|

يادداشت 2

راهبرد ناکارآمد برای مهار انقلاب

مهدی غنی


چه شد که به مبارزه روی آوردیم؟
تصمیم به مبارزه یک امر ناگهانی نبود که برای شروع آن زمان مشخصی را بتوان اعلام کرد. این اتفاق در یک پروسه شکل می‌گرفت. سیری که از تردید و شک در صلاحیت و مشروعیت سلطنت شروع می‌شد و به قاطعیت مبارزه با آن می‌انجامید. ابتدا عدم رضایت بود. وجود فقر در کنار ریخت و پاش‌های بی‌رویه، اختلاف طبقاتی و تبعیض، نفوذ روزافزون خارجی‌ها در امور اقتصادی و سیاسی کشور، برخورد خشن پلیس با مردم، عدم کارآیی ادارات، بروکراسی و... موجب رنجش و نارضایتی می‌شد. بعد اعتماد به شاه فرو‌می‌ریخت. دروغ گویی، تکبر و غرور بی‌جا و نپذیرفتن انتقاد باعث بی‌اعتمادی به مسوولان امر می‌شد. درمورد علت این مسایل ابتدا گفته می‌شد همه انحرافات و کاستی‌ها از اطرافیان شاه است، خودش خوب است ولی اطرافیانش بدند. اما بعد این پرسش در ذهن شکل می‌گرفت که چرا شاه چنین افرادی را دور خود جمع کرده است.
دستگیری و بازداشت افراد منتقد و دلسوز چون آیت‌الله طالقانی، مهندس بازرگان، دکترشریعتی، تبعید آیت‌الله خمینی به خارج کشور و تحت فشار گذاشتن بسیاری دیگر از فرهیختگان و مصلحان هیچ توجیهی نداشت. در حالی که این افراد جز نصیحت و آگاه کردن جامعه کار دیگری نمی‌کردند. اخبار شکنجه‌ها و فشارهای زندان احساسات شنونده را برمی‌انگیخت و حس ظلم ستیزی و حمایت از ستمدیدگان را در انسان بیدار می‌کرد.
یکی از عوامل تشدید مبارزه و قاطعیت دادن به افراد برخورد نیروهای امنیتی و پلیسی معروف به ساواک بود. اعمال برخوردهای خشونت‌آمیز و سرکوبگرانه، توهین و تحقیر، عدم برابری جرم و مجازات از سوی آنان افراد را به مقابله و مبارزه وادار می‌کرد.
نقش آرمانگرایی را هم نمی‌توان نادیده گرفت. اعتقاد به جامعه آرمانی و ارزش‌های متعالی نیز در قاطعیت دادن به فرد نقش مهمی بازی می‌کرد. این عوامل همه دست به دست هم می‌داد تا فردی آماده می‌شد از زندگی و آینده و امکانات و راحتی خویش دست بردارد و وارد عرصه مبارزه شود. حاکمیت به جای رفع نقایص و کاستی‌هایی که افراد را به مبارزه سوق می‌داد، به سرکوب مبارزین و تشدید داغ و درفش پرداخت، راهی که جز سرنگونی او نتیجه نداد.

چه شد که به مبارزه روی آوردیم؟
تصمیم به مبارزه یک امر ناگهانی نبود که برای شروع آن زمان مشخصی را بتوان اعلام کرد. این اتفاق در یک پروسه شکل می‌گرفت. سیری که از تردید و شک در صلاحیت و مشروعیت سلطنت شروع می‌شد و به قاطعیت مبارزه با آن می‌انجامید. ابتدا عدم رضایت بود. وجود فقر در کنار ریخت و پاش‌های بی‌رویه، اختلاف طبقاتی و تبعیض، نفوذ روزافزون خارجی‌ها در امور اقتصادی و سیاسی کشور، برخورد خشن پلیس با مردم، عدم کارآیی ادارات، بروکراسی و... موجب رنجش و نارضایتی می‌شد. بعد اعتماد به شاه فرو‌می‌ریخت. دروغ گویی، تکبر و غرور بی‌جا و نپذیرفتن انتقاد باعث بی‌اعتمادی به مسوولان امر می‌شد. درمورد علت این مسایل ابتدا گفته می‌شد همه انحرافات و کاستی‌ها از اطرافیان شاه است، خودش خوب است ولی اطرافیانش بدند. اما بعد این پرسش در ذهن شکل می‌گرفت که چرا شاه چنین افرادی را دور خود جمع کرده است.
دستگیری و بازداشت افراد منتقد و دلسوز چون آیت‌الله طالقانی، مهندس بازرگان، دکترشریعتی، تبعید آیت‌الله خمینی به خارج کشور و تحت فشار گذاشتن بسیاری دیگر از فرهیختگان و مصلحان هیچ توجیهی نداشت. در حالی که این افراد جز نصیحت و آگاه کردن جامعه کار دیگری نمی‌کردند. اخبار شکنجه‌ها و فشارهای زندان احساسات شنونده را برمی‌انگیخت و حس ظلم ستیزی و حمایت از ستمدیدگان را در انسان بیدار می‌کرد.
یکی از عوامل تشدید مبارزه و قاطعیت دادن به افراد برخورد نیروهای امنیتی و پلیسی معروف به ساواک بود. اعمال برخوردهای خشونت‌آمیز و سرکوبگرانه، توهین و تحقیر، عدم برابری جرم و مجازات از سوی آنان افراد را به مقابله و مبارزه وادار می‌کرد.
نقش آرمانگرایی را هم نمی‌توان نادیده گرفت. اعتقاد به جامعه آرمانی و ارزش‌های متعالی نیز در قاطعیت دادن به فرد نقش مهمی بازی می‌کرد. این عوامل همه دست به دست هم می‌داد تا فردی آماده می‌شد از زندگی و آینده و امکانات و راحتی خویش دست بردارد و وارد عرصه مبارزه شود. حاکمیت به جای رفع نقایص و کاستی‌هایی که افراد را به مبارزه سوق می‌داد، به سرکوب مبارزین و تشدید داغ و درفش پرداخت، راهی که جز سرنگونی او نتیجه نداد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.