|

ملقمه ای در آمیخته از فرهنگ و سیاست

سرنوشت مبهم تابوت «ریچارد فرای» بر سر دو راهی تاریخی

مهدی رفائی

آیا تصمیم سرنوشت‌ساز دکتر روحانی تابوت «ریچارد فرای» شرق‌شناس و ایران‌شناس اصفهان پژوه را به اصفهان می‌آورد یا با یک چرخش 50 درجه شرقی رهسپار دوشنبه می‌کند، در این میان جریان های موافق و مخالف در اصفهان نظرات متفاوتی دارند.
یک سال پیش از او به عنوان بزرگ‌ترین ایران‌شناس زنده دنیا یاد می‌کردند و اکنون وصیت او مبنی بر به خاک سپرده شدن در ساحل زاینده‌رود با واکنش های موافق و مخالف از سوی محافل، جناح ها و شخصیت های کشور روبرو شده است.درآخرین تحولات امام جمعه موقت اصفهان،حجت الاسلام رهبر و دو تن از اعضای شورای شهر و برخی نمایندگان مجلس با جاسوس خواندن ریچارد فرای مخالفت خود را از دفن وی در اصفهان اعلام کردند، همچنین روز5شنبه،21 فروردین جاری حدود 500 نفر از طلاب و جوانان و بسیجیان اصفهان با حضور در پل خواجو وصدور بیانیه و دادن شعارهایی انزجار خود از دفن وی در اصفهان را با تندترین شکل ممکن بیان کردند.همچنین حمله به مقبره پروفسور پوپ در اصفهان و ادبیات تند بیانیه تجمع کنندگان مذکوربازتاب نامناسبی برای شهر اصفهان در عرصه های خبری دنیا داشت و در همین راستا دکتر علی مطهری با ارزش نهادن به وجهه تاریخی اصفهان اقدامات برخی افراد را مواضع شخصی دانست و گفت: کمیسیون فرهنگی مجلس و شخص او مخالف دفن فرای در اصفهان نیست ودولت باید به تعهدات قبلی کشور در راستای فرای عمل کند و این ایران شناس نامی خدمات ممتازی برای شناساندن تاریخ و فرهنگ کشور در عرصه های بین المللی داشته است.
اکنون همسر ریچارد فرای دفن او در نارنجستان شیراز را مطرح کرده وبرخی محافل اصول گرای اصفهان نیز در نهایت اعلام کردند به جای حاشیه زاینده رود در صورتی که هیچ راهی برای دفن نشدن فرای در اصفهان نماند وی در گورستان ارامنه اصفهان دفن شود.
اکثر شخصیت های سیاسی و اجتماعی و فرهنگی اصفهان از اظهارنظر مستقیم در مورد خاک‌سپاری ریچارد فرای در اصفهان خودداری می‌کنند و این مورد را مساله‌ای دو وجهی می‌دانند که از یک طرف اقدامی علمی فرهنگی و قدرشناسانه است ولی از سمت دیگر با مسایل سیاسی مربوط به عملکرد «فرای» روبروست.
به همین علت اکثر مسوولان دولتی و نمایندگان مجلس منتظر تصمیم مهم دکتر روحانی بر سر یک دو راهی سرنوشت‌ساز ایستادند تا هرگونه اظهارنظر را به بعد از تصمیم دولت موکول کنند.
تا نیمه شب گذشته پیگیری های خبرنگار ما ،از مسوولان استانداری به این کلام ختم شد که دکتر زرگر پور خود شخصاً پی گیر امور مربوط به این تقاضای دفن، با مسوولان دولتی است و وی دغدغه‌های گروه‌های مختلف مردم اصفهان و نیز مسایل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مربوط به این مورد خاص را در پیگیری ها و تماس ها به گوش مسوولان دولت رسانده، ولی هنوز در این خصوص و یا هرگونه تصمیم‌گیری دولت، ابلاغی به استان صورت نگرفته است.
مدیران استانداری از معاونت سیاسی تا مدیریت تشریفات و بین‌الملل در گفتگو با خبرنگار فارس اصفهان، خاطرنشان کردند: هنوز این تصمیم‌گیری وارد مرحله استانی نشده و به محض تصمیم‌گیری دولت، ضمن اطلاع‌رسانی جلسات استانی برای هماهنگی صورت خواهد گرفت.
همچنین استاندار با انتقاد از تجمع افراد متذکر شد که برخی افراد نباید از خویشتن داری مدیریت استان سو استفاده کنند و من بعد با این گونه تجمعات بی مجوز برخورد می شود و در همین راستا معاون سیاسی استاندار نیز تصمیم گیری در این مورد را خارج از مسوولیت استان دانست.
فرصت‌طلبی تاریخی تاجیکستان برای خاک‌سپاری فرای در شهر دوشنبه
اگر چه فرای مدت بیشتری از اقامت در ایران را در افغانستان وهم تاجیکستان مانده بود ولی انس و الفت دیرینه‌اش با فرهنگ و تمدن ایرانی باعث شد که 2 سال پیش که گویا در خفا صدای کلنگ خود را شنیده بود به ایران بیاید تا خانه بعد مرگش را هم راست و ریست کند.
ریچارد فرای به شرق‌شناس بودن و ایران‌شناس بودنش فخر نمی‌فروخت ولی همیشه به این می‌بالید که استاد دهخدا به او لقب «ایران دوست» داده است.
جالب است بدانیم محمدجواد ظریف در صفحه تویترش از او به عنوان یک دوست واقعی و دانشمند ایران‌شناس و ریش‌سفید ایران‌شناسان نام برده است.
