نمره منفی مصطفی هاشمیطبا به عملکرد ورزشی دولت
در روابط بینالملل کاملا ناموفقایم
سارا گودرزی/عکس: آیدین رهبر، شرق
برای نقد عملکرد دولت هشتساله محمود احمدینژاد در حوزه ورزش، شاید سید مصطفی هاشمیطبا بهترین فرد باشد؛ فردی که در ادوار گذشته هشتسال رییس سازمان سابق تربیتبدنی و 12سال رییس کمیته ملی المپیک ایران بوده است. ضمن اینکه او بهعنوان وزیر صنایع هم چندین سال در دولت فعالیت کرده و اشراف کاملی بر ورزش ایران دارد. هاشمیطبا در حالی به بررسی عملکرد مسوولان ورزش کشور در دولتهای نهم و دهم میپردازد که در مجموع نمره خوبی به آنها نمیدهد. او معتقد است این سیستم به گونهای مدیریت کرده که هم اعتماد خودش را در بین مردم و هم در جوامع بینالمللی از دست داده است. درادامه گفتوگوی او را با شرق میخوانید.
اگر چه رییسجمهور در همه زمینهها میتواند از نظرات کارشناسی استفاده و خطوط مشخصی را تدوین و تبیین کند اما شاید نشود گفت عملکرد بخش ورزش در این سالها مربوط به دولت آقای احمدینژاد است چرا که در زمان روسایجمهور قبلی هم این طور نبوده که عملکرد سازمان ورزش مستقیما به رییسجمهور مرتبط بوده باشد. به همیندلیل ما میتوانیم بگوییم عملکرد وزارتخانه ایشان چطور بوده است.
البته با این صحبتهایی که آقای احمدینژاد کردند نشان میدهد که ایشان الان به جای اینکه عملکرد هشتسالهاش را ارایه دهد یا به نقد بگذارد، به عنوان یک مدعی که باید این کارها بشود در آمدهاند. طبیعتا در ورزش هم چنین موضعی را خواهند داشت ضمن اینکه مثلا بعضی از اقدامات نظیر شورای سازمان تربیت بدنی را که قبلا به شورای سازمان معروف بود و خیلی تاثیرگذار بود را میتوانستند در طول هفتسال اخیر تشکیل دهند تا خطوط ورزش کشور را مشخص کند. با این حال من سعی میکنم بحث را بیشتر به وزارت ورزش معطوف کنم و پای رییسجمهور را وسط نکشم.
من فکر میکنم در مولفههای مختلف ورزش باید به علمی کردن آن، فدراسیونها و اداره آنها، روابط بینالملل، مسایل فرهنگی، گسترش اماکن ورزشی، نتایج مسابقات برونمرزی، تنظیم بودجههای مالی و رابطه و جلب اعتماد مردم بپردازیم که اشاره به آنها در این بحث خالی از لطف نیست.
بیلان کاری ندیدیم
متاسفانه ما در هشتسال اخیر اصولا فاقد آمار بودیم. در گذشته مرکز آمار ایران و بانک مرکزی آمارهایی را اعلام میکردند. به نظر میآید الان در بحث آمار و اطلاعرسانی یا اصلا عمل نمیکنیم یا به صورت تعریف شده عمل میکنیم، نه اینکه آمار را به دست بیاوریم. وقتی موسسهای آمارگیری میکند بعضی وقتها صلاح میداند این آمارها را منتشر کند. ولی ما بعضا میبینیم در آمارها دست میبرند. به همین دلیل است که تناقضهای زیادی در آمارهای مختلف وجود دارد. به طور مثال مرکز آمار در مورد یک امر واحد یک چیزی میگوید؛ وزارت اقتصاد و دارایی یک چیز، بانک مرکزی یک چیز و خود رییسجمهور هم چیز دیگر. نمیدانم شاید هم این یک تاکتیک باشد. ولی نوعا اگر نگوییم این آمارها دستکاری نشده، آمارهایی است که به زعم افراد اینچنین است.
در سازمان تربیت بدنی هم ما تقریبا بیلان آماری و بیلان کاری ندیدیم. شما اگر دورانی را که بنده در سازمان بودم نگاه کنید، میبینید که ما آمار مشخص از عملکردمان را ارایه میدادیم و در اختیار همه بود و هر کس هم میتوانست راجع به آن اظهارنظر کند.
با این مقدمات میخواهم از بحث علمی کردن ورزش شروع کنم که اخیرا سازمان تربیت بدنی در پی احیای مجدد مراکز قهرمانی و استعدادیابی است. ولی به نظر میآید که سیاست مشخصی در این مورد وجود ندارد. کوششهایی به نظر میآید انجام شده ولی در اصل قضیه که رشد استعدادها و زیر نظر گرفتن آنها و آموزش مربیان سراسری در کشور و همچنین همین نهادهای علمی در مراکز استانها برای اینکه یک رابطهای بین علم و ورزشکاران برقرار کنند به نظر من هنوز توفیقی نداشته است. ما این برنامهها را از سال 74 در سازمان گذاشته بودیم اما از سال 80 به بعد به کلی فراموش شد. به نظر در این سالها، در این رابطه تسامح شده است. حالا اینکه دانشگاهها چقدر در این زمینه تحقیقات و بررسی کنند ربطی به سازمان ندارد. بالاخره دانشگاه جایی است که درس میدهند و محل تحصیل است. زیاد ربطی به سازمان ورزش ندارد. ولی سازمان در طول 12سال گذشته حتی برنامههای قبلی را هم انجام نداده و ملغی کرده و کاملا بیتفاوت بوده که من در اینجا نمیتوانم نمره مثبتی به آن بدهم.
ضعف در اداره و نظارت بر فدراسیونها
در خصوص نقش فدراسیونها و اداره آنها متاسفانه در سازمان تربیت بدنی سیاست مشخصی اعلام نشد. به نظر من هر سازمانی باید سیاست مشخص خودش را اعلام کند. گاهی میگویند انتخابات برگزار میکنیم. از همان ماده معروفی که در زمان آقای مهرعلیزاده، رییس وقت سازمان ورزش، در دوره دوم ریاست آقای خاتمی تصویب شد که میتوانند روسای فدراسیونها را برکنار کنند استفاده میکنند. ما الان تعدادی از فدراسیونهایمان با سرپرست اداره میشوند که حتی بیش از دوره مقرر که در همان آییننامه مصوب شده، سرپرست هستند. بعضی از فدراسیونها هم به نام انجمن منحل شده و داخل یک فدراسیون دیگر رفتهاند. با این شرایط به عقیده من به نظر نمیآید در اداره فدراسیونها و نظارت بر آنها کار خاصی صورت گرفته باشد.
علیالقاعده در مجامع سالانه رییس سازمان بهعنوان رییس مجمع باید نظر خودش را به اضافه گزارش و نقد از آنچه که فدراسیون مربوط میدهد به مجمع ارایه دهد. یعنی اگر فدراسیونی در مجمع در گزارش سالانه ارایه نظر نکند، رییس سازمان باید به عنوان ناظر نظر دهد و موضعگیری کند نه
این که بیایند بنشینند و چیزی بگویند و رییس فدراسیون هم یک گزارشی دهد و بروند دنبال کارشان. به نظر من این یک کار ناصحیح است. من فکر میکنم یک احاطه کلی بر وظایف و نوع نگرششان به نهادهای ورزشی وجود ندارد و به نوعی دچار روزمرگی شدند. سیاستهای ترسیم شده ندارند که بر اساس آن عمل کنند. بالاخره رییس سازمان به عنوان رییس مجمع، صرفنظر از عزل و نصب روسای فدراسیونها، باید نظرش را در خصوص عملکرد فدراسیونها به مجمع بگوید. بعضی وقتها میآیند رییس فدراسیون برتر انتخاب میکنند که یک امر تشریفاتی است و به هیچوجه ملاکهایش مشخص نیست. ممکن است یک لیست بیاورند و بگویند ملاکهای ما این است ولی هیچوقت در مورد آنها بررسی نمیشود. به نظر من باید همه سازمانها از جمله تربیت بدنی بتوانند شفاف برخورد کنند تا مدیریت بهتری داشته باشیم.
به نظرم در این رابطه هم علاوه بر اینکه نتوانستند سیاست مشخصی دهند، در این راه هم شفاف نبودند. همینطور در مورد اصول باشگاه و باشگاهداری در کشور که البته این خیلی تقصیر سازمان نیست. در زمان ما هم چنین اتفاقی میافتاد که ما هم آن زمان نتوانستیم باشگاه خوب درست کنیم که به معنای واقعی باشند و مرکز تعلیم و تربیت جوانان از لحاظ فرهنگی و ورزشی باشد. طبیعتا این بحثهایی هم که میکنند به نام باشگاه فرهنگی-ورزشی همه میدانند محلی از اعراب ندارد و برای قشنگی واژه فرهنگی را قید میکنند. این مشکل از 30 سال پیش بوده اما اینها باز هم نتوانستند این نتوانستن را هم تغییر دهند.
برگزاری نامناسب مسابقات دهه فجر
در خصوص روابط بینالمللی ورزش هم به نظرم عملکرد منفی بوده است. بر اساس اخبار جسته و گریختهای که من دریافت کردم وزیر ورزش ما در ارتباط با مسوولان درجه یک دنیا و همچنین کشورهای مختلف نتوانسته توفیق داشته باشد.
منهای این وزارت ورزش شما ببینید ما نتوانستیم مسابقات کشورهای اسلامی را در ایران برگزار کنیم. با یک بهانههایی که کاملا بدون توجیه و بیمنطق بود راحت میزبانی این رقابتها را از دست دادیم. من خودم برای این مسابقات خیلی زحمت کشیده بودم تا بالاخره توانستیم آن را جا بیندازیم که کشورهای اسلامی هر چهارسال یکبار در قالب این رقابتها دور هم جمع شنوند. ما با حسناستفاده از تبلیغ همبستگی اسلامی، در خصوص ارتباط جوانان این کشورها حداقل از طریق شبکههایی مثل العالم، شبکههایی که در ارتباط با ما هستند یا شبکههای خودمان که در این کشورها بیننده دارد و به زبان آنها هستند، میتوانستیم کار فرهنگی کنیم که متاسفانه یک قدم هم بر نداشتیم که درنتیجه این مسابقات را برگزار نکردیم. این کاملا از ناتوانی ما ناشی میشد. خیلی از شعارهایی که جمهوری اسلامی در رابطه با همبستگی اسلامی میدهد، میتوانست در این رقابتها به طور عینی اجرا شود که متاسفانه نشد. علیالاصول باید بگویم رابطههای فرهنگی ما خوب نیست. شما ببینید مسابقات دهه فجر برگزار میشود در چه سطحی است؟ چه تیمهایی میآیند؟ تقریبا صفر است. همه اینها را محدود و ملغی کنیم بهتر است. برگزاری چنین مسابقاتی باعنوان دههفجر برای ما اهانتآمیز است. امسال هم که فدراسیون کشتی گفت مسابقات دهه فجر را برگزار نمیکند. ما حداقل نتوانستیم از رابطههای فرهنگی برای مسابقات دههفجر استفاده کنیم.
آیا کشوری که تحت فشار است این جور باید ولخرج باشد و همه چیز را به امان خودش رها کند و بعد بیاید همه چیز را گردن تحریم بیندازد.
اخیرا هم که کاخ سفید بیانیه داده بر اساس صحبتهای رییسجمهور ایران این تحریمها خیلی تاثیرگذار بوده. حالا آنهایی که میگفتند تحریمها تاثیر ندارد و این تاثیرها را در داخل اینقدر بزرگ میکنیم، واقعا جای سوال دارد و نمیدانیم با چه سیاستی این کار انجام میشود. به هر حال در سطح روابط بینالملل ما در ورزش الان کاملا ناموفق هستیم. اعتماد را در فدراسیونهای بینالمللی، شورای المپیک آسیا، کمیته بینالمللی المپیک از دست دادیم. بیشترین کرسیهای بینالمللی را در این مدت از دست دادیم. از دستدادن کرسی یک بحث است اینکه به حرف ما اعتماد کنند هم یک بحث. الان دیگر به حرف ما اعتماد نمیکنند. چون در روابط بینالملل اصل را بر این میگذارند که طرف راست میگوید، آنها نمیآیند راستیآزمایی کنند کما اینکه کنفدراسیون فوتبال آسیا بر اساس گزارش فدراسیون فوتبال کشورمان بررسی کرده و فدراسیون فوتبال ایران را به عنوان فدراسیون برتر آسیا انتخاب کرده است.
الان شورای المپیک آسیا، فدراسیونهای جهانی و کمیته بینالمللی المپیک نوعا اعتمادشان را به ما از دست دادهاند. آنها اگر بفهمند راستی خدشهدار شده، دیگر اعتمادشان را از دست میدهند.
تلاش نکردن در عرصه فرهنگی
اما در مورد اقدامات فرهنگی اصلا اعتقاد ندارم که سازمان تربیت دنی میتواند فرهنگ ورزشکاران و میادین ورزشی را تغییر دهد. معتقدم این تحت تاثیر فرهنگ عمومی جامعه است و متاسفانه این فرهنگ عمومی جامعه به خصوص از هشتسال پیش به بعد نزول پیدا کرده است. دلیلش هم این است که بعضی از مسوولان دولت الفاظی به کار میبرند که نادرست است. اگر قرار باشد ما به عنوان مسوول از ادبیات سخیف و سطح پایین استفاده کنیم نتیجهاش این میشود که ضعف فرهنگ به وجود میآید و تبعا در میادین ورزشی هم دیده میشود. به نظرم سازمان تربیت بدنی در این مورد هم نتوانسته کاری کند. سازمان در خصوص ارتباط با مربیان، ورزشکاران و روسا حداقل میتوانست فرهنگ پر، غنی و فاخر را مطرح کند. ما میبینیم که مربیان و ورزشکاران بدترین حرفها را به هم میزنند و همدیگر را متهم میکنند. به نظرم سازمان ورزش در این رابطه تلاشی نکرده ضمن اینکه میگویم ممکن است تاثیر زیادی نداشته باشد اما میتوانست تاثیرات حداقلش را داشته باشد. حالا ممکن است ما نتوانیم تماشاچیان را هدایت کنیم مثلا وقتی به یک مربی توهین میکنند به نظرم هدایت شده است که این موضوع هم تا حدی قابل پیشگیری است که انجام ندادند. ولی حداقل اگر نمیتوانند روی تماشاچیان تاثیر داشته باشند روی ورزشکار و مربی باید کنترل داشته باشند. من در مسابقه بسکتبال دیدم مربی تیم ملی ما در لیگ بازیکنان را از زمین خارج کرد این بزرگترین اهانت به مردم است. مردم آمدند مسابقه ببینند نه جنجال. جلوگیری از این حواشی دیگر کار سازمان تربیت بدنی است. در مجموع در بخش فرهنگی هم نمیتوانم نمرهای دهم.
