یک پیشنهاد برای زمستان بدون قطع گاز

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

 مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران از تدوین سناریوهای مدیریت مصرف برای استان‌های دارای تنش گازی خبر داد و با تأکید بر نقش همراهی مردم در تأمین پایدار گاز، اجرای پویش‌هایی همچون «۲۰ درجه» و «اتاق گرم» را از برنامه‌های کاهش مصرف در فصل سرد سال معرفی کرد. این شاید برای اولین بار است که دستگاه‌های اطلاع‌رسانی دولتی مستقیما از کمبود گاز برای برخی نقاط کشور خبر می‌دهند. چندی قبل سخنگوی دولت گفت با توجه به آسیب‌دیدن بخشی از ظرفیت تولید گاز کشور، احتمال دارد زمستان امسال استان‌های شمالی با مشکل تأمین گاز روبه‌رو شوند. مقامات رسمی گفته‌اند از مجموع ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت ازدست‌رفته (به‌ دنبال تجاوز دشمن به تأسیسات چهار پالایشگاه در اسفند سال گذشته)، حدود صد میلیون مترمکعب به چرخه بازگردانده شده است. با در نظر گرفتن اینکه از گذشته در اوج مصرف حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب ناترازی گاز وجود داشت، به نظر می‌رسد در وضعیت اوج مصرف در سال جاری بالغ بر ۴۰۰ میلیون مترمکعب کاهش ظرفیت و ناترازی خواهیم داشت. موضوع کسری گاز به این شکل مدیریت می‌شود که ابتدا باید گاز مناطق مسکونی قطع نشود، سپس سایر بخش‌ها مثل نیروگاه‌ها، کارخانجات و صنایع بزرگ‌تری مثل پتروشیمی در نوبت دریافت گاز قرار بگیرند. اما سخنان مدیرعامل شرکت ملی گاز، یک نکته خیلی مهم را نیز مطرح می‌کند. او ابراز امیدواری کرده که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی هر منطقه و همراهی مردم، زمینه کاهش مصرف گاز و مدیریت بهینه آن در فصل سرد سال فراهم شود. اما چرا این اظهارنظر بسیار مهم است؟ به‌طور کلی کمبود گاز برای مصارف شهری و مردم عادی تاکنون سابقه نداشته است (به غیر از یک مورد قطع گاز در سبزوار مربوط به سال‌های قبل که آن هم ناشی از یک مشکل تقریبا فنی بود). به عبارت دیگر برای اولین بار ممکن است مردمی در چندین استان شمالی کشور وقتی شیر گاز را باز می‌کنند، هیچ میزانی از گاز در پشت لوله نباشد. این مشکل واقعا بزرگی است و همه شهروندان در تمام نقاط کشور باید دست به دست یکدیگر بدهند تا این اتفاق نیفتد یا اگر افتاده به سرعت برطرف شود. اولین هشدار این است که این مشکل ممکن است برای هر نقطه دیگر از کشور هم بیفتد. بنابراین در یک همکاری عمومی باید همه شهروندان اجازه بروز این مشکل را ندهند. چاره اصلی در مدیریت مصرف است. 

از سوی دیگر به نظر می‌رسد برخی اقدامات در خصوص بهینه‌سازی و مدیریت مصرف چندان کارساز نبوده است. هرساله این مشکل وجود داشته و هرساله هم دستگاه‌های تبلیغاتی و رسانه‌ای دولتی با هزینه‌های فراوان خواستار بهینه‌سازی مصرف هستند، اما اتفاق خاصی نمی‌افتد. شاید بتوان ادعا کرد که ساختارهای رسمی در این رابطه منفعل و ناکارآمد هستند. هرچقدر شعار بهینه‌سازی داده شود، هیچ اتفاقی نمی‌افتد. مشکل درواقع از سوی مردم نیست؛‌ در تجهیزاتی است که در اختیار آنهاست. وقتی گفته می‌شود ساختار رسمی ناقص است، به این معناست که هیچ ساختمانی در کشور نباید بدون اجرای مقررات فصل 19 مقررات ملی ساختمان، پایان کار بگیرد. شهرداری‌ها به همراه انجمن‌های فعال مهندسی و عمران و ساخت‌و‌ساز در کنار وزارت شهرسازی و همچنین وزارت کشور در این زمینه مسئولیت مصرح قانونی دارند. گویا هیچ‌کدام در این خصوص اهتمام لازم را نداشته و چه‌بسا این همه ساختمان از گوشه‌و‌کنار شهرها سر برمی‌آورند که استانداردهای مصرف انرژی را رعایت نکرده‌اند و در اولین موج سرما از همه جای خانه انرژی گرمایی هدر می‌رود. مورد دیگر این است که مدیرعامل شرکت ملی گاز به «ظرفیت‌های فرهنگی هر منطقه» اشاره کرده است. این نشان می‌دهد که حتی مدیران کلان کشور هم از ضعف ساختارها و ظرفیت‌های رسمی آگاهی پیدا کرده‌اند. اما ایده آلترناتیو مناسب نیز همانی است که این مدیر از آن نام برده است. آنچه در تهران می‌تواند تأثیری بر مدیریت مصرف بگذارد، شاید در مازندران هیچ تأثیری نداشته باشد. این تنوع فرهنگی در گستره کشور می‌تواند در خدمت اموری همچون مدیریت مصرف باشد. بعید است که مردم توجهی به شعارهای روابط‌عمومی‌ها و زیرنویس‌های تلویزیونی و دستگاه‌های اطلاع‌رسانی و تبلیغاتی رسمی داشته باشند. اثربخشی فعالیتی است که باید برای تعیین میزان اجرای یک برنامه یا فعالیت انجام شود. با اثربخشی یک فعالیت، مزایا و معایب فعالیت‌های انجام‌شده مشخص می‌شود تا راه‌حل‌های بعدی ارائه شود. اکنون چنان‌که مدیرعامل شرکت ملی گاز بیان کرده، باید از نخبگان هر منطقه به صورت مجزا دعوت کرد که به کمپین‌های اجرائی ملحق شوند. هر منطقه باید پویش خاص خود را داشته باشد، نه اینکه یک پویش سراسری در کل کشور ایجاد کنند که هر سلبریتی و مقام دولتی رسمی و غیررسمی به آن ملحق شوند.

دغدغه یک روستایی مازندرانی با دغدغه یک شهرنشین فرق دارد. گوناگونی فرهنگی در سطح کشور می‌تواند در خدمت طرح‌هایی همچون مدیریت مصرف گاز قرار بگیرد تا زمستان امسال نیز به هر طریق ممکن با بیشترین مردم بهره‌مند از گاز به پایان برسد.