ریچارد فرای بالاخره در سن 94 سالگی در بیمارستانی در بوستون در هفتم فروردین امسال بدرود حیات گفت و از آن تاریخ بدن وی بلاتکلیف در سردخانه‌ای نگهداری می‌شود.کشور تاجیکستان که ریچارد فرای سفرهایی به آن کشور نیز داشت، شدیداً پیگیر به خاک‌سپاری این شرق‌شناس در شهر دوشنبه است .ولی او آرمیدن در کنار زاینده‌رودی که اکنون خاموش و بی‌نواست را در کنار استادش پروفسور «آرتور پوپ» بر خاک تاجیکستان ترجیح داده است.
به قطع یقین تاجیکستان بیشتر از عنصر قدرشناسی به جاذبه بین‌المللی که خاک‌سپاری این دانشمند شرق‌شناس برای کشور تاجیکستان به ارمغان می‌آورد و بازتابی که در جهان خواهد داشت و نیز منافع گردشگری بعدی آن، می اندیشد.
حکایت خانه‌ اهدایی احمدی‌نژاد/ اسب پیش کشی که نداده، رسانه‌ها دندانش را شمردند!
حکایت جنجال اهدای خانه به ریچارد فرای توسط احمدی‌نژاد هم مثل داستان اسب پیشکشی بود که هنوز تعلق نگرفته رسانه‌ها و شبکه‌های خبری دندان‌هایش را هم شمردند!
احمدی‌نژاد رییس‌جمهور سابق کشور با دفن ریچارد فرای در ایران موافقت کرد و درحالی‌که او یک قبر خواست، به او یک خانه داد، شاید اگر احمدی‌نژاد کمتر دست و دلباز شده بود و دو سال مساله را کش داده بود اکنون با همان 2 متر خاک مساله حل بود و جنجال خانه اهدایی دو سال پیش هم به راه نمی‌افتاد و حساسیت های ویژه‌ای ایجاد نمی‌شد.
البته اگر چه اقدام احمدی‌نژاد هم عجولانه بود ولی نشان از قدرشناسی و روحیه بخشندگی بود که در احساس همه ایرانیان موج می زند.
خانه تاریخی معروف به «تمیزی» خانه‌ای بود که برای فرای در نظر گرفته شده بود و قرار بود تا در زمان حیات او مورد استفاده‌اش قرار گیرد و پس از آن هم به موزه شرق‌شناسی تبدیل شود و در اختیار مستشرقین و دانشجویان و گردشگران قرار گیرد.
این خانه تاریخی در بازارچه حمام قاضی اصفهان در خیابان ابن‌سینا از جمله خانه‌های تاریخی بود که با رعایت معماری سنتی و تاریخی توسط شرکت عمران مسکن‌سازان مرمت و بازسازی شده بود و در زمان سفر احمدی‌نژاد در شهریور سال 89 به اصفهان قرار شد با مساعدت و پیگیری میراث فرهنگی این خانه با قیمت حدودی 2 میلیاردی از شرکت مسکن‌سازان خریداری و در اختیار ریچارد فرای قرار گیرد.البته این خانه که در آن سال ها کلی بحث و مجادله بر سر آن صورت گرفت هرگز به ریچارد فرای داده نشد و این پیگیری ها نیز صورت نگرفت تا شرکت مسکن‌سازان این خانه را برای کاربری مجموعه هتل سنتی به بخش خصوصی واگذار کرد.
در آن سال از ریچارد فرای توسط دولت احمدی‌نژاد به عنوان میهمان ویژه همایش ایرانیان مقیم خارج از کشور برای سخنرانی دعوت به عمل آمده بود و فرای در آن سفر در جریان بازدید از اصفهان و درخواست دفن در این شهر با این پیشکش ندادنی احمدی‌نژاد روبه رو شد.
سند تفاهم‌نامه اهدای خانه تاریخی با دستور دکتر احمدی‌نژاد به امضای دکتر اسماعیلی معاون سیاسی وقت استانداری نیز رسیده ولی با جنجال های شهریور و مهر 89 بر سر این خانه مسکوت ماند.
جالب است تصاویر این خانه تاریخی که بسیار سوژه شبکه‌های خبری برون‌مرزی و نیز سایت های داخلی کشور شده بود، هیچ‌گاه رسماً به ریچارد فرای نرسید و او در آرزوی زندگی در این خانه ماند.
برای دفن هنرمندان خودمان هم در محیط غیر آرامگاه عمومی مشکل‌داریم
معاون فرهنگی اجتماعی شهردار اصفهان در گفتگو با خبرنگار ما در اصفهان، اظهار کرد: هنوز در خصوص خاک‌سپاری ریچارد فرای ابلاغ خاصی به شهرداری اصفهان نشده و در صورت تصمیم‌گیری دولت، ابتدا استانداری و سپس در مراحل اجرایی شهرداری در جریان قرار می‌گیرد.علی قاسم‌زاده، در خصوص به خاک‌سپاری افراد در محیط های غیر آرامگاهی، گفت: در شهرهای بزرگی مثل اصفهان این امر ضوابط خاصی دارد و اگر مطابق قانون رفتار نشود با موجی از مطالبات و بی‌نظمی ها در زمینه خاک‌سپاری مواجه می‌شویم.
وی افزود: در خصوص فرای دو جریان فکری متفاوت وجود دارد که هر کدام دغدغه‌های خود را مطرح می‌کنند ولی تصمیم‌گیری نهایی با دولت است.
روال شدن این قبیل خاک‌سپاری باعث هنجارشکنی و غیرقابل‌مهار است
معاون فرهنگی اجتماعی شهردار اصفهان یادآور شد: بسیاری از مشاهیر و بزرگان و هنرمندانی بودند که دوست داشتند در بوستان های یا سایر اماکن دفن شوند ولی اقتضای کاربری فضاهای شهری و قوانین این اجازه را به ما نمی‌دهد و ما حتی برای صدور دستور تدفین زنده‌یاد کسایی در تخت فولاد که قبرستان هم بود مشکل داشتیم و بالاخره با صدور دستور از مقامات اصلح این امکان به وجود آمد.
