|

«پهلوی» به روایت مبارزان

نظام سلطنتی شاه و عمری عدم اجرای قانون اساسی

حسین شاه‌حسینی


ماجرای حضور ما در مبارزات ضدسلطنتی به دهه 20 برمی‌گردد. من بر مبنای اندیشه‌های مذهبی و ملی که داشتم پس از شهریور 20 مبارزات سیاسی خود را علیه قانون‌شکنی‌های شاه آغاز کردم. ما شاگرد همان مکاتبی هستیم که با رضاشاه که در قتل مدرس شریک بود و آزادی‌ها را زیر پا گذاشته بود مبارزه کرده بود. حتی محمدرضا که بر سر حکومت آمد نیز در بدو امر گفت که از قانون و مردم تبعیت می‌کند. او در دوره اول که در مجلس شورای ملی سخنرانی می‌کرد در حالی که فروغی پشت سرش ایستاده بود فریاد می‌زد که تمامی تجاوزات و تعدی‌هایی که پدر کرده و اموالی که از مردم غارت کرده را متعهد می‌شودکه به صاحبان اصلی آن برگرداند و از مردم یاری خواسته بود تا در این مساله او را همراهی کنند که متفقین را از این مملکت بیرون کند. شاه با این تز شروع به حکومت کرد و اوایل کار هم تا حدودی آن را به اجرا درآورد اما کم‌کم وقتی بر کشور مسلط شد شروع به تغییر دادن قانون اساسی کرد و تمام آزادی‌ها را زیر پا گذاشت و کار را به جایی‌رسانید که شروع به ساختن حزب‌های ساختگی کرد و در نهایت با تاسیس حزب رستاخیز هر کسی که با او مخالفت می‌کرد و او را نمی‌خواست را از کشور بیرون می‌کرد. من از همان سال‌ها با شاه مخالف بودم و حق و باطل برایم روشن بود زیرا او حاضر به تمکین از قانون اساسی نبود. در قانون اساسی مشروطیت به هیچ‌وجه شاه حق دخالت در نصب و عزل وزرا نداشت و شاه تنها جنبه تشریفاتی داشت. محمدرضاشاه در قانون اساسی دست برد و حق‌های جدیدی برای خود تعریف کرد و طبق آن دولت نصب و عزل می‌کرد. با سابقه‌ای که ما در تاریخ مشروطه داشتیم، مجلس و رای مردم حاکم بود اما شاه تمامی این قوانین را زیر پا گذاشت.
پس از آن، من در گروه‌هایی قرار گرفتم که ملی و مذهبی بودند و با همراهی آنان علیه نظام سلطنتی شاه به دلیل عدم اجرای قانون اساسی مخالفت کردم. نیروهای ملی در ایران عمده‌ترین اشکالی که به شاه و نوع سیاست‌ورزی او می‌گرفتند همین مساله عدم تمکین به قانون اساسی‌ای بود که خون‌های بسیاری برای تصویب آن در دوران مشروطه ریخته شده بود. می‌توان گفت پس از سال 1327 و ماجرای ترور ناموفق شاه هرچه او در این مملکت کرد مخالفت با قانون اساسی مشروطه بود و مهم‌ترین سند نقض قانون اساسی مترقی و آزادیخواه مشروطه همین بود که شاه باید سلطنت کند و نه حکومت و البته او چنین نکرد و به فرجام قانون‌شکنی خود رسید که همانا برافتادن بود.

ماجرای حضور ما در مبارزات ضدسلطنتی به دهه 20 برمی‌گردد. من بر مبنای اندیشه‌های مذهبی و ملی که داشتم پس از شهریور 20 مبارزات سیاسی خود را علیه قانون‌شکنی‌های شاه آغاز کردم. ما شاگرد همان مکاتبی هستیم که با رضاشاه که در قتل مدرس شریک بود و آزادی‌ها را زیر پا گذاشته بود مبارزه کرده بود. حتی محمدرضا که بر سر حکومت آمد نیز در بدو امر گفت که از قانون و مردم تبعیت می‌کند. او در دوره اول که در مجلس شورای ملی سخنرانی می‌کرد در حالی که فروغی پشت سرش ایستاده بود فریاد می‌زد که تمامی تجاوزات و تعدی‌هایی که پدر کرده و اموالی که از مردم غارت کرده را متعهد می‌شودکه به صاحبان اصلی آن برگرداند و از مردم یاری خواسته بود تا در این مساله او را همراهی کنند که متفقین را از این مملکت بیرون کند. شاه با این تز شروع به حکومت کرد و اوایل کار هم تا حدودی آن را به اجرا درآورد اما کم‌کم وقتی بر کشور مسلط شد شروع به تغییر دادن قانون اساسی کرد و تمام آزادی‌ها را زیر پا گذاشت و کار را به جایی‌رسانید که شروع به ساختن حزب‌های ساختگی کرد و در نهایت با تاسیس حزب رستاخیز هر کسی که با او مخالفت می‌کرد و او را نمی‌خواست را از کشور بیرون می‌کرد. من از همان سال‌ها با شاه مخالف بودم و حق و باطل برایم روشن بود زیرا او حاضر به تمکین از قانون اساسی نبود. در قانون اساسی مشروطیت به هیچ‌وجه شاه حق دخالت در نصب و عزل وزرا نداشت و شاه تنها جنبه تشریفاتی داشت. محمدرضاشاه در قانون اساسی دست برد و حق‌های جدیدی برای خود تعریف کرد و طبق آن دولت نصب و عزل می‌کرد. با سابقه‌ای که ما در تاریخ مشروطه داشتیم، مجلس و رای مردم حاکم بود اما شاه تمامی این قوانین را زیر پا گذاشت.
پس از آن، من در گروه‌هایی قرار گرفتم که ملی و مذهبی بودند و با همراهی آنان علیه نظام سلطنتی شاه به دلیل عدم اجرای قانون اساسی مخالفت کردم. نیروهای ملی در ایران عمده‌ترین اشکالی که به شاه و نوع سیاست‌ورزی او می‌گرفتند همین مساله عدم تمکین به قانون اساسی‌ای بود که خون‌های بسیاری برای تصویب آن در دوران مشروطه ریخته شده بود. می‌توان گفت پس از سال 1327 و ماجرای ترور ناموفق شاه هرچه او در این مملکت کرد مخالفت با قانون اساسی مشروطه بود و مهم‌ترین سند نقض قانون اساسی مترقی و آزادیخواه مشروطه همین بود که شاه باید سلطنت کند و نه حکومت و البته او چنین نکرد و به فرجام قانون‌شکنی خود رسید که همانا برافتادن بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.