|

یـادگـاری

احمد یوسف‌زاده

وقتی زیر سایه درختان انبوه بندرعباس و روبه‌روی دریای نیلگون خلیج فارس یا زیر سایه پرتقالی در فاریاب، می‌نشستم و غرق می‌شدم در بحر واژه‌ها و داشتم خاطرات زندان تنگ و نمناک بغداد را می‌نوشتم، اصلا فکر نمی‌کردم کتابی که حاصل آن لحظه‌های ناب است، به تیراژ 150 هزارنسخه‌ای برسد و روزی بر اساس این ماجرا فیلمی فاخر ساخته شود. اما این اتفاق شیرین افتاده است و حالا هزاران ایرانی پیر و جوان و نوجوان سرگذشت مرا می‌دانند و آن بیست‌وسه نوجوان اسیر ایرانی را می‌شناسند و زود باشد که با اکران فیلم سینمایی بیست‌وسه نفر ساخته برادر عزیزم آقای مهدی جعفری این شناخت عمیق‌تر و صمیمی‌تر هم شود. پنج سال از نوشتن کتاب «آن بیست‌وسه نفر» می‌گذرد و خاطرات پس از نگارش آن که مشحون از مهربانی خوانندگان عزیز است، خود به اندازه کتابی شده که نشان می‌دهد یک کتاب گاهی با دل‌های خوانندگانش چه می‌کند. در آستانه اکران فیلم 23 نفر بعضی از بازخوردهای زیبای بعد از انتشار کتاب را اینجا برای روزنامه وزین «شرق» می‌نویسم.

اول: دارم توی دانشگاه به رتق و فتق امور ستاد استقبال از دانشجویان جدیدالورود می‌پردازم. همه جا شلوغ است و تازه‌واردها که از همه‌جای کشور برای تحصیل به دانشگاه شهید باهنر آمده‌اند، هر کدام خواسته‌ای دارند و من که مدیر فرهنگی دانشگاه هستم، باید به رسم کرمانی‌ها میزبان شایسته‌ای برای میهمان‌های جوانمان باشم که لابد برای اولین بار از خانه و خانواده دور شده‌اند. در میان جمعیت کسی دستانش را حلقه می‌کند دور گردنم صورتم را می‌بوسد و می‌گوید احمد یوسف‌زاده شما هستین؟ چهره مرد 40ساله برایم آشنا نیست. می‌گویم بفرمایید در خدمتم. مرد خیره می‌شود در من؛ از پای تا به سر. اشک‌هایش سرازیر می‌شود، جلو می‌آید و سر و رویم را می‌بوسد. شرمنده می‌شوم از محبت او. نمی‌شناسمش اما او انگار مرا بهتر از خودم می‌شناسد. تلاش برای شناختنش بی‌فایده است. فکر می‌کنم از دوستان برادر شهیدم موسی است و اشک‌هایش لابد برای اوست که با دیدن من سرازیر شده، اما اشتباه می‌کنم. با چشمان اشکبار نگاهم می‌کند و بغض امانش نمی‌دهد که بگوید کیست و دلیل این‌همه محبت چه می‌تواند باشد. دستش را می‌گیرم و به دفترم هدایتش می‌کنم. رهگذران نگاهمان می‌کنند. در راه فقط اشک می‌ریزد. دستور می‌دهم استکانی چای بیاورند بلکه آرام بگیرد. آرام می‌گیرد و تا از سردرگمی درم بیاورد، به‌زحمت می‌گوید من آمده‌ام که دستت را ببوسم به‌خاطر همه رنج‌هایی که شما بیست‌و سه‌نفر کشیده‌اید. شستم خبردار می‌شود. او یکی از خوانندگان کتاب من است که از روستای هور پاسفید تا زندان استخبارات و اردوگاه رمادی این‌همه راه با خواندن کتابم پا به پای من آمده است. خجالت می‌کشم و صورتش را می‌بوسم. جرعه‌ای چای تلخ می‌نوشد و می‌گوید آمده‌ام که احوال تو و دوستانت را بپرسم و بگویم آرزوی دیدارشان را دارم و آماده‌ام که نوکری‌شان را کنم که حق بزرگی بر گردن ما دارند.
از خجالت می‌میرم و زنده می‌شوم. سرگذشت دوستانم را یکی یکی برایش تعریف می‌کنم. می‌گویم غیر از سیدعباس سعادت که به دیدار خدا رفته است، بقیه در جای جای ایران عزیز زندگی می‌کنند. از یحیی دادی‌نسب می‌گویم که بر امواج خروشان خلیج فارس ماهیگیری می‌کند تا خرج خانواده شش نفره‌اش را در بیاورد. از محمد ساردویی می‌گویم که برای تکمیل تحصیلات دکترایش به لندن رفته و از حسین بهزادی و علیرضا شیخ‌حسینی می‌گویم که پزشک شده‌اند و برای کودکان شهرشان نسخه می‌پیچند. از ابوالفضل و حسن مستشرق می‌گویم که یکی در زنجان و دیگری در ساری برای خودشان صاحب عزت و اعتباری هستند؛ از سیرجانی‌های گروه از رفسنجانی‌ها از کرمانی‌ها، از محمود رعیت‌نژادمشهدی که حافظ قرآن است و با هفت فرزند قد و نیم‌قد با زندگی کنار می‌آید، از محمد صالحی شهربابکی می‌گویم که این روزها مردانه با بیماری‌اش می‌جنگد و خم نمی‌شود، از تهرانی‌های گروه که دو نفرند، می‌گویم. قصه زندگی بعد از اسارت آن بیست‌وسه نفر را برایش تعریف می‌کنم و او آه می‌کشد. پشت سر هم می‌گوید: شما را به‌خدا اگر کاری دارید، بگذارید من انجام دهم. من مخلص شمایم. شما قهرمانان این کشور هستید... .
دوم : یکی از آخرین روزهای ماه رمضان تلفنم زنگ می‌خورد. صدای ظریف دختربچه‌ای را می‌شنوم که از تهران زنگ می‌زند. می‌گوید شما احمد یوسف‌زاده هستین؟ بله دخترم بفرمایید... «من 12 سالمه دیشب کتاب شما رو خوندم و خیلی دلم براتون سوخت. به مامانم گفتم من باید با نویسنده این کتاب صحبت کنم. مامانم گفت الان که شبه فردا شماره‌شون رو هر جور شده پیدا می‌کنم که باهاشون حرف بزنی. امروز زنگ زدیم به انتشارات سوره مهر، گفتن ما حق نداریم شماره نویسنده‌ها رو به کسی بدیم. مامانم اصرار کرد. دادن». مادر دخترک گوشی را گرفت و گفت: «آقای یوسف‌زاده دخترم دو روزه داره کتاب شما رو می‌خونه. دیشب موقع سحری‌خوردن تمومش کرد، بچه‌م از بس تحت تأثیر ماجراهای کتاب شما قرار گرفته بود، فشارش افتاده بود و من نگرانش بودم گفتم فردا شماره رو پیدا می‌کنم». دوباره با دختر 12ساله صحبت کردم و به او قول دادم در اولین سفر به تهران ببینمش. چند روز بعد به دعوت دانشگاه علوم پزشکی «ایران» رفتم تهران برای روایتگری قصه آن بیست‌وسه نفر. زنگ زدم به مرضیه و دعوتش کردم به برنامه و صرف افطاری دانشگاه. توی سالن پیام داد «من توی سالن هستم». نوبت صحبت به من رسید. از مجری خواستم یک میکروفن اضافی سیار برایم بیاورد. آورد. قصه کوچک‌ترین خواننده‌ام را تعریف کردم و گفتم که او الان داخل سالن نشسته ولی من نمی‌دانم کدام است و کجاست. اعلام کردم خانم مرضیه کاهدی هر جا نشستی بلند شو بیا پیش من. از سمت چپ سالن دختربچه‌ای چادری با چهره‌ای معصوم بلند شد آمد بالا. از او خواستم راجع به شخصیت‌های کتاب به جای من صحبت کند. مرضیه خیلی مسلط و بدون تپق قصه‌هایی از کتاب آن بیست‌وسه نفر و برداشت خودش را از حماسه نوجوانان اسیر ایرانی تعریف و همه را متعجب کرد. مسئولان دانشگاه بعد از مراسم هدیه‌ای هم به مرضیه‌خانم تقدیم کردند. حالا مرضیه گاهی در فضای مجازی سؤالاتی که بعد از خواندن کتاب برایش پیش آمده، از من می‌پرسد و من با افتخار توضیح می‌دهم.
فیلم «بیست‌وسه نفر»
مهدی جعفری سال 84 برای ساخت مستند آن بیست‌وسه نفر به کرمان آمد. دوستی ما از همان سال شروع شد. دو سال پیش وقتی با آقای فرآورده نهایی کردند که ماجرای آن بیست‌وسه نفر را بسازند، ما بیست‌وسه نفر هم بودیم. گفتیم ما فقط یک فیلم خوب می‌خواهیم؛ فیلمی که بتواند نسل نوجوان و جوان را صد دقیقه بنشاند روی صندلی سینما. سال گذشته همین روزها که فیلم داشت می‌رفت برای جشنواره فجر دیدمش. باور نمی‌کردم این‌قدر خوب در آمده باشد. فیلم که تمام شد با مهدی جعفری همدیگر را در آغوش گرفتیم و اشک ریختیم. مهدی کارش را به‌خوبی انجام داده بود. حالا یک سال است منتظر شنیدن خبر اکران فیلم هستم و خوشبختانه این انتظار به پایان رسیده است. امیدوارم تلاش مؤمنانه مهدی جعفری و مجتبی فرآورده و بازی خوب بچه‌های نوجوان فیلم لحظه‌های خوبی را برای تماشاگران فیلم به یادگار بگذارد.

وقتی زیر سایه درختان انبوه بندرعباس و روبه‌روی دریای نیلگون خلیج فارس یا زیر سایه پرتقالی در فاریاب، می‌نشستم و غرق می‌شدم در بحر واژه‌ها و داشتم خاطرات زندان تنگ و نمناک بغداد را می‌نوشتم، اصلا فکر نمی‌کردم کتابی که حاصل آن لحظه‌های ناب است، به تیراژ 150 هزارنسخه‌ای برسد و روزی بر اساس این ماجرا فیلمی فاخر ساخته شود. اما این اتفاق شیرین افتاده است و حالا هزاران ایرانی پیر و جوان و نوجوان سرگذشت مرا می‌دانند و آن بیست‌وسه نوجوان اسیر ایرانی را می‌شناسند و زود باشد که با اکران فیلم سینمایی بیست‌وسه نفر ساخته برادر عزیزم آقای مهدی جعفری این شناخت عمیق‌تر و صمیمی‌تر هم شود. پنج سال از نوشتن کتاب «آن بیست‌وسه نفر» می‌گذرد و خاطرات پس از نگارش آن که مشحون از مهربانی خوانندگان عزیز است، خود به اندازه کتابی شده که نشان می‌دهد یک کتاب گاهی با دل‌های خوانندگانش چه می‌کند. در آستانه اکران فیلم 23 نفر بعضی از بازخوردهای زیبای بعد از انتشار کتاب را اینجا برای روزنامه وزین «شرق» می‌نویسم.

اول: دارم توی دانشگاه به رتق و فتق امور ستاد استقبال از دانشجویان جدیدالورود می‌پردازم. همه جا شلوغ است و تازه‌واردها که از همه‌جای کشور برای تحصیل به دانشگاه شهید باهنر آمده‌اند، هر کدام خواسته‌ای دارند و من که مدیر فرهنگی دانشگاه هستم، باید به رسم کرمانی‌ها میزبان شایسته‌ای برای میهمان‌های جوانمان باشم که لابد برای اولین بار از خانه و خانواده دور شده‌اند. در میان جمعیت کسی دستانش را حلقه می‌کند دور گردنم صورتم را می‌بوسد و می‌گوید احمد یوسف‌زاده شما هستین؟ چهره مرد 40ساله برایم آشنا نیست. می‌گویم بفرمایید در خدمتم. مرد خیره می‌شود در من؛ از پای تا به سر. اشک‌هایش سرازیر می‌شود، جلو می‌آید و سر و رویم را می‌بوسد. شرمنده می‌شوم از محبت او. نمی‌شناسمش اما او انگار مرا بهتر از خودم می‌شناسد. تلاش برای شناختنش بی‌فایده است. فکر می‌کنم از دوستان برادر شهیدم موسی است و اشک‌هایش لابد برای اوست که با دیدن من سرازیر شده، اما اشتباه می‌کنم. با چشمان اشکبار نگاهم می‌کند و بغض امانش نمی‌دهد که بگوید کیست و دلیل این‌همه محبت چه می‌تواند باشد. دستش را می‌گیرم و به دفترم هدایتش می‌کنم. رهگذران نگاهمان می‌کنند. در راه فقط اشک می‌ریزد. دستور می‌دهم استکانی چای بیاورند بلکه آرام بگیرد. آرام می‌گیرد و تا از سردرگمی درم بیاورد، به‌زحمت می‌گوید من آمده‌ام که دستت را ببوسم به‌خاطر همه رنج‌هایی که شما بیست‌و سه‌نفر کشیده‌اید. شستم خبردار می‌شود. او یکی از خوانندگان کتاب من است که از روستای هور پاسفید تا زندان استخبارات و اردوگاه رمادی این‌همه راه با خواندن کتابم پا به پای من آمده است. خجالت می‌کشم و صورتش را می‌بوسم. جرعه‌ای چای تلخ می‌نوشد و می‌گوید آمده‌ام که احوال تو و دوستانت را بپرسم و بگویم آرزوی دیدارشان را دارم و آماده‌ام که نوکری‌شان را کنم که حق بزرگی بر گردن ما دارند.
از خجالت می‌میرم و زنده می‌شوم. سرگذشت دوستانم را یکی یکی برایش تعریف می‌کنم. می‌گویم غیر از سیدعباس سعادت که به دیدار خدا رفته است، بقیه در جای جای ایران عزیز زندگی می‌کنند. از یحیی دادی‌نسب می‌گویم که بر امواج خروشان خلیج فارس ماهیگیری می‌کند تا خرج خانواده شش نفره‌اش را در بیاورد. از محمد ساردویی می‌گویم که برای تکمیل تحصیلات دکترایش به لندن رفته و از حسین بهزادی و علیرضا شیخ‌حسینی می‌گویم که پزشک شده‌اند و برای کودکان شهرشان نسخه می‌پیچند. از ابوالفضل و حسن مستشرق می‌گویم که یکی در زنجان و دیگری در ساری برای خودشان صاحب عزت و اعتباری هستند؛ از سیرجانی‌های گروه از رفسنجانی‌ها از کرمانی‌ها، از محمود رعیت‌نژادمشهدی که حافظ قرآن است و با هفت فرزند قد و نیم‌قد با زندگی کنار می‌آید، از محمد صالحی شهربابکی می‌گویم که این روزها مردانه با بیماری‌اش می‌جنگد و خم نمی‌شود، از تهرانی‌های گروه که دو نفرند، می‌گویم. قصه زندگی بعد از اسارت آن بیست‌وسه نفر را برایش تعریف می‌کنم و او آه می‌کشد. پشت سر هم می‌گوید: شما را به‌خدا اگر کاری دارید، بگذارید من انجام دهم. من مخلص شمایم. شما قهرمانان این کشور هستید... .
دوم : یکی از آخرین روزهای ماه رمضان تلفنم زنگ می‌خورد. صدای ظریف دختربچه‌ای را می‌شنوم که از تهران زنگ می‌زند. می‌گوید شما احمد یوسف‌زاده هستین؟ بله دخترم بفرمایید... «من 12 سالمه دیشب کتاب شما رو خوندم و خیلی دلم براتون سوخت. به مامانم گفتم من باید با نویسنده این کتاب صحبت کنم. مامانم گفت الان که شبه فردا شماره‌شون رو هر جور شده پیدا می‌کنم که باهاشون حرف بزنی. امروز زنگ زدیم به انتشارات سوره مهر، گفتن ما حق نداریم شماره نویسنده‌ها رو به کسی بدیم. مامانم اصرار کرد. دادن». مادر دخترک گوشی را گرفت و گفت: «آقای یوسف‌زاده دخترم دو روزه داره کتاب شما رو می‌خونه. دیشب موقع سحری‌خوردن تمومش کرد، بچه‌م از بس تحت تأثیر ماجراهای کتاب شما قرار گرفته بود، فشارش افتاده بود و من نگرانش بودم گفتم فردا شماره رو پیدا می‌کنم». دوباره با دختر 12ساله صحبت کردم و به او قول دادم در اولین سفر به تهران ببینمش. چند روز بعد به دعوت دانشگاه علوم پزشکی «ایران» رفتم تهران برای روایتگری قصه آن بیست‌وسه نفر. زنگ زدم به مرضیه و دعوتش کردم به برنامه و صرف افطاری دانشگاه. توی سالن پیام داد «من توی سالن هستم». نوبت صحبت به من رسید. از مجری خواستم یک میکروفن اضافی سیار برایم بیاورد. آورد. قصه کوچک‌ترین خواننده‌ام را تعریف کردم و گفتم که او الان داخل سالن نشسته ولی من نمی‌دانم کدام است و کجاست. اعلام کردم خانم مرضیه کاهدی هر جا نشستی بلند شو بیا پیش من. از سمت چپ سالن دختربچه‌ای چادری با چهره‌ای معصوم بلند شد آمد بالا. از او خواستم راجع به شخصیت‌های کتاب به جای من صحبت کند. مرضیه خیلی مسلط و بدون تپق قصه‌هایی از کتاب آن بیست‌وسه نفر و برداشت خودش را از حماسه نوجوانان اسیر ایرانی تعریف و همه را متعجب کرد. مسئولان دانشگاه بعد از مراسم هدیه‌ای هم به مرضیه‌خانم تقدیم کردند. حالا مرضیه گاهی در فضای مجازی سؤالاتی که بعد از خواندن کتاب برایش پیش آمده، از من می‌پرسد و من با افتخار توضیح می‌دهم.
فیلم «بیست‌وسه نفر»
مهدی جعفری سال 84 برای ساخت مستند آن بیست‌وسه نفر به کرمان آمد. دوستی ما از همان سال شروع شد. دو سال پیش وقتی با آقای فرآورده نهایی کردند که ماجرای آن بیست‌وسه نفر را بسازند، ما بیست‌وسه نفر هم بودیم. گفتیم ما فقط یک فیلم خوب می‌خواهیم؛ فیلمی که بتواند نسل نوجوان و جوان را صد دقیقه بنشاند روی صندلی سینما. سال گذشته همین روزها که فیلم داشت می‌رفت برای جشنواره فجر دیدمش. باور نمی‌کردم این‌قدر خوب در آمده باشد. فیلم که تمام شد با مهدی جعفری همدیگر را در آغوش گرفتیم و اشک ریختیم. مهدی کارش را به‌خوبی انجام داده بود. حالا یک سال است منتظر شنیدن خبر اکران فیلم هستم و خوشبختانه این انتظار به پایان رسیده است. امیدوارم تلاش مؤمنانه مهدی جعفری و مجتبی فرآورده و بازی خوب بچه‌های نوجوان فیلم لحظه‌های خوبی را برای تماشاگران فیلم به یادگار بگذارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.