ويروس قيامت
بابک زمانی- نورولوژیست
آخرين يادداشت براي آخرين دوشنبه سال را در حالي مينويسم كه كشور در شش ماهه اخير بحرانهايي متعدد را پشتسر گذاشت و آخرين اين بحرانها كه گويا هنوز به بالاترين حد خود نرسيده جدال بيرحمانهاي است كه طبيعت یكبار ديگر با تمام ساكنان زمين شروع كرده است. هنوز تاريخ به پايان نرسيده و نخواهد رسيد، اما ميتوان اين ويروس را با معنايي اساطيري ويروس قيامت هم خواند. مصيبتي كه با همه ناشناختهها و نمادهايش چهرهاي تماما اساطيري به خود گرفته است؛ انگار تمام اين چند هزار سال بين اينگونه حوادث لحظاتي بيش نبوده است. انسان با تمام پيشرفتها و تكنولوژي و دانشش گویی زورقي است چونان دهها هزار سال پيش دستخوش اقيانوس طبيعت. ويروس قيامت به نوعي ويروس روز حساب است. گويي طبيعت يكبار ديگر خروش برآورده تا از منكران حقيقت و ناباوران به دانش، مبتلايان به بيكاهلي روح و اخلاق، انتقامي سخت بگيرد؛ كاهلياي كه مانع پوستهريزي و نوشدن معيارهاي اخلاقيمان ميشود. روش بسيار ساده است؛ تمام آنچه نگاه ساده ما به واقعيات و احساس پوست و گوشت را در پيلههايي خيالي پيچيده و پيچيدهتر ميكند بايد بريزد؛ پيلههايي چندين هزار ساله، هر چه قديمتر، پيچيدهتر و چسبناكتر و هر چه جديدتر، سادهتر و لغزانتر. پايبندي تام به واقعيات به احساس پوست و گوشت هرگز آسان نبوده است وقتي همواره از طريقي آن را درك ميكرديم و خود طريق نيازمند تعبيري بود و آن تعبير خود پيلهاي هر چند ملايمتر و لغزانتر. از مصداقها ميگذرم؛ دشوار نيست يافتنشان. ويروس قيامت گويي پل صراط يا به بيان امروز، دروازهای امنيتي است كه با دقت و بيرحمانه ناسره را از سره جدا و بهشدت تنبيه ميكند. نه به اقويا احترام ميگذارد نه پاس اغنيا دارد و نه به درماندگان رحم ميكند. دروغ را فاش ميكند، خرافه را در دمي ميسوزاند، تلاش را هم اگر ذرهاي عقلگرايانه نباشد پاس نميدارد. گامبرداشتن با گامهاي تند او دشوار است و فرصت بيراهه نيست. ويروس قيامت گويا فرصتي است براي سرزدن به باغ درون، باغ بيبرگي كه سالهاست تيغ هرس نخورده است. سياحت بيرون موكول شد به پيرايشي اساسي، بعد از آتشي كه ويروس انداخته است! وقتي همهچيز سوخت و از سوختهها باغي ديگر روييد. آيا تقارن ويروس با پوستاندازي طبيعت و آغاز بهار به معناي برخاستني ققنوسوار از خاكستر تمام انواع توهمات و خرافات همين اشباح چند هزار ساله نيست؟ يافتن اين تقارنها و استفاده از آنها در چرخش قلم و توضيح ايدهها بيفايده نيست اما مشكل از جايي آغاز ميشود كه زيبايي كلام چون هالهاي كه پيشتر گفتم رفتهرفته حجاب واقعيت ميشود و رنگي آييني به خود ميگيرد. در مقابله با ويروس قيامت و كارهاي ضروري و اجتنابناپذيري كه آفريده تنها مناديان دانش و حقيقت حرفي براي گفتن و راهي براي پيشنهادكردن دارند، حالا همه ساعتها منتظر ميمانند تا جدولي تهيهشده به دست يك اپيدميولوژيست را ببينند، تحليلي از يك جامعهشناس بخوانند يا ويدئويي از يك متخصص عفوني را به تماشا بنشينند. آيا در سال جديد در روزهاي بعد از كرونا هم همين روش در تمام ابعاد زندگي اجتماعي ما ادامه خواهد يافت؟ انشاءالله.