عدم توفیق در گسترش اماکن ورزشی
در خصوص گسترش اماکن ورزشی هم این را به طور کامل میتوانم بگویم موفق عمل نکردند. البته این عدم توفیق میتواند در جهت سازماندهی و ساماندهیهایشان باشد اما جنبه بیشترش عدم تامین بودجههایی است که برای طرحهای توسعهای در بودجه کل کشور درنظر گرفته شده است. چون دولت بودجههای عمرانی را نمیدهد. حتی بودجههای جاری را هم در خیلی از موارد کم میدهند. فدراسیونها تا الان 40 درصد بودجه جاریشان را دریافت کردهاند. با این شرایط معلوم است که بحران ایجاد میشود. البته اینجا باید بگوییم که از سازمان تربیت بدنی یا وزارت ورزش توقع زیادی نمیرود. بودجه قانونی و مصوب مملکت که اجرا نمیشود و هر طور که میخواهند آن را اجرا میکنند چنین تبعاتی را هم دارد.
در مورد همین استادیومهای نیمهتمام فوتبال شیرازو اصفهان بارها گفتند تا سه ماه، یک سال دیگر درست میشود ولی همچنان بدون پیشرفت باقی مانده است. این نشاندهنده عدم توفیق سازمان در گسترش اماکن ورزشی است. البته این نیست که مرکزی افتتاح نشده باشد. سالنهای 300متری افتتاح شده اما افتتاح چنین سالنهایی که کار نیست. در زمان ما اسم شرکت فعلی توسعه و تجهیز اماکن ورزشی، مدیریت و تجهیز اماکن ورزشی بود. ما کار توسعه را به آنها نسپرده بودیم. ما میخواستیم این شرکت هویتی پیدا کند که فقط در این خصوص کار انجام دهد. الان هیچ مسوولیتی در مورد نگهداری احساس نمیکند و فقط فکر میکنند باید پروژههای عمرانی را انجام دهد. مشکل بزرگ ما مدیریت و راهبری اماکن ورزشی است که نمونههایش را در برنامه «نود» که مثلا تجهیز نبودن آبخوری، دستشویی، گیشه و صندلیهای استادیومها است، نشان داده میشود. در حال حاضر هم این شرکت باید به تجهیز و نگهداری تبدیل شود. چون یک امری تخصصی است ضمن اینکه خودش باید بودجه داشته باشد تا از درآمدها هم برای این اقدامات استفاده کنند که متاسفانه این کار را نکردند.
میتوانیم 6 یا 7 طلا بگیریم
در مورد نتایج برونمرزی ما خوشبختانه در المپیک نتایج بسیار خوبی گرفتیم البته اگر بخواهیم مسابقات را تحلیل کنیم، واقعا میبینید که مربیان در این بخش تاثیرگذارتر از همه بودند. در کشتی فرنگی بدون تردید نقش بنا باعث شد که تیم ما سه مدال طلا گرفت. من معتقدم پتانسیل ما برای مدال گرفتن در المپیک خیلی خوب است. مثلا توانایی این را داریم که شش یا هفت طلا در المپیک بگیریم به شرطی که مربیان هوشیارانه با این موضوع برخورد کنند. احسان حدادی از زحمات 10سالهاش استفاده کرد که توانست نایب قهرمان المپیک لندن شود. من در کمیته ملی المپیک بودم او قهرمان جوانان جهان شد. فدراسیون کمکش کرد، خودش هم پایمردی داشت پدرش هم از نظر مالی هزینههای زیادی برایش متحمل شد که به اینجا رسید. بالاخره مسوولان دوومیدانی پایشان را محکم روی این موضوع گذاشتند که موفق شدند. حالا بعضی از نتایج برون مرزیمان هم خوب نبوده. آنها هم به فدراسیون مربوطه بستگی داشته. یک خوبی که تشکیلات ورزش ما دارد این است که فدراسیونها تا حد زیادی از بدنه سازمان ورزش جدا هستند. اگر آدمهای دلسوزی در فدراسیونها باشند، ما نتیجههای خوبی میگیریم؛ مثل تیم ملی کاراته که در مسابقات جهانی پاریس نایب قهرمان شد. این تیم با آدم دلسوزی مثل ناظریان که رییس اسبق این فدراسیون بود رفت و با تجربیات این فرد نتیجه گرفت. میخواهم بگویم جدا بودن فدراسیونها خیلی موثر است. اگر این جداسازی کامل از سازمان تربیت بدنی اتفاق بیفتد، خیلی خوب است. ما در ایران در 600 نقطه کشور دفتر سازمان تربیت بدنی داریم. سازمان (وزارت ورزش) باید کارش را روی این نقطهها بگذارد. آنقدر استعدادهای درخشان در نقاط مختلف داریم که ناشناخته هستند. نخواهیم همه موفقیتها را به نام خودمان بزنیم. این یک خاصیت است. من خودم هم که رییس سازمان بودم دوست داشتم اگر کسی موفقیتی داشت، من هم بروم و با اوعکس بگیرم. باید این را از روحیه خودمان جدا کنیم و فقط نظارت داشته باشیم تا فدراسیونها کارشان را انجام دهند و به طور واقعی ورزش را رشد دهیم. به نظر من سازمان تربیت بدنی اصلا ورزش را نمیبیند. من تقریبا میتوانم بگویم به خاطر سمتهایی که داشتم تمام ایران را دیدم و میدانم چه استعدادهایی داریم. سازمان تربیت بدنی در زمان خود من هم در این مورد ضعف داشت. ما تازه در آخر دوره کاریمان فهمیدیم ایران کجاست. ما وقتی میگوییم ایران، فقط دفتر خودمان را میبینیم. وقتی از این موضوع غافل باشیم آن وقت است که میرویم دنبال مسایل دیگر و میرویم با کمیته ملی المپیک دعوا میکنیم. فلان فدراسیون دارد کار خودش را انجام میدهد. ما باید بگذاریم کارشان را بکنند. من یکبار دیگر هم این موضوع را گفتم. وقتی انتصابهایی را که در دو سال اول کارم در سازمان را بررسی کردم، به این نتیجه رسیدم که 80درصد آنها اشتباه بود. با خودم گفتم چرا باید این همه اشتباه را من بکنم. به همین دلیل روسا را در فدراسیونها انتخابی کردیم تا همه نظر دهند که خدای نکرده سوءاستفاده هم نشود. چون بعضیها دوستان ما بودند، بعضیها سفارش شده بودند، بعضیها صلاحیت نداشتند به همین دلیل این شیوه را اجرا و پیاده کردیم. با این حساب، اینکه چقدر سازمان در نتایج خوب یا بد المپیک تاثیر دارد را نمیتوانم بیان کنم کما اینکه بعضی نتایج خیلی بد بوده در حالی که کار هم انجام شده یا برعکس. حالا ممکن است کمیته ملی المپیک بگوید به نتایج خوب ما بستگی داشته است آن دیگر دعوای زرگری بین خودمان است که انجام میدهیم. ولی اگر سازمان خوب عمل کند به خصوص در بحث علمی کردن ورزش و کنترل کار، تبعا نتایج میتواند بهتر شود.
رابطه سازمان با مردم قطع است
به نظرم سازمان تربیت بدنی (وزارت ورزش) در رابطه با مردم و اعتماد آنها هم نتوانسته موفق باشد. رابطه سازمان با مردم تقریبا قطع است. آنها باید بتوانند برای مردم خوب و صادقانه صحبت کنند. سازمان شاید میتوانست تاثیر بهتری در تنظیم و جذب بودجهاش داشته باشد. فردی که مسوول هست چقدر برای جذب بودجه کوشش میکند. من آن زمان خودم میرفتم سازمان برنامه و بودجه با آنها بحث میکردم تا بودجه را بگیرم اینطور نبود که ما بنشینیم و آنها بودجه را ندهند. مثلا فدراسیون کشتی یا تکواندو میگوید 40درصد بودجه را گرفته هم ضعف فدراسیون را میرساند هم سازمان را. حتی بعضی از روسایی که قوی هستند هم نتوانستند کاری از پیش ببرند. این نشان میدهد وزارت ورزش نتوانسته حقوق خودش را از دولت بگیرد.
در المپیک پکن مدیریت ضعیف بود
من گفتم ما واقعا نمیتوانیم این نقصها را چه در موضع منفی و چه مثبت دقیقا ارزیابی کنیم چون بخش زیادی از آن به فدراسیونها برمیگردد؛ مثلا به مربیای که آنجاست مربوط میشود. ممکن است یک اتفاق درخصوص یک مربی بیفتد و نتیجه منفی شود، بهطور مثال بعضی از افراد میگویند اگر میهماندوست در ترکیب تیم تکواندو در لندن بود، یک مدال طلا میگرفتیم. البته من نمیتوانم دقیق در این مورد اظهارنظری کنم. اما این را محکم میتوانم بگویم اگر بنا در کشتی ما نبود، سه طلا نمیگرفتیم. یا من خودم احساس میکنم یکی از تیمهایمان چون مربی بدنساز نداشت، بدون توفیق بود. منظورم این است یک اتفاقی میافتد کسی از روی اشتباه یا رفاقت در یک جایی قرار میگیرد که عامل موفقیت یا عدم موفقیت میشود. کار در این رابطه خیلی حساس است به خصوص در المپیکها. البته به نظرم در المپیک پکن کل مدیریت ضعیف بود. درگیری زیاد بود و به هیچوجه تیمها خوب هدایت نشدند و تحت تاثیر این درگیریها قرار گرفتند اما در المپیک لندن این تنشها کم شد. برای موفقیتها مربی در درجه اول، رییس فدراسیون، کمیته ملی المپیک و بعد سازمان تربیت بدنی یا وزارت ورزش در این زمینه موثرند. من تجربه کردم هر وقت کادر فنی مناسب داشتیم تنشها انتقال داده نشده است. بنابراین ضمن اینکه در پکن بعضی از مشکلات کاملا مشخص بود، نمیتوانم بگویم سازمان چقدر در موفقیت المپیک لندن تاثیر داشت.
استقلال و پرسپولیس باشگاه نیستند
به عقیده من سازوکاری که برای خصوصیسازی دو باشگاه پرسپولیس و استقلال در نظر دارند اصلا درست نیست. باشگاه باید دارایی داشته باشد که قابل واگذاری باشد. خودشان میگویند 20 میلیارد بدهی دارند. وقتی هیچ موجودی وجود ندارد چطور این کار ممکن است. به نظر من اگر دولت واقعا بخواهد این کار را بکند که جای تردید هم دارد، این باشگاهها باید تمام بدهیهایشان را بدهند بعد تبدیل به شرکت سهامی عام شوند آن وقت سهامشان به فروش برسد. به نظر من به این شکل کار کردن اصلا عملی نیست.
این میشود که وقتی اصل قضیه وجود ندارد مدام روسای این دو باشگاه هم تغییر میکنند. وقتی باشگاهی وجود نداشته باشد، هیات مدیرهای هم وجود ندارد. اینها همه منصوبند. بعد به یک نفر میرسند میگویند تو برو این کار را بکن. چون کار به صورت یک شرکت واقعی با پشتیبانی نیست مجبورند یک کارهایی بکنند، مثلا باشگاه پیروزی توانسته یک مقدار زیادی پول فراهم کند و خرج کند. ولی هنوز یک باشگاه نشده همه این پولها قرارداد یک ساله شده و آخر سال همچنان بدهیها سرجایش است.
نسبت عباسی و سعیدلو
من از نظر شخصی آقای عباسی را معقولتر از علی سعیدلو میبینم ولی بحث وزارت و سازمان هیچ تاثیری در اصل کار ندارد به خصوص سازمان. اگر شورای سازمان تربیت بدنی حداقل سالی دو بار تشکیل میشد، خیلی در ورزش کشور تاثیر داشت. ولی آن هم که وجود ندارد و به وزارتخانه تبدیل شده. اخیرا هم شنیدم که دوباره میخواهند به سازمان تربیت بدنی تبدیلش کنند که باز هم فرقی نمیکند. سیاستگذاری و درک نیازهای جامعه مهم است.
میگفتند «فیفای جدید درست میکنیم»
من باز هم روابط بینالملل را موثر میدانم. ما با سازمانهای بینالمللی خیلی باید مراوده و همخوانی داشته باشیم. بالاخره وقتی میخواهیم بینالمللی کار کنیم باید هماهنگ باشیم. یک موقع بود ما میگفتیم فیفا به درد نمیخورد. دنبال این بودیم که یک فیفای جدید درست کنیم. من خودم دقیقا از کسی که مسوول این کار بود شنیدم که میگفت میخواهم فیفای جدید درست کنم. بعد هم گفتند فیفا نمیتواند کاری کند. اما آخر سر مجبور شدند هر کاری که فیفا میگوید را انجام دهند. آنها توقع زیادی از ما ندارند. ما در آن هشت سالی که در سازمان تربیت بدنی و
12 سالی که در کمیته ملی المپیک بودیم تنشی با هیچ یک از این سازمانهای بینالمللی نداشتیم.
کمیته چه تاثیری داشت؟
واقعا نمیتوانم در مورد عملکرد کمیته ملی المپیک هم نظر دهم چون واقعا هیچ آماری بیرون ندادند که ببینیم چه کردند. حالا مثلا بودجهای آمده و آنها هم دادند. اینکه هنر نیست باید ببینند چه تاثیری در کار ورزش داشته است. این را نگفتند. نمیگویم کمیته بیتاثیر بوده اما باید بالاخره بگویند مثلا چه استفادهای از امکاناتی مثل آکادمی المپیک که در اختیار داشتند، کردند.
