|

محمد سلطانی‌فر، مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها:

سازمان نظام رسانه‌ای، گامی رو به جلو است

شرق: روزنامه «شرق» برای ایجاد فرصت ابراز نظر موافقان پیش‌نویس قانون سازمان نظام رسانه‌ای در ایران، تلاش بسیاری کرده است. باوجود اینکه دکترمحمد سلطانی‌فر، مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌های وزارت ارشاد، گفت‌وگو با «شرق» را در این‌باره به زمانی دیگر موکول کرده است؛ با این حال، برای اینکه در ضمیمه روزنامه «شرق»، صدای موافقان پیش‌نویس نیز منعکس شود، گفت‌وگویی که دکتر سلطانی‌فر با هفته‌نامه «صدا» داشته‌ است، دوباره منتشر می‌شود. گفت‌وگوی او از این نظر اهمیت دارد که دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها، پیش‌نویس قانون سازمان نظام رسانه‌ای را منتشر کرده و تاکنون یک نشست در این‌باره ترتیب داده است. سلطانی‌فر به «شرق» گفت دو نشست دیگر نیز در مهر ماه درباره این پیش‌نویس با حضور کارشناسان و فعالان رسانه‌ای برگزار خواهد شد.

بسیاری از روزنامه‌نگاران و فعالان عرصه رسانه اعتقاد دارند قانون نظام صنفی رسانه استقلال رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران در مقابل دولت را زیر سوال می‌برد. استقلال آنها را مخدوش می‌کند و سیطره دولت و حکومت را بر رسانه‌ها بیشتر می‌کند، آیا شما این انتقاد را قبول دارید؟
موضوع لایحه نظام صنفی رسانه در این چند وقت اخیر یک بحث پرچالشی است که از گذشته تاکنون ادامه داشته است. در مورد پیش‌نویس لایحه نظام صنفی رسانه نیز نظرات مختلفی مطرح است. آن‌دسته از دوستانی که این انتقاد را مطرح می‌کنند و فکر می‌کنند لایحه نظام صنفی رسانه به نحوی تنظیم شده است که رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران را از استقلال دور می‌کند و به سمت دولتی و حکومتی‌شدن و زیر نظر دولت‌رفتن می‌برد، کسانی هستند که به همه‌چیز سیاه‌وسفید نگاه می‌کنند. در اینجا هم این دوستان به مقوله سیاه‌وسفید نگاه می‌کنند. در حقیقت، باید بگویم این افراد در زمین واقعیت زندگی نمی‌کنند. در هر صورت، ما در فضای واقعی ایران این مسایل را مطرح می‌کنیم. در شرایطی که یک خلأ وجود دارد، نبودن این لایحه و نبودن یک نظام صنفی مشخص برای رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران ضربات زیادی به ما زده است. حالا در این شرایط باید از دوستان پرسید که چه کار کنیم؟ آیا نباید لااقل از همین حداقل‌ها استفاده کرد؟ قطعا این‌دست تمامیت‌خواهی‌ها که می‌خواهند همه‌چیز در رسانه‌ها و روزنامه‌نگاری ما ایده‌آل باشد بیشتر به ما ضرر می‌زند.
از نظر شما کلا چه لزومی داشت که این پیش‌نویس لایحه نظام صنفی رسانه تدوین شود؟ اصلا در شرایط فعلی ضرورت آن چیست؟ چه الزاماتی هم باعث شده است که به شکل فعلی آن تدوین شود؟
این پیش‌نویس براساس واقعیت‌های موجود در جامعه ایران تدوین شده است. ما در اینجا در مورد نظام رسانه‌ای کشور خودمان با تمام محدودیت‌ها و شرایطی که دارد صحبت می‌کنیم. بله اگر در مورد ساختار رسانه‌ای کشور‌های غربی می‌خواستیم یک لایحه نظام صنفی بنویسیم قطعا آن را بدون حضور دولت و کاملا مستقل می‌نوشتیم. اما ما در ایران و در شرایط فعلی باید قانونی را بنویسیم که اولا موردنظر مجلس شورای اسلامی باشد و بعد هم از نظر شورای نگهبان مورد تایید باشد. قطعا اگر ما قانونی را تنظیم می‌کردیم که مورد نظر مجلس شورای اسلامی نبود، نمی‌توانستیم امید به تصویب آن و بعد هم تایید در شورای نگهبان داشته باشیم. مجلس شورای اسلامی هم قانونی را از تصویب می‌گذراند که نقش دولت و حکومت و حتی نقش خودش در آن پررنگ باشد. بر اساس این شرایط است که این لایحه تنظیم شده است؛ تا خلأ موجود پر شود. همچنین بتواند نظر مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان را هم تنظیم کند. قطعا در این شرایط این امر ایده‌آل نیست. پیش‌نویس لایحه نظام صنفی رسانه از نظر من هم ایده‌آل نیست. اما باز هم تاکید می‌کنم که باید تمام جوانب را در نظر گرفت. پیش‌نویس نظام صنفی رسانه قطعا کمی‌ها و کاستی‌های فراوانی دارد و از این منظر نقد‌هایی که به آن می‌شود، درست است. دوستانی که نقد می‌کنند، حرف نادرستی نمی‌زنند. اما واقعیت‌های موجود را در نظر نمی‌گیرند. در شرایط فعلی که رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران هستند، خلأ و نبودن چنین قانونی ضربات جبران‌ناپذیری به آنان می‌زند. اما اگر این نظام صنفی تعریف شود، قدم‌به‌قدم به خواست‌ها می‌رسیم. این نظام صنفی رسانه، یک قدم روبه‌جلو است. این یک کار مفید است که لااقل اندکی وضعیت فعلی را بهتر می‌کند و یک گام به سوی بهترشدن اوضاع است. من پیشنهادم این است که دوستان همراهی کنند و این قدم و گام روبه‌جلو را بردارند. قطعا می‌توان قدم‌به‌قدم تمام خواسته‌های بحق رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران را محقق کرد. به هر صورت نمی‌توان یک‌شبه تمام مشکلات را حل کنیم و به یک نظام ایده‌آل برسیم. نیاز است که در شرایط فعلی کشور، گروه‌هایی همچون مجلس شورای اسلامی، دولت و شورای نگهبان را هم راضی نگه داریم. در شرایط فعلی که خلأ قانونی و ساختاری داریم، به نظر می‌رسد این قانون نظام صنفی رسانه، گامی در جهت بهبود شرایط است. البته از نظر من هم، این پیش‌نویس نظام صنفی رسانه قابل‌انتقاد است و من هم انتقاداتی به آن دارم اما این واقعیت را در نظر می‌گیرم که یک گام روبه‌جلو است.
برخی از روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای بر این اعتقاد هستند که قوانین موجود کشور برای اداره رسانه‌ها کافی بوده است، اصلا لزومی نداشت که نظام صنفی رسانه به وجود بیاید؛ همین الان هم ما انجمن صنفی داریم. آیا شما با این نظر موافقید؟
اگر از نظر دوستان این قانون لزومی نداشته است و فکر می‌کنند قوانین موجود کافی بوده است، باشد، قبول است؛ اما واقعا اینگونه نیست. ما دچار خلأ بودیم و این خلا به خود رسانه‌ها و زندگی روزنامه‌نگاران ضربه می‌زد. لازم بود این خلأ پر شود. اگر دوستان فکر می‌کنند تشکل صنفی دارند و انجمن صنفی دارند، مبارکشان باشد.
شرق: روزنامه «شرق» برای ایجاد فرصت ابراز نظر موافقان پیش‌نویس قانون سازمان نظام رسانه‌ای در ایران، تلاش بسیاری کرده است. باوجود اینکه دکترمحمد سلطانی‌فر، مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌های وزارت ارشاد، گفت‌وگو با «شرق» را در این‌باره به زمانی دیگر موکول کرده است؛ با این حال، برای اینکه در ضمیمه روزنامه «شرق»، صدای موافقان پیش‌نویس نیز منعکس شود، گفت‌وگویی که دکتر سلطانی‌فر با هفته‌نامه «صدا» داشته‌ است، دوباره منتشر می‌شود. گفت‌وگوی او از این نظر اهمیت دارد که دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها، پیش‌نویس قانون سازمان نظام رسانه‌ای را منتشر کرده و تاکنون یک نشست در این‌باره ترتیب داده است. سلطانی‌فر به «شرق» گفت دو نشست دیگر نیز در مهر ماه درباره این پیش‌نویس با حضور کارشناسان و فعالان رسانه‌ای برگزار خواهد شد.

بسیاری از روزنامه‌نگاران و فعالان عرصه رسانه اعتقاد دارند قانون نظام صنفی رسانه استقلال رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران در مقابل دولت را زیر سوال می‌برد. استقلال آنها را مخدوش می‌کند و سیطره دولت و حکومت را بر رسانه‌ها بیشتر می‌کند، آیا شما این انتقاد را قبول دارید؟
موضوع لایحه نظام صنفی رسانه در این چند وقت اخیر یک بحث پرچالشی است که از گذشته تاکنون ادامه داشته است. در مورد پیش‌نویس لایحه نظام صنفی رسانه نیز نظرات مختلفی مطرح است. آن‌دسته از دوستانی که این انتقاد را مطرح می‌کنند و فکر می‌کنند لایحه نظام صنفی رسانه به نحوی تنظیم شده است که رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران را از استقلال دور می‌کند و به سمت دولتی و حکومتی‌شدن و زیر نظر دولت‌رفتن می‌برد، کسانی هستند که به همه‌چیز سیاه‌وسفید نگاه می‌کنند. در اینجا هم این دوستان به مقوله سیاه‌وسفید نگاه می‌کنند. در حقیقت، باید بگویم این افراد در زمین واقعیت زندگی نمی‌کنند. در هر صورت، ما در فضای واقعی ایران این مسایل را مطرح می‌کنیم. در شرایطی که یک خلأ وجود دارد، نبودن این لایحه و نبودن یک نظام صنفی مشخص برای رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران ضربات زیادی به ما زده است. حالا در این شرایط باید از دوستان پرسید که چه کار کنیم؟ آیا نباید لااقل از همین حداقل‌ها استفاده کرد؟ قطعا این‌دست تمامیت‌خواهی‌ها که می‌خواهند همه‌چیز در رسانه‌ها و روزنامه‌نگاری ما ایده‌آل باشد بیشتر به ما ضرر می‌زند.
از نظر شما کلا چه لزومی داشت که این پیش‌نویس لایحه نظام صنفی رسانه تدوین شود؟ اصلا در شرایط فعلی ضرورت آن چیست؟ چه الزاماتی هم باعث شده است که به شکل فعلی آن تدوین شود؟
این پیش‌نویس براساس واقعیت‌های موجود در جامعه ایران تدوین شده است. ما در اینجا در مورد نظام رسانه‌ای کشور خودمان با تمام محدودیت‌ها و شرایطی که دارد صحبت می‌کنیم. بله اگر در مورد ساختار رسانه‌ای کشور‌های غربی می‌خواستیم یک لایحه نظام صنفی بنویسیم قطعا آن را بدون حضور دولت و کاملا مستقل می‌نوشتیم. اما ما در ایران و در شرایط فعلی باید قانونی را بنویسیم که اولا موردنظر مجلس شورای اسلامی باشد و بعد هم از نظر شورای نگهبان مورد تایید باشد. قطعا اگر ما قانونی را تنظیم می‌کردیم که مورد نظر مجلس شورای اسلامی نبود، نمی‌توانستیم امید به تصویب آن و بعد هم تایید در شورای نگهبان داشته باشیم. مجلس شورای اسلامی هم قانونی را از تصویب می‌گذراند که نقش دولت و حکومت و حتی نقش خودش در آن پررنگ باشد. بر اساس این شرایط است که این لایحه تنظیم شده است؛ تا خلأ موجود پر شود. همچنین بتواند نظر مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان را هم تنظیم کند. قطعا در این شرایط این امر ایده‌آل نیست. پیش‌نویس لایحه نظام صنفی رسانه از نظر من هم ایده‌آل نیست. اما باز هم تاکید می‌کنم که باید تمام جوانب را در نظر گرفت. پیش‌نویس نظام صنفی رسانه قطعا کمی‌ها و کاستی‌های فراوانی دارد و از این منظر نقد‌هایی که به آن می‌شود، درست است. دوستانی که نقد می‌کنند، حرف نادرستی نمی‌زنند. اما واقعیت‌های موجود را در نظر نمی‌گیرند. در شرایط فعلی که رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران هستند، خلأ و نبودن چنین قانونی ضربات جبران‌ناپذیری به آنان می‌زند. اما اگر این نظام صنفی تعریف شود، قدم‌به‌قدم به خواست‌ها می‌رسیم. این نظام صنفی رسانه، یک قدم روبه‌جلو است. این یک کار مفید است که لااقل اندکی وضعیت فعلی را بهتر می‌کند و یک گام به سوی بهترشدن اوضاع است. من پیشنهادم این است که دوستان همراهی کنند و این قدم و گام روبه‌جلو را بردارند. قطعا می‌توان قدم‌به‌قدم تمام خواسته‌های بحق رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران را محقق کرد. به هر صورت نمی‌توان یک‌شبه تمام مشکلات را حل کنیم و به یک نظام ایده‌آل برسیم. نیاز است که در شرایط فعلی کشور، گروه‌هایی همچون مجلس شورای اسلامی، دولت و شورای نگهبان را هم راضی نگه داریم. در شرایط فعلی که خلأ قانونی و ساختاری داریم، به نظر می‌رسد این قانون نظام صنفی رسانه، گامی در جهت بهبود شرایط است. البته از نظر من هم، این پیش‌نویس نظام صنفی رسانه قابل‌انتقاد است و من هم انتقاداتی به آن دارم اما این واقعیت را در نظر می‌گیرم که یک گام روبه‌جلو است.
برخی از روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای بر این اعتقاد هستند که قوانین موجود کشور برای اداره رسانه‌ها کافی بوده است، اصلا لزومی نداشت که نظام صنفی رسانه به وجود بیاید؛ همین الان هم ما انجمن صنفی داریم. آیا شما با این نظر موافقید؟
اگر از نظر دوستان این قانون لزومی نداشته است و فکر می‌کنند قوانین موجود کافی بوده است، باشد، قبول است؛ اما واقعا اینگونه نیست. ما دچار خلأ بودیم و این خلا به خود رسانه‌ها و زندگی روزنامه‌نگاران ضربه می‌زد. لازم بود این خلأ پر شود. اگر دوستان فکر می‌کنند تشکل صنفی دارند و انجمن صنفی دارند، مبارکشان باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.