قاسم‌زاده تاکید کرد: اگر قرار به دفن طبق وصیت هر فرد باشد، قطعاً هنرمندان و عرفا و علمای اصفهان ارجحیت و حق آب و گل دارند که در اماکن شهری تدفین شوند ولی این امکان به وجود نیامده است.
وی خاطرنشان کرد: خاک‌سپاری در بوستان ها و محیط های غیر آرامگاهی به ندرت اتفاق افتاده و باید برای این مورد به استفتائات از مراجع و کسب دستور از مقامات ارشد نظام مراجعه کرد.
وی ادامه داد: باید پیوست های فرهنگی و اجتماعی و تبعات سیاسی این امر و نظرات طیف های مختلف به دقت در مورد این امر بررسی شود.
معاون فرهنگی اجتماعی شهردار اصفهان، در پایان تاکید کرد: اگر بخواهد این مساله روال شود که افرادی هر چند نامدار وصیت کنند در جای خاصی از شهر دفن شوند، این مساله قابل مهار نبوده و به ناهنجاری در چهره شهر می‌انجامد.
حکایت «ریچارد فرای» و عشقش به اصفهان و شیراز
ریچارد نلسون فرای، شرق‌شناس و ایران‌شناس نامی و اصفهان شناس ممتاز در سال 1920 از والدین سوئدی در آلاگامای آمریکا بدنیا آمد، او استاد بازنشسته دانشگاه «هاروارد» بود و به 7 زبان زنده دنیا و نیز زبان های باستانی اوستایی و پهلوی نیز تسلط داشت.
وی در جوانی شیفته شرق‌شناسی و مجذوب تخت جمشید و بناهای تاریخی اصفهان شد، او به کمک یک کارشناس ایرانی که در گمرک آمریکا کارمند بود، زبان فارسی را آموخت و کتاب تاریخ بخارا را با کمک همان فرد (محمد سمسار) که از دانشگاه پنسیلوانیا دکترا داشت، ترجمه کرد و به عنوان رساله دکترای خود در هاروارد ارایه داد.او در دهه 40 به ایران و هند و افغانستان سفر کرد و مدتی را هم در اصفهان ماند و سفرنامه این سفر 2 ساله را نوشت.
وی در سال های بعد با بورسیه «هاروارد» در دانشکده مطالعات مشرق زمین و آفریقا در لندن به تحصیل زبان «سغدی» و پهلوی همت کرد و در بازگشت به هاروارد به تدریس انسان‌شناسی و تاریخ و مذاهب خاورمیانه پرداخت.او سال‌ها در دانشگاه‌های مختلف کشورهای شرقی به عنوان استاد میهمان به تدریس پرداخت از جمله وی به دلیل علاقه به تخت جمشید و تمدن هخامنشی، طی سال‌های 1970 تا 1976 استاد افتخاری دانشگاه شیراز بود.وی از جمله افرادی بود که طی سال‌های گذشته با ذکر دلایل زیادی از نام پرآوازه خلیج‌فارس دفاع کرد و همواره با نامه‌نگاری به سازمان های جهانی و عرب و استناد به تمدن دیرینه سال سرزمین پارس، از مدعیان دروغین نام خلیج همیشه فارس انتقاد کرد.
شاید اوج هنر ریچارد فرای و آوازه ایران‌شناسی او با تألیف 3 کتاب «میراث باستانی ایران» و «عصر زرین فرهنگ ایران» و «تاریخ باستانی ایران» کامل شد و خارج از اظهارنظر های سیاسی این کتاب ها نقش ارزنده‌ای در شناخت تاریخ و تمدن ایران در دنیا ایفا کرد.
از وی همچنین، کتاب میترا (مهر) در باستان‌شناسی ایران و مجموعه مقالات شناخت تمدن هخامنشیان، خط آرامی و شناخت زبان های باستانی ایران و ده‌ها مقاله دیگر در باب تمدن ایران باستان ونیز بناهای باستانی اصفهان به جای مانده است.
ترجمه کتیبه قبر کوروش تا کشف راز آتشکده بی شاپور
دو تلاش و ابتکار ریچارد فرای در ایران جالب نظر بود؛ اول اینکه او اثبات کرد که با توجه به نقاشی «جیمز موریه» آتشکده بی شاپور سقف داشته و فضای باز نبوده و دوم اهتمامی بود که برای ترجمه کتیبه قبر کوروش که به خط آرامی نگاشته شده داشت و سرانجام در مقاله‌ای ترجمه‌اش کرد.«ایران بزرگ» از جمله آخرین کتاب‌های وی بود که سال 2005 منتشر شد، همچنین کتاب‌های «پرشیا» در سال 1969، «متدولوژی جدید در ایران شناسی» به زبان آلمانی در سال 1974، «دوران طلایی ایران: اعراب در شرق» در سال 1988 شماری دیگر از آثار وی درباره ایران و ایران‌شناسی را در بر می‌گیرد.
او بنیان‌گذار کرسی مطالعات ایران‌شناسی در دانشگاه‌های هاروارد و کلمبیا بود و کمک شایانی هم به تألیف فرهنگنامه تاریخ ایران کمبریج کرد.
از وی ده‌ها اثر به جای مانده که اکثر آن‌ها در شرق‌شناسی و مربوط به تاریخ و تمدن ایران است که در این میان در این آثار به اصفهان و شیراز با نگاه ویژه‌ای نگریسته شده است.
