|

انتشار اثر تازه‌اي از جيمز تربر

ميراث آمريكا

شرق: اولين كتاب مستقلي كه از جيمز تِربِر در ايران منتشر شد، «افسانه‌هاي عصر ما» نام داشت كه در سال 1345 با ترجمه مهشيد اميرشاهي به چاپ رسيد كه البته كتاب كاملي هم نبود. او بخش‌هايي از دو كتاب «حكايت‌هايي‌ براي زمانه ما و باز هم حكايت‌هايي براي زمانه ما» را انتخاب و در كتابي با نام «افسانه‌هاي عصر ما» به چاپ رساند. بعد از آن، سال‌ها خبري از تربر در ايران نبود تا اينكه مدتي پيش كتاب «حكايت‌هايي براي زمانه ما و باز هم حكايت‌هايي براي زمانه ما» در قالب يك كتاب و با ترجمه حسن هاشمي‌ميناباد در نشر نو به چاپ رسيد. البته در اين مدت ترجمه‌هاي پراكنده‌اي از تربر به فارسي منتشر شده بود اما از آثار مهم او خبري نبود. مثلا كتاب كوچك «آخرين گل» و چند كتاب كودك از تربر منتشر شده يا در برخي مجلات و مجموعه داستان‌ها قصه‌هايي از او به چاپ رسيده بود.
«زندگاني من و روزگار سخت» ترجمه تازه هاشمي‌ميناباد از تربر است كه اين نيز در نشر نو منتشر شده است. جيمز تربر، رمان‌نويس، طنزپرداز،‌ روزنامه‌نگار، نمايش‌نامه‌نويس و طراح آمريكايي است كه در سال 1894 متولد شد و در 1961 از دنيا رفت. او بيشتر به خاطر داستان‌هاي كوتاهش كه در نيويوركر به چاپ مي‌رسيد و نيز طرح‌هاي كارتوني طنزش شهرت دارد. بسياري از منتقدان او را مهم‌ترين طنزنويس آمريكا بعد از مارك تواين مي‌دانند و جز اين، او دستي در ادبيات كودك و مقاله‌نويسي نيز داشته است. هاشمي‌ميناباد در بخشي از پيشگفتار كتاب «زندگي من و روزگار سخت» درباره جايگاه و اهميت تربر نوشته:‌ «در عظمت آثارش همين بس كه كتابخانه آمريكا -ناشري كه تنها بهترين و برجسته‌ترين آثار آمريكايي را چاپ مي‌كند- گزيده مفصلي از نوشته‌ها و طرح‌هايش را در 1996 انتشار داد؛ يك قصه او را جزء دويست قصه برتر در حوزه داستان جنايي آمريكا انتخاب كرد؛ و اسم والتر ميتي، شخصيت خيال‌پرداز خودقهرمان‌پندار ساخته‌وپرداخته تربر، به‌صورت يك كلمه انگليسي وارد فرهنگ لغت اين زبان شده».
آن‌طور كه مترجم نيز در پيشگفتارش توضيح داده، «زندگاني من و روزگار سخت» مجموعه‌اي است از حوادث كميك پرآب‌وتاب و پراغراق از زندگي تازه‌جواني تربر در دوران اقامتش در خانه پدري در كلمبوس اهايو و ماجراهاي غريب خانواده‌اش كه نامتعارف به نظر مي‌رسند؛ «نويسنده در توصيف يك ماجرا عامدانه به‌منظور افزودن چاشني خنده از اين شاخ به آن شاخ مي‌پرد، از خط اصلي داستان خارج مي‌شود و حوادث غريبي را نقل مي‌كند كه بر شگفتي رويدادها و افراد پرتو مي‌افكند. پرواضح است كه تمامي رويدادهاي اين كتاب واقعي نيستند، اما تربر بذر حقيقت گذشته واقعي را كاشت تا در بستر تخيل خلاق پربارش ريشه بدواند». «زندگاني من و روزگار سخت» محصول دوره اوليه نويسندگي تربر است و با‌وجود‌اين يكي از آثار مطرح ادبيات آمريكا به شمار مي‌رود. اين كتاب دو مقدمه و يك مؤخره دارد كه دومي و سومي را خود نويسنده نوشته و اولي را جان ك. هاچنز. خود كتاب نيز شامل نه فصل است با اين عناوين:‌ شبي كه تخت‌خواب افتاد، ماشيني كه همه‌اش بايد هلش مي‌‌داديم، روزي كه سد شكست، شبي كه روح آمد، باز هم واهمه‌هايي در شب، يك قطار كلفت، سگي كه مردم را گاز مي‌گرفت، ايام دانشجويي و روزگار تيره در هيئت مشمولين.