رشد ورزش زنان خوب بود
بانوان ما با وجود محدودیتهایی که دارند در کل نسبت به قبل از انقلاب خیلی پیشرفت کردند. هم از نظر تعداد ورزشکار و هم از نظر کادر داوری، پزشکی و مربیگری رشد قابل ملاحظهای داشتیم. من این موضوع را حتی آن زمان در کمیته بینالمللی المپیک مطرح کردم که مورد تایید هم قرار گرفت. کشورهای دیگر فقط بازیکن دختر دارند. اما کادرهای پزشکی فنی و مدیریتیشان همه مرد است. اگر ما بخواهیم ورزش بانوان را ارتقا دهیم باید به اینها هم توجه کنیم. مربی، داور، ماساژور، پزشک و مدیر را همه از بین خانمها استفاده کنیم. اینکه یک تیم میآید فقط بازیکنانش زن هستند و بقیه عوامل مرد هستند توجه به رشد بانوان نمیشود. از این نظر رشد ورزش زنان در کشور ما خوب بوده. ولی با تمام اینها باید ورزش بانوان هم بتواند از یک جنبه علمی خودش را بهرهمند کند.
اگر چه رییسجمهور در همه زمینهها میتواند از نظرات کارشناسی استفاده و خطوط مشخصی را تدوین و تبیین کند اما شاید نشود گفت عملکرد بخش ورزش در این سالها مربوط به دولت آقای احمدینژاد است چرا که در زمان روسایجمهور قبلی هم این طور نبوده که عملکرد سازمان ورزش مستقیما به رییسجمهور مرتبط بوده باشد. به همیندلیل ما میتوانیم بگوییم عملکرد وزارتخانه ایشان چطور بوده است.
البته با این صحبتهایی که آقای احمدینژاد کردند نشان میدهد که ایشان الان به جای اینکه عملکرد هشتسالهاش را ارایه دهد یا به نقد بگذارد، به عنوان یک مدعی که باید این کارها بشود در آمدهاند. طبیعتا در ورزش هم چنین موضعی را خواهند داشت ضمن اینکه مثلا بعضی از اقدامات نظیر شورای سازمان تربیت بدنی را که قبلا به شورای سازمان معروف بود و خیلی تاثیرگذار بود را میتوانستند در طول هفتسال اخیر تشکیل دهند تا خطوط ورزش کشور را مشخص کند. با این حال من سعی میکنم بحث را بیشتر به وزارت ورزش معطوف کنم و پای رییسجمهور را وسط نکشم.
من فکر میکنم در مولفههای مختلف ورزش باید به علمی کردن آن، فدراسیونها و اداره آنها، روابط بینالملل، مسایل فرهنگی، گسترش اماکن ورزشی، نتایج مسابقات برونمرزی، تنظیم بودجههای مالی و رابطه و جلب اعتماد مردم بپردازیم که اشاره به آنها در این بحث خالی از لطف نیست.
بیلان کاری ندیدیم
متاسفانه ما در هشتسال اخیر اصولا فاقد آمار بودیم. در گذشته مرکز آمار ایران و بانک مرکزی آمارهایی را اعلام میکردند. به نظر میآید الان در بحث آمار و اطلاعرسانی یا اصلا عمل نمیکنیم یا به صورت تعریف شده عمل میکنیم، نه اینکه آمار را به دست بیاوریم. وقتی موسسهای آمارگیری میکند بعضی وقتها صلاح میداند این آمارها را منتشر کند. ولی ما بعضا میبینیم در آمارها دست میبرند. به همین دلیل است که تناقضهای زیادی در آمارهای مختلف وجود دارد. به طور مثال مرکز آمار در مورد یک امر واحد یک چیزی میگوید؛ وزارت اقتصاد و دارایی یک چیز، بانک مرکزی یک چیز و خود رییسجمهور هم چیز دیگر. نمیدانم شاید هم این یک تاکتیک باشد. ولی نوعا اگر نگوییم این آمارها دستکاری نشده، آمارهایی است که به زعم افراد اینچنین است.
در سازمان تربیت بدنی هم ما تقریبا بیلان آماری و بیلان کاری ندیدیم. شما اگر دورانی را که بنده در سازمان بودم نگاه کنید، میبینید که ما آمار مشخص از عملکردمان را ارایه میدادیم و در اختیار همه بود و هر کس هم میتوانست راجع به آن اظهارنظر کند.
با این مقدمات میخواهم از بحث علمی کردن ورزش شروع کنم که اخیرا سازمان تربیت بدنی در پی احیای مجدد مراکز قهرمانی و استعدادیابی است. ولی به نظر میآید که سیاست مشخصی در این مورد وجود ندارد. کوششهایی به نظر میآید انجام شده ولی در اصل قضیه که رشد استعدادها و زیر نظر گرفتن آنها و آموزش مربیان سراسری در کشور و همچنین همین نهادهای علمی در مراکز استانها برای اینکه یک رابطهای بین علم و ورزشکاران برقرار کنند به نظر من هنوز توفیقی نداشته است. ما این برنامهها را از سال 74 در سازمان گذاشته بودیم اما از سال 80 به بعد به کلی فراموش شد. به نظر در این سالها، در این رابطه تسامح شده است. حالا اینکه دانشگاهها چقدر در این زمینه تحقیقات و بررسی کنند ربطی به سازمان ندارد. بالاخره دانشگاه جایی است که درس میدهند و محل تحصیل است. زیاد ربطی به سازمان ورزش ندارد. ولی سازمان در طول 12سال گذشته حتی برنامههای قبلی را هم انجام نداده و ملغی کرده و کاملا بیتفاوت بوده که من در اینجا نمیتوانم نمره مثبتی به آن بدهم.
ضعف در اداره و نظارت بر فدراسیونها
در خصوص نقش فدراسیونها و اداره آنها متاسفانه در سازمان تربیت بدنی سیاست مشخصی اعلام نشد. به نظر من هر سازمانی باید سیاست مشخص خودش را اعلام کند. گاهی میگویند انتخابات برگزار میکنیم. از همان ماده معروفی که در زمان آقای مهرعلیزاده، رییس وقت سازمان ورزش، در دوره دوم ریاست آقای خاتمی تصویب شد که میتوانند روسای فدراسیونها را برکنار کنند استفاده میکنند. ما الان تعدادی از فدراسیونهایمان با سرپرست اداره میشوند که حتی بیش از دوره مقرر که در همان آییننامه مصوب شده، سرپرست هستند. بعضی از فدراسیونها هم به نام انجمن منحل شده و داخل یک فدراسیون دیگر رفتهاند. با این شرایط به عقیده من به نظر نمیآید در اداره فدراسیونها و نظارت بر آنها کار خاصی صورت گرفته باشد.
علیالقاعده در مجامع سالانه رییس سازمان بهعنوان رییس مجمع باید نظر خودش را به اضافه گزارش و نقد از آنچه که فدراسیون مربوط میدهد به مجمع ارایه دهد. یعنی اگر فدراسیونی در مجمع در گزارش سالانه ارایه نظر نکند، رییس سازمان باید به عنوان ناظر نظر دهد و موضعگیری کند نه
این که بیایند بنشینند و چیزی بگویند و رییس فدراسیون هم یک گزارشی دهد و بروند دنبال کارشان. به نظر من این یک کار ناصحیح است. من فکر میکنم یک احاطه کلی بر وظایف و نوع نگرششان به نهادهای ورزشی وجود ندارد و به نوعی دچار روزمرگی شدند. سیاستهای ترسیم شده ندارند که بر اساس آن عمل کنند. بالاخره رییس سازمان به عنوان رییس مجمع، صرفنظر از عزل و نصب روسای فدراسیونها، باید نظرش را در خصوص عملکرد فدراسیونها به مجمع بگوید. بعضی وقتها میآیند رییس فدراسیون برتر انتخاب میکنند که یک امر تشریفاتی است و به هیچوجه ملاکهایش مشخص نیست. ممکن است یک لیست بیاورند و بگویند ملاکهای ما این است ولی هیچوقت در مورد آنها بررسی نمیشود. به نظر من باید همه سازمانها از جمله تربیت بدنی بتوانند شفاف برخورد کنند تا مدیریت بهتری داشته باشیم.
به نظرم در این رابطه هم علاوه بر اینکه نتوانستند سیاست مشخصی دهند، در این راه هم شفاف نبودند. همینطور در مورد اصول باشگاه و باشگاهداری در کشور که البته این خیلی تقصیر سازمان نیست. در زمان ما هم چنین اتفاقی میافتاد که ما هم آن زمان نتوانستیم باشگاه خوب درست کنیم که به معنای واقعی باشند و مرکز تعلیم و تربیت جوانان از لحاظ فرهنگی و ورزشی باشد. طبیعتا این بحثهایی هم که میکنند به نام باشگاه فرهنگی-ورزشی همه میدانند محلی از اعراب ندارد و برای قشنگی واژه فرهنگی را قید میکنند. این مشکل از 30 سال پیش بوده اما اینها باز هم نتوانستند این نتوانستن را هم تغییر دهند.
برگزاری نامناسب مسابقات دهه فجر
در خصوص روابط بینالمللی ورزش هم به نظرم عملکرد منفی بوده است. بر اساس اخبار جسته و گریختهای که من دریافت کردم وزیر ورزش ما در ارتباط با مسوولان درجه یک دنیا و همچنین کشورهای مختلف نتوانسته توفیق داشته باشد.
منهای این وزارت ورزش شما ببینید ما نتوانستیم مسابقات کشورهای اسلامی را در ایران برگزار کنیم. با یک بهانههایی که کاملا بدون توجیه و بیمنطق بود راحت میزبانی این رقابتها را از دست دادیم. من خودم برای این مسابقات خیلی زحمت کشیده بودم تا بالاخره توانستیم آن را جا بیندازیم که کشورهای اسلامی هر چهارسال یکبار در قالب این رقابتها دور هم جمع شنوند. ما با حسناستفاده از تبلیغ همبستگی اسلامی، در خصوص ارتباط جوانان این کشورها حداقل از طریق شبکههایی مثل العالم، شبکههایی که در ارتباط با ما هستند یا شبکههای خودمان که در این کشورها بیننده دارد و به زبان آنها هستند، میتوانستیم کار فرهنگی کنیم که متاسفانه یک قدم هم بر نداشتیم که درنتیجه این مسابقات را برگزار نکردیم. این کاملا از ناتوانی ما ناشی میشد. خیلی از شعارهایی که جمهوری اسلامی در رابطه با همبستگی اسلامی میدهد، میتوانست در این رقابتها به طور عینی اجرا شود که متاسفانه نشد. علیالاصول باید بگویم رابطههای فرهنگی ما خوب نیست. شما ببینید مسابقات دهه فجر برگزار میشود در چه سطحی است؟ چه تیمهایی میآیند؟ تقریبا صفر است. همه اینها را محدود و ملغی کنیم بهتر است. برگزاری چنین مسابقاتی باعنوان دههفجر برای ما اهانتآمیز است. امسال هم که فدراسیون کشتی گفت مسابقات دهه فجر را برگزار نمیکند. ما حداقل نتوانستیم از رابطههای فرهنگی برای مسابقات دههفجر استفاده کنیم.
آیا کشوری که تحت فشار است این جور باید ولخرج باشد و همه چیز را به امان خودش رها کند و بعد بیاید همه چیز را گردن تحریم بیندازد.
اخیرا هم که کاخ سفید بیانیه داده بر اساس صحبتهای رییسجمهور ایران این تحریمها خیلی تاثیرگذار بوده. حالا آنهایی که میگفتند تحریمها تاثیر ندارد و این تاثیرها را در داخل اینقدر بزرگ میکنیم، واقعا جای سوال دارد و نمیدانیم با چه سیاستی این کار انجام میشود. به هر حال در سطح روابط بینالملل ما در ورزش الان کاملا ناموفق هستیم. اعتماد را در فدراسیونهای بینالمللی، شورای المپیک آسیا، کمیته بینالمللی المپیک از دست دادیم. بیشترین کرسیهای بینالمللی را در این مدت از دست دادیم. از دستدادن کرسی یک بحث است اینکه به حرف ما اعتماد کنند هم یک بحث. الان دیگر به حرف ما اعتماد نمیکنند. چون در روابط بینالملل اصل را بر این میگذارند که طرف راست میگوید، آنها نمیآیند راستیآزمایی کنند کما اینکه کنفدراسیون فوتبال آسیا بر اساس گزارش فدراسیون فوتبال کشورمان بررسی کرده و فدراسیون فوتبال ایران را به عنوان فدراسیون برتر آسیا انتخاب کرده است.
الان شورای المپیک آسیا، فدراسیونهای جهانی و کمیته بینالمللی المپیک نوعا اعتمادشان را به ما از دست دادهاند. آنها اگر بفهمند راستی خدشهدار شده، دیگر اعتمادشان را از دست میدهند.
تلاش نکردن در عرصه فرهنگی
اما در مورد اقدامات فرهنگی اصلا اعتقاد ندارم که سازمان تربیت دنی میتواند فرهنگ ورزشکاران و میادین ورزشی را تغییر دهد. معتقدم این تحت تاثیر فرهنگ عمومی جامعه است و متاسفانه این فرهنگ عمومی جامعه به خصوص از هشتسال پیش به بعد نزول پیدا کرده است. دلیلش هم این است که بعضی از مسوولان دولت الفاظی به کار میبرند که نادرست است. اگر قرار باشد ما به عنوان مسوول از ادبیات سخیف و سطح پایین استفاده کنیم نتیجهاش این میشود که ضعف فرهنگ به وجود میآید و تبعا در میادین ورزشی هم دیده میشود. به نظرم سازمان تربیت بدنی در این مورد هم نتوانسته کاری کند. سازمان در خصوص ارتباط با مربیان، ورزشکاران و روسا حداقل میتوانست فرهنگ پر، غنی و فاخر را مطرح کند. ما میبینیم که مربیان و ورزشکاران بدترین حرفها را به هم میزنند و همدیگر را متهم میکنند. به نظرم سازمان ورزش در این رابطه تلاشی نکرده ضمن اینکه میگویم ممکن است تاثیر زیادی نداشته باشد اما میتوانست تاثیرات حداقلش را داشته باشد. حالا ممکن است ما نتوانیم تماشاچیان را هدایت کنیم مثلا وقتی به یک مربی توهین میکنند به نظرم هدایت شده است که این موضوع هم تا حدی قابل پیشگیری است که انجام ندادند. ولی حداقل اگر نمیتوانند روی تماشاچیان تاثیر داشته باشند روی ورزشکار و مربی باید کنترل داشته باشند. من در مسابقه بسکتبال دیدم مربی تیم ملی ما در لیگ بازیکنان را از زمین خارج کرد این بزرگترین اهانت به مردم است. مردم آمدند مسابقه ببینند نه جنجال. جلوگیری از این حواشی دیگر کار سازمان تربیت بدنی است. در مجموع در بخش فرهنگی هم نمیتوانم نمرهای دهم.