وی همچنین در مورد شعرای ایران و زبان فارسی مقالات متعدی نوشته و نقش او در بازشناسی ریشه‌های مختلف زبان فارسی دری، فارسی نو و نیز لهجه‌های تاجیکی و ایرانی و نیز شناخت زبان اوستایی و سغدی و زبان آرامی غیرقابل‌انکار است.
تاکنون جواز ایران‌شناسی فراوانی هم از سوی بنیادهای ایران‌شناسی در شهرهای دنیا به ریچارد فرای اهدا شده است
جریان های فکری و موج های موافق و مخالف خاک‌سپاری فرای در اصفهان
به گزارش خبرنگار ما، کم نیستند افرادی از طیف های مختلف سیاسی و مدیران و مسوولان که مخالف خاک‌سپاری افرادی مثل ریچارد فرای در ایران هستند و از مناظر مختلف سیاسی و اجتماعی و نیز از نقطه نظرات سوابق به بیان این دیدگاه‌ها می‌پردازند.
گروهی از اساتید دانشگاهی تهران و اصفهان ونیز بسیاری از فعالان حوزه میراث فرهنگی و تاریخ بر این باورند که مساله خاک‌سپاری ریچارد فرای باید خارج از گود سیاست پیگیری شود و با توجه به خدمات وی در قبال شناساندن ایران، زبان فارسی و تمدن ایرانی و اسلامی به این مورد به عنوان فرصتی نگاه کرد که می‌توان در آینده هم منشأ برکات گردشگری و نیز نگاه ویژه جهان به ایران و اصفهان شود و این فرصت تکرار شدنی نیست.
در این میان یک جریان موافق با خاک‌سپاری ریچارد فرای را گروهی تشکیل می‌دهد که معتقدند: از دیدگاه سمبلیک هم به خاک‌سپاری یک دانشمند آمریکایی در خاک ایران می‌تواند پیامی برای صلح‌طلب و قدرشناس بودن ایران برای دنیا داشته باشد و در عرصه بین‌المللی به عنوان برگ برنده‌ای در منازعات جهانی بهره‌برداری شود و برعکس این مساله هم در صورت محقق نشدن این امر صادق است و بهانه دوباره‌ای برای شیپورهای غرب و رسانه‌های معلوم‌الحال برای زدن برچسب های مختلف دشمنی بافرهنگ و تاریخ و...به کشور می‌شود.
برخی دیدگاه‌های مخالف برای خاک‌سپاری «فرای» در ایران به اظهارنظرهایی از میان جریان های اصولگرایی بر می‌گردد که گروهی دیگر از سیاسیون با ذکر مسایل و عقبه تاریخی ریچارد فرای را جاسوسی زبردست معرفی می‌کنند که در طول این سال ها شرق‌شناسی را به عنوان ابزاری برای جاسوسی و منافع استعمارگران به کار گرفته است.این محافل ارایه نظریه معروف جریان انحرافی با نام «مکتب ایرانی» را که از سوی یکی از مشاوران و همکاران نزدیک فرای مطرح شده بود و نزدیکی این حلقه با انجمن ایرانیان خارج از کشور در زمان احمدی‌نژاد را مطرح می‌کنند و پایه تفکرات این شخص را ضد اسلامی می‌دانند.برخی دیگر نیز با اعلام این مطلب که وی شاگرد پروفسور «پوپ» بوده و در زمان حکومت طاغوت با وساطت و دلالی او بسیاری از مواریث فرهنگی کشور تاراج شده، «فرای» را نیز دنباله روی استادش «پوپ» می‌پندارند.
همچنین، هم نشینی نزدیک دولت اصلاحات با ریچارد و همکاری وی با محافل روشنفکری خارج از کشور و نیز گروه‌های حامی فتنه را برخی از گروه‌ها مانع حمایت جریان های اصول‌گرا از خاک‌سپاری او در ایران می‌دانند.
ریچارد فرای ایران‌شناس بی‌ریا یا جاسوس فریبکار؟
به گزارش ما، همچنین یک گروه موافق دیگر بر این باور هستند که نباید از برخی اسم و آوازه‌ها بت سازی کرد درحالی‌که بسیاری از نخبگان و دانشمندان خودمان مهجور هستند، خاک‌سپاری «فرای» باید مثل فرصتی مورد بهره‌برداری قرار گیرد ولی نباید راه بر اندیشه‌هایی که استعمارگری را توسعه داده یا به استعمار جهانی سود می‌رسانند باز شود.این گروه معتقدند که مساله فرای به عنوان یک شرق‌شناس نباید زیاد پر و بال پیدا کند و بهتر است ما به جای پرداختن به ریچارد فرای ها دانشمندان خود را دریابیم.از سویی در محافل جهانی استقبال از خاک‌سپاری این شخص قدرت نرم جمهوری اسلامی را افزایش داده ولی این کار نباید به الگو و نماد و اسطوره‌سازی از این شخص یا اشخاص مشابه منجر شود.
صرف‌نظر از اینکه ریچارد فرای به جز برخی خدمات مشهودش به ایران‌شناسی چه فعالیت های احتمالی منفی یا مخربی داشته، باید با سرعت عمل و اقتضای مسایل مختلف فرهنگی و اجتماعی و سیاسی کلان کشور، در رای همه امور منافع ملی و امنیت ملی ملاک قرار داده شود و در فرصت های بعدی ماهیت این فرد با مستندات بازشناسی شود وبه طور علنی در مراسمی به مردم اعلام شود.هم اکنون بنیاد موقوفات دکتر ایرج افشار، بنیاد ایران‌شناسی ونیز رییس مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی در نامه‌هایی جداگانه به رییس‌جمهور، وزیر امور خارجه و استاندار اصفهان خواستار ترتیب سریع برای خاک‌سپاری ریچارد فرای در اصفهان شدند.