هاچنز در بخشي از مقاله‌اش درباره تربر نوشته: «آنچه شايد بتوان ابزار پنهاني تفريح و سرگرمي جيمز تربر دانست، سال‌هاي بعد از آن كه به‌عنوان نويسنده‌اي برجسته وارد عرصه شد -پس از موفقيت آغازينش به عنوان كارتونيستي بي‌بديل- برايش اين مقام را به ارمغان آورد كه موضوع انواع و اقسام تحليل‌ها و تعبيرهاي نقد ادبي باشد. او طنزپرداز و هجوپرداز است (اين دو الزاما يكي نيستند). او ذاتا انساني است با دلي پرخون كه با تمسك به فكاهه، از افسرده‌دلي‌اش مي‌گريزد. تربر در آينده مردم‌ستيزي مي‌شود كه فطرتا آن‌قدر از روحيه شاد و سرزنده‌اي بهره‌مند است كه نتوان با آن نقش تيره‌تر از او مجاب شد. در مواجهه با حيوانات (به‌ويژه سگ‌ها) پرعاطفه است و در مواجهه با بيشتر آدم‌بزرگ‌ها واقع‌گرا، گرچه در اين مورد اخير عموما با مدارا برخورد مي‌كند».
«زندگاني من و روزگار سخت» كتابي است كه با تحسين زيادي روبه‌رو شده و نويسنده‌اي چون همينگوي نيز علاقه زيادي به آن داشت. در بخشي از فصل اول كتاب با عنوان «شبي كه تخت‌خواب افتاد» مي‌خوانيم: «به گمانم نقطه اوج زندگي تازه‌جواني‌ام در كلمبوس اهايو شبي بود كه تخت‌خواب روي پدرم افتاد. اين ماجرا را بهتر است شفاها تعريف كرد (مگر اينكه به قول بعضي از رفقا آن را پنج شش‌بار بشنويد) تا به قلم آورد، چون خيلي جاها لازم است ميز و صندلي و مبل‌ها را پرت كنيم يا به هم بزنيم، درها را بكوبيم و مثل سگ واق‌واق كنيم تا حال‌وهوا و حقيقت‌ماننديِ لازم براي آن چيزي به دست آيد كه بايد اذعان كرد قصه‌اي است باورنكردني. اما يك‌چنين ماجرايي واقعا اتفاق افتاده است. خب، دست بر قضا يك شب پدرم به سرش زد كه در اتاق زيرشيرواني بخوابد تا دور از بقيه بتواند با خيال راحت فكر كند. مادرم با اين فكر شديدا مخالف بود و مي‌گفت اطميناني نيست به تخت‌خواب چوبي كهنه‌ای كه آن بالا هست: بندوبست درست و حسابي ندارد و اگر يك‌وقت تخت‌خواب بيفتد، امكان دارد كله‌گي سنگين آن سر پدر را خرد و خمير كند و او را بكشد. اما هيچ چيزي جلودار پدر نبود. در ساعت ده و ربع درِ راه‌پله زيرشيرواني را پشت سرش بست و از پله‌هاي مارپيچ باريك آن بالا رفت. كمي بعد روي تختش كه خزيد صداي شوم ترق‌توروق تخت را شنيديم. چند روز قبل پدربزرگ، كه معمولا روي تخت اتاق زيرشيرواني مي‌خوابيد، ناپديد شده بود...».