عدم توفیق در گسترش اماکن ورزشی
در خصوص گسترش اماکن ورزشی هم این را به طور کامل میتوانم بگویم موفق عمل نکردند. البته این عدم توفیق میتواند در جهت سازماندهی و ساماندهیهایشان باشد اما جنبه بیشترش عدم تامین بودجههایی است که برای طرحهای توسعهای در بودجه کل کشور درنظر گرفته شده است. چون دولت بودجههای عمرانی را نمیدهد. حتی بودجههای جاری را هم در خیلی از موارد کم میدهند. فدراسیونها تا الان 40 درصد بودجه جاریشان را دریافت کردهاند. با این شرایط معلوم است که بحران ایجاد میشود. البته اینجا باید بگوییم که از سازمان تربیت بدنی یا وزارت ورزش توقع زیادی نمیرود. بودجه قانونی و مصوب مملکت که اجرا نمیشود و هر طور که میخواهند آن را اجرا میکنند چنین تبعاتی را هم دارد.
در مورد همین استادیومهای نیمهتمام فوتبال شیرازو اصفهان بارها گفتند تا سه ماه، یک سال دیگر درست میشود ولی همچنان بدون پیشرفت باقی مانده است. این نشاندهنده عدم توفیق سازمان در گسترش اماکن ورزشی است. البته این نیست که مرکزی افتتاح نشده باشد. سالنهای 300متری افتتاح شده اما افتتاح چنین سالنهایی که کار نیست. در زمان ما اسم شرکت فعلی توسعه و تجهیز اماکن ورزشی، مدیریت و تجهیز اماکن ورزشی بود. ما کار توسعه را به آنها نسپرده بودیم. ما میخواستیم این شرکت هویتی پیدا کند که فقط در این خصوص کار انجام دهد. الان هیچ مسوولیتی در مورد نگهداری احساس نمیکند و فقط فکر میکنند باید پروژههای عمرانی را انجام دهد. مشکل بزرگ ما مدیریت و راهبری اماکن ورزشی است که نمونههایش را در برنامه «نود» که مثلا تجهیز نبودن آبخوری، دستشویی، گیشه و صندلیهای استادیومها است، نشان داده میشود. در حال حاضر هم این شرکت باید به تجهیز و نگهداری تبدیل شود. چون یک امری تخصصی است ضمن اینکه خودش باید بودجه داشته باشد تا از درآمدها هم برای این اقدامات استفاده کنند که متاسفانه این کار را نکردند.
میتوانیم 6 یا 7 طلا بگیریم
در مورد نتایج برونمرزی ما خوشبختانه در المپیک نتایج بسیار خوبی گرفتیم البته اگر بخواهیم مسابقات را تحلیل کنیم، واقعا میبینید که مربیان در این بخش تاثیرگذارتر از همه بودند. در کشتی فرنگی بدون تردید نقش بنا باعث شد که تیم ما سه مدال طلا گرفت. من معتقدم پتانسیل ما برای مدال گرفتن در المپیک خیلی خوب است. مثلا توانایی این را داریم که شش یا هفت طلا در المپیک بگیریم به شرطی که مربیان هوشیارانه با این موضوع برخورد کنند. احسان حدادی از زحمات 10سالهاش استفاده کرد که توانست نایب قهرمان المپیک لندن شود. من در کمیته ملی المپیک بودم او قهرمان جوانان جهان شد. فدراسیون کمکش کرد، خودش هم پایمردی داشت پدرش هم از نظر مالی هزینههای زیادی برایش متحمل شد که به اینجا رسید. بالاخره مسوولان دوومیدانی پایشان را محکم روی این موضوع گذاشتند که موفق شدند. حالا بعضی از نتایج برون مرزیمان هم خوب نبوده. آنها هم به فدراسیون مربوطه بستگی داشته. یک خوبی که تشکیلات ورزش ما دارد این است که فدراسیونها تا حد زیادی از بدنه سازمان ورزش جدا هستند. اگر آدمهای دلسوزی در فدراسیونها باشند، ما نتیجههای خوبی میگیریم؛ مثل تیم ملی کاراته که در مسابقات جهانی پاریس نایب قهرمان شد. این تیم با آدم دلسوزی مثل ناظریان که رییس اسبق این فدراسیون بود رفت و با تجربیات این فرد نتیجه گرفت. میخواهم بگویم جدا بودن فدراسیونها خیلی موثر است. اگر این جداسازی کامل از سازمان تربیت بدنی اتفاق بیفتد، خیلی خوب است. ما در ایران در 600 نقطه کشور دفتر سازمان تربیت بدنی داریم. سازمان (وزارت ورزش) باید کارش را روی این نقطهها بگذارد. آنقدر استعدادهای درخشان در نقاط مختلف داریم که ناشناخته هستند. نخواهیم همه موفقیتها را به نام خودمان بزنیم. این یک خاصیت است. من خودم هم که رییس سازمان بودم دوست داشتم اگر کسی موفقیتی داشت، من هم بروم و با اوعکس بگیرم. باید این را از روحیه خودمان جدا کنیم و فقط نظارت داشته باشیم تا فدراسیونها کارشان را انجام دهند و به طور واقعی ورزش را رشد دهیم. به نظر من سازمان تربیت بدنی اصلا ورزش را نمیبیند. من تقریبا میتوانم بگویم به خاطر سمتهایی که داشتم تمام ایران را دیدم و میدانم چه استعدادهایی داریم. سازمان تربیت بدنی در زمان خود من هم در این مورد ضعف داشت. ما تازه در آخر دوره کاریمان فهمیدیم ایران کجاست. ما وقتی میگوییم ایران، فقط دفتر خودمان را میبینیم. وقتی از این موضوع غافل باشیم آن وقت است که میرویم دنبال مسایل دیگر و میرویم با کمیته ملی المپیک دعوا میکنیم. فلان فدراسیون دارد کار خودش را انجام میدهد. ما باید بگذاریم کارشان را بکنند. من یکبار دیگر هم این موضوع را گفتم. وقتی انتصابهایی را که در دو سال اول کارم در سازمان را بررسی کردم، به این نتیجه رسیدم که 80درصد آنها اشتباه بود. با خودم گفتم چرا باید این همه اشتباه را من بکنم. به همین دلیل روسا را در فدراسیونها انتخابی کردیم تا همه نظر دهند که خدای نکرده سوءاستفاده هم نشود. چون بعضیها دوستان ما بودند، بعضیها سفارش شده بودند، بعضیها صلاحیت نداشتند به همین دلیل این شیوه را اجرا و پیاده کردیم. با این حساب، اینکه چقدر سازمان در نتایج خوب یا بد المپیک تاثیر دارد را نمیتوانم بیان کنم کما اینکه بعضی نتایج خیلی بد بوده در حالی که کار هم انجام شده یا برعکس. حالا ممکن است کمیته ملی المپیک بگوید به نتایج خوب ما بستگی داشته است آن دیگر دعوای زرگری بین خودمان است که انجام میدهیم. ولی اگر سازمان خوب عمل کند به خصوص در بحث علمی کردن ورزش و کنترل کار، تبعا نتایج میتواند بهتر شود.
رابطه سازمان با مردم قطع است
به نظرم سازمان تربیت بدنی (وزارت ورزش) در رابطه با مردم و اعتماد آنها هم نتوانسته موفق باشد. رابطه سازمان با مردم تقریبا قطع است. آنها باید بتوانند برای مردم خوب و صادقانه صحبت کنند. سازمان شاید میتوانست تاثیر بهتری در تنظیم و جذب بودجهاش داشته باشد. فردی که مسوول هست چقدر برای جذب بودجه کوشش میکند. من آن زمان خودم میرفتم سازمان برنامه و بودجه با آنها بحث میکردم تا بودجه را بگیرم اینطور نبود که ما بنشینیم و آنها بودجه را ندهند. مثلا فدراسیون کشتی یا تکواندو میگوید 40درصد بودجه را گرفته هم ضعف فدراسیون را میرساند هم سازمان را. حتی بعضی از روسایی که قوی هستند هم نتوانستند کاری از پیش ببرند. این نشان میدهد وزارت ورزش نتوانسته حقوق خودش را از دولت بگیرد.
در المپیک پکن مدیریت ضعیف بود
من گفتم ما واقعا نمیتوانیم این نقصها را چه در موضع منفی و چه مثبت دقیقا ارزیابی کنیم چون بخش زیادی از آن به فدراسیونها برمیگردد؛ مثلا به مربیای که آنجاست مربوط میشود. ممکن است یک اتفاق درخصوص یک مربی بیفتد و نتیجه منفی شود، بهطور مثال بعضی از افراد میگویند اگر میهماندوست در ترکیب تیم تکواندو در لندن بود، یک مدال طلا میگرفتیم. البته من نمیتوانم دقیق در این مورد اظهارنظری کنم. اما این را محکم میتوانم بگویم اگر بنا در کشتی ما نبود، سه طلا نمیگرفتیم. یا من خودم احساس میکنم یکی از تیمهایمان چون مربی بدنساز نداشت، بدون توفیق بود. منظورم این است یک اتفاقی میافتد کسی از روی اشتباه یا رفاقت در یک جایی قرار میگیرد که عامل موفقیت یا عدم موفقیت میشود. کار در این رابطه خیلی حساس است به خصوص در المپیکها. البته به نظرم در المپیک پکن کل مدیریت ضعیف بود. درگیری زیاد بود و به هیچوجه تیمها خوب هدایت نشدند و تحت تاثیر این درگیریها قرار گرفتند اما در المپیک لندن این تنشها کم شد. برای موفقیتها مربی در درجه اول، رییس فدراسیون، کمیته ملی المپیک و بعد سازمان تربیت بدنی یا وزارت ورزش در این زمینه موثرند. من تجربه کردم هر وقت کادر فنی مناسب داشتیم تنشها انتقال داده نشده است. بنابراین ضمن اینکه در پکن بعضی از مشکلات کاملا مشخص بود، نمیتوانم بگویم سازمان چقدر در موفقیت المپیک لندن تاثیر داشت.
استقلال و پرسپولیس باشگاه نیستند
به عقیده من سازوکاری که برای خصوصیسازی دو باشگاه پرسپولیس و استقلال در نظر دارند اصلا درست نیست. باشگاه باید دارایی داشته باشد که قابل واگذاری باشد. خودشان میگویند 20 میلیارد بدهی دارند. وقتی هیچ موجودی وجود ندارد چطور این کار ممکن است. به نظر من اگر دولت واقعا بخواهد این کار را بکند که جای تردید هم دارد، این باشگاهها باید تمام بدهیهایشان را بدهند بعد تبدیل به شرکت سهامی عام شوند آن وقت سهامشان به فروش برسد. به نظر من به این شکل کار کردن اصلا عملی نیست.
این میشود که وقتی اصل قضیه وجود ندارد مدام روسای این دو باشگاه هم تغییر میکنند. وقتی باشگاهی وجود نداشته باشد، هیات مدیرهای هم وجود ندارد. اینها همه منصوبند. بعد به یک نفر میرسند میگویند تو برو این کار را بکن. چون کار به صورت یک شرکت واقعی با پشتیبانی نیست مجبورند یک کارهایی بکنند، مثلا باشگاه پیروزی توانسته یک مقدار زیادی پول فراهم کند و خرج کند. ولی هنوز یک باشگاه نشده همه این پولها قرارداد یک ساله شده و آخر سال همچنان بدهیها سرجایش است.
نسبت عباسی و سعیدلو
من از نظر شخصی آقای عباسی را معقولتر از علی سعیدلو میبینم ولی بحث وزارت و سازمان هیچ تاثیری در اصل کار ندارد به خصوص سازمان. اگر شورای سازمان تربیت بدنی حداقل سالی دو بار تشکیل میشد، خیلی در ورزش کشور تاثیر داشت. ولی آن هم که وجود ندارد و به وزارتخانه تبدیل شده. اخیرا هم شنیدم که دوباره میخواهند به سازمان تربیت بدنی تبدیلش کنند که باز هم فرقی نمیکند. سیاستگذاری و درک نیازهای جامعه مهم است.
میگفتند «فیفای جدید درست میکنیم»
من باز هم روابط بینالملل را موثر میدانم. ما با سازمانهای بینالمللی خیلی باید مراوده و همخوانی داشته باشیم. بالاخره وقتی میخواهیم بینالمللی کار کنیم باید هماهنگ باشیم. یک موقع بود ما میگفتیم فیفا به درد نمیخورد. دنبال این بودیم که یک فیفای جدید درست کنیم. من خودم دقیقا از کسی که مسوول این کار بود شنیدم که میگفت میخواهم فیفای جدید درست کنم. بعد هم گفتند فیفا نمیتواند کاری کند. اما آخر سر مجبور شدند هر کاری که فیفا میگوید را انجام دهند. آنها توقع زیادی از ما ندارند. ما در آن هشت سالی که در سازمان تربیت بدنی و
12 سالی که در کمیته ملی المپیک بودیم تنشی با هیچ یک از این سازمانهای بینالمللی نداشتیم.
کمیته چه تاثیری داشت؟
واقعا نمیتوانم در مورد عملکرد کمیته ملی المپیک هم نظر دهم چون واقعا هیچ آماری بیرون ندادند که ببینیم چه کردند. حالا مثلا بودجهای آمده و آنها هم دادند. اینکه هنر نیست باید ببینند چه تاثیری در کار ورزش داشته است. این را نگفتند. نمیگویم کمیته بیتاثیر بوده اما باید بالاخره بگویند مثلا چه استفادهای از امکاناتی مثل آکادمی المپیک که در اختیار داشتند، کردند.
رشد ورزش زنان خوب بود
بانوان ما با وجود محدودیتهایی که دارند در کل نسبت به قبل از انقلاب خیلی پیشرفت کردند. هم از نظر تعداد ورزشکار و هم از نظر کادر داوری، پزشکی و مربیگری رشد قابل ملاحظهای داشتیم. من این موضوع را حتی آن زمان در کمیته بینالمللی المپیک مطرح کردم که مورد تایید هم قرار گرفت. کشورهای دیگر فقط بازیکن دختر دارند. اما کادرهای پزشکی فنی و مدیریتیشان همه مرد است. اگر ما بخواهیم ورزش بانوان را ارتقا دهیم باید به اینها هم توجه کنیم. مربی، داور، ماساژور، پزشک و مدیر را همه از بین خانمها استفاده کنیم. اینکه یک تیم میآید فقط بازیکنانش زن هستند و بقیه عوامل مرد هستند توجه به رشد بانوان نمیشود. از این نظر رشد ورزش زنان در کشور ما خوب بوده. ولی با تمام اینها باید ورزش بانوان هم بتواند از یک جنبه علمی خودش را بهرهمند کند.
برای نقد عملکرد دولت هشتساله محمود احمدینژاد در حوزه ورزش، شاید سید مصطفی هاشمیطبا بهترین فرد باشد؛ فردی که در ادوار گذشته هشتسال رییس سازمان سابق تربیتبدنی و 12سال رییس کمیته ملی المپیک ایران بوده است. ضمن اینکه او بهعنوان وزیر صنایع هم چندین سال در دولت فعالیت کرده و اشراف کاملی بر ورزش ایران دارد. هاشمیطبا در حالی به بررسی عملکرد مسوولان ورزش کشور در دولتهای نهم و دهم میپردازد که در مجموع نمره خوبی به آنها نمیدهد. او معتقد است این سیستم به گونهای مدیریت کرده که هم اعتماد خودش را در بین مردم و هم در جوامع بینالمللی از دست داده است. درادامه گفتوگوی او را با شرق میخوانید.
اگر چه رییسجمهور در همه زمینهها میتواند از نظرات کارشناسی استفاده و خطوط مشخصی را تدوین و تبیین کند اما شاید نشود گفت عملکرد بخش ورزش در این سالها مربوط به دولت آقای احمدینژاد است چرا که در زمان روسایجمهور قبلی هم این طور نبوده که عملکرد سازمان ورزش مستقیما به رییسجمهور مرتبط بوده باشد. به همیندلیل ما میتوانیم بگوییم عملکرد وزارتخانه ایشان چطور بوده است.
البته با این صحبتهایی که آقای احمدینژاد کردند نشان میدهد که ایشان الان به جای اینکه عملکرد هشتسالهاش را ارایه دهد یا به نقد بگذارد، به عنوان یک مدعی که باید این کارها بشود در آمدهاند. طبیعتا در ورزش هم چنین موضعی را خواهند داشت ضمن اینکه مثلا بعضی از اقدامات نظیر شورای سازمان تربیت بدنی را که قبلا به شورای سازمان معروف بود و خیلی تاثیرگذار بود را میتوانستند در طول هفتسال اخیر تشکیل دهند تا خطوط ورزش کشور را مشخص کند. با این حال من سعی میکنم بحث را بیشتر به وزارت ورزش معطوف کنم و پای رییسجمهور را وسط نکشم.
من فکر میکنم در مولفههای مختلف ورزش باید به علمی کردن آن، فدراسیونها و اداره آنها، روابط بینالملل، مسایل فرهنگی، گسترش اماکن ورزشی، نتایج مسابقات برونمرزی، تنظیم بودجههای مالی و رابطه و جلب اعتماد مردم بپردازیم که اشاره به آنها در این بحث خالی از لطف نیست.
بیلان کاری ندیدیم
متاسفانه ما در هشتسال اخیر اصولا فاقد آمار بودیم. در گذشته مرکز آمار ایران و بانک مرکزی آمارهایی را اعلام میکردند. به نظر میآید الان در بحث آمار و اطلاعرسانی یا اصلا عمل نمیکنیم یا به صورت تعریف شده عمل میکنیم، نه اینکه آمار را به دست بیاوریم. وقتی موسسهای آمارگیری میکند بعضی وقتها صلاح میداند این آمارها را منتشر کند. ولی ما بعضا میبینیم در آمارها دست میبرند. به همین دلیل است که تناقضهای زیادی در آمارهای مختلف وجود دارد. به طور مثال مرکز آمار در مورد یک امر واحد یک چیزی میگوید؛ وزارت اقتصاد و دارایی یک چیز، بانک مرکزی یک چیز و خود رییسجمهور هم چیز دیگر. نمیدانم شاید هم این یک تاکتیک باشد. ولی نوعا اگر نگوییم این آمارها دستکاری نشده، آمارهایی است که به زعم افراد اینچنین است.
در سازمان تربیت بدنی هم ما تقریبا بیلان آماری و بیلان کاری ندیدیم. شما اگر دورانی را که بنده در سازمان بودم نگاه کنید، میبینید که ما آمار مشخص از عملکردمان را ارایه میدادیم و در اختیار همه بود و هر کس هم میتوانست راجع به آن اظهارنظر کند.
با این مقدمات میخواهم از بحث علمی کردن ورزش شروع کنم که اخیرا سازمان تربیت بدنی در پی احیای مجدد مراکز قهرمانی و استعدادیابی است. ولی به نظر میآید که سیاست مشخصی در این مورد وجود ندارد. کوششهایی به نظر میآید انجام شده ولی در اصل قضیه که رشد استعدادها و زیر نظر گرفتن آنها و آموزش مربیان سراسری در کشور و همچنین همین نهادهای علمی در مراکز استانها برای اینکه یک رابطهای بین علم و ورزشکاران برقرار کنند به نظر من هنوز توفیقی نداشته است. ما این برنامهها را از سال 74 در سازمان گذاشته بودیم اما از سال 80 به بعد به کلی فراموش شد. به نظر در این سالها، در این رابطه تسامح شده است. حالا اینکه دانشگاهها چقدر در این زمینه تحقیقات و بررسی کنند ربطی به سازمان ندارد. بالاخره دانشگاه جایی است که درس میدهند و محل تحصیل است. زیاد ربطی به سازمان ورزش ندارد. ولی سازمان در طول 12سال گذشته حتی برنامههای قبلی را هم انجام نداده و ملغی کرده و کاملا بیتفاوت بوده که من در اینجا نمیتوانم نمره مثبتی به آن بدهم.
ضعف در اداره و نظارت بر فدراسیونها
در خصوص نقش فدراسیونها و اداره آنها متاسفانه در سازمان تربیت بدنی سیاست مشخصی اعلام نشد. به نظر من هر سازمانی باید سیاست مشخص خودش را اعلام کند. گاهی میگویند انتخابات برگزار میکنیم. از همان ماده معروفی که در زمان آقای مهرعلیزاده، رییس وقت سازمان ورزش، در دوره دوم ریاست آقای خاتمی تصویب شد که میتوانند روسای فدراسیونها را برکنار کنند استفاده میکنند. ما الان تعدادی از فدراسیونهایمان با سرپرست اداره میشوند که حتی بیش از دوره مقرر که در همان آییننامه مصوب شده، سرپرست هستند. بعضی از فدراسیونها هم به نام انجمن منحل شده و داخل یک فدراسیون دیگر رفتهاند. با این شرایط به عقیده من به نظر نمیآید در اداره فدراسیونها و نظارت بر آنها کار خاصی صورت گرفته باشد.
علیالقاعده در مجامع سالانه رییس سازمان بهعنوان رییس مجمع باید نظر خودش را به اضافه گزارش و نقد از آنچه که فدراسیون مربوط میدهد به مجمع ارایه دهد. یعنی اگر فدراسیونی در مجمع در گزارش سالانه ارایه نظر نکند، رییس سازمان باید به عنوان ناظر نظر دهد و موضعگیری کند نه
این که بیایند بنشینند و چیزی بگویند و رییس فدراسیون هم یک گزارشی دهد و بروند دنبال کارشان. به نظر من این یک کار ناصحیح است. من فکر میکنم یک احاطه کلی بر وظایف و نوع نگرششان به نهادهای ورزشی وجود ندارد و به نوعی دچار روزمرگی شدند. سیاستهای ترسیم شده ندارند که بر اساس آن عمل کنند. بالاخره رییس سازمان به عنوان رییس مجمع، صرفنظر از عزل و نصب روسای فدراسیونها، باید نظرش را در خصوص عملکرد فدراسیونها به مجمع بگوید. بعضی وقتها میآیند رییس فدراسیون برتر انتخاب میکنند که یک امر تشریفاتی است و به هیچوجه ملاکهایش مشخص نیست. ممکن است یک لیست بیاورند و بگویند ملاکهای ما این است ولی هیچوقت در مورد آنها بررسی نمیشود. به نظر من باید همه سازمانها از جمله تربیت بدنی بتوانند شفاف برخورد کنند تا مدیریت بهتری داشته باشیم.
به نظرم در این رابطه هم علاوه بر اینکه نتوانستند سیاست مشخصی دهند، در این راه هم شفاف نبودند. همینطور در مورد اصول باشگاه و باشگاهداری در کشور که البته این خیلی تقصیر سازمان نیست. در زمان ما هم چنین اتفاقی میافتاد که ما هم آن زمان نتوانستیم باشگاه خوب درست کنیم که به معنای واقعی باشند و مرکز تعلیم و تربیت جوانان از لحاظ فرهنگی و ورزشی باشد. طبیعتا این بحثهایی هم که میکنند به نام باشگاه فرهنگی-ورزشی همه میدانند محلی از اعراب ندارد و برای قشنگی واژه فرهنگی را قید میکنند. این مشکل از 30 سال پیش بوده اما اینها باز هم نتوانستند این نتوانستن را هم تغییر دهند.
برگزاری نامناسب مسابقات دهه فجر
در خصوص روابط بینالمللی ورزش هم به نظرم عملکرد منفی بوده است. بر اساس اخبار جسته و گریختهای که من دریافت کردم وزیر ورزش ما در ارتباط با مسوولان درجه یک دنیا و همچنین کشورهای مختلف نتوانسته توفیق داشته باشد.
منهای این وزارت ورزش شما ببینید ما نتوانستیم مسابقات کشورهای اسلامی را در ایران برگزار کنیم. با یک بهانههایی که کاملا بدون توجیه و بیمنطق بود راحت میزبانی این رقابتها را از دست دادیم. من خودم برای این مسابقات خیلی زحمت کشیده بودم تا بالاخره توانستیم آن را جا بیندازیم که کشورهای اسلامی هر چهارسال یکبار در قالب این رقابتها دور هم جمع شنوند. ما با حسناستفاده از تبلیغ همبستگی اسلامی، در خصوص ارتباط جوانان این کشورها حداقل از طریق شبکههایی مثل العالم، شبکههایی که در ارتباط با ما هستند یا شبکههای خودمان که در این کشورها بیننده دارد و به زبان آنها هستند، میتوانستیم کار فرهنگی کنیم که متاسفانه یک قدم هم بر نداشتیم که درنتیجه این مسابقات را برگزار نکردیم. این کاملا از ناتوانی ما ناشی میشد. خیلی از شعارهایی که جمهوری اسلامی در رابطه با همبستگی اسلامی میدهد، میتوانست در این رقابتها به طور عینی اجرا شود که متاسفانه نشد. علیالاصول باید بگویم رابطههای فرهنگی ما خوب نیست. شما ببینید مسابقات دهه فجر برگزار میشود در چه سطحی است؟ چه تیمهایی میآیند؟ تقریبا صفر است. همه اینها را محدود و ملغی کنیم بهتر است. برگزاری چنین مسابقاتی باعنوان دههفجر برای ما اهانتآمیز است. امسال هم که فدراسیون کشتی گفت مسابقات دهه فجر را برگزار نمیکند. ما حداقل نتوانستیم از رابطههای فرهنگی برای مسابقات دههفجر استفاده کنیم.
آیا کشوری که تحت فشار است این جور باید ولخرج باشد و همه چیز را به امان خودش رها کند و بعد بیاید همه چیز را گردن تحریم بیندازد.
اخیرا هم که کاخ سفید بیانیه داده بر اساس صحبتهای رییسجمهور ایران این تحریمها خیلی تاثیرگذار بوده. حالا آنهایی که میگفتند تحریمها تاثیر ندارد و این تاثیرها را در داخل اینقدر بزرگ میکنیم، واقعا جای سوال دارد و نمیدانیم با چه سیاستی این کار انجام میشود. به هر حال در سطح روابط بینالملل ما در ورزش الان کاملا ناموفق هستیم. اعتماد را در فدراسیونهای بینالمللی، شورای المپیک آسیا، کمیته بینالمللی المپیک از دست دادیم. بیشترین کرسیهای بینالمللی را در این مدت از دست دادیم. از دستدادن کرسی یک بحث است اینکه به حرف ما اعتماد کنند هم یک بحث. الان دیگر به حرف ما اعتماد نمیکنند. چون در روابط بینالملل اصل را بر این میگذارند که طرف راست میگوید، آنها نمیآیند راستیآزمایی کنند کما اینکه کنفدراسیون فوتبال آسیا بر اساس گزارش فدراسیون فوتبال کشورمان بررسی کرده و فدراسیون فوتبال ایران را به عنوان فدراسیون برتر آسیا انتخاب کرده است.
الان شورای المپیک آسیا، فدراسیونهای جهانی و کمیته بینالمللی المپیک نوعا اعتمادشان را به ما از دست دادهاند. آنها اگر بفهمند راستی خدشهدار شده، دیگر اعتمادشان را از دست میدهند.
تلاش نکردن در عرصه فرهنگی
اما در مورد اقدامات فرهنگی اصلا اعتقاد ندارم که سازمان تربیت دنی میتواند فرهنگ ورزشکاران و میادین ورزشی را تغییر دهد. معتقدم این تحت تاثیر فرهنگ عمومی جامعه است و متاسفانه این فرهنگ عمومی جامعه به خصوص از هشتسال پیش به بعد نزول پیدا کرده است. دلیلش هم این است که بعضی از مسوولان دولت الفاظی به کار میبرند که نادرست است. اگر قرار باشد ما به عنوان مسوول از ادبیات سخیف و سطح پایین استفاده کنیم نتیجهاش این میشود که ضعف فرهنگ به وجود میآید و تبعا در میادین ورزشی هم دیده میشود. به نظرم سازمان تربیت بدنی در این مورد هم نتوانسته کاری کند. سازمان در خصوص ارتباط با مربیان، ورزشکاران و روسا حداقل میتوانست فرهنگ پر، غنی و فاخر را مطرح کند. ما میبینیم که مربیان و ورزشکاران بدترین حرفها را به هم میزنند و همدیگر را متهم میکنند. به نظرم سازمان ورزش در این رابطه تلاشی نکرده ضمن اینکه میگویم ممکن است تاثیر زیادی نداشته باشد اما میتوانست تاثیرات حداقلش را داشته باشد. حالا ممکن است ما نتوانیم تماشاچیان را هدایت کنیم مثلا وقتی به یک مربی توهین میکنند به نظرم هدایت شده است که این موضوع هم تا حدی قابل پیشگیری است که انجام ندادند. ولی حداقل اگر نمیتوانند روی تماشاچیان تاثیر داشته باشند روی ورزشکار و مربی باید کنترل داشته باشند. من در مسابقه بسکتبال دیدم مربی تیم ملی ما در لیگ بازیکنان را از زمین خارج کرد این بزرگترین اهانت به مردم است. مردم آمدند مسابقه ببینند نه جنجال. جلوگیری از این حواشی دیگر کار سازمان تربیت بدنی است. در مجموع در بخش فرهنگی هم نمیتوانم نمرهای دهم.