آیا تصمیم سرنوشت‌ساز دکتر روحانی تابوت «ریچارد فرای» شرق‌شناس و ایران‌شناس اصفهان پژوه را به اصفهان می‌آورد یا با یک چرخش 50 درجه شرقی رهسپار دوشنبه می‌کند، در این میان جریان های موافق و مخالف در اصفهان نظرات متفاوتی دارند.
یک سال پیش از او به عنوان بزرگ‌ترین ایران‌شناس زنده دنیا یاد می‌کردند و اکنون وصیت او مبنی بر به خاک سپرده شدن در ساحل زاینده‌رود با واکنش های موافق و مخالف از سوی محافل، جناح ها و شخصیت های کشور روبرو شده است.درآخرین تحولات امام جمعه موقت اصفهان،حجت الاسلام رهبر و دو تن از اعضای شورای شهر و برخی نمایندگان مجلس با جاسوس خواندن ریچارد فرای مخالفت خود را از دفن وی در اصفهان اعلام کردند، همچنین روز5شنبه،21 فروردین جاری حدود 500 نفر از طلاب و جوانان و بسیجیان اصفهان با حضور در پل خواجو وصدور بیانیه و دادن شعارهایی انزجار خود از دفن وی در اصفهان را با تندترین شکل ممکن بیان کردند.همچنین حمله به مقبره پروفسور پوپ در اصفهان و ادبیات تند بیانیه تجمع کنندگان مذکوربازتاب نامناسبی برای شهر اصفهان در عرصه های خبری دنیا داشت و در همین راستا دکتر علی مطهری با ارزش نهادن به وجهه تاریخی اصفهان اقدامات برخی افراد را مواضع شخصی دانست و گفت: کمیسیون فرهنگی مجلس و شخص او مخالف دفن فرای در اصفهان نیست ودولت باید به تعهدات قبلی کشور در راستای فرای عمل کند و این ایران شناس نامی خدمات ممتازی برای شناساندن تاریخ و فرهنگ کشور در عرصه های بین المللی داشته است.
اکنون همسر ریچارد فرای دفن او در نارنجستان شیراز را مطرح کرده وبرخی محافل اصول گرای اصفهان نیز در نهایت اعلام کردند به جای حاشیه زاینده رود در صورتی که هیچ راهی برای دفن نشدن فرای در اصفهان نماند وی در گورستان ارامنه اصفهان دفن شود.
اکثر شخصیت های سیاسی و اجتماعی و فرهنگی اصفهان از اظهارنظر مستقیم در مورد خاک‌سپاری ریچارد فرای در اصفهان خودداری می‌کنند و این مورد را مساله‌ای دو وجهی می‌دانند که از یک طرف اقدامی علمی فرهنگی و قدرشناسانه است ولی از سمت دیگر با مسایل سیاسی مربوط به عملکرد «فرای» روبروست.
به همین علت اکثر مسوولان دولتی و نمایندگان مجلس منتظر تصمیم مهم دکتر روحانی بر سر یک دو راهی سرنوشت‌ساز ایستادند تا هرگونه اظهارنظر را به بعد از تصمیم دولت موکول کنند.
تا نیمه شب گذشته پیگیری های خبرنگار ما ،از مسوولان استانداری به این کلام ختم شد که دکتر زرگر پور خود شخصاً پی گیر امور مربوط به این تقاضای دفن، با مسوولان دولتی است و وی دغدغه‌های گروه‌های مختلف مردم اصفهان و نیز مسایل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مربوط به این مورد خاص را در پیگیری ها و تماس ها به گوش مسوولان دولت رسانده، ولی هنوز در این خصوص و یا هرگونه تصمیم‌گیری دولت، ابلاغی به استان صورت نگرفته است.
مدیران استانداری از معاونت سیاسی تا مدیریت تشریفات و بین‌الملل در گفتگو با خبرنگار فارس اصفهان، خاطرنشان کردند: هنوز این تصمیم‌گیری وارد مرحله استانی نشده و به محض تصمیم‌گیری دولت، ضمن اطلاع‌رسانی جلسات استانی برای هماهنگی صورت خواهد گرفت.
همچنین استاندار با انتقاد از تجمع افراد متذکر شد که برخی افراد نباید از خویشتن داری مدیریت استان سو استفاده کنند و من بعد با این گونه تجمعات بی مجوز برخورد می شود و در همین راستا معاون سیاسی استاندار نیز تصمیم گیری در این مورد را خارج از مسوولیت استان دانست.
فرصت‌طلبی تاریخی تاجیکستان برای خاک‌سپاری فرای در شهر دوشنبه
اگر چه فرای مدت بیشتری از اقامت در ایران را در افغانستان وهم تاجیکستان مانده بود ولی انس و الفت دیرینه‌اش با فرهنگ و تمدن ایرانی باعث شد که 2 سال پیش که گویا در خفا صدای کلنگ خود را شنیده بود به ایران بیاید تا خانه بعد مرگش را هم راست و ریست کند.
ریچارد فرای به شرق‌شناس بودن و ایران‌شناس بودنش فخر نمی‌فروخت ولی همیشه به این می‌بالید که استاد دهخدا به او لقب «ایران دوست» داده است.
جالب است بدانیم محمدجواد ظریف در صفحه تویترش از او به عنوان یک دوست واقعی و دانشمند ایران‌شناس و ریش‌سفید ایران‌شناسان نام برده است.
