تقسيم وظايف آمريكا و اسرائيل در عراق
عبدالرحمن فتحالهی: با گذشت بیش از یک ماه از حمله 19 جولای به پایگاه حشدالشعبی در آمرلی، از توابع استان صلاحالدین عراق و حمله مجدد به پایگاه دیگر این نیروها (حشدالشعبی) موسوم به «ابومنتظر المحمداوی» در استان دیاله به فاصله 10 روز بعد از حمله اول، هنوز گمانهزنیهای متفاوت و گاه متناقضی درباره دستهای پشتپرده این حملات مطرح است.
اگرچه در وهله نخست به نظر میرسید که این حملات کار اسرائیل بوده باشد، اما با بررسی تحولات چند هفته اخیر این احتمال نیز باید داده شود که میان ایالات متحده آمریکا و اسرائیل در حملات اخیر به پایگاههای حشدالشعبی در عراق نوعی تقسیم وظیفه وجود دارد.
به این معنا که واشنگتن در سایه هماهنگی با رسانههای اسرائیلی برای عامل نشاندادن تلآویو در حمله به پایگاههای حشدالشعبی، سعی میکند تا عملا نقش و عاملیت خود را در بمباران این پایگاهها بپوشاند تا از این طریق تبعات این حملات را از نیروهای خود که در عراق حضور دارند، دور کند. این باور زمانی تقویت میشود که 9 آگوست شاهد سقوط یک فروند هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی در منطقه «الرضوانیه» در اطراف یکی از اردوگاههای حشدالشعبی بودیم.
در این رابطه طبق آثار و شواهد بهدستآمده پهپاد مذکور قصد حمله و بمباران پایگاه حشدالشعبی واقع در این منطقه را داشته است. البته پیرو این مسئله مسئولان امنیتی عراق نیز این نظریه را رد نکردهاند که احتمال دارد هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا پشت حملات چند هفته اخیر به پایگاههای حشدالشعبی باشند.
با این اوصاف، انفجار 12 آگوست اردوگاه صقر در منطقه عویریج بغداد نیز میتواند از جانب همین پهپادهای آمریکایی مورد اصابت قرار گرفته باشد؛ بهویژه که عویریج در 44 کیلومتری مرکز بغداد در میان مزارع واقع شده است و آنچنان که باید ازسوی نیروهای امنیتی تحت نظارت و کنترل نیست.
این در حالی است که طبق برخی منابع خبری این احتمال نیز وجود دارد که اسرائیل در جریان این حمله دخالت داشته باشد؛ زیرا تصاویر ماهوارهای که ازسوی يك شرکت اسرائیلي منتشر شده است، نشان میدهند که این انفجارها نتیجه حمله هوایی تلآویو بوده است، چراكه بر اساس گزارشها، میزان دقت و مهندسی خسارات، ثابت میکنند عامل این انفجارها حمله هوایی بوده است، نه آتشسوزی و انفجار.
البته در سایه این نکات به نظر میرسد که آتشسوزی شنبه هفته جاری در مقر لشکر 30 نیروهای حشدالشعبی در برطله واقع در منطقه سهل نینوا نیز میتواند در زمره همین اتفاقات چند هفته اخیر ارزیابی شود.
اما فارغ از اینکه این حملات در سایه نوعی تقسیم وظایف میان آمریکا و اسرائیل انجام شده باشد یا خیر، آن چیزی که در این میان اهمیت ویژهای دارد به حساسیت شرایط کنونی عراق و ارتباطات برخی نیروهای تأثیرگذار مانند حشدالشعبی با ایران بازمیگردد؛ روابط و مناسباتی که اکنون بیش از هر زمان دیگری میتواند کانون نگرانیهایی را برای تلآویو و واشنگتن شکل دهد.
چراکه یکی از کانونهای تلاش کاخ سفید بر شدتبخشیدن به فشارها علیه تهران یقینا به کشور عراق بازمیگردد؛ کشور و بازیگری که ایران بیشترین همکاری اقتصادی، سیاسی، دیپلماتیک، نظامی و امنیتی را با آن برقرار کرده و این علاوه بر علقههای پررنگ فرهنگی و دینی میان دو کشور است.
ازاینرو ایالات متحده با اشراف بر این واقعیت بهدنبال آن است که بتواند در راستای محدودسازی ایران در مرزهای خود، عراق را به برگ برنده فشارهای خود بدل کند. در این شرایط دونالد ترامپ در تلاش است که در کنار تحریمهای اقتصادی، شرایط را برای تحقق این محدودسازی از تنگه هرمز تا عراق فراهم کند. با این تفاسیر، به نظر میرسد که اکنون سیاست محدودسازی ایران و نیروهای نظامی همسو با تهران در منطقه بیش از هر زمان دیگری از جانب کاخ سفید در دستور کار باشد.