عدم توفیق در گسترش اماکن ورزشی
در خصوص گسترش اماکن ورزشی هم این را به طور کامل میتوانم بگویم موفق عمل نکردند. البته این عدم توفیق میتواند در جهت سازماندهی و ساماندهیهایشان باشد اما جنبه بیشترش عدم تامین بودجههایی است که برای طرحهای توسعهای در بودجه کل کشور درنظر گرفته شده است. چون دولت بودجههای عمرانی را نمیدهد. حتی بودجههای جاری را هم در خیلی از موارد کم میدهند. فدراسیونها تا الان 40 درصد بودجه جاریشان را دریافت کردهاند. با این شرایط معلوم است که بحران ایجاد میشود. البته اینجا باید بگوییم که از سازمان تربیت بدنی یا وزارت ورزش توقع زیادی نمیرود. بودجه قانونی و مصوب مملکت که اجرا نمیشود و هر طور که میخواهند آن را اجرا میکنند چنین تبعاتی را هم دارد.
در مورد همین استادیومهای نیمهتمام فوتبال شیرازو اصفهان بارها گفتند تا سه ماه، یک سال دیگر درست میشود ولی همچنان بدون پیشرفت باقی مانده است. این نشاندهنده عدم توفیق سازمان در گسترش اماکن ورزشی است. البته این نیست که مرکزی افتتاح نشده باشد. سالنهای 300متری افتتاح شده اما افتتاح چنین سالنهایی که کار نیست. در زمان ما اسم شرکت فعلی توسعه و تجهیز اماکن ورزشی، مدیریت و تجهیز اماکن ورزشی بود. ما کار توسعه را به آنها نسپرده بودیم. ما میخواستیم این شرکت هویتی پیدا کند که فقط در این خصوص کار انجام دهد. الان هیچ مسوولیتی در مورد نگهداری احساس نمیکند و فقط فکر میکنند باید پروژههای عمرانی را انجام دهد. مشکل بزرگ ما مدیریت و راهبری اماکن ورزشی است که نمونههایش را در برنامه «نود» که مثلا تجهیز نبودن آبخوری، دستشویی، گیشه و صندلیهای استادیومها است، نشان داده میشود. در حال حاضر هم این شرکت باید به تجهیز و نگهداری تبدیل شود. چون یک امری تخصصی است ضمن اینکه خودش باید بودجه داشته باشد تا از درآمدها هم برای این اقدامات استفاده کنند که متاسفانه این کار را نکردند.
میتوانیم 6 یا 7 طلا بگیریم
در مورد نتایج برونمرزی ما خوشبختانه در المپیک نتایج بسیار خوبی گرفتیم البته اگر بخواهیم مسابقات را تحلیل کنیم، واقعا میبینید که مربیان در این بخش تاثیرگذارتر از همه بودند. در کشتی فرنگی بدون تردید نقش بنا باعث شد که تیم ما سه مدال طلا گرفت. من معتقدم پتانسیل ما برای مدال گرفتن در المپیک خیلی خوب است. مثلا توانایی این را داریم که شش یا هفت طلا در المپیک بگیریم به شرطی که مربیان هوشیارانه با این موضوع برخورد کنند. احسان حدادی از زحمات 10سالهاش استفاده کرد که توانست نایب قهرمان المپیک لندن شود. من در کمیته ملی المپیک بودم او قهرمان جوانان جهان شد. فدراسیون کمکش کرد، خودش هم پایمردی داشت پدرش هم از نظر مالی هزینههای زیادی برایش متحمل شد که به اینجا رسید. بالاخره مسوولان دوومیدانی پایشان را محکم روی این موضوع گذاشتند که موفق شدند. حالا بعضی از نتایج برون مرزیمان هم خوب نبوده. آنها هم به فدراسیون مربوطه بستگی داشته. یک خوبی که تشکیلات ورزش ما دارد این است که فدراسیونها تا حد زیادی از بدنه سازمان ورزش جدا هستند. اگر آدمهای دلسوزی در فدراسیونها باشند، ما نتیجههای خوبی میگیریم؛ مثل تیم ملی کاراته که در مسابقات جهانی پاریس نایب قهرمان شد. این تیم با آدم دلسوزی مثل ناظریان که رییس اسبق این فدراسیون بود رفت و با تجربیات این فرد نتیجه گرفت. میخواهم بگویم جدا بودن فدراسیونها خیلی موثر است. اگر این جداسازی کامل از سازمان تربیت بدنی اتفاق بیفتد، خیلی خوب است. ما در ایران در 600 نقطه کشور دفتر سازمان تربیت بدنی داریم. سازمان (وزارت ورزش) باید کارش را روی این نقطهها بگذارد. آنقدر استعدادهای درخشان در نقاط مختلف داریم که ناشناخته هستند. نخواهیم همه موفقیتها را به نام خودمان بزنیم. این یک خاصیت است. من خودم هم که رییس سازمان بودم دوست داشتم اگر کسی موفقیتی داشت، من هم بروم و با اوعکس بگیرم. باید این را از روحیه خودمان جدا کنیم و فقط نظارت داشته باشیم تا فدراسیونها کارشان را انجام دهند و به طور واقعی ورزش را رشد دهیم. به نظر من سازمان تربیت بدنی اصلا ورزش را نمیبیند. من تقریبا میتوانم بگویم به خاطر سمتهایی که داشتم تمام ایران را دیدم و میدانم چه استعدادهایی داریم. سازمان تربیت بدنی در زمان خود من هم در این مورد ضعف داشت. ما تازه در آخر دوره کاریمان فهمیدیم ایران کجاست. ما وقتی میگوییم ایران، فقط دفتر خودمان را میبینیم. وقتی از این موضوع غافل باشیم آن وقت است که میرویم دنبال مسایل دیگر و میرویم با کمیته ملی المپیک دعوا میکنیم. فلان فدراسیون دارد کار خودش را انجام میدهد. ما باید بگذاریم کارشان را بکنند. من یکبار دیگر هم این موضوع را گفتم. وقتی انتصابهایی را که در دو سال اول کارم در سازمان را بررسی کردم، به این نتیجه رسیدم که 80درصد آنها اشتباه بود. با خودم گفتم چرا باید این همه اشتباه را من بکنم. به همین دلیل روسا را در فدراسیونها انتخابی کردیم تا همه نظر دهند که خدای نکرده سوءاستفاده هم نشود. چون بعضیها دوستان ما بودند، بعضیها سفارش شده بودند، بعضیها صلاحیت نداشتند به همین دلیل این شیوه را اجرا و پیاده کردیم. با این حساب، اینکه چقدر سازمان در نتایج خوب یا بد المپیک تاثیر دارد را نمیتوانم بیان کنم کما اینکه بعضی نتایج خیلی بد بوده در حالی که کار هم انجام شده یا برعکس. حالا ممکن است کمیته ملی المپیک بگوید به نتایج خوب ما بستگی داشته است آن دیگر دعوای زرگری بین خودمان است که انجام میدهیم. ولی اگر سازمان خوب عمل کند به خصوص در بحث علمی کردن ورزش و کنترل کار، تبعا نتایج میتواند بهتر شود.
رابطه سازمان با مردم قطع است
به نظرم سازمان تربیت بدنی (وزارت ورزش) در رابطه با مردم و اعتماد آنها هم نتوانسته موفق باشد. رابطه سازمان با مردم تقریبا قطع است. آنها باید بتوانند برای مردم خوب و صادقانه صحبت کنند. سازمان شاید میتوانست تاثیر بهتری در تنظیم و جذب بودجهاش داشته باشد. فردی که مسوول هست چقدر برای جذب بودجه کوشش میکند. من آن زمان خودم میرفتم سازمان برنامه و بودجه با آنها بحث میکردم تا بودجه را بگیرم اینطور نبود که ما بنشینیم و آنها بودجه را ندهند. مثلا فدراسیون کشتی یا تکواندو میگوید 40درصد بودجه را گرفته هم ضعف فدراسیون را میرساند هم سازمان را. حتی بعضی از روسایی که قوی هستند هم نتوانستند کاری از پیش ببرند. این نشان میدهد وزارت ورزش نتوانسته حقوق خودش را از دولت بگیرد.
در المپیک پکن مدیریت ضعیف بود
من گفتم ما واقعا نمیتوانیم این نقصها را چه در موضع منفی و چه مثبت دقیقا ارزیابی کنیم چون بخش زیادی از آن به فدراسیونها برمیگردد؛ مثلا به مربیای که آنجاست مربوط میشود. ممکن است یک اتفاق درخصوص یک مربی بیفتد و نتیجه منفی شود، بهطور مثال بعضی از افراد میگویند اگر میهماندوست در ترکیب تیم تکواندو در لندن بود، یک مدال طلا میگرفتیم. البته من نمیتوانم دقیق در این مورد اظهارنظری کنم. اما این را محکم میتوانم بگویم اگر بنا در کشتی ما نبود، سه طلا نمیگرفتیم. یا من خودم احساس میکنم یکی از تیمهایمان چون مربی بدنساز نداشت، بدون توفیق بود. منظورم این است یک اتفاقی میافتد کسی از روی اشتباه یا رفاقت در یک جایی قرار میگیرد که عامل موفقیت یا عدم موفقیت میشود. کار در این رابطه خیلی حساس است به خصوص در المپیکها. البته به نظرم در المپیک پکن کل مدیریت ضعیف بود. درگیری زیاد بود و به هیچوجه تیمها خوب هدایت نشدند و تحت تاثیر این درگیریها قرار گرفتند اما در المپیک لندن این تنشها کم شد. برای موفقیتها مربی در درجه اول، رییس فدراسیون، کمیته ملی المپیک و بعد سازمان تربیت بدنی یا وزارت ورزش در این زمینه موثرند. من تجربه کردم هر وقت کادر فنی مناسب داشتیم تنشها انتقال داده نشده است. بنابراین ضمن اینکه در پکن بعضی از مشکلات کاملا مشخص بود، نمیتوانم بگویم سازمان چقدر در موفقیت المپیک لندن تاثیر داشت.
استقلال و پرسپولیس باشگاه نیستند
به عقیده من سازوکاری که برای خصوصیسازی دو باشگاه پرسپولیس و استقلال در نظر دارند اصلا درست نیست. باشگاه باید دارایی داشته باشد که قابل واگذاری باشد. خودشان میگویند 20 میلیارد بدهی دارند. وقتی هیچ موجودی وجود ندارد چطور این کار ممکن است. به نظر من اگر دولت واقعا بخواهد این کار را بکند که جای تردید هم دارد، این باشگاهها باید تمام بدهیهایشان را بدهند بعد تبدیل به شرکت سهامی عام شوند آن وقت سهامشان به فروش برسد. به نظر من به این شکل کار کردن اصلا عملی نیست.
این میشود که وقتی اصل قضیه وجود ندارد مدام روسای این دو باشگاه هم تغییر میکنند. وقتی باشگاهی وجود نداشته باشد، هیات مدیرهای هم وجود ندارد. اینها همه منصوبند. بعد به یک نفر میرسند میگویند تو برو این کار را بکن. چون کار به صورت یک شرکت واقعی با پشتیبانی نیست مجبورند یک کارهایی بکنند، مثلا باشگاه پیروزی توانسته یک مقدار زیادی پول فراهم کند و خرج کند. ولی هنوز یک باشگاه نشده همه این پولها قرارداد یک ساله شده و آخر سال همچنان بدهیها سرجایش است.
نسبت عباسی و سعیدلو
من از نظر شخصی آقای عباسی را معقولتر از علی سعیدلو میبینم ولی بحث وزارت و سازمان هیچ تاثیری در اصل کار ندارد به خصوص سازمان. اگر شورای سازمان تربیت بدنی حداقل سالی دو بار تشکیل میشد، خیلی در ورزش کشور تاثیر داشت. ولی آن هم که وجود ندارد و به وزارتخانه تبدیل شده. اخیرا هم شنیدم که دوباره میخواهند به سازمان تربیت بدنی تبدیلش کنند که باز هم فرقی نمیکند. سیاستگذاری و درک نیازهای جامعه مهم است.
میگفتند «فیفای جدید درست میکنیم»
من باز هم روابط بینالملل را موثر میدانم. ما با سازمانهای بینالمللی خیلی باید مراوده و همخوانی داشته باشیم. بالاخره وقتی میخواهیم بینالمللی کار کنیم باید هماهنگ باشیم. یک موقع بود ما میگفتیم فیفا به درد نمیخورد. دنبال این بودیم که یک فیفای جدید درست کنیم. من خودم دقیقا از کسی که مسوول این کار بود شنیدم که میگفت میخواهم فیفای جدید درست کنم. بعد هم گفتند فیفا نمیتواند کاری کند. اما آخر سر مجبور شدند هر کاری که فیفا میگوید را انجام دهند. آنها توقع زیادی از ما ندارند. ما در آن هشت سالی که در سازمان تربیت بدنی و
12 سالی که در کمیته ملی المپیک بودیم تنشی با هیچ یک از این سازمانهای بینالمللی نداشتیم.
کمیته چه تاثیری داشت؟
واقعا نمیتوانم در مورد عملکرد کمیته ملی المپیک هم نظر دهم چون واقعا هیچ آماری بیرون ندادند که ببینیم چه کردند. حالا مثلا بودجهای آمده و آنها هم دادند. اینکه هنر نیست باید ببینند چه تاثیری در کار ورزش داشته است. این را نگفتند. نمیگویم کمیته بیتاثیر بوده اما باید بالاخره بگویند مثلا چه استفادهای از امکاناتی مثل آکادمی المپیک که در اختیار داشتند، کردند.
رشد ورزش زنان خوب بود
بانوان ما با وجود محدودیتهایی که دارند در کل نسبت به قبل از انقلاب خیلی پیشرفت کردند. هم از نظر تعداد ورزشکار و هم از نظر کادر داوری، پزشکی و مربیگری رشد قابل ملاحظهای داشتیم. من این موضوع را حتی آن زمان در کمیته بینالمللی المپیک مطرح کردم که مورد تایید هم قرار گرفت. کشورهای دیگر فقط بازیکن دختر دارند. اما کادرهای پزشکی فنی و مدیریتیشان همه مرد است. اگر ما بخواهیم ورزش بانوان را ارتقا دهیم باید به اینها هم توجه کنیم. مربی، داور، ماساژور، پزشک و مدیر را همه از بین خانمها استفاده کنیم. اینکه یک تیم میآید فقط بازیکنانش زن هستند و بقیه عوامل مرد هستند توجه به رشد بانوان نمیشود. از این نظر رشد ورزش زنان در کشور ما خوب بوده. ولی با تمام اینها باید ورزش بانوان هم بتواند از یک جنبه علمی خودش را بهرهمند کند.
اگر چه رییسجمهور در همه زمینهها میتواند از نظرات کارشناسی استفاده و خطوط مشخصی را تدوین و تبیین کند اما شاید نشود گفت عملکرد بخش ورزش در این سالها مربوط به دولت آقای احمدینژاد است چرا که در زمان روسایجمهور قبلی هم این طور نبوده که عملکرد سازمان ورزش مستقیما به رییسجمهور مرتبط بوده باشد. به همیندلیل ما میتوانیم بگوییم عملکرد وزارتخانه ایشان چطور بوده است.
البته با این صحبتهایی که آقای احمدینژاد کردند نشان میدهد که ایشان الان به جای اینکه عملکرد هشتسالهاش را ارایه دهد یا به نقد بگذارد، به عنوان یک مدعی که باید این کارها بشود در آمدهاند. طبیعتا در ورزش هم چنین موضعی را خواهند داشت ضمن اینکه مثلا بعضی از اقدامات نظیر شورای سازمان تربیت بدنی را که قبلا به شورای سازمان معروف بود و خیلی تاثیرگذار بود را میتوانستند در طول هفتسال اخیر تشکیل دهند تا خطوط ورزش کشور را مشخص کند. با این حال من سعی میکنم بحث را بیشتر به وزارت ورزش معطوف کنم و پای رییسجمهور را وسط نکشم.
من فکر میکنم در مولفههای مختلف ورزش باید به علمی کردن آن، فدراسیونها و اداره آنها، روابط بینالملل، مسایل فرهنگی، گسترش اماکن ورزشی، نتایج مسابقات برونمرزی، تنظیم بودجههای مالی و رابطه و جلب اعتماد مردم بپردازیم که اشاره به آنها در این بحث خالی از لطف نیست.
بیلان کاری ندیدیم
متاسفانه ما در هشتسال اخیر اصولا فاقد آمار بودیم. در گذشته مرکز آمار ایران و بانک مرکزی آمارهایی را اعلام میکردند. به نظر میآید الان در بحث آمار و اطلاعرسانی یا اصلا عمل نمیکنیم یا به صورت تعریف شده عمل میکنیم، نه اینکه آمار را به دست بیاوریم. وقتی موسسهای آمارگیری میکند بعضی وقتها صلاح میداند این آمارها را منتشر کند. ولی ما بعضا میبینیم در آمارها دست میبرند. به همین دلیل است که تناقضهای زیادی در آمارهای مختلف وجود دارد. به طور مثال مرکز آمار در مورد یک امر واحد یک چیزی میگوید؛ وزارت اقتصاد و دارایی یک چیز، بانک مرکزی یک چیز و خود رییسجمهور هم چیز دیگر. نمیدانم شاید هم این یک تاکتیک باشد. ولی نوعا اگر نگوییم این آمارها دستکاری نشده، آمارهایی است که به زعم افراد اینچنین است.
در سازمان تربیت بدنی هم ما تقریبا بیلان آماری و بیلان کاری ندیدیم. شما اگر دورانی را که بنده در سازمان بودم نگاه کنید، میبینید که ما آمار مشخص از عملکردمان را ارایه میدادیم و در اختیار همه بود و هر کس هم میتوانست راجع به آن اظهارنظر کند.
با این مقدمات میخواهم از بحث علمی کردن ورزش شروع کنم که اخیرا سازمان تربیت بدنی در پی احیای مجدد مراکز قهرمانی و استعدادیابی است. ولی به نظر میآید که سیاست مشخصی در این مورد وجود ندارد. کوششهایی به نظر میآید انجام شده ولی در اصل قضیه که رشد استعدادها و زیر نظر گرفتن آنها و آموزش مربیان سراسری در کشور و همچنین همین نهادهای علمی در مراکز استانها برای اینکه یک رابطهای بین علم و ورزشکاران برقرار کنند به نظر من هنوز توفیقی نداشته است. ما این برنامهها را از سال 74 در سازمان گذاشته بودیم اما از سال 80 به بعد به کلی فراموش شد. به نظر در این سالها، در این رابطه تسامح شده است. حالا اینکه دانشگاهها چقدر در این زمینه تحقیقات و بررسی کنند ربطی به سازمان ندارد. بالاخره دانشگاه جایی است که درس میدهند و محل تحصیل است. زیاد ربطی به سازمان ورزش ندارد. ولی سازمان در طول 12سال گذشته حتی برنامههای قبلی را هم انجام نداده و ملغی کرده و کاملا بیتفاوت بوده که من در اینجا نمیتوانم نمره مثبتی به آن بدهم.
ضعف در اداره و نظارت بر فدراسیونها
در خصوص نقش فدراسیونها و اداره آنها متاسفانه در سازمان تربیت بدنی سیاست مشخصی اعلام نشد. به نظر من هر سازمانی باید سیاست مشخص خودش را اعلام کند. گاهی میگویند انتخابات برگزار میکنیم. از همان ماده معروفی که در زمان آقای مهرعلیزاده، رییس وقت سازمان ورزش، در دوره دوم ریاست آقای خاتمی تصویب شد که میتوانند روسای فدراسیونها را برکنار کنند استفاده میکنند. ما الان تعدادی از فدراسیونهایمان با سرپرست اداره میشوند که حتی بیش از دوره مقرر که در همان آییننامه مصوب شده، سرپرست هستند. بعضی از فدراسیونها هم به نام انجمن منحل شده و داخل یک فدراسیون دیگر رفتهاند. با این شرایط به عقیده من به نظر نمیآید در اداره فدراسیونها و نظارت بر آنها کار خاصی صورت گرفته باشد.
علیالقاعده در مجامع سالانه رییس سازمان بهعنوان رییس مجمع باید نظر خودش را به اضافه گزارش و نقد از آنچه که فدراسیون مربوط میدهد به مجمع ارایه دهد. یعنی اگر فدراسیونی در مجمع در گزارش سالانه ارایه نظر نکند، رییس سازمان باید به عنوان ناظر نظر دهد و موضعگیری کند نه
این که بیایند بنشینند و چیزی بگویند و رییس فدراسیون هم یک گزارشی دهد و بروند دنبال کارشان. به نظر من این یک کار ناصحیح است. من فکر میکنم یک احاطه کلی بر وظایف و نوع نگرششان به نهادهای ورزشی وجود ندارد و به نوعی دچار روزمرگی شدند. سیاستهای ترسیم شده ندارند که بر اساس آن عمل کنند. بالاخره رییس سازمان به عنوان رییس مجمع، صرفنظر از عزل و نصب روسای فدراسیونها، باید نظرش را در خصوص عملکرد فدراسیونها به مجمع بگوید. بعضی وقتها میآیند رییس فدراسیون برتر انتخاب میکنند که یک امر تشریفاتی است و به هیچوجه ملاکهایش مشخص نیست. ممکن است یک لیست بیاورند و بگویند ملاکهای ما این است ولی هیچوقت در مورد آنها بررسی نمیشود. به نظر من باید همه سازمانها از جمله تربیت بدنی بتوانند شفاف برخورد کنند تا مدیریت بهتری داشته باشیم.
به نظرم در این رابطه هم علاوه بر اینکه نتوانستند سیاست مشخصی دهند، در این راه هم شفاف نبودند. همینطور در مورد اصول باشگاه و باشگاهداری در کشور که البته این خیلی تقصیر سازمان نیست. در زمان ما هم چنین اتفاقی میافتاد که ما هم آن زمان نتوانستیم باشگاه خوب درست کنیم که به معنای واقعی باشند و مرکز تعلیم و تربیت جوانان از لحاظ فرهنگی و ورزشی باشد. طبیعتا این بحثهایی هم که میکنند به نام باشگاه فرهنگی-ورزشی همه میدانند محلی از اعراب ندارد و برای قشنگی واژه فرهنگی را قید میکنند. این مشکل از 30 سال پیش بوده اما اینها باز هم نتوانستند این نتوانستن را هم تغییر دهند.
برگزاری نامناسب مسابقات دهه فجر
در خصوص روابط بینالمللی ورزش هم به نظرم عملکرد منفی بوده است. بر اساس اخبار جسته و گریختهای که من دریافت کردم وزیر ورزش ما در ارتباط با مسوولان درجه یک دنیا و همچنین کشورهای مختلف نتوانسته توفیق داشته باشد.
منهای این وزارت ورزش شما ببینید ما نتوانستیم مسابقات کشورهای اسلامی را در ایران برگزار کنیم. با یک بهانههایی که کاملا بدون توجیه و بیمنطق بود راحت میزبانی این رقابتها را از دست دادیم. من خودم برای این مسابقات خیلی زحمت کشیده بودم تا بالاخره توانستیم آن را جا بیندازیم که کشورهای اسلامی هر چهارسال یکبار در قالب این رقابتها دور هم جمع شنوند. ما با حسناستفاده از تبلیغ همبستگی اسلامی، در خصوص ارتباط جوانان این کشورها حداقل از طریق شبکههایی مثل العالم، شبکههایی که در ارتباط با ما هستند یا شبکههای خودمان که در این کشورها بیننده دارد و به زبان آنها هستند، میتوانستیم کار فرهنگی کنیم که متاسفانه یک قدم هم بر نداشتیم که درنتیجه این مسابقات را برگزار نکردیم. این کاملا از ناتوانی ما ناشی میشد. خیلی از شعارهایی که جمهوری اسلامی در رابطه با همبستگی اسلامی میدهد، میتوانست در این رقابتها به طور عینی اجرا شود که متاسفانه نشد. علیالاصول باید بگویم رابطههای فرهنگی ما خوب نیست. شما ببینید مسابقات دهه فجر برگزار میشود در چه سطحی است؟ چه تیمهایی میآیند؟ تقریبا صفر است. همه اینها را محدود و ملغی کنیم بهتر است. برگزاری چنین مسابقاتی باعنوان دههفجر برای ما اهانتآمیز است. امسال هم که فدراسیون کشتی گفت مسابقات دهه فجر را برگزار نمیکند. ما حداقل نتوانستیم از رابطههای فرهنگی برای مسابقات دههفجر استفاده کنیم.
آیا کشوری که تحت فشار است این جور باید ولخرج باشد و همه چیز را به امان خودش رها کند و بعد بیاید همه چیز را گردن تحریم بیندازد.
اخیرا هم که کاخ سفید بیانیه داده بر اساس صحبتهای رییسجمهور ایران این تحریمها خیلی تاثیرگذار بوده. حالا آنهایی که میگفتند تحریمها تاثیر ندارد و این تاثیرها را در داخل اینقدر بزرگ میکنیم، واقعا جای سوال دارد و نمیدانیم با چه سیاستی این کار انجام میشود. به هر حال در سطح روابط بینالملل ما در ورزش الان کاملا ناموفق هستیم. اعتماد را در فدراسیونهای بینالمللی، شورای المپیک آسیا، کمیته بینالمللی المپیک از دست دادیم. بیشترین کرسیهای بینالمللی را در این مدت از دست دادیم. از دستدادن کرسی یک بحث است اینکه به حرف ما اعتماد کنند هم یک بحث. الان دیگر به حرف ما اعتماد نمیکنند. چون در روابط بینالملل اصل را بر این میگذارند که طرف راست میگوید، آنها نمیآیند راستیآزمایی کنند کما اینکه کنفدراسیون فوتبال آسیا بر اساس گزارش فدراسیون فوتبال کشورمان بررسی کرده و فدراسیون فوتبال ایران را به عنوان فدراسیون برتر آسیا انتخاب کرده است.
الان شورای المپیک آسیا، فدراسیونهای جهانی و کمیته بینالمللی المپیک نوعا اعتمادشان را به ما از دست دادهاند. آنها اگر بفهمند راستی خدشهدار شده، دیگر اعتمادشان را از دست میدهند.
تلاش نکردن در عرصه فرهنگی
اما در مورد اقدامات فرهنگی اصلا اعتقاد ندارم که سازمان تربیت دنی میتواند فرهنگ ورزشکاران و میادین ورزشی را تغییر دهد. معتقدم این تحت تاثیر فرهنگ عمومی جامعه است و متاسفانه این فرهنگ عمومی جامعه به خصوص از هشتسال پیش به بعد نزول پیدا کرده است. دلیلش هم این است که بعضی از مسوولان دولت الفاظی به کار میبرند که نادرست است. اگر قرار باشد ما به عنوان مسوول از ادبیات سخیف و سطح پایین استفاده کنیم نتیجهاش این میشود که ضعف فرهنگ به وجود میآید و تبعا در میادین ورزشی هم دیده میشود. به نظرم سازمان تربیت بدنی در این مورد هم نتوانسته کاری کند. سازمان در خصوص ارتباط با مربیان، ورزشکاران و روسا حداقل میتوانست فرهنگ پر، غنی و فاخر را مطرح کند. ما میبینیم که مربیان و ورزشکاران بدترین حرفها را به هم میزنند و همدیگر را متهم میکنند. به نظرم سازمان ورزش در این رابطه تلاشی نکرده ضمن اینکه میگویم ممکن است تاثیر زیادی نداشته باشد اما میتوانست تاثیرات حداقلش را داشته باشد. حالا ممکن است ما نتوانیم تماشاچیان را هدایت کنیم مثلا وقتی به یک مربی توهین میکنند به نظرم هدایت شده است که این موضوع هم تا حدی قابل پیشگیری است که انجام ندادند. ولی حداقل اگر نمیتوانند روی تماشاچیان تاثیر داشته باشند روی ورزشکار و مربی باید کنترل داشته باشند. من در مسابقه بسکتبال دیدم مربی تیم ملی ما در لیگ بازیکنان را از زمین خارج کرد این بزرگترین اهانت به مردم است. مردم آمدند مسابقه ببینند نه جنجال. جلوگیری از این حواشی دیگر کار سازمان تربیت بدنی است. در مجموع در بخش فرهنگی هم نمیتوانم نمرهای دهم.
عدم توفیق در گسترش اماکن ورزشی
در خصوص گسترش اماکن ورزشی هم این را به طور کامل میتوانم بگویم موفق عمل نکردند. البته این عدم توفیق میتواند در جهت سازماندهی و ساماندهیهایشان باشد اما جنبه بیشترش عدم تامین بودجههایی است که برای طرحهای توسعهای در بودجه کل کشور درنظر گرفته شده است. چون دولت بودجههای عمرانی را نمیدهد. حتی بودجههای جاری را هم در خیلی از موارد کم میدهند. فدراسیونها تا الان 40 درصد بودجه جاریشان را دریافت کردهاند. با این شرایط معلوم است که بحران ایجاد میشود. البته اینجا باید بگوییم که از سازمان تربیت بدنی یا وزارت ورزش توقع زیادی نمیرود. بودجه قانونی و مصوب مملکت که اجرا نمیشود و هر طور که میخواهند آن را اجرا میکنند چنین تبعاتی را هم دارد.
در مورد همین استادیومهای نیمهتمام فوتبال شیرازو اصفهان بارها گفتند تا سه ماه، یک سال دیگر درست میشود ولی همچنان بدون پیشرفت باقی مانده است. این نشاندهنده عدم توفیق سازمان در گسترش اماکن ورزشی است. البته این نیست که مرکزی افتتاح نشده باشد. سالنهای 300متری افتتاح شده اما افتتاح چنین سالنهایی که کار نیست. در زمان ما اسم شرکت فعلی توسعه و تجهیز اماکن ورزشی، مدیریت و تجهیز اماکن ورزشی بود. ما کار توسعه را به آنها نسپرده بودیم. ما میخواستیم این شرکت هویتی پیدا کند که فقط در این خصوص کار انجام دهد. الان هیچ مسوولیتی در مورد نگهداری احساس نمیکند و فقط فکر میکنند باید پروژههای عمرانی را انجام دهد. مشکل بزرگ ما مدیریت و راهبری اماکن ورزشی است که نمونههایش را در برنامه «نود» که مثلا تجهیز نبودن آبخوری، دستشویی، گیشه و صندلیهای استادیومها است، نشان داده میشود. در حال حاضر هم این شرکت باید به تجهیز و نگهداری تبدیل شود. چون یک امری تخصصی است ضمن اینکه خودش باید بودجه داشته باشد تا از درآمدها هم برای این اقدامات استفاده کنند که متاسفانه این کار را نکردند.
میتوانیم 6 یا 7 طلا بگیریم
در مورد نتایج برونمرزی ما خوشبختانه در المپیک نتایج بسیار خوبی گرفتیم البته اگر بخواهیم مسابقات را تحلیل کنیم، واقعا میبینید که مربیان در این بخش تاثیرگذارتر از همه بودند. در کشتی فرنگی بدون تردید نقش بنا باعث شد که تیم ما سه مدال طلا گرفت. من معتقدم پتانسیل ما برای مدال گرفتن در المپیک خیلی خوب است. مثلا توانایی این را داریم که شش یا هفت طلا در المپیک بگیریم به شرطی که مربیان هوشیارانه با این موضوع برخورد کنند. احسان حدادی از زحمات 10سالهاش استفاده کرد که توانست نایب قهرمان المپیک لندن شود. من در کمیته ملی المپیک بودم او قهرمان جوانان جهان شد. فدراسیون کمکش کرد، خودش هم پایمردی داشت پدرش هم از نظر مالی هزینههای زیادی برایش متحمل شد که به اینجا رسید. بالاخره مسوولان دوومیدانی پایشان را محکم روی این موضوع گذاشتند که موفق شدند. حالا بعضی از نتایج برون مرزیمان هم خوب نبوده. آنها هم به فدراسیون مربوطه بستگی داشته. یک خوبی که تشکیلات ورزش ما دارد این است که فدراسیونها تا حد زیادی از بدنه سازمان ورزش جدا هستند. اگر آدمهای دلسوزی در فدراسیونها باشند، ما نتیجههای خوبی میگیریم؛ مثل تیم ملی کاراته که در مسابقات جهانی پاریس نایب قهرمان شد. این تیم با آدم دلسوزی مثل ناظریان که رییس اسبق این فدراسیون بود رفت و با تجربیات این فرد نتیجه گرفت. میخواهم بگویم جدا بودن فدراسیونها خیلی موثر است. اگر این جداسازی کامل از سازمان تربیت بدنی اتفاق بیفتد، خیلی خوب است. ما در ایران در 600 نقطه کشور دفتر سازمان تربیت بدنی داریم. سازمان (وزارت ورزش) باید کارش را روی این نقطهها بگذارد. آنقدر استعدادهای درخشان در نقاط مختلف داریم که ناشناخته هستند. نخواهیم همه موفقیتها را به نام خودمان بزنیم. این یک خاصیت است. من خودم هم که رییس سازمان بودم دوست داشتم اگر کسی موفقیتی داشت، من هم بروم و با اوعکس بگیرم. باید این را از روحیه خودمان جدا کنیم و فقط نظارت داشته باشیم تا فدراسیونها کارشان را انجام دهند و به طور واقعی ورزش را رشد دهیم. به نظر من سازمان تربیت بدنی اصلا ورزش را نمیبیند. من تقریبا میتوانم بگویم به خاطر سمتهایی که داشتم تمام ایران را دیدم و میدانم چه استعدادهایی داریم. سازمان تربیت بدنی در زمان خود من هم در این مورد ضعف داشت. ما تازه در آخر دوره کاریمان فهمیدیم ایران کجاست. ما وقتی میگوییم ایران، فقط دفتر خودمان را میبینیم. وقتی از این موضوع غافل باشیم آن وقت است که میرویم دنبال مسایل دیگر و میرویم با کمیته ملی المپیک دعوا میکنیم. فلان فدراسیون دارد کار خودش را انجام میدهد. ما باید بگذاریم کارشان را بکنند. من یکبار دیگر هم این موضوع را گفتم. وقتی انتصابهایی را که در دو سال اول کارم در سازمان را بررسی کردم، به این نتیجه رسیدم که 80درصد آنها اشتباه بود. با خودم گفتم چرا باید این همه اشتباه را من بکنم. به همین دلیل روسا را در فدراسیونها انتخابی کردیم تا همه نظر دهند که خدای نکرده سوءاستفاده هم نشود. چون بعضیها دوستان ما بودند، بعضیها سفارش شده بودند، بعضیها صلاحیت نداشتند به همین دلیل این شیوه را اجرا و پیاده کردیم. با این حساب، اینکه چقدر سازمان در نتایج خوب یا بد المپیک تاثیر دارد را نمیتوانم بیان کنم کما اینکه بعضی نتایج خیلی بد بوده در حالی که کار هم انجام شده یا برعکس. حالا ممکن است کمیته ملی المپیک بگوید به نتایج خوب ما بستگی داشته است آن دیگر دعوای زرگری بین خودمان است که انجام میدهیم. ولی اگر سازمان خوب عمل کند به خصوص در بحث علمی کردن ورزش و کنترل کار، تبعا نتایج میتواند بهتر شود.
رابطه سازمان با مردم قطع است
به نظرم سازمان تربیت بدنی (وزارت ورزش) در رابطه با مردم و اعتماد آنها هم نتوانسته موفق باشد. رابطه سازمان با مردم تقریبا قطع است. آنها باید بتوانند برای مردم خوب و صادقانه صحبت کنند. سازمان شاید میتوانست تاثیر بهتری در تنظیم و جذب بودجهاش داشته باشد. فردی که مسوول هست چقدر برای جذب بودجه کوشش میکند. من آن زمان خودم میرفتم سازمان برنامه و بودجه با آنها بحث میکردم تا بودجه را بگیرم اینطور نبود که ما بنشینیم و آنها بودجه را ندهند. مثلا فدراسیون کشتی یا تکواندو میگوید 40درصد بودجه را گرفته هم ضعف فدراسیون را میرساند هم سازمان را. حتی بعضی از روسایی که قوی هستند هم نتوانستند کاری از پیش ببرند. این نشان میدهد وزارت ورزش نتوانسته حقوق خودش را از دولت بگیرد.
در المپیک پکن مدیریت ضعیف بود
من گفتم ما واقعا نمیتوانیم این نقصها را چه در موضع منفی و چه مثبت دقیقا ارزیابی کنیم چون بخش زیادی از آن به فدراسیونها برمیگردد؛ مثلا به مربیای که آنجاست مربوط میشود. ممکن است یک اتفاق درخصوص یک مربی بیفتد و نتیجه منفی شود، بهطور مثال بعضی از افراد میگویند اگر میهماندوست در ترکیب تیم تکواندو در لندن بود، یک مدال طلا میگرفتیم. البته من نمیتوانم دقیق در این مورد اظهارنظری کنم. اما این را محکم میتوانم بگویم اگر بنا در کشتی ما نبود، سه طلا نمیگرفتیم. یا من خودم احساس میکنم یکی از تیمهایمان چون مربی بدنساز نداشت، بدون توفیق بود. منظورم این است یک اتفاقی میافتد کسی از روی اشتباه یا رفاقت در یک جایی قرار میگیرد که عامل موفقیت یا عدم موفقیت میشود. کار در این رابطه خیلی حساس است به خصوص در المپیکها. البته به نظرم در المپیک پکن کل مدیریت ضعیف بود. درگیری زیاد بود و به هیچوجه تیمها خوب هدایت نشدند و تحت تاثیر این درگیریها قرار گرفتند اما در المپیک لندن این تنشها کم شد. برای موفقیتها مربی در درجه اول، رییس فدراسیون، کمیته ملی المپیک و بعد سازمان تربیت بدنی یا وزارت ورزش در این زمینه موثرند. من تجربه کردم هر وقت کادر فنی مناسب داشتیم تنشها انتقال داده نشده است. بنابراین ضمن اینکه در پکن بعضی از مشکلات کاملا مشخص بود، نمیتوانم بگویم سازمان چقدر در موفقیت المپیک لندن تاثیر داشت.
استقلال و پرسپولیس باشگاه نیستند
به عقیده من سازوکاری که برای خصوصیسازی دو باشگاه پرسپولیس و استقلال در نظر دارند اصلا درست نیست. باشگاه باید دارایی داشته باشد که قابل واگذاری باشد. خودشان میگویند 20 میلیارد بدهی دارند. وقتی هیچ موجودی وجود ندارد چطور این کار ممکن است. به نظر من اگر دولت واقعا بخواهد این کار را بکند که جای تردید هم دارد، این باشگاهها باید تمام بدهیهایشان را بدهند بعد تبدیل به شرکت سهامی عام شوند آن وقت سهامشان به فروش برسد. به نظر من به این شکل کار کردن اصلا عملی نیست.
این میشود که وقتی اصل قضیه وجود ندارد مدام روسای این دو باشگاه هم تغییر میکنند. وقتی باشگاهی وجود نداشته باشد، هیات مدیرهای هم وجود ندارد. اینها همه منصوبند. بعد به یک نفر میرسند میگویند تو برو این کار را بکن. چون کار به صورت یک شرکت واقعی با پشتیبانی نیست مجبورند یک کارهایی بکنند، مثلا باشگاه پیروزی توانسته یک مقدار زیادی پول فراهم کند و خرج کند. ولی هنوز یک باشگاه نشده همه این پولها قرارداد یک ساله شده و آخر سال همچنان بدهیها سرجایش است.
نسبت عباسی و سعیدلو
من از نظر شخصی آقای عباسی را معقولتر از علی سعیدلو میبینم ولی بحث وزارت و سازمان هیچ تاثیری در اصل کار ندارد به خصوص سازمان. اگر شورای سازمان تربیت بدنی حداقل سالی دو بار تشکیل میشد، خیلی در ورزش کشور تاثیر داشت. ولی آن هم که وجود ندارد و به وزارتخانه تبدیل شده. اخیرا هم شنیدم که دوباره میخواهند به سازمان تربیت بدنی تبدیلش کنند که باز هم فرقی نمیکند. سیاستگذاری و درک نیازهای جامعه مهم است.
میگفتند «فیفای جدید درست میکنیم»
من باز هم روابط بینالملل را موثر میدانم. ما با سازمانهای بینالمللی خیلی باید مراوده و همخوانی داشته باشیم. بالاخره وقتی میخواهیم بینالمللی کار کنیم باید هماهنگ باشیم. یک موقع بود ما میگفتیم فیفا به درد نمیخورد. دنبال این بودیم که یک فیفای جدید درست کنیم. من خودم دقیقا از کسی که مسوول این کار بود شنیدم که میگفت میخواهم فیفای جدید درست کنم. بعد هم گفتند فیفا نمیتواند کاری کند. اما آخر سر مجبور شدند هر کاری که فیفا میگوید را انجام دهند. آنها توقع زیادی از ما ندارند. ما در آن هشت سالی که در سازمان تربیت بدنی و
12 سالی که در کمیته ملی المپیک بودیم تنشی با هیچ یک از این سازمانهای بینالمللی نداشتیم.
کمیته چه تاثیری داشت؟
واقعا نمیتوانم در مورد عملکرد کمیته ملی المپیک هم نظر دهم چون واقعا هیچ آماری بیرون ندادند که ببینیم چه کردند. حالا مثلا بودجهای آمده و آنها هم دادند. اینکه هنر نیست باید ببینند چه تاثیری در کار ورزش داشته است. این را نگفتند. نمیگویم کمیته بیتاثیر بوده اما باید بالاخره بگویند مثلا چه استفادهای از امکاناتی مثل آکادمی المپیک که در اختیار داشتند، کردند.
رشد ورزش زنان خوب بود
بانوان ما با وجود محدودیتهایی که دارند در کل نسبت به قبل از انقلاب خیلی پیشرفت کردند. هم از نظر تعداد ورزشکار و هم از نظر کادر داوری، پزشکی و مربیگری رشد قابل ملاحظهای داشتیم. من این موضوع را حتی آن زمان در کمیته بینالمللی المپیک مطرح کردم که مورد تایید هم قرار گرفت. کشورهای دیگر فقط بازیکن دختر دارند. اما کادرهای پزشکی فنی و مدیریتیشان همه مرد است. اگر ما بخواهیم ورزش بانوان را ارتقا دهیم باید به اینها هم توجه کنیم. مربی، داور، ماساژور، پزشک و مدیر را همه از بین خانمها استفاده کنیم. اینکه یک تیم میآید فقط بازیکنانش زن هستند و بقیه عوامل مرد هستند توجه به رشد بانوان نمیشود. از این نظر رشد ورزش زنان در کشور ما خوب بوده. ولی با تمام اینها باید ورزش بانوان هم بتواند از یک جنبه علمی خودش را بهرهمند کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.