ریچارد فرای بالاخره در سن 94 سالگی در بیمارستانی در بوستون در هفتم فروردین امسال بدرود حیات گفت و از آن تاریخ بدن وی بلاتکلیف در سردخانه‌ای نگهداری می‌شود.کشور تاجیکستان که ریچارد فرای سفرهایی به آن کشور نیز داشت، شدیداً پیگیر به خاک‌سپاری این شرق‌شناس در شهر دوشنبه است .ولی او آرمیدن در کنار زاینده‌رودی که اکنون خاموش و بی‌نواست را در کنار استادش پروفسور «آرتور پوپ» بر خاک تاجیکستان ترجیح داده است.
به قطع یقین تاجیکستان بیشتر از عنصر قدرشناسی به جاذبه بین‌المللی که خاک‌سپاری این دانشمند شرق‌شناس برای کشور تاجیکستان به ارمغان می‌آورد و بازتابی که در جهان خواهد داشت و نیز منافع گردشگری بعدی آن، می اندیشد.
حکایت خانه‌ اهدایی احمدی‌نژاد/ اسب پیش کشی که نداده، رسانه‌ها دندانش را شمردند!
حکایت جنجال اهدای خانه به ریچارد فرای توسط احمدی‌نژاد هم مثل داستان اسب پیشکشی بود که هنوز تعلق نگرفته رسانه‌ها و شبکه‌های خبری دندان‌هایش را هم شمردند!
احمدی‌نژاد رییس‌جمهور سابق کشور با دفن ریچارد فرای در ایران موافقت کرد و درحالی‌که او یک قبر خواست، به او یک خانه داد، شاید اگر احمدی‌نژاد کمتر دست و دلباز شده بود و دو سال مساله را کش داده بود اکنون با همان 2 متر خاک مساله حل بود و جنجال خانه اهدایی دو سال پیش هم به راه نمی‌افتاد و حساسیت های ویژه‌ای ایجاد نمی‌شد.
البته اگر چه اقدام احمدی‌نژاد هم عجولانه بود ولی نشان از قدرشناسی و روحیه بخشندگی بود که در احساس همه ایرانیان موج می زند.
خانه تاریخی معروف به «تمیزی» خانه‌ای بود که برای فرای در نظر گرفته شده بود و قرار بود تا در زمان حیات او مورد استفاده‌اش قرار گیرد و پس از آن هم به موزه شرق‌شناسی تبدیل شود و در اختیار مستشرقین و دانشجویان و گردشگران قرار گیرد.
این خانه تاریخی در بازارچه حمام قاضی اصفهان در خیابان ابن‌سینا از جمله خانه‌های تاریخی بود که با رعایت معماری سنتی و تاریخی توسط شرکت عمران مسکن‌سازان مرمت و بازسازی شده بود و در زمان سفر احمدی‌نژاد در شهریور سال 89 به اصفهان قرار شد با مساعدت و پیگیری میراث فرهنگی این خانه با قیمت حدودی 2 میلیاردی از شرکت مسکن‌سازان خریداری و در اختیار ریچارد فرای قرار گیرد.البته این خانه که در آن سال ها کلی بحث و مجادله بر سر آن صورت گرفت هرگز به ریچارد فرای داده نشد و این پیگیری ها نیز صورت نگرفت تا شرکت مسکن‌سازان این خانه را برای کاربری مجموعه هتل سنتی به بخش خصوصی واگذار کرد.
در آن سال از ریچارد فرای توسط دولت احمدی‌نژاد به عنوان میهمان ویژه همایش ایرانیان مقیم خارج از کشور برای سخنرانی دعوت به عمل آمده بود و فرای در آن سفر در جریان بازدید از اصفهان و درخواست دفن در این شهر با این پیشکش ندادنی احمدی‌نژاد روبه رو شد.
سند تفاهم‌نامه اهدای خانه تاریخی با دستور دکتر احمدی‌نژاد به امضای دکتر اسماعیلی معاون سیاسی وقت استانداری نیز رسیده ولی با جنجال های شهریور و مهر 89 بر سر این خانه مسکوت ماند.
جالب است تصاویر این خانه تاریخی که بسیار سوژه شبکه‌های خبری برون‌مرزی و نیز سایت های داخلی کشور شده بود، هیچ‌گاه رسماً به ریچارد فرای نرسید و او در آرزوی زندگی در این خانه ماند.
برای دفن هنرمندان خودمان هم در محیط غیر آرامگاه عمومی مشکل‌داریم
معاون فرهنگی اجتماعی شهردار اصفهان در گفتگو با خبرنگار ما در اصفهان، اظهار کرد: هنوز در خصوص خاک‌سپاری ریچارد فرای ابلاغ خاصی به شهرداری اصفهان نشده و در صورت تصمیم‌گیری دولت، ابتدا استانداری و سپس در مراحل اجرایی شهرداری در جریان قرار می‌گیرد.علی قاسم‌زاده، در خصوص به خاک‌سپاری افراد در محیط های غیر آرامگاهی، گفت: در شهرهای بزرگی مثل اصفهان این امر ضوابط خاصی دارد و اگر مطابق قانون رفتار نشود با موجی از مطالبات و بی‌نظمی ها در زمینه خاک‌سپاری مواجه می‌شویم.
وی افزود: در خصوص فرای دو جریان فکری متفاوت وجود دارد که هر کدام دغدغه‌های خود را مطرح می‌کنند ولی تصمیم‌گیری نهایی با دولت است.
روال شدن این قبیل خاک‌سپاری باعث هنجارشکنی و غیرقابل‌مهار است
معاون فرهنگی اجتماعی شهردار اصفهان یادآور شد: بسیاری از مشاهیر و بزرگان و هنرمندانی بودند که دوست داشتند در بوستان های یا سایر اماکن دفن شوند ولی اقتضای کاربری فضاهای شهری و قوانین این اجازه را به ما نمی‌دهد و ما حتی برای صدور دستور تدفین زنده‌یاد کسایی در تخت فولاد که قبرستان هم بود مشکل داشتیم و بالاخره با صدور دستور از مقامات اصلح این امکان به وجود آمد.