آخرين يادداشت براي آخرين دوشنبه سال را در حالي مينويسم كه كشور در شش ماهه اخير بحرانهايي متعدد را پشتسر گذاشت و آخرين اين بحرانها كه گويا هنوز به بالاترين حد خود نرسيده جدال بيرحمانهاي است كه طبيعت یكبار ديگر با تمام ساكنان زمين شروع كرده است. هنوز تاريخ به پايان نرسيده و نخواهد رسيد، اما ميتوان اين ويروس را با معنايي اساطيري ويروس قيامت هم خواند. مصيبتي كه با همه ناشناختهها و نمادهايش چهرهاي تماما اساطيري به خود گرفته است؛ انگار تمام اين چند هزار سال بين اينگونه حوادث لحظاتي بيش نبوده است. انسان با تمام پيشرفتها و تكنولوژي و دانشش گویی زورقي است چونان دهها هزار سال پيش دستخوش اقيانوس طبيعت. ويروس قيامت به نوعي ويروس روز حساب است. گويي طبيعت يكبار ديگر خروش برآورده تا از منكران حقيقت و ناباوران به دانش، مبتلايان به بيكاهلي روح و اخلاق، انتقامي سخت بگيرد؛ كاهلياي كه مانع پوستهريزي و نوشدن معيارهاي اخلاقيمان ميشود. روش بسيار ساده است؛ تمام آنچه نگاه ساده ما به واقعيات و احساس پوست و گوشت را در پيلههايي خيالي پيچيده و پيچيدهتر ميكند بايد بريزد؛ پيلههايي چندين هزار ساله، هر چه قديمتر، پيچيدهتر و چسبناكتر و هر چه جديدتر، سادهتر و لغزانتر. پايبندي تام به واقعيات به احساس پوست و گوشت هرگز آسان نبوده است وقتي همواره از طريقي آن را درك ميكرديم و خود طريق نيازمند تعبيري بود و آن تعبير خود پيلهاي هر چند ملايمتر و لغزانتر. از مصداقها ميگذرم؛ دشوار نيست يافتنشان. ويروس قيامت گويي پل صراط يا به بيان امروز، دروازهای امنيتي است كه با دقت و بيرحمانه ناسره را از سره جدا و بهشدت تنبيه ميكند. نه به اقويا احترام ميگذارد نه پاس اغنيا دارد و نه به درماندگان رحم ميكند. دروغ را فاش ميكند، خرافه را در دمي ميسوزاند، تلاش را هم اگر ذرهاي عقلگرايانه نباشد پاس نميدارد. گامبرداشتن با گامهاي تند او دشوار است و فرصت بيراهه نيست. ويروس قيامت گويا فرصتي است براي سرزدن به باغ درون، باغ بيبرگي كه سالهاست تيغ هرس نخورده است. سياحت بيرون موكول شد به پيرايشي اساسي، بعد از آتشي كه ويروس انداخته است! وقتي همهچيز سوخت و از سوختهها باغي ديگر روييد. آيا تقارن ويروس با پوستاندازي طبيعت و آغاز بهار به معناي برخاستني ققنوسوار از خاكستر تمام انواع توهمات و خرافات همين اشباح چند هزار ساله نيست؟ يافتن اين تقارنها و استفاده از آنها در چرخش قلم و توضيح ايدهها بيفايده نيست اما مشكل از جايي آغاز ميشود كه زيبايي كلام چون هالهاي كه پيشتر گفتم رفتهرفته حجاب واقعيت ميشود و رنگي آييني به خود ميگيرد. در مقابله با ويروس قيامت و كارهاي ضروري و اجتنابناپذيري كه آفريده تنها مناديان دانش و حقيقت حرفي براي گفتن و راهي براي پيشنهادكردن دارند، حالا همه ساعتها منتظر ميمانند تا جدولي تهيهشده به دست يك اپيدميولوژيست را ببينند، تحليلي از يك جامعهشناس بخوانند يا ويدئويي از يك متخصص عفوني را به تماشا بنشينند. آيا در سال جديد در روزهاي بعد از كرونا هم همين روش در تمام ابعاد زندگي اجتماعي ما ادامه خواهد يافت؟ انشاءالله.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.