواره تئاتر کرمانشاه یکی از بهترین جشنواره‌هاست که من با وجود تصادفی که داشتم باز هم برای بودن در اینجا آمدم، بچه‌های کرمانشاه امکانات کمی داشتند و با حداقل‌ها کار کردند، پول به تئاتر این شهر تزریق نمی‌شود یا اگر می‌شود، دیر به دیر این اتفاق می‌افتد. بچه‌ها با لباس‌های آرشیوی و بدون گریم کار کردند و فقط تعداد اندکی از اجراها، از گریم استفاده شده بود.
متن‌های جشنواره را چطور ارزیابی کردید؟
من اسم جشنواره امسال را گذاشته بودم تئاتر آرش عباسی و محمد چرمشیر! خیلی عالیه، اما انتظار داریم سال‌های آینده متن‌هایی از خود بچه‌های کرمانشاه ببینیم که درباره مسایل قومی و منطقه‌ای اینجا می‌نویسند. به طور کلی متن یکی از ضعیف‌ترین بخش‌های جشنواره بود و متنی از خود بچه‌های کرمانشاه نداشتیم. وقتی متن کس دیگری را کار می‌کنند ما مجبوریم به متن‌هایی که درجه «ج» دارند هم جایزه بدهیم. کرمانشاه هزاران اتفاق در خود دارد انتظار داریم در جشنواره‌های بعدی متن‌های بومی بیشتر ببینیم. استادان خوبی اینجا هستند اما جوانان از آنها دور می‌شوند و در حال رفتن به سمت تئاتر پسامدرن و سوررئال هستند درحالی‌که پیشکسوتان علاقه‌مند‌ی بیشتری به تئاتر سنتی و فولکلور دارند. من این جدایی را در کرمانشاه می‌بینم باید دو نسل ارتباط بیشتری با هم داشته باشند،
پیشنهاد شما برای بهترشدن جشنواره‌های بعدی چیست؟
بچه‌ها باید تجربه‌های‌شان را بیشتر کنند. در تئاتر خلاقیت مهم است نه چهره، لباس، سالن و... . تئاتر یعنی ارتباط با تماشاگر، درست است امکانات کم است اما ما باید به دنبال خلاقیت در کار و ایجاد ارتباط درست با مخاطب باشیم. من در نمایش «پری‌خوانی عشق و سنگ» که با سیما تیرانداز روی صحنه رفت تنها با چهار متر تور به عنوان دکور به اجرا رفتیم و جایزه‌های زیادی هم بردیم؛ بنابراین مهم خلاقیت است نه صرفا امکانات.
سحر رنجبر: چیستا یثربی متولد 27مهر 1347 از تهران، دارای دکترای روانشناسی تربیتی از دانشگاه الزهرا، مدرس دانشگاه، نمایشنامه‌نویس، منتقد، مترجم، ناشر و کارگردان تئاتر است. او فعالیت خود را در زمینه تئاتر از سال 1368 آغاز کرد و پایان‌نامه‌اش را به تئاتردرمانی اختصاص داد. یثربی فراگرفتن تئاتر را با کلاس‌های جهاد دانشگاهی الزهرا در فرهنگسرای نیاوران آغاز کرد. یثربی نگارش 26 نمایشنامه و کارگردانی نمایش‌هایی چون «جمعه دم غروب»، «دادگاه جادویی»، «میهمان سرزمین خواب»، «زنی که تابستان گذشته رسید» و... را در کارنامه خود دارد. جشنواره استانی تئاتر کرمانشاه فرصت مناسبی بود تا با چیستا یثربی که به عنوان داور در این جشنواره حضور داشت گفت‌وگو کنیم.

نظرتان درباره تئاتر کرمانشاه چیست؟
من با تئاتر کرمانشاه آشنا هستم. 17سال پیش کارگاه طولانی‌مدتی با خانم‌ها داشتم و پنج سال پیش هم از طریق صداوسیما دعوت شدم. تئاتر کرمانشاه همیشه تئاتر پویایی بوده، تئاتر خلاقی که پیشگام در خیلی از وادی‌های ناشناخته است؛ مثلا استفاده از مسایل فولکلور و قومی، اما با زبان فراملیتی و جهانشمول و حتی پسامدرن، من این را بارها در تئاتر کرمانشاه دیده‌ام.
در واقع اگر تاریخ تئاتر در ایران را مطالعه کنیم می‌بینیم تئاتر به مفهوم واقعی برای اولین‌بار در کرمانشاه شروع شد، نه در تبریز و تهران، که یک کار خارجی بود، بنابراین تئاتر اینجا قدمتی خاص دارد.
جشنواره استانی امسال چطور بود و در اجراها با چه مسایلی روبه‌رو بودید؟
در جشنواره‌های استانی تلاش می‌شود کارها از نظر کیفیت انتخاب شوند. می‌خواستند انتخاب را به عهده ما بگذارند و به بچه‌ها این شانس را بدهند که شاید چیزی از چشم آنها پنهان باشد که از دید ما پنهان نباشد. کارها به ظاهر به اندازه دیگر استان‌ها بود اما در واقع تعداد کارها زیادتر بود. کرمانشاه جشنواره را جدی گرفته بود، همه‌جا ضعف هست، ولی اینجا مشکل تهویه داشت. سالن‌های ایوانی، مناسب خیلی از اجراها نبودند و همه می‌خواستند در پلاتو اجرا کنند، جایی که من اسمش را گذاشته بودم آشوویتس! چون واقعا تهویه مناسب نداشت. باید به تئاتر کرمانشاه توجه کرد. وقتی 150نفر برای یک اجرا پشت در می‌مانند و جای کافی وجود ندارد یا کسی که بلیت تهیه کرده و به خاطر اینکه نمی‌تواند داخل شود و اجرا را ببیند از عصبانیت به خود می‌لرزد من واقعا ناراحت می‌شوم. جشنواره تئاتر کرمانشاه یکی از بهترین جشنواره‌هاست که من با وجود تصادفی که داشتم باز هم برای بودن در اینجا آمدم، بچه‌های کرمانشاه امکانات کمی داشتند و با حداقل‌ها کار کردند، پول به تئاتر این شهر تزریق نمی‌شود یا اگر می‌شود، دیر به دیر این اتفاق می‌افتد. بچه‌ها با لباس‌های آرشیوی و بدون گریم کار کردند و فقط تعداد اندکی از اجراها، از گریم استفاده شده بود.
متن‌های جشنواره را چطور ارزیابی کردید؟
من اسم جشنواره امسال را گذاشته بودم تئاتر آرش عباسی و محمد چرمشیر! خیلی عالیه، اما انتظار داریم سال‌های آینده متن‌هایی از خود بچه‌های کرمانشاه ببینیم که درباره مسایل قومی و منطقه‌ای اینجا می‌نویسند. به طور کلی متن یکی از ضعیف‌ترین بخش‌های جشنواره بود و متنی از خود بچه‌های کرمانشاه نداشتیم. وقتی متن کس دیگری را کار می‌کنند ما مجبوریم به متن‌هایی که درجه «ج» دارند هم جایزه بدهیم. کرمانشاه هزاران اتفاق در خود دارد انتظار داریم در جشنواره‌های بعدی متن‌های بومی بیشتر ببینیم. استادان خوبی اینجا هستند اما جوانان از آنها دور می‌شوند و در حال رفتن به سمت تئاتر پسامدرن و سوررئال هستند درحالی‌که پیشکسوتان علاقه‌مند‌ی بیشتری به تئاتر سنتی و فولکلور دارند. من این جدایی را در کرمانشاه می‌بینم باید دو نسل ارتباط بیشتری با هم داشته باشند،
پیشنهاد شما برای بهترشدن جشنواره‌های بعدی چیست؟
بچه‌ها باید تجربه‌های‌شان را بیشتر کنند. در تئاتر خلاقیت مهم است نه چهره، لباس، سالن و... . تئاتر یعنی ارتباط با تماشاگر، درست است امکانات کم است اما ما باید به دنبال خلاقیت در کار و ایجاد ارتباط درست با مخاطب باشیم. من در نمایش «پری‌خوانی عشق و سنگ» که با سیما تیرانداز روی صحنه رفت تنها با چهار متر تور به عنوان دکور به اجرا رفتیم و جایزه‌های زیادی هم بردیم؛ بنابراین مهم خلاقیت است نه صرفا امکانات.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.