قاسم‌زاده تاکید کرد: اگر قرار به دفن طبق وصیت هر فرد باشد، قطعاً هنرمندان و عرفا و علمای اصفهان ارجحیت و حق آب و گل دارند که در اماکن شهری تدفین شوند ولی این امکان به وجود نیامده است.
وی خاطرنشان کرد: خاک‌سپاری در بوستان ها و محیط های غیر آرامگاهی به ندرت اتفاق افتاده و باید برای این مورد به استفتائات از مراجع و کسب دستور از مقامات ارشد نظام مراجعه کرد.
وی ادامه داد: باید پیوست های فرهنگی و اجتماعی و تبعات سیاسی این امر و نظرات طیف های مختلف به دقت در مورد این امر بررسی شود.
معاون فرهنگی اجتماعی شهردار اصفهان، در پایان تاکید کرد: اگر بخواهد این مساله روال شود که افرادی هر چند نامدار وصیت کنند در جای خاصی از شهر دفن شوند، این مساله قابل مهار نبوده و به ناهنجاری در چهره شهر می‌انجامد.
حکایت «ریچارد فرای» و عشقش به اصفهان و شیراز
ریچارد نلسون فرای، شرق‌شناس و ایران‌شناس نامی و اصفهان شناس ممتاز در سال 1920 از والدین سوئدی در آلاگامای آمریکا بدنیا آمد، او استاد بازنشسته دانشگاه «هاروارد» بود و به 7 زبان زنده دنیا و نیز زبان های باستانی اوستایی و پهلوی نیز تسلط داشت.
وی در جوانی شیفته شرق‌شناسی و مجذوب تخت جمشید و بناهای تاریخی اصفهان شد، او به کمک یک کارشناس ایرانی که در گمرک آمریکا کارمند بود، زبان فارسی را آموخت و کتاب تاریخ بخارا را با کمک همان فرد (محمد سمسار) که از دانشگاه پنسیلوانیا دکترا داشت، ترجمه کرد و به عنوان رساله دکترای خود در هاروارد ارایه داد.او در دهه 40 به ایران و هند و افغانستان سفر کرد و مدتی را هم در اصفهان ماند و سفرنامه این سفر 2 ساله را نوشت.
وی در سال های بعد با بورسیه «هاروارد» در دانشکده مطالعات مشرق زمین و آفریقا در لندن به تحصیل زبان «سغدی» و پهلوی همت کرد و در بازگشت به هاروارد به تدریس انسان‌شناسی و تاریخ و مذاهب خاورمیانه پرداخت.او سال‌ها در دانشگاه‌های مختلف کشورهای شرقی به عنوان استاد میهمان به تدریس پرداخت از جمله وی به دلیل علاقه به تخت جمشید و تمدن هخامنشی، طی سال‌های 1970 تا 1976 استاد افتخاری دانشگاه شیراز بود.وی از جمله افرادی بود که طی سال‌های گذشته با ذکر دلایل زیادی از نام پرآوازه خلیج‌فارس دفاع کرد و همواره با نامه‌نگاری به سازمان های جهانی و عرب و استناد به تمدن دیرینه سال سرزمین پارس، از مدعیان دروغین نام خلیج همیشه فارس انتقاد کرد.
شاید اوج هنر ریچارد فرای و آوازه ایران‌شناسی او با تألیف 3 کتاب «میراث باستانی ایران» و «عصر زرین فرهنگ ایران» و «تاریخ باستانی ایران» کامل شد و خارج از اظهارنظر های سیاسی این کتاب ها نقش ارزنده‌ای در شناخت تاریخ و تمدن ایران در دنیا ایفا کرد.
از وی همچنین، کتاب میترا (مهر) در باستان‌شناسی ایران و مجموعه مقالات شناخت تمدن هخامنشیان، خط آرامی و شناخت زبان های باستانی ایران و ده‌ها مقاله دیگر در باب تمدن ایران باستان ونیز بناهای باستانی اصفهان به جای مانده است.
ترجمه کتیبه قبر کوروش تا کشف راز آتشکده بی شاپور
دو تلاش و ابتکار ریچارد فرای در ایران جالب نظر بود؛ اول اینکه او اثبات کرد که با توجه به نقاشی «جیمز موریه» آتشکده بی شاپور سقف داشته و فضای باز نبوده و دوم اهتمامی بود که برای ترجمه کتیبه قبر کوروش که به خط آرامی نگاشته شده داشت و سرانجام در مقاله‌ای ترجمه‌اش کرد.«ایران بزرگ» از جمله آخرین کتاب‌های وی بود که سال 2005 منتشر شد، همچنین کتاب‌های «پرشیا» در سال 1969، «متدولوژی جدید در ایران شناسی» به زبان آلمانی در سال 1974، «دوران طلایی ایران: اعراب در شرق» در سال 1988 شماری دیگر از آثار وی درباره ایران و ایران‌شناسی را در بر می‌گیرد.
او بنیان‌گذار کرسی مطالعات ایران‌شناسی در دانشگاه‌های هاروارد و کلمبیا بود و کمک شایانی هم به تألیف فرهنگنامه تاریخ ایران کمبریج کرد.
از وی ده‌ها اثر به جای مانده که اکثر آن‌ها در شرق‌شناسی و مربوط به تاریخ و تمدن ایران است که در این میان در این آثار به اصفهان و شیراز با نگاه ویژه‌ای نگریسته شده است.
وی همچنین در مورد شعرای ایران و زبان فارسی مقالات متعدی نوشته و نقش او در بازشناسی ریشه‌های مختلف زبان فارسی دری، فارسی نو و نیز لهجه‌های تاجیکی و ایرانی و نیز شناخت زبان اوستایی و سغدی و زبان آرامی غیرقابل‌انکار است.
تاکنون جواز ایران‌شناسی فراوانی هم از سوی بنیادهای ایران‌شناسی در شهرهای دنیا به ریچارد فرای اهدا شده است
جریان های فکری و موج های موافق و مخالف خاک‌سپاری فرای در اصفهان
به گزارش خبرنگار ما، کم نیستند افرادی از طیف های مختلف سیاسی و مدیران و مسوولان که مخالف خاک‌سپاری افرادی مثل ریچارد فرای در ایران هستند و از مناظر مختلف سیاسی و اجتماعی و نیز از نقطه نظرات سوابق به بیان این دیدگاه‌ها می‌پردازند.
گروهی از اساتید دانشگاهی تهران و اصفهان ونیز بسیاری از فعالان حوزه میراث فرهنگی و تاریخ بر این باورند که مساله خاک‌سپاری ریچارد فرای باید خارج از گود سیاست پیگیری شود و با توجه به خدمات وی در قبال شناساندن ایران، زبان فارسی و تمدن ایرانی و اسلامی به این مورد به عنوان فرصتی نگاه کرد که می‌توان در آینده هم منشأ برکات گردشگری و نیز نگاه ویژه جهان به ایران و اصفهان شود و این فرصت تکرار شدنی نیست.
در این میان یک جریان موافق با خاک‌سپاری ریچارد فرای را گروهی تشکیل می‌دهد که معتقدند: از دیدگاه سمبلیک هم به خاک‌سپاری یک دانشمند آمریکایی در خاک ایران می‌تواند پیامی برای صلح‌طلب و قدرشناس بودن ایران برای دنیا داشته باشد و در عرصه بین‌المللی به عنوان برگ برنده‌ای در منازعات جهانی بهره‌برداری شود و برعکس این مساله هم در صورت محقق نشدن این امر صادق است و بهانه دوباره‌ای برای شیپورهای غرب و رسانه‌های معلوم‌الحال برای زدن برچسب های مختلف دشمنی بافرهنگ و تاریخ و...به کشور می‌شود.
برخی دیدگاه‌های مخالف برای خاک‌سپاری «فرای» در ایران به اظهارنظرهایی از میان جریان های اصولگرایی بر می‌گردد که گروهی دیگر از سیاسیون با ذکر مسایل و عقبه تاریخی ریچارد فرای را جاسوسی زبردست معرفی می‌کنند که در طول این سال ها شرق‌شناسی را به عنوان ابزاری برای جاسوسی و منافع استعمارگران به کار گرفته است.این محافل ارایه نظریه معروف جریان انحرافی با نام «مکتب ایرانی» را که از سوی یکی از مشاوران و همکاران نزدیک فرای مطرح شده بود و نزدیکی این حلقه با انجمن ایرانیان خارج از کشور در زمان احمدی‌نژاد را مطرح می‌کنند و پایه تفکرات این شخص را ضد اسلامی می‌دانند.برخی دیگر نیز با اعلام این مطلب که وی شاگرد پروفسور «پوپ» بوده و در زمان حکومت طاغوت با وساطت و دلالی او بسیاری از مواریث فرهنگی کشور تاراج شده، «فرای» را نیز دنباله روی استادش «پوپ» می‌پندارند.
همچنین، هم نشینی نزدیک دولت اصلاحات با ریچارد و همکاری وی با محافل روشنفکری خارج از کشور و نیز گروه‌های حامی فتنه را برخی از گروه‌ها مانع حمایت جریان های اصول‌گرا از خاک‌سپاری او در ایران می‌دانند.
ریچارد فرای ایران‌شناس بی‌ریا یا جاسوس فریبکار؟
به گزارش ما، همچنین یک گروه موافق دیگر بر این باور هستند که نباید از برخی اسم و آوازه‌ها بت سازی کرد درحالی‌که بسیاری از نخبگان و دانشمندان خودمان مهجور هستند، خاک‌سپاری «فرای» باید مثل فرصتی مورد بهره‌برداری قرار گیرد ولی نباید راه بر اندیشه‌هایی که استعمارگری را توسعه داده یا به استعمار جهانی سود می‌رسانند باز شود.این گروه معتقدند که مساله فرای به عنوان یک شرق‌شناس نباید زیاد پر و بال پیدا کند و بهتر است ما به جای پرداختن به ریچارد فرای ها دانشمندان خود را دریابیم.از سویی در محافل جهانی استقبال از خاک‌سپاری این شخص قدرت نرم جمهوری اسلامی را افزایش داده ولی این کار نباید به الگو و نماد و اسطوره‌سازی از این شخص یا اشخاص مشابه منجر شود.
صرف‌نظر از اینکه ریچارد فرای به جز برخی خدمات مشهودش به ایران‌شناسی چه فعالیت های احتمالی منفی یا مخربی داشته، باید با سرعت عمل و اقتضای مسایل مختلف فرهنگی و اجتماعی و سیاسی کلان کشور، در رای همه امور منافع ملی و امنیت ملی ملاک قرار داده شود و در فرصت های بعدی ماهیت این فرد با مستندات بازشناسی شود وبه طور علنی در مراسمی به مردم اعلام شود.هم اکنون بنیاد موقوفات دکتر ایرج افشار، بنیاد ایران‌شناسی ونیز رییس مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی در نامه‌هایی جداگانه به رییس‌جمهور، وزیر امور خارجه و استاندار اصفهان خواستار ترتیب سریع برای خاک‌سپاری ریچارد فرای در اصفهان شدند.


برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.