پس آمریکا به نیروهای خود که حاضر در خاک عراق هستند، آمادهباش داده تا در سایه برخی تحولات نظامی و امنیتی ناشی از درگیری احتمالی با نیروهای نظامی، زمینه را برای بازیگری اسرائیل در عراق فراهم كنند و به موازات آن در حرکتي چراغ خاموش نیز حملاتی را ضدمواضع نیروهای حشدالشعبی در عراق صورت دهد تا در سایه این تحرکات، هم بر روابط این نیروها با سوریه و تحولات جاری در این کشور جنگزده تأثير بگذارند و هم پیگیر تحتالشعاع قرارگرفتن روابط تهران- بغداد در شرایط حساس کنونی باشند.
البته در این میان نباید برخی تکاپوها برای احیای داعش در عراق و سوریه را نیز از نظر دور داشت. یقینا تحقق این مهم در تضعیف یا حتی نبود نیروهایی مانند حشدالشعبی آسانتر خواهد بود. احیای داعش یعنی درگیرشدن دوباره منطقه با ناامنی و شروع مجدد موج دوم ناامنی به معنای ایجاد فضای تنفس برای اسرائیل در منطقه، آن هم در شرایطی که طرح معامله قرن نیز با شکست مواجه شده است.
در کنار آن، اهمیت عراق برای اسرائیل نیز نمیتواند در حملات اخیر بیتأثیر باشد، زیرا این کشور سرپل ارتباطی ایران با سوریه و بعد از آن لبنان، فلسطین و سرزمینهای اشغالی است؛ بنابراين اگر به هر دلیلی نقش و جایگاه عراق در این محور کمرنگ شود، ارتباط تهران با مناطق مذکور تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. از اینرو در سایه این نکات است که اکنون عراق، هم برای آمریکاییها و هم برای اسرائیلیها اهمیت ویژهای دارد. همین اهمیت سبب شده تا در یک سال اخیر تمرکز همزمان کاخ سفید و تلآویو بر حضور و فعالیتهای ایران در عراق به بهانههای گوناگون بتواند زمینهساز راهاندازی حملاتی با عاملیت آمریکا و مشاورههای امنیتی و اطلاعاتی اسرائیل به نیروهای تحت حمایت ایران در عراق شود. در این راستا یقینا حضور اسرائیل در ائتلاف نظامی مد نظر آمریکا در تنگه هرمز نیز میتواند در همین چارچوب و به عنوان گام دوم در محدودسازی ایران دیده شود.
عبدالرحمن فتحالهی: با گذشت بیش از یک ماه از حمله 19 جولای به پایگاه حشدالشعبی در آمرلی، از توابع استان صلاحالدین عراق و حمله مجدد به پایگاه دیگر این نیروها (حشدالشعبی) موسوم به «ابومنتظر المحمداوی» در استان دیاله به فاصله 10 روز بعد از حمله اول، هنوز گمانهزنیهای متفاوت و گاه متناقضی درباره دستهای پشتپرده این حملات مطرح است.
اگرچه در وهله نخست به نظر میرسید که این حملات کار اسرائیل بوده باشد، اما با بررسی تحولات چند هفته اخیر این احتمال نیز باید داده شود که میان ایالات متحده آمریکا و اسرائیل در حملات اخیر به پایگاههای حشدالشعبی در عراق نوعی تقسیم وظیفه وجود دارد.
به این معنا که واشنگتن در سایه هماهنگی با رسانههای اسرائیلی برای عامل نشاندادن تلآویو در حمله به پایگاههای حشدالشعبی، سعی میکند تا عملا نقش و عاملیت خود را در بمباران این پایگاهها بپوشاند تا از این طریق تبعات این حملات را از نیروهای خود که در عراق حضور دارند، دور کند. این باور زمانی تقویت میشود که 9 آگوست شاهد سقوط یک فروند هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی در منطقه «الرضوانیه» در اطراف یکی از اردوگاههای حشدالشعبی بودیم.
در این رابطه طبق آثار و شواهد بهدستآمده پهپاد مذکور قصد حمله و بمباران پایگاه حشدالشعبی واقع در این منطقه را داشته است. البته پیرو این مسئله مسئولان امنیتی عراق نیز این نظریه را رد نکردهاند که احتمال دارد هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا پشت حملات چند هفته اخیر به پایگاههای حشدالشعبی باشند.
با این اوصاف، انفجار 12 آگوست اردوگاه صقر در منطقه عویریج بغداد نیز میتواند از جانب همین پهپادهای آمریکایی مورد اصابت قرار گرفته باشد؛ بهویژه که عویریج در 44 کیلومتری مرکز بغداد در میان مزارع واقع شده است و آنچنان که باید ازسوی نیروهای امنیتی تحت نظارت و کنترل نیست.