شرق: اولين كتاب مستقلي كه از جيمز تِربِر در ايران منتشر شد، «افسانه‌هاي عصر ما» نام داشت كه در سال 1345 با ترجمه مهشيد اميرشاهي به چاپ رسيد كه البته كتاب كاملي هم نبود. او بخش‌هايي از دو كتاب «حكايت‌هايي‌ براي زمانه ما و باز هم حكايت‌هايي براي زمانه ما» را انتخاب و در كتابي با نام «افسانه‌هاي عصر ما» به چاپ رساند. بعد از آن، سال‌ها خبري از تربر در ايران نبود تا اينكه مدتي پيش كتاب «حكايت‌هايي براي زمانه ما و باز هم حكايت‌هايي براي زمانه ما» در قالب يك كتاب و با ترجمه حسن هاشمي‌ميناباد در نشر نو به چاپ رسيد. البته در اين مدت ترجمه‌هاي پراكنده‌اي از تربر به فارسي منتشر شده بود اما از آثار مهم او خبري نبود. مثلا كتاب كوچك «آخرين گل» و چند كتاب كودك از تربر منتشر شده يا در برخي مجلات و مجموعه داستان‌ها قصه‌هايي از او به چاپ رسيده بود.
«زندگاني من و روزگار سخت» ترجمه تازه هاشمي‌ميناباد از تربر است كه اين نيز در نشر نو منتشر شده است. جيمز تربر، رمان‌نويس، طنزپرداز،‌ روزنامه‌نگار، نمايش‌نامه‌نويس و طراح آمريكايي است كه در سال 1894 متولد شد و در 1961 از دنيا رفت. او بيشتر به خاطر داستان‌هاي كوتاهش كه در نيويوركر به چاپ مي‌رسيد و نيز طرح‌هاي كارتوني طنزش شهرت دارد. بسياري از منتقدان او را مهم‌ترين طنزنويس آمريكا بعد از مارك تواين مي‌دانند و جز اين، او دستي در ادبيات كودك و مقاله‌نويسي نيز داشته است. هاشمي‌ميناباد در بخشي از پيشگفتار كتاب «زندگي من و روزگار سخت» درباره جايگاه و اهميت تربر نوشته:‌ «در عظمت آثارش همين بس كه كتابخانه آمريكا -ناشري كه تنها بهترين و برجسته‌ترين آثار آمريكايي را چاپ مي‌كند- گزيده مفصلي از نوشته‌ها و طرح‌هايش را در 1996 انتشار داد؛ يك قصه او را جزء دويست قصه برتر در حوزه داستان جنايي آمريكا انتخاب كرد؛ و اسم والتر ميتي، شخصيت خيال‌پرداز خودقهرمان‌پندار ساخته‌وپرداخته تربر، به‌صورت يك كلمه انگليسي وارد فرهنگ لغت اين زبان شده».
آن‌طور كه مترجم نيز در پيشگفتارش توضيح داده، «زندگاني من و روزگار سخت» مجموعه‌اي است از حوادث كميك پرآب‌وتاب و پراغراق از زندگي تازه‌جواني تربر در دوران اقامتش در خانه پدري در كلمبوس اهايو و ماجراهاي غريب خانواده‌اش كه نامتعارف به نظر مي‌رسند؛ «نويسنده در توصيف يك ماجرا عامدانه به‌منظور افزودن چاشني خنده از اين شاخ به آن شاخ مي‌پرد، از خط اصلي داستان خارج مي‌شود و حوادث غريبي را نقل مي‌كند كه بر شگفتي رويدادها و افراد پرتو مي‌افكند. پرواضح است كه تمامي رويدادهاي اين كتاب واقعي نيستند، اما تربر بذر حقيقت گذشته واقعي را كاشت تا در بستر تخيل خلاق پربارش ريشه بدواند». «زندگاني من و روزگار سخت» محصول دوره اوليه نويسندگي تربر است و با‌وجود‌اين يكي از آثار مطرح ادبيات آمريكا به شمار مي‌رود. اين كتاب دو مقدمه و يك مؤخره دارد كه دومي و سومي را خود نويسنده نوشته و اولي را جان ك. هاچنز. خود كتاب نيز شامل نه فصل است با اين عناوين:‌ شبي كه تخت‌خواب افتاد، ماشيني كه همه‌اش بايد هلش مي‌‌داديم، روزي كه سد شكست، شبي كه روح آمد، باز هم واهمه‌هايي در شب، يك قطار كلفت، سگي كه مردم را گاز مي‌گرفت، ايام دانشجويي و روزگار تيره در هيئت مشمولين.
هاچنز در بخشي از مقاله‌اش درباره تربر نوشته: «آنچه شايد بتوان ابزار پنهاني تفريح و سرگرمي جيمز تربر دانست، سال‌هاي بعد از آن كه به‌عنوان نويسنده‌اي برجسته وارد عرصه شد -پس از موفقيت آغازينش به عنوان كارتونيستي بي‌بديل- برايش اين مقام را به ارمغان آورد كه موضوع انواع و اقسام تحليل‌ها و تعبيرهاي نقد ادبي باشد. او طنزپرداز و هجوپرداز است (اين دو الزاما يكي نيستند). او ذاتا انساني است با دلي پرخون كه با تمسك به فكاهه، از افسرده‌دلي‌اش مي‌گريزد. تربر در آينده مردم‌ستيزي مي‌شود كه فطرتا آن‌قدر از روحيه شاد و سرزنده‌اي بهره‌مند است كه نتوان با آن نقش تيره‌تر از او مجاب شد. در مواجهه با حيوانات (به‌ويژه سگ‌ها) پرعاطفه است و در مواجهه با بيشتر آدم‌بزرگ‌ها واقع‌گرا، گرچه در اين مورد اخير عموما با مدارا برخورد مي‌كند».
«زندگاني من و روزگار سخت» كتابي است كه با تحسين زيادي روبه‌رو شده و نويسنده‌اي چون همينگوي نيز علاقه زيادي به آن داشت. در بخشي از فصل اول كتاب با عنوان «شبي كه تخت‌خواب افتاد» مي‌خوانيم: «به گمانم نقطه اوج زندگي تازه‌جواني‌ام در كلمبوس اهايو شبي بود كه تخت‌خواب روي پدرم افتاد. اين ماجرا را بهتر است شفاها تعريف كرد (مگر اينكه به قول بعضي از رفقا آن را پنج شش‌بار بشنويد) تا به قلم آورد، چون خيلي جاها لازم است ميز و صندلي و مبل‌ها را پرت كنيم يا به هم بزنيم، درها را بكوبيم و مثل سگ واق‌واق كنيم تا حال‌وهوا و حقيقت‌ماننديِ لازم براي آن چيزي به دست آيد كه بايد اذعان كرد قصه‌اي است باورنكردني. اما يك‌چنين ماجرايي واقعا اتفاق افتاده است. خب، دست بر قضا يك شب پدرم به سرش زد كه در اتاق زيرشيرواني بخوابد تا دور از بقيه بتواند با خيال راحت فكر كند. مادرم با اين فكر شديدا مخالف بود و مي‌گفت اطميناني نيست به تخت‌خواب چوبي كهنه‌ای كه آن بالا هست: بندوبست درست و حسابي ندارد و اگر يك‌وقت تخت‌خواب بيفتد، امكان دارد كله‌گي سنگين آن سر پدر را خرد و خمير كند و او را بكشد. اما هيچ چيزي جلودار پدر نبود. در ساعت ده و ربع درِ راه‌پله زيرشيرواني را پشت سرش بست و از پله‌هاي مارپيچ باريك آن بالا رفت. كمي بعد روي تختش كه خزيد صداي شوم ترق‌توروق تخت را شنيديم. چند روز قبل پدربزرگ، كه معمولا روي تخت اتاق زيرشيرواني مي‌خوابيد، ناپديد شده بود...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.