این در حالی است که طبق برخی منابع خبری این احتمال نیز وجود دارد که اسرائیل در جریان این حمله دخالت داشته باشد؛ زیرا تصاویر ماهوارهای که ازسوی يك شرکت اسرائیلي منتشر شده است، نشان میدهند که این انفجارها نتیجه حمله هوایی تلآویو بوده است، چراكه بر اساس گزارشها، میزان دقت و مهندسی خسارات، ثابت میکنند عامل این انفجارها حمله هوایی بوده است، نه آتشسوزی و انفجار.
البته در سایه این نکات به نظر میرسد که آتشسوزی شنبه هفته جاری در مقر لشکر 30 نیروهای حشدالشعبی در برطله واقع در منطقه سهل نینوا نیز میتواند در زمره همین اتفاقات چند هفته اخیر ارزیابی شود.
اما فارغ از اینکه این حملات در سایه نوعی تقسیم وظایف میان آمریکا و اسرائیل انجام شده باشد یا خیر، آن چیزی که در این میان اهمیت ویژهای دارد به حساسیت شرایط کنونی عراق و ارتباطات برخی نیروهای تأثیرگذار مانند حشدالشعبی با ایران بازمیگردد؛ روابط و مناسباتی که اکنون بیش از هر زمان دیگری میتواند کانون نگرانیهایی را برای تلآویو و واشنگتن شکل دهد.
چراکه یکی از کانونهای تلاش کاخ سفید بر شدتبخشیدن به فشارها علیه تهران یقینا به کشور عراق بازمیگردد؛ کشور و بازیگری که ایران بیشترین همکاری اقتصادی، سیاسی، دیپلماتیک، نظامی و امنیتی را با آن برقرار کرده و این علاوه بر علقههای پررنگ فرهنگی و دینی میان دو کشور است.
ازاینرو ایالات متحده با اشراف بر این واقعیت بهدنبال آن است که بتواند در راستای محدودسازی ایران در مرزهای خود، عراق را به برگ برنده فشارهای خود بدل کند. در این شرایط دونالد ترامپ در تلاش است که در کنار تحریمهای اقتصادی، شرایط را برای تحقق این محدودسازی از تنگه هرمز تا عراق فراهم کند. با این تفاسیر، به نظر میرسد که اکنون سیاست محدودسازی ایران و نیروهای نظامی همسو با تهران در منطقه بیش از هر زمان دیگری از جانب کاخ سفید در دستور کار باشد.
پس آمریکا به نیروهای خود که حاضر در خاک عراق هستند، آمادهباش داده تا در سایه برخی تحولات نظامی و امنیتی ناشی از درگیری احتمالی با نیروهای نظامی، زمینه را برای بازیگری اسرائیل در عراق فراهم كنند و به موازات آن در حرکتي چراغ خاموش نیز حملاتی را ضدمواضع نیروهای حشدالشعبی در عراق صورت دهد تا در سایه این تحرکات، هم بر روابط این نیروها با سوریه و تحولات جاری در این کشور جنگزده تأثير بگذارند و هم پیگیر تحتالشعاع قرارگرفتن روابط تهران- بغداد در شرایط حساس کنونی باشند.
البته در این میان نباید برخی تکاپوها برای احیای داعش در عراق و سوریه را نیز از نظر دور داشت. یقینا تحقق این مهم در تضعیف یا حتی نبود نیروهایی مانند حشدالشعبی آسانتر خواهد بود. احیای داعش یعنی درگیرشدن دوباره منطقه با ناامنی و شروع مجدد موج دوم ناامنی به معنای ایجاد فضای تنفس برای اسرائیل در منطقه، آن هم در شرایطی که طرح معامله قرن نیز با شکست مواجه شده است.
در کنار آن، اهمیت عراق برای اسرائیل نیز نمیتواند در حملات اخیر بیتأثیر باشد، زیرا این کشور سرپل ارتباطی ایران با سوریه و بعد از آن لبنان، فلسطین و سرزمینهای اشغالی است؛ بنابراين اگر به هر دلیلی نقش و جایگاه عراق در این محور کمرنگ شود، ارتباط تهران با مناطق مذکور تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. از اینرو در سایه این نکات است که اکنون عراق، هم برای آمریکاییها و هم برای اسرائیلیها اهمیت ویژهای دارد. همین اهمیت سبب شده تا در یک سال اخیر تمرکز همزمان کاخ سفید و تلآویو بر حضور و فعالیتهای ایران در عراق به بهانههای گوناگون بتواند زمینهساز راهاندازی حملاتی با عاملیت آمریکا و مشاورههای امنیتی و اطلاعاتی اسرائیل به نیروهای تحت حمایت ایران در عراق شود. در این راستا یقینا حضور اسرائیل در ائتلاف نظامی مد نظر آمریکا در تنگه هرمز نیز میتواند در همین چارچوب و به عنوان گام دوم در محدودسازی ایران